Veel mensen die vanaf 2029 een nieuwe verwarmingsketel nodig hebben, zullen dan een slimme hybride warmtepomp moeten kopen. De normen worden zo aangescherpt dat een gewone gasgestookte cv-ketel niet meer voldoet.

Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting schrijft aan de Tweede Kamer dat het kabinet de hybride warmtepomp als tussenstap ziet op weg naar aardgasloze verwarming van alle gebouwen in 2050. Dat is belangrijk om de klimaatdoelen te halen.

In 2022 wilde het kabinet-Rutte IV de hybride warmtepomp al vanaf 2026 verplicht stellen, maar dat plan werd geschrapt onder het kabinet-Schoof. PVV, NSC, VVD en BBB vonden vooral de kosten voor huishoudens te hoog.

Het huidige minderheidskabinet haalt het plan nu weer van stal. In het regeerakkoord is afgesproken dat de hybride warmtepomp "de nieuwe standaard" moet worden. Zo'n apparaat haalt zijn warmte uit de buitenlucht en het elektriciteitsnet, maar kan op koude momenten ook nog samenwerken met een cv-ketel op gas.

Honderdduizenden huishoudens zijn de afgelopen tijd overgestapt op een volledig elektrische warmtepomp of een hybride variant. Volgens de minister zijn de ervaringen van veel consumenten positief. De aanschaf wordt al gestimuleerd, maar voor een echte versnelling van de ontwikkeling is meer nodig, aldus Boekholt.

De nieuwe norm gaat alleen gelden als de cv-ketel vervangen wordt, dus zolang de bestaande ketel functioneert kan die blijven hangen. Ook bewoners van appartementen en monumenten hoeven niet over te stappen. Daar is het vaak niet mogelijk om een warmtepomp te gebruiken.

Het liefst ziet het kabinet dat mensen overstappen op een volledig gasloze warmtepomp, maar ook een slimme hybride variant voldoet. 'Slim' wil zeggen dat de installatie zo kan worden ingesteld dat die vooral stroom gebruikt op momenten dat de vraag naar elektriciteit laag is, net als de prijs. Dat is belangrijk om het overvolle stroomnet te ontzien.

Een hybride warmtepomp gebruikt veel minder gas dan een traditionele cv-ketel: de besparing kan oplopen tot 65 procent. De aanschafkosten zijn wel fors hoger: algauw 8000 euro (inclusief installatie), tegenover 2000 euro voor een cv-ketel. Er zijn subsidieregelingen om de aanschaf aantrekkelijker te maken. Daarmee komen de kosten op ongeveer 6000 euro.

Door de lagere energierekening verdien je een hybride warmtepomp volgens Vereniging Eigen Huis nu in ongeveer tien jaar terug. Het kabinet stelt dat ook de komende jaren huishoudens met een warmtepomp een lagere energierekening zullen hebben. Bovendien leidt de investering tot een forse waardestijging van de woning, zo schrijft Boekholt.

De minister realiseert zich dat 6000 euro voor veel mensen nog steeds "verschrikkelijk veel geld" is. Daarom kondigt ze het nu al aan, "zodat je weet dat als je ketel aan vervanging toe is er een kostenpost is en dat je daar rekening mee kunt houden".

De komende tijd gaat ze verder uitwerken hoe ze ervoor kan zorgen dat iedereen tot aanschaf kan overgaan. In ieder geval wil ze renteloze leningen aanbieden.

Verder benadrukt Boekholt dat de hybride warmtepomp "de logische opvolger van de cv-ketel" is. "Net zoals we eerst de VR-ketel met verbeterd rendement kregen en daarna de HR-ketel met hoog rendement."

De olieprijs is opnieuw hard gestegen. Door nieuwe aanvallen van de Verenigde Staten en Iran gingen er dit weekend nauwelijks nog schepen door de Straat van Hormuz.

Daardoor loopt ook de prijs aan de pomp op. De adviesprijs voor een liter benzine ligt nu boven de 2,71 euro. Vorige week werd de recordprijs van mei al overschreden.

De verwachting is dat de prijzen nog verder oplopen. Als de aanvallen aanhouden en de problemen voor de scheepvaart toenemen kan de prijs van een vat Brent-olie volgens de Amerikaanse bank Goldman Sachs oplopen naar 120 dollar per vat. Dat is ruim twintig procent boven de huidige prijs van ongeveer 97 dollar.

Daarbij speelt een rol dat de nadruk in het conflict steeds meer komt te liggen op het raken van economische doelen, oftewel olietankers en raffinaderijen.

Door de oorlog in Iran liggen de olieprijzen al maanden hoger. Gezien de aanhoudende aanvallen in de Straat van Hormuz kunnen maar weinig olietankers door de zeestraat.

De prijzen aan de pomp schommelden afgelopen tijd flink. Als er zicht was op een deal tussen de VS en Iran daalde de benzineprijs.

Bij nieuwe aanvallen gaat de prijs omhoog:

De aanvallen in de Straat van Hormuz hebben ook effect op de prijs van aardgas en diesel. De adviesprijs voor diesel bleef dit weekend stabiel op 2,68 euro per liter, maar eerder vorige week ging ook die prijs hard omhoog.

Ondertussen dreigt er volgens analisten een tekort aan brandstof voor de aandrijving van scheepsmotoren en voor elektriciteitscentrales. Dat komt door het uitvallen van raffinaderijen, zowel in het Midden-Oosten als in Rusland, waar Oekraïne raffinaderijen bestookt.

Staal, chemicaliën en plastics zijn de bouwstenen voor de maakindustrie. In fabrieken maken die er auto's, meubels of andere spullen van. Maar de laatste jaren hebben Europese makers van deze bouwstenen het zwaar. Zo betalen ze bijvoorbeeld meer voor energie dan Chinese en Amerikaanse concurrenten.

Experts als voormalig ECB-topman Mario Draghi zijn bang dat fabrieken vertrekken of sluiten. Net nu Europa minder afhankelijk probeert te worden van bijvoorbeeld datzelfde China. Mede daarom kwam de Europese Unie in juli met een versoepeling van de belangrijkste klimaatregel die bedrijven laat betalen voor hun uitstoot. Bedrijven krijgen langer de tijd, en meer hulp, om hun CO2-uitstoot naar nul te brengen.

Maar om de energiekosten van bedrijven te verlagen zijn de plannen niet erg effectief, stelt een rapport van het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). "We krijgen er niet zoveel prijsverlaging uit", zegt CPB-onderzoeker Herman Vollebergh, "maar je krijgt er wel een heleboel extra CO2-emissies voor terug."

Vollebergh zegt dat de plannen de energiekosten wel drukken, maar dat dit voor de meeste bedrijven te weinig is om te helpen. De daling valt ook in het niet bij de gestegen olie- en gasprijzen door de gevolgen van de Iranoorlog. Om energie goedkoper te maken kan je beter naar andere middelen grijpen, zegt Vollebergh. Het verlagen van de energiebelasting, vooral op stroom, zou bedrijven meer helpen.

Sinds 2005 moeten grote bedrijven in Europa voor elke ton CO2 die vrijkomt bij het verbranden van aardgas, olie en steenkool een recht hebben. Die rechten werden steeds duurder en kosten inmiddels ruim 80 euro per stuk. Bedrijven hebben zo een prikkel om steeds minder fossiele brandstoffen te gebruiken. Elk jaar komen er minder rechten bij, zodat de industrie uiteindelijk helemaal geen CO2 meer uitstoot.

Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra stelde in juli voor om dit systeem aan te passen. Zo wil hij onder meer het aantal rechten langzamer terugbrengen naar nul. Dat moet leiden tot lagere prijzen voor rechten, wat het gebruik van fossiele energie weer goedkoper moet maken voor de industrie. Hoekstra wil bedrijven ook meer steun geven om te verduurzamen.

Volgens de berekeningen van het CPB en PBL gaan de prijzen van rechten inderdaad met ruim een tiende omlaag in Hoekstra's pakket. Maar dat drukt de energiekosten nauwelijks. Bedrijven betalen voor het gebruik van een megawattuur aan gas 2 euro minder aan CO2-kosten, raamt het CPB. De marktprijs van die hoeveelheid gas is op dit moment ruim 70 euro.

ETS staat voor Emission Trading System, het Europese emissiehandelssysteem voor uitstootrechten van broeikasgassen. Het bestaat sinds 2005 en regelt dat bedrijven moeten betalen voor hun CO2-uitstoot. Voor elke ton CO2 die ze uitstoten, moeten ze een certificaat kopen, vooral grote bedrijven en elektriciteitscentrales die relatief veel CO2 uitstoten.

Lange tijd waren de prijzen van de CO2-rechten laag, waardoor de prikkel voor bedrijven om te verduurzamen niet sterk was. Daarom wordt het aantal rechten nu elk jaar minder. Daardoor kunnen de bedrijven elk jaar iets minder uitstoten en wordt uitstoten duurder. Zo dwingt het systeem Europese bedrijven om te verduurzamen. Uiteindelijk moet de uitstoot van de Europese Unie naar netto nul in 2050.

Hoekstra's plannen leiden tot fors meer uitstoot in de EU over de komende 25 jaar. Netto zou het gaan om een toename van ruim elf keer de jaarlijks uitstoot van Nederland.

Het rapport maakte een ruwe doorrekening met lang niet alle plannen van Hoekstra. Dat is volgens Vollebergh ook niet nodig. Er is alleen gekeken naar maatregelen die invloed hebben op de prijs van rechten. Die wordt vooral bepaald door het aantal rechten dat op de markt is. Andere plannen van Hoekstra, zoals extra hulp om te verduurzamen, helpen bedrijven om te concurreren, maar zouden de prijs niet erg veranderen.

Direct na de presentatie konden de plannen van Hoekstra op kritiek rekenen. Milieuorganisatie zagen ze als een onaanvaardbare afzwakking van de aanpak van klimaatverandering. Maar ook in het bedrijfsleven waren de reacties wisselend. Sommige belangenbehartigers zagen het als een stap in de goede richting. Cefic, de Europese koepel voor de chemische industrie, stelde dat de plannen "tekortschieten om de oplopende CO2-kosten aan te pakken".

Hoekstra zei destijds dat de Europese klimaatdoelen niet in gevaar komen door de aanpassingen aan het systeem voor uitstootrechten. De EU wil in 2040 de CO2-uitstoot met 90 procent hebben teruggebracht ten opzichte van 1990. "Dit voorstel is daarmee volledig in lijn", aldus Hoekstra in juli.

In Brussel gaat er nog flink worden onderhandeld over de plannen. Het is onwaarschijnlijk dat ze in deze vorm de eindstreep halen. De Europese landen zijn verdeeld. Sommige lidstaten willen zelfs het hele systeem voor CO2-rechten schrappen of pauzeren.

Het Nationaal Warmtefonds heeft tot nu toe al meer leningen verstrekt dan in heel 2025. Bij het fonds kunnen mensen geld lenen om hun huis te verduurzamen.

Van januari tot en met augustus werden ruim 22.000 leningen verstrekt. In heel 2025 waren dat er 21.000. De lening wordt gebruikt voor bijvoorbeeld muur- en dakisolatie, isolerend glas of zonnepanelen.

De piek heeft te maken met de oorlog in het Midden-Oosten, die de VS en Israël eind februari ontketenden met hun aanvallen op Iran. Als tegenzet gooide Iran de Straat van Hormuz dicht, de zeestraat waardoor tot die tijd een vijfde van de wereldwijde olie en aardgas werd vervoerd. Door die blokkade zijn de energieprijzen fors gestegen.

"De piek was vanaf het moment dat de oorlog begon", vertelt Katinka Huijberts, bestuurslid bij het Nationaal Warmtefonds. "De aanvragen begonnen toen heel scherp te stijgen."

Die stijging zette het hele voorjaar tot de zomer door, zegt Huijberts. "In de zomervakantie zakten we wat terug, maar zeker niet naar het niveau van andere jaren. En nu, na de zomer, begint het aantal aanvragen weer te stijgen."

Vooral particuliere huiseigenaren hebben meer leningen aangevraagd, bijna 67 procent meer dan vorig jaar. Ook aan verenigingen van eigenaren (vve's) zijn meer leningen verstrekt, zo'n 10 procent meer. Deze vve's gaan over de verduurzaming van appartementencomplexen.

"Je ziet dat het over de hele linie stijgt", zegt Huijberts. "Daar zijn we ook blij mee. Want we richten ons op een doelgroep met een inkomen tot 60.000 euro en senioren. Ook in die groep zien we een stijging."

Huijberts verwacht dat het aantal leningen de komende tijd op een hoger niveau blijft. "Toen de oorlog in Oekraïne begon, zagen we ook een enorme stijging. Dat is daarna wat afgevlakt, maar nooit teruggezakt. We verwachten nu hetzelfde effect."

Het Nationaal Warmtefonds, een in 2013 vanuit de Rijksoverheid opgerichte stichting, heeft voldoende geld in kas om nog veel leningen te verstrekken, verzekert Huijberts. Huiseigenaren kunnen verschillende leningen aanvragen, oplopend tot maximaal 29.000 euro.

Wie nu een nieuw vast energiecontract wil afsluiten, kan behoorlijk schrikken van de prijzen. Sinds de oorlog in Iran nemen de zorgen van Nederlanders over de energierekening toe, blijkt uit onderzoek in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie.

De zorgen gaan over de gasprijs, de vaste energiekosten en de salderingsregeling. Vijf vragen over de onzekerheid over de energierekening.

Vooral de gasprijs is gestegen. De oorlog in Iran heeft niet alleen de handel in olie, maar ook in gas verstoord.

Op de wereldmarkt betalen energiehandelaren nu voor 100 kuub gas zo'n 67 euro, ongeveer de helft meer dan in februari van dit jaar.

Dat merken mensen die nu een nieuw vaste energiecontract zoeken, dat gaat om tienduizenden mensen per maand.

Momenteel hebben zo'n 7,7 miljoen huishoudens een vast contract, zegt de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Gemiddeld betalen zij nu 277 euro per maand. Dat was 224 euro per maand in februari, schrijft NU.nl. Dat komt jaarlijks neer op zo'n 600 euro extra.

Het aantal huishoudens dat te maken heeft met energiearmoede was in 2025 ruim 500.000. Het gaat om mensen met een laag inkomen, een hoge energierekening en die niet kunnen verduurzamen. Het bedrag dat zij gemiddeld tekortkomen, liep op naar 624 euro per jaar.

De energiearmoede zal dit jaar waarschijnlijk stijgen door de stijgende gasprijs. Daarom kwam het kabinet in april met steunmaatregelen voor de huishoudens die het hardst geraakt worden.

Met een fonds van 193 miljoen euro wil het kabinet deze mensen helpen, maar het fonds moet nog wel opgezet worden.

Om zeker te zijn van gas, heeft Nederland een aardgasvoorraad. Die moet voorkomen dat huishoudens niet meer kunnen stoken bij een koude winter. Dit jaar verloopt het vullen van die voorraden moeizaam. Per 1 november zouden gasopslagen voor 80 procent gevuld moeten zijn, maar dat gaat dit jaar niet lukken, meldde de Gasunie vorige week.

Met nog twee maanden te gaan, zijn de gasopslagen voor 47 procent gevuld. Toch is de kans klein dat er te weinig is, zeggen experts. Alleen bij een uitzonderlijk strenge winter en als de gasimport stilvalt raakt de gasreserve op.

Wel kan het bijdragen aan een verdere stijging van de energierekening. Dan zal Nederland gas voor een hoge prijs moeten inkopen op de wereldmarkt. Dat is dan terug te zien op de energierekening.

De ACM waarschuwt consumenten die "achterblijven", oftewel mensen die afhankelijk blijven van gas. Zij zullen de komende 25 jaar namelijk te maken krijgen met oplopende transportkosten die netbeheerders maken voor het leveren van stroom en gas.

Om huizen, gebouwen en bedrijven van stroom te blijven voorzien wordt er flink geïnvesteerd in hoogspanningskabels, kabels van wind-op-zeeparken naar land en megabatterijen voor stroomopslag. Die kosten worden doorberekend aan klanten.

Maar klanten die zelf stroom opwekken en van het gas af zijn, betalen minder mee aan die transportkosten. En daarmee komen die kosten meer terecht bij huishoudens die hun huis niet hebben verduurzaamd.

De ACM vraagt aandacht voor de mensen die nog wél gas gebruiken. Denk aan huurders die afhankelijk zijn van hun huurbaas voor het energiezuiniger of gasvrij maken van de woning. Ook kunnen zij niet zelf voor zonnepanelen kiezen.

Tot nu toe kunnen huisbezitters zelf opgewekte elektriciteit terugleveren aan het stroomnet. Die geleverde stroom kunnen zij dan wegstrepen tegen de gebruikte stroom, wat energiekosten en energiebelasting scheelt, ooit bedacht om de aanschaf van zonnepanelen te stimuleren.

Maar per 2027 stopt die zogeheten salderingsregeling. De overheid vindt het te duur geworden en zonnepanelen zouden nu goedkoop genoeg zijn waardoor stimuleren niet meer nodig is.

Daar is onder meer de Vereniging Eigen Huis het niet mee eens: zij wijzen op de langere terugverdientijd. Milieu Centraal benadrukt dat zonnepanelen rendabel blijven, zolang je zoveel mogelijk van je eigen opgewekte stroom zelf gebruikt.