De kans is groot dat de energierekening de komende tijd omhoog zal gaan door de gisteren uitgebroken oorlog in het Midden-Oosten. De Nederlandse gasvoorraad was met minder dan 11 procent nog nooit zo laag als nu. De Gasunie vreest niet dat de voorraad leeg zal raken, maar het vullen daarvan kan door de onrust flink duurder worden.

Dinsdag maakte de Gasunie zich nog geen zorgen over de historisch lage gasvoorraad. Wel benadrukte een woordvoerder dat er geen onverwachte dingen moeten gebeuren: "Er moet niet opeens een blokkade komen van de Straat van Hormuz, bijvoorbeeld."

Sinds zaterdag heeft de Iraanse Revolutionaire Garde die zeestraat bij Iran vanwege de Amerikaanse en Israëlische bombardementen afgesloten voor schepen. Vanmorgen werd er al een tanker uit Oman aangevallen.

De Straat van Hormuz is cruciaal voor de aanvoer van olie en gas uit het Midden-Oosten. Bijvoorbeeld voor Qatar, dat een van de grootste LNG-exporteurs ter wereld is, het vloeibaar gemaakte aardgas dat ook Nederland importeert.

De Gasunie zegt dat de afsluiting voor Nederland "op een hoogst ongelukkig moment komt nu de gasbergingen weer gevuld moeten worden". Dat komt niet omdat Nederland afhankelijk is van LNG uit Qatar, maar omdat de prijzen van gas wereldwijd door onrust kunnen gaan stijgen. Met de lente voor de deur is dit doorgaans het juiste moment om de gasvoorraad flink bij te vullen omdat gas nu goedkoper is.

"Het grootste effect is de onrust die het op de wereldmarkt kan gaan veroorzaken en de stijgende gasprijzen", laat de Gasunie weten. "LNG is een wereldmarkt en onderbrekingen in deze toevoer zullen ongetwijfeld negatieve effecten voor de gasmarkt met zich meebrengen, onder andere qua prijs."

Sinds het afsluiten van de gaskraan in Groningen, haalt Nederland zijn gas uit het buitenland. Meer dan dan helft komt via pijpleidingen, met name uit Noorwegen. Van het gas dat via schepen met LNG aan Nederland wordt geleverd, komt volgens de Gasunie maar een klein deel deel van de LNG uit Qatar.

De Straat van Hormuz is ook belangrijk voor de oliehandel, waarmee de prijzen aan de pomp ook zouden kunnen stijgen. Dagelijks gaan er zo'n 20 miljoen olievaten door de zeestraat, zo'n 20 procent van de wereldwijde oliehandel.

De olieprijs steeg de afgelopen week al vanwege de spanningen in het Midden-Oosten. De verwachting is dat maandag, als de markt weer opengaat, de olieprijs verder omhoogschiet. Dat vertaalt zich door aan de benzinepomp.

Acht olieproducerende landen, onder leiding van Saudi-Arabië en Rusland, verhogen per 1 april de olieproductie. Dat maakte deze zogenoemde OPEC+ zondag bekend. Door de oorlog in het Midden-Oosten dreigt de olieproductieproductie te laag te worden, schrijven zij.

Vanaf april verhogen zij de productie daarom met 206.000 extra vaten per dag. Saudi-Arabië zal daarvan ongeveer de helft voor zijn rekening nemen. Rusland zal ruim 9600 vaten per dag extra produceren.

Terwijl de NAM druk bezig is met dichten van de gasputten, pleit TNO ervoor het Groningenveld niet helemaal af te sluiten. Dat heeft te maken met de afhankelijkheid van Nederland van gas uit het buitenland, 80 procent wordt inmiddels geïmporteerd.

Er wordt nadrukkelijk niet gepleit voor nieuwe commerciële gaswinning, het gaat om een zogenoemde strategische reserve. Vergelijkbaar met de strategische oliereserve die Nederland sinds de oliecrisis in de jaren 70 heeft.

"Dat is een reserve die je beschikbaar hebt maar die je in principe niet gebruikt", zegt René Peters, directeur gastechnologie van onderzoeksinstituut TNO. "Dan is Groningen een hele goede kandidaat omdat het veld nog heel veel reserve heeft en ook in staat is om snel gas te leveren."

Het opblazen van een gaspijpleiding door Rusland waardoor er geen of minder gas uit Noorwegen komt; het afsluiten door Iran van de Straat van Hormuz waardoor de aanvoer van vloeibaar gas (lng) uit Qatar stopt; president Trump die de lng-tankers uit de Verenigde Staten tegenhoudt uit onvrede met Europese politiek. Het is volgens Peters en veel van zijn collega's allemaal niet langer ondenkbaar en kan leiden tot een groot en acuut tekort aan gas in Nederland en de rest van Europa.

Een stevige poolwind raast over het Groningse platteland als bulldozers met grof geweld en veel lawaai de stalen gasinstallatie van de NAM in Siddeburen slopen. "We zorgen dat het hier permanent en definitief is afgedicht", vertelt Emile Luchtmeijer, verantwoordelijk voor de ontmanteling van het Groningenveld bij de NAM. Luchtmeijer leidt ons langs stapels losgetrokken buizen en andere onderdelen van het voormalige gasbehandelingsstation.

De ontmanteling en sluiting van het Groningenveld is een grote operatie die zo'n 2 miljard euro kost en waar 200 mensen aan meewerken. "We verwachten dat we in Groningen nog circa tien jaar bezig zijn om alle putten af te dichten en de bovengrondse installaties te verwijderen." Uiteindelijk moeten alle locaties weer teruggebracht worden in oude staat, op de meeste plaatsen is dat landbouwgrond.

Het Groningenveld bevat nog zo'n 550 miljard kuub aardgas. Ter vergelijking: Nederland verbruikt jaarlijks 30 miljard kuub gas. Er zit dus potentieel voor 18 jaar aan binnenlands gebruik onder de grond. Inmiddels zijn 70 van de 300 putten in Groningen gedicht, 6 van de 22 locaties zijn gesloopt. Siddeburen is de zevende locatie die afgebroken wordt.

De sluiting van het Groningenveld is al bij wet geregeld. Het nieuwe kabinet heeft in het coalitieakkoord nog eens bevestigd dat het veld gesloten blijft. Ook de NAM heeft zich hier inmiddels bij neergelegd. "60 jaar heeft dit gasveld veel welvaart gebracht maar de laatste jaren ook veel onrust en zorgen, wij richten ons nu op het netjes opruimen van de installaties", zegt Luchtmeijer.

Onder meer om de Groningers te overtuigen dat het echt afgelopen is met de gaswinning worden de putten volgestort met beton. Dat gebeurt door een gespecialiseerd bedrijf dat met een gigantische omgekeerde boortoren door de provincie trekt. "Die trekt de drie kilometerlange productiebuizen uit de grond", vertelt directeur Harry Venema van WellGear. "Als de buizen eruit zijn gehaald worden op meerdere dieptes cementpluggen van 50 tot 100 meter geplaatst, die de boorput volledig afsluiten. En dan is het afgelopen."

Hier laat Venema zien hoe dat in zijn werk gaat:

Zowel de Mijnraad als de Gasunie heeft al gepleit voor een strategische gasreserve. Hoe die er precies uit moet zien is onderwerp van discussie. Vanuit het oogpunt van leveringszekerheid zien veel gasdeskundigen het Groningenveld als een logische optie. Maar, bij de officiële instanties wordt dat vanwege de gevoeligheid van het onderwerp niet hardop gezegd.

Gasunie werkt aan een rapport over leveringszekerheid waarin het plan voor een strategische reserve uitgewerkt wordt. Peters van TNO vindt dat de optie op zijn minst serieus onderzocht moet worden. Het is theoretisch mogelijk om een paar productielocaties van het Groningenveld open te houden zegt de NAM, maar dat gaat dan wel weer gepaard met risico's op aardbevingen volgens Luchtmeijer: "Wij adviseren dat niet."

Er zijn zorgen over Europa's groeiende afhankelijkheid van vloeibaar gas (lng) uit Amerika. Deskundigen van onderzoeksinstituut TNO en Instituut Clingendael waarschuwen dat president Trump de levering van aardgas als politiek drukmiddel kan gebruiken.

Diezelfde zorgen uitte de Mijnraad vorig jaar ook al, een adviesorgaan voor de minister van Klimaat en Groene Groei. Sindsdien is de afhankelijkheid van de VS alleen maar toegenomen: het land is inmiddels samen met Noorwegen onze belangrijkste leverancier van gas dat onze huizen verwarmt. Volgens berekeningen van het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) komt over vier jaar zelfs 80 procent van alle lng uit Amerika.

Dat is veel te veel, vindt gasexpert René Peters van TNO. "We hebben ervaren wat het is om heel afhankelijk te zijn van één land en dat dat land die afhankelijkheid ook tegen ons gebruikt."

Peters doelt op Rusland. Europa importeerde decennialang veel gas uit dat land, maar bouwde dat sterk af na de inval in Oekraïne in 2022. Sindsdien is ons continent aangewezen op Amerika. Dat land is van oudsher Europa's bondgenoot, maar de relatie vertroebelt.

Bij Instituut Clingendael, een kenniscentrum voor internationale betrekkingen, zijn daar al langer zorgen over. Volgens expert geopolitiek Louise van Schaik ziet de Trump-regering olie- en gasexport als belangrijk onderdeel van het buitenlandbeleid. "Ze schuwen niet om economische instrumenten in te zetten als er ruzie ontstaat, bijvoorbeeld met Groenland."

De EU sloot vorig jaar een handelsakkoord met Amerika om zo de eerder aangekondigde forse importheffingen te verlagen. Onderdeel van dat akkoord is dat de EU voor 250 miljard dollar per jaar aan Amerikaanse olie, uranium en vooral lng afneemt.

Het Europees Parlement moet de deal nog goedkeuren. De verwachting is dat dat volgende maand gebeurt. "Op dit moment hebben we dit handelsakkoord nodig", zegt Europarlementariër Ingeborg ter Laak van het CDA. "We willen de energieleveringen in Europa zekerstellen. Dat hebben we nodig voor onze huishoudens en bedrijven."

Toch ligt er nog een bommetje onder de deal: lng uit Amerika is namelijk slecht voor het milieu. TNO schat dat het zes tot zeven keer vervuilender is dan gas uit Europa. Bij de winning van Amerikaans gas komt veel methaan vrij, een verontreinigend broeikasgas. Ook zorgt het transporteren en vloeibaar maken van het gas voor extra uitstoot.

De EU eist dat lng-producenten uit de VS de methaanuitstoot vanaf 2027 beter monitoren. Maar het lijkt erop dat de Amerikanen dat niet van plan zijn. Gasexpert Peters verwacht dat de VS dan stopt met leveren aan Europa en de afzetmarkt verplaatst naar landen in Azië. "Dan hebben wij een probleem, want dan moeten wij onze lng uit andere landen halen." De vraag is of die landen wel milieuvriendelijk produceren.

Inmiddels deelt ook de Europese Commissie de zorgen over de afhankelijkheid van Amerika. Daarom wordt gezocht naar alternatieve leveranciers die de plek van de VS (deels) kunnen innemen. De vraag is vervolgens: hoe zal Trump reageren als de eerder mondeling toegezegde olie- en lng-deal uit zicht raakt?

Louise van Schaik: "Je hoopt eigenlijk dat hij dan alweer druk is met andere brandjes in de wereld en met armpje drukken met andere landen. Maar dat is misschien ook een beetje wensdenken."

Een omstreden gasproject in Mozambique is officieel weer van start gegaan. Het Franse olie- en gasbedrijf TotalEnergies legde het project in 2021 stil vanwege aanvallen van een jihadistische groepering. Daarbij vielen zeker 1500 doden, onder wie werknemers van het project en veel burgers.

Vanochtend liet de Mozambikaanse overheid weten dat het project vandaag weer van start gaat, onder toeziend oog van de Mozambikaanse president Chapo en de hoogste baas van Total.

Het miljardenproject bij de stad Palma, in het uiterste noorden van Mozambique, moet ervoor zorgen dat Total aardgas uit een van de grootste velden ter wereld kan tappen, vlak voor de kust. Een fabriek op land moet dit gas vloeibaar maken om het vervolgens de wereld over te verschepen.

Er is veel kritiek op het bouwproject. Milieuorganisaties wijzen op gedwongen verhuizingen en zeggen dat de gaswinning bijdraagt aan instabiliteit in het noorden van Mozambique.

Toch was het al een paar maanden duidelijk dat Total de werkzaamheden weer wilde hervatten. Daardoor kwam het dossier ook in Den Haag weer bovenaan de stapel te liggen. Want het project heeft ook een Nederlands tintje.

De Nederlandse baggeraar Van Oord nam een deel van het werk op zee op zich. En de Nederlandse overheid stond daarvoor garant.

Naast de zogeheten exporteurspolis verzekerde Nederland ook een deel van de financiering van het gasproject. Vanwege alle kritiek overwoog Nederland dit najaar of het daarmee wel moest doorgaan. Die keuze werd uiteindelijk voor de minister gemaakt: Total liet eind november weten de garantie niet meer nodig te hebben.

Tegelijkertijd kwam het ministerie met de resultaten van twee onderzoeken naar de situatie in Noord-Mozambique. De onderzoekers bevestigen de structurele mensenrechtenschendingen door Mozambikaanse veiligheidsdiensten in het gebied. Ze stellen dat de rust nu wat terug is doordat het Rwandese leger een oogje in het zeil houdt. Maar tegelijkertijd is de situatie op de lange termijn niet stabiel en blijven de onderliggende conflicten spelen, volgens de onderzoekers.

Ondanks deze conclusies loopt de Nederlandse verzekering voor Van Oord wel door. Volgens een Kamerbrief uit december kan de Nederlandse overheid niet onder deze garantstelling uit. De baggeraar is op dit moment voorbereidingen aan het treffen om het werk in Mozambique ter hervatten.

Het is maar de vraag of de twee miljard euro groene subsidie die de Nederlandse Staat aan Tata Steel wil geven, daadwerkelijk leidt tot minder CO2-uitstoot. Jaren overleg tussen verschillende kabinetten en de staalfabriek over vergroening leidde afgelopen september tot een conceptakkoord met het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG).

De NOS sprak de afgelopen tijd met experts die grote vraagtekens hebben bij die afspraken. De kern van de kritiek: de deal leidt weliswaar tot minder CO2-uitstoot binnen Nederland, maar een deel van die uitstoot wordt verplaatst naar het buitenland. Ook zijn toekomstige vergroeningsplannen nog te onzeker om ze nu al voor waar te kunnen aannemen.

"Ik moet de berekeningen nog zien die bewijzen dat dit echt wat oplevert voor het klimaat," zegt een van de experts, de Tilburgse hoogleraar Herman Vollebergh. "Ik vind dat er niet overtuigend is aangetoond dat deze deal tot voldoende CO2-vermindering gaat leiden. Het is in ieder geval geen garantie."

De komende maanden worden details van de overeenkomst verder uitgewerkt. Het nieuwe kabinet zal daar dan weer over moeten beslissen.

Tata Steel is de grootste CO2-uitstoter van Nederland en verantwoordelijk voor bijna een kwart van de CO2-uitstoot van de Nederlandse industrie. Al die koolstofdioxide draagt bij aan de opwarming van de aarde. Als Nederland zijn eigen klimaatdoelen wil halen, zal de industrie flink moeten verduurzamen. In 2050 zou Nederland zelfs helemaal geen extra CO2 meer moeten uitstoten.

Om die uitstoot naar beneden te krijgen, probeerden de afgelopen kabinetten afspraken te maken met de grootste uitstoters. Vrijwel al die gesprekken zijn stukgelopen, maar met Tata Steel ligt er dus wel een concept. Een deal die geldt als de hoofdprijs, gezien het hoge CO2-aandeel van Tata. Het kabinet hoopt met de deal ook het bedrijf in Nederland te houden, en de leefomgeving gezonder te maken voor omwonenden.

