Diversificatie. Ik denk dat ik er voor het eerst over hoorde in de collegebanken tijdens mijn studie. Destijds ging het over beleggen: door je geld te spreiden over verschillende beleggingen, sectoren en regio’s kun je risico’s beperken. Tegenwoordig staat diversificatie hoog op de agenda in het Europese beleidsdebat.

Hoe veranderde de komst van vrouwen op universiteiten en in de economische wetenschap onze kijk op werk en welvaart? CPB’er Frits Bos bespreekt hoe economen als Lilian van der Goot en Marga Hundt bijdroegen aan een bredere economische blik.

Langer doorwerken kan de personeelstekorten in het primair en voortgezet onderwