Een lange, koude en dure winter, dat staat Europa te wachten als het de strenge milieuregels voor fabrikanten van fossiele brandstoffen niet snel versoepelt. Daarvoor waarschuwt Andrew Puzder in het FD.

Hij is ambassadeur van de Verenigde Staten bij de Europese Unie en volgens hem zijn de klimaatregels 'onuitvoerbaar'. De regels zijn twee jaar geleden door de EU vastgelegd in de methaanwet, die volgend jaar moet ingaan.

Het doel daarvan is om de uitstoot van methaan die vrijkomt bij olie- en gaswinning te verminderen. Energieleveranciers zijn daarmee verplicht om te melden hoe hoog de uitstoot van het broeikasgas is en moeten maatregelen nemen om die ook terug te dringen. Als zij dat niet doen volgen er boetes.

Maar volgens de Amerikaanse ambassadeur is dat niet te doen en kan dus de olie- en gaslevering aan Europa per 1 januari stoppen als er niets verandert. Volgens de VS kunnen ze hun olie en gas ook naar Azië sturen in plaats van naar Europa.

"Dat is bijzonder ongemakkelijk voor de Europese Unie", zegt energiedeskundige Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Wij zijn erg afhankelijk van import van zowel ruwe olie als vloeibaar aardgas, met name uit de Verenigde Staten."

Schaliegas, schalieolie en aardgas en -olie worden grootschalig gewonnen in de VS, legt Van Geuns uit. Daarbij is vaak sprake van methaanuitstoot bij de productie, "maar die administratie is niet altijd op orde".

"Het brengt veel papierwerk met zich mee, maar uiteindelijk is dat nodig om importeurs inzicht te geven in hoeveelheid methaan die zij indirect invoeren via de import van ruwe olie en aardgas."

De nieuwe regels zijn door de EU bedacht in een tijd dat er nog geen sprake was van een oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz. De manier waarop Europa het wil uitvoeren is een probleem, vindt directeur Jan-Willem van den Beukel van de belangenorganisatie van energiebedrijven, Vemobin.

"We steunen het doel van de methaanregels en het terugdringen van methaanemissies, maar de wereldwijde oliemarkt staat er al slecht voor", zegt Van den Beukel. Er is niet voldoende 'gecertificeerde' olie beschikbaar, zegt hij. Als de EU het plan doorzet, verwacht hij dat bedrijven geen interesse meer hebben om te exporteren naar Europa.

"Toen de regels werden opgesteld was dat voor binnen Europa", zegt Van den Beukel. Nu gelden ze ook voor de rest van de wereld, maar volgens Van den Beukel is het tempo van de EU te hoog. Als ze daar rekening mee houden zou een groter deel van de beschikbare olie aan de eisen kunnen voldoen.

Gebeurt dat niet, dan kan dat leiden tot meer import van eindproducten zoals benzine en diesel, denkt Van den Beukel. En dat kan weer leiden tot hogere prijzen. Ook energiedeskundige Van Geuns vraagt zich af of Europa de VS en andere landen kan vragen om aan de nieuwe regels te voldoen.

"Met een crisis in het Midden-Oosten waarin wij wel degelijk ook de gevolgen zien en voelen met betrekking tot de betaalbaarheid van gas, maar ook de betaalbaarheid van bijvoorbeeld olieproducten zoals kerosine en diesel, zijn we eigenlijk nu niet in een positie om dat te eisen."

In Brussel wordt erover gesproken om de regels misschien wat te versoepelen. Als het aan Europarlementariër Auke Zijlstra (PVV) ligt gaat de wet van tafel. Volgens hem zijn de bezwaren van de Amerikanen terecht en moet Europa kiezen: "Gas kopen in de VS, of we zitten vanaf januari met een gat van 25 procent in onze gasvoorziening."

Europarlementariër Mohammed Chahim (GroenLinks-PvdA) heeft juist geen begrip voor de Amerikanen en zegt dat Europa de rug recht moet houden. "We zijn een ontzettend belangrijke markt, ook voor de Amerikaanse olie- en gasindustrie, vooral gas", zegt Chahim. Hij kan zich niet voorstellen dat de VS zomaar een andere partij vindt waaraan ze miljarden verdienen en "daarmee ons aan de kant zetten."

Klimaatminister Stientje van Veldhoven zegt dat het belangrijk is om schone olie en gas te winnen, maar dat moet ook gebeuren op een manier die uitvoerbaar is. De Europese Commissie voert daar nog gesprekken over. "Ik weet zeker dat ze met een oplossing zullen komen", besluit de minister.

Nederland importeerde in de eerste drie maanden van dit jaar nog altijd 12
procent van het vloeibare gas (lng) uit Rusland. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA). Het cijfer is opmerkelijk omdat Nederland en de Europese Unie juist proberen de afhankelijkheid van Russisch gas zo snel mogelijk af te bouwen sinds de inval in Oekraïne.

"Dat is echt veel meer dan ik had verwacht", zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies.

Hoeveel van het Russische lng daadwerkelijk in Nederland wordt gebruikt is lastig vast te stellen, omdat via de haven van Rotterdam ook veel vloeibaar gas wordt doorgevoerd. In de eerste drie maanden van dit jaar kwamen daar volgens een woordvoerder 44 lng-tankers uit de Verenigde Staten aan en zes uit Rusland. Mogelijk wordt een deel van dat Russische lng vervolgens verder vervoerd binnen Europa.

Nederland behoort tot de vijf EU-landen die afgelopen kwartaal nog Russisch lng importeerden. De andere zijn Spanje (26 procent), Frankrijk (35 procent) België (40 procent) en Portugal (11 procent).

De Europese Unie heeft besloten dat het vanaf begin 2027 helemaal verboden wordt om vloeibaar gas vanuit Rusland te importeren. In het najaar van volgend jaar gaat dat ook gelden voor de invoer van gas via pijpleidingen. Het is nu al niet meer toegestaan om nieuwe contracten af te sluiten voor de import van gas uit Rusland. Door langetermijncontracten kan er nu dus nog wel gas binnenkomen.

In 2025 is de import van vloeibaar gas uit Rusland weer toegenomen. Toenmalig klimaatminister Hermans (VVD) wees toen al op een handvol langlopende contracten die nog liepen en niet zomaar opgebroken kunnen worden.

Toen Rusland in 2022 Oekraïne binnenviel, moest Europa in hoog tempo op zoek naar alternatieven voor Russisch aardgas. Nederland bouwde binnen 200 dagen een drijvende lng-terminal in de Eemshaven. Sindsdien is de Europese gasmarkt veranderd en nam de aanvoer van Russisch gas via pijpleidingen fors af, terwijl de import van vloeibaar aardgas per schip juist sterk toenam. Dat komt vooral uit de Verenigde Staten.

Amerika heeft veel lng-fabrieken gebouwd toen het zag dat Europa zo afhankelijk was van gas. Het land heeft daar ook veel geld aan verdiend. Deze afhankelijkheid leidt in toenemende mate tot ongemak binnen Europa. "Vloeibaar gas is de achilleshiel van Europa's energiestrategie geworden", staat in het IEEFA-rapport.

De EU koos 2027 als deadline voor een volledig verbod op Russisch lng omdat Europa in de tussentijd voldoende capaciteit moest opbouwen om gas uit andere delen van de wereld te importeren.

"Europa had dus verwacht dat de wereldwijde gasmarkt iets ruimer zou zijn, maar door de afsluiting van de Straat van Hormuz zijn gasprijzen weer iets gestegen", zegt deskundige Van den Beukel. De zeestraat was goed voor 20 procent van de wereldwijde lng-levering, blijkt uit data van het IEEFA. "Ik zou niet raar opkijken als Brussel de datum van het verbod daardoor verder zou opschuiven."