Tata wil in 2045 volledig klimaatneutraal zijn, onder meer door over te schakelen van kolen op aardgas en daarna van aardgas naar groen gas. Beide overgangen zijn discutabel, zeggen experts.

Zo is de wereld veranderd sinds de politiek gesprekken begon met de industrie over aardgas. De gaskraan in Groningen is dichtgedraaid en de verwachting is dat de Europese gasmarkt zal worden overspoeld met Amerikaans gas.

Dat Amerikaanse gas is echter veel vervuilender. Bij de winning van Amerikaans schaliegas lekt veel methaan weg, een broeikasgas dat 25 keer zo sterk kan zijn als CO2. Een adviescommissie die in opdracht van het ministerie keek naar de afspraken met Tata Steel schreef al dat de wereldwijde uitstoot zal toenemen bij een grotere afhankelijkheid van Amerikaans gas.

Methaanexpert Thomas Röckmann van de Universiteit Utrecht kijkt daarom met verbazing naar de Nederlandse keuze. "Milieumaatregelen bij gasproductie en het toezicht erop worden wereldwijd steeds meer geschrapt. Wat dat betreft kun je vraagtekens zetten bij de klimaatwinst als je overstapt van kolen naar gas."

Tata Steel en het ministerie van KGG zeggen dat ze geen eisen kunnen stellen aan waar het gebruikte gas vandaan komt, want het is een groothandelsmarkt. Volgens beide partijen valt het niet op voorhand te zeggen dat Tata Steel gas zal krijgen uit het buitenland, en ook niet uit welk specifiek land dat zal zijn. Daarnaast komt ook bij het winnen van kolen methaan vrij.

Röckmann pleit er daarom voor dat goed in beeld wordt gebracht tot hoeveel uitstoot gaswinning leidt. "Ik vind het niet verstandig om twee miljard belastinggeld te investeren als je niet heel goed monitort hoe groot de methaanlekkages zijn bij het gas dat je gebruikt."

Voor de Nederlandse klimaatdoelen zou deze deal wel winst zijn, want de uitstoot op Nederlandse bodem daalt wel. Maar dat is een papieren werkelijkheid, zeggen de experts, CO2 houdt namelijk niet bij de landsgrenzen op.

In een reactie wijst KGG erop dat bij dit soort afspraken tussen de overheid en vervuilende bedrijven altijd alleen wordt gekeken naar uitstoot die plaatsvindt bij het bedrijf in kwestie. "Omdat we daar directe invloed op hebben. Uitstoot elders is ook belangrijk, maar die ontstaat vaak bij andere bedrijven waarmee wordt samengewerkt."

Op den duur is het plan dat Tata helemaal geen aardgas meer gebruikt, maar overstapt op groen gas. Dat is bijvoorbeeld gemaakt uit afval of mest. Ook daarover zijn zorgen.

Op dit moment is de markt voor groen gas nog lang niet groot genoeg om Tata volledig van groen gas te voorzien. Tata zelf zegt dat dit kan op het moment dat het "beschikbaar is op grote schaal". Het bedrijf heeft 1,5 keer zoveel nodig als wat er nu al in Nederland beschikbaar is. En ook andere bedrijven staan in de rij, zeggen de experts.

De zorg is dat rond 2035, als Tata de overstap wil maken, er nog steeds enorme tekorten en dus hoge prijzen zijn. De adviescommissie schreef eerder al dat daar serieuze risico's aan kleven. "Tata blijft dan langer dan gepland afhankelijk van aardgas."

Maar, zeggen zowel Tata als KGG en een aantal experts, de (enorme) vraag van Tata naar groen gas kan ook een impuls geven aan de markt. Tata: "Onze langjarige contracten helpen bij investeringsbeslissingen." Hoeveel groen gas Tata moet afnemen, moet nog worden uitgewerkt in de definitieve afspraken. Ook zijn er volgens het ministerie Europese investeringen en aankomende Nederlandse wetgeving die dit proces gaan versnellen.

Hoogleraar Vollebergh denkt dat ook het gebruik van gas op lange termijn niet houdbaar is voor Tata Steel. "Het zal denk ik overal gaan uitlopen op elektrificatie. Dan zou je toch willen dat we daarmee opschieten en niet eerst miljarden investeren in een tussenfase met gas en dan alsnog naar elektrificatie overstappen."

Een nieuwe minister zal het komende jaar de knoop moeten doorhakken.

Landen aan de Noordzee gaan gezamenlijk militaire oefeningen houden en samenwerken met de NAVO om de energie-infrastructuur beter te beschermen. Dat hebben tien regeringsleiders afgesproken op de derde Noordzeeconferentie in Hamburg. Het gaat om de bescherming van elektriciteitskabels, transformatorplatforms, aardgasleidingen en internetverbindingen.

De afgelopen jaren zijn er steeds vaker verdachte Russische schepen gesignaleerd op de Noordzee, die de energie-infrastructuur in kaart brengen. Er zijn ook al daadwerkelijk internetkabels kapotgemaakt, sabotage waarvan Rusland verdacht wordt. Ook werd ter hoogte van het Deense eiland Bornholm de Nord Stream 2-gaspijpleiding tussen Rusland en Duitsland opgeblazen.

Nederland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Ierland, IJsland, Luxemburg en de Europese Commissie willen de kabels en leidingen daarom nu beter gaan beschermen.

Europa wil zo snel mogelijk onafhankelijk worden van andere landen voor de energievoorziening. Het wil daarom haast maken met de bouw van windparken op de Noordzee. Eerder was Europa voor een groot deel afhankelijk van Russisch gas, nu komt een flink deel van het gas in vloeibare vorm (lng) uit de Verenigde Staten.

Om onafhankelijker te worden, moet de aanleg van windparken worden versneld. Daarnaast willen de landen meer samenwerken bij de aanleg van elektriciteitskabels en transformatorplatforms. Eerder spraken de Noordzeelanden al af om voor 300 gigawatt aan windparken aan te leggen, nu willen ze de aanleg van een derde hiervan versnellen met behulp van de Europese Investeringsbank.

Op dit moment dreigt de bouw van windparken vertraagd te worden omdat energiebedrijven de risico's te groot vinden. Dat komt door verhoogde kosten en onduidelijkheid over de toekomstige afname van de industrie. Nederland geeft daarom vanaf dit jaar weer subsidie aan de bouw van windparken op zee, waar dat de afgelopen jaren niet nodig was.

Windparken moeten niet alleen verbonden worden met het land dat ze laat bouwen, maar ook met andere landen. De elektriciteit kan dan afgevoerd worden naar het land waar de vraag het grootst is. Hierdoor zijn er volgens de netbeheerders minder gascentrales nodig die als back-up dienen voor het geval er in een land even iets minder duurzame energie wordt opgewekt.

Voor het eerst zijn er ook afspraken gemaakt over gezamenlijke financiering van de aanleg van kabels en platforms. Nederland investeert daar de komende jaren vele tientallen miljarden euro's in, maar een flink deel van de opgewekte elektriciteit komt in Duitsland terecht. Duitsland zou daarom bijvoorbeeld ook mee moeten betalen aan de kabels voor de Nederlandse windparken.

De Noordzeelanden worden steeds afhankelijker van de Noordzee als energiebron en Rusland ligt op de loer. Het opblazen van gaspijpleidingen en doorknippen van elektriciteitskabels zou een flink deel van Europa in de toekomst in de kou en het donker kunnen zetten. Daarom moet die infrastructuur dus door onder meer de marine van de verschillende landen beter beschermd gaan worden. Via gezamenlijke oefeningen en samenwerking met de NAVO moet het risico op sabotage worden verminderd.

Elektriciteitscentrales hebben vorig jaar meer gas verbruikt dan in 2024. De centrales gebruiken gas om de schommelingen in de productie van wind- en zonne-energie op te vangen. De toename blijkt uit cijfers van de Gasunie, het overheidsbedrijf dat aardgas transporteert en opslaat.