Het blijft een lastig dilemma voor de Europese Unie op de korte termijn, zegt Van den Beukel. "Aan de ene kant wil je de lng-markt niet nog krapper maken -en dus duurder- maar aan de andere kant wil je ook de oorlogskas van Poetin niet spekken."

Ondertussen proberen Europese landen hun gasvoorraden weer aan te vullen voor de winter. Omdat commerciële partijen terughoudend zijn met het inkopen van gas, heeft staatsenergiebedrijf Energie Beheer Nederland van het kabinet een bufferlening van 20 miljard euro gekregen om te kunnen handelen op de gasmarkt en zo de gasopslagen te kunnen vullen.

Volgens het IEEFA schuilt daarin ook een risico. Overal in Europa worden nieuwe lng-terminals gebouwd, terwijl de vraag naar gas op de langere termijn juist daalt.

Van den Beukel begrijpt de kritiek, maar noemt extra capaciteit wel noodzakelijk. "Uiteindelijk blijft de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen het structurele probleem", zegt hij. "Als Europa structureel minder kwetsbaar wil worden, zal het sneller moeten overstappen op duurzame energie."

De inflatie in de Verenigde Staten is flink opgelopen sinds de oorlog met Iran. Vergeleken met april vorig jaar was het leven 3,8 procent duurder, blijkt uit cijfers die het Amerikaanse ministerie van Arbeid vandaag naar buiten heeft gebracht. Met name de benzineprijzen zijn fors hoger.

Volgens het ministerie lag de benzineprijs in april 5,4 procent hoger vergeleken met de maand ervoor. Als er gekeken wordt naar een jaar eerder liggen die prijzen zelfs 28 procent hoger.

Als reactie op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen van ruim twee maanden geleden besloot Iran de Straat van Hormuz af te sluiten. Via die nauwe zeestraat wordt een vijfde van alle olie en het vloeibaar aardgas vervoerd. Daardoor zijn over de hele wereld de energie- en brandstofprijzen opgelopen.

Als de benzine- en energieprijzen niet worden meegerekend, zijn de cijfers minder extreem. Ten opzichte van maart dit jaar was het leven 0,4 procent duurder. Vergeleken met een jaar geleden lag dat percentage in april op 2,8.

De hoofdeconoom van de Navy Federal Credit Union, een belangrijke Amerikaanse financiële dienstverlener, noemt de inflatie de belangrijkste rem op de economie. "Voor het eerst in drie jaar vreet de inflatie alle loonstijgingen op", zegt econoom Heather Long. Daarmee worden volgens haar vooral de mensen met een midden- en lager inkomen getroffen.

Het inflatiecijfer van 3,8 procent is het hoogste in bijna drie jaar. Voor president Trump is dat een tegenvaller. Hij beloofde bij de start van zijn tweede termijn, begin vorig jaar, juist iets te doen aan de hoge prijzen van het dagelijks leven die in zijn ogen onder voorganger Biden waren ontstaan.

In een interview met CBS News zei Trump gisteren dat de accijns op benzine tijdelijk wordt opgeschort, "voor een bepaalde periode". Deskundigen verwachten dat dat maar weinig effect zal hebben op de inflatie.

De oorlog met Iran duurt nu tien weken. Die heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie tot nu toe omgerekend 24,7 miljard euro gekost. Het Pentagon heeft niet bekendgemaakt waar die kosten precies uit bestaan.

Vanwege de hoge gasprijs als gevolg van de oorlog in de Perzische Golf, zien energiebedrijven geen brood in het vullen van de seizoensopslagen voor aardgas. Dat komt op een moment dat die gasopslagen toch al op een historisch laag niveau gevuld zijn. Staatsbedrijf Energiebeheer Nederland (EBN) moet nu in opdracht van het kabinet voorkomen dat komende winter de cv-ketel het laat afweten.

Sinds begin deze maand vullen de handelaren van EBN vanuit een kantoor in Utrecht de gasopslag in het Drentse Norg. Toen ze op 1 april begonnen waren de opslagen in Norg en Grijpskerk leeg en die in Alkmaar zo goed als leeg. Alleen in Bergermeer was er nog wat gas over van afgelopen winter.

Na een maand handelen is de opslag in Norg voor 11 procent gevuld. De totale opslag zit nu op 10 procent. In de afgelopen tien jaar is het vulseizoen niet eerder zo slecht begonnen. Het Europees gemiddelde bij het begin van het vulseizoen is zo'n 30 procent. Voordat de winter begint moeten de Nederlandse gasopslagen op 1 november voor 74 procent gevuld zijn, ook als dat verliesgevend is.

Dat de gasvoorraden bijna op zijn komt niet doordat er de afgelopen tijd een gastekort was. GasTerra, het verkoopkantoor van de NAM dat vroeger het gas uit Groningen verkocht en opsloeg, stopt. Daarom moesten de opslagen in Norg en Grijpskerk leeg opgeleverd worden.

Seizoensopslag is normaal gesproken een commerciële aangelegenheid. Energiebedrijven en handelaren kopen gas in en slaan dat op om in de winter aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.

Vroeger was gas goedkoop in de zomer en duur in de winter. Het opgepompte Groningse gas ging daarom in de zomer deels de opslag in en werd in de winter weer verkocht. Nederland exporteerde gas.

Na de sluiting van het Groningenveld komt nu nog maar 25 procent van het gas dat we gebruiken uit eigen (zee)bodem. Verder importeren we 25 procent via pijpleidingen uit Noorwegen. De overige 50 procent is vloeibaar gas (lng), vooral afkomstig uit de Verenigde Staten.

Nederland betaalt hierdoor de 'wereldgasprijs' op de internationale gasbeurs TTF in Amsterdam, die nu sterk reageert op de oorlog in de Perzische Golf. Hierdoor is de gasprijs in de zomer niet meer lager dan in de winter en is gasopslag commercieel niet meer interessant.

De verantwoordelijkheid voor het vullen van opslagen ligt daarom nu bij de overheid. EBN valt onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Om te kunnen handelen op de gasmarkt heeft EBN een bufferlening van ruim 20 miljard euro gekregen van het kabinet.

Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten schoot de gasprijs op de handelsmarkt van ruim 30 euro even naar 70 euro per megawattuur. Nu balanceert de prijs alweer een tijdje rond de 45 euro. Niet goedkoop, maar het komt niet in de buurt van de gasprijzen in 2022, die na de Russische inval in Oekraïne door de 300 euro per megawattuur schoten.

Vanwege de oorlogsschade aan de grootste lng-installatie ter wereld in Qatar en de afsluiting van de Straat van Hormuz, is er wereldwijd veel minder lng beschikbaar. Desondanks hebben we hier nog genoeg gas. Tot nu toe troeft het rijke Europa met succes armere delen van de wereld af in het bieden op vloeibaar gas. Hierdoor komen er nog genoeg lng-tankers Rotterdam en de Eemshaven binnen.

Voor de zomer komt minister Van Veldhoven met haar toekomstplannen voor de gasleveringszekerheid. Gasunie pleit ervoor om het zogenoemde 'kussengas' dat zorgt voor de druk in de bergingen van Norg en Grijpskerk te gebruiken als strategische reserve, vergelijkbaar met de oliereserves die de overheid beheert.

Volgens de mensen die de afgelopen jaren bij GasTerra verantwoordelijk waren voor de gasopslag is seizoensopslag niet meer van deze tijd en marktverstorend. Bovendien kan het de overheid vele honderden miljoenen euro's kosten. Beter zou het zijn om de Norg en Grijpskerk uit de markt te halen en in zijn geheel te bestempelen als strategische reserve, zeggen zij in een analyse van de gasopslagen.