De Gasunie transporteerde vorig jaar 63,4 miljard kubieke meter aardgas, 3,9 miljard kubieke meter meer dan het jaar daarvoor. Vooral op koude en donkere dagen in de winter werd flink meer gas getransporteerd. Op de dagen dat minder duurzame energie wordt opgewekt, vangen gascentrales een deel van deze vraag op.

Het totale gastransport is de laatste vijf jaar wel aan het dalen. 2025 is daar een uitzondering op, zegt directeur bij Gasunie Transport Services, Jeroen Zanting. "Dat het gastransport vorig jaar is gestegen komt voornamelijk doordat elektriciteitscentrales meer gas hebben verbruikt, de gasvoorraad aan het begin van 2025 erg laag was en weer aangevuld moest worden, en er meer gas is vervoerd naar Duitsland."

"Vergroening in de elektriciteitsindustrie is heel succesvol geweest, waardoor gas steeds vaker een balanceerrol heeft gekregen", aldus Zanting. "Gascentrales kunnen snel leveren en zijn daarom geschikt om de vraag naar stroom op onzekere dagen op te vangen, al zal het aantal momenten dat gas ingezet wordt steeds beperkter worden."

Voorheen kwam alle stroom uit kolen en gascentrales, maar dit verschuift steeds meer naar groene stroom. "Gas blijft onmisbaar, maar tegelijkertijd gebruikt Nederland inmiddels voor meer dan de helft stroom uit hernieuwbare bronnen", zegt Olof van der Gaag van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). "Een recordhoeveelheid ten opzichte van voorgaande jaren."

"Nederland draait steeds vaker op zon en wind, maar die kun je niet zomaar aan- en uitzetten. Een betrouwbaar vangnet blijft daarom cruciaal", zegt Van der Gaag. Dat vangnet bestaat voor een groot deel nog uit kolen- en gascentrales, maar kan ook worden gecreëerd met biomassa, groene waterstof of het gebruik van een kerncentrale. "Biomassa is al ver ontwikkeld, dus op korte termijn is dit het voornaamste duurzame vangnet."

Vorig jaar werd voor het eerst meer vloeibaar gas (lng) geïmporteerd met schepen dan dat er aardgas via pijpleidingen naar Nederland kwam, met de Verenigde Staten als grootste leverancier. De lng-import steeg vorig jaar met meer dan een kwart.

Nederland heeft sinds het begin van de Oekraïne-oorlog in 2022 de import van Russisch gas afgebouwd. Daarnaast is het zogeheten Groningenveld gesloten voor gasproductie. Lng-import uit de Verenigde Staten en Qatar speelt sindsdien een steeds belangrijkere rol voor de Nederlandse, maar ook Europese gasvoorraad. Gas wordt nu via schepen aangevuld vanuit de VS en via de leidingen vanaf de havens in Rotterdam en Groningen naar Nederland en andere EU-landen vervoerd.

Door de inval in Oekraïne wordt de gasvoorraad scherp in de gaten gehouden. Vorig jaar is zo'n 21 procent meer gas opgeslagen dan een jaar eerder. Toch waren de voorraden aan het begin van de winter leger dan in voorgaande jaren. Volgens de Gasunie komt dit doordat de gasopslagen in het voorjaar van 2025 al relatief leeg waren.

Als je inzoomt op de cijfers voor de chemische industrie, zie je dat gastransport naar deze sector met 9 procent daalde. Deze trend is na de inval in Oekraïne verder versterkt. "Het zegt veel over de industriële activiteit en wordt gedreven door fabrieken die in Nederland zijn gesloten of stilstaan. Dat is nu nog meer zo dan aan het begin van de oorlog", zegt de directeur van de Gasunie.

Vorig jaar hebben veel chemiebedrijven in Nederland fabrieken moeten sluiten. Het gasverbruik van de industrie is daardoor afgenomen. "Het is een feit dat de industrie in Nederland een hogere energieprijs moet betalen dan in onze buurlanden en daardoor een concurrentienadeel hebben", zegt Van der Gaag.

Zanting benadrukt dat de Nederlander van deze cijfers niks heeft gemerkt. "De leveringszekerheid is afgelopen jaar nagenoeg 100 procent geweest, dus de mensen thuis met een aansluiting op het gasnet merken hier niks van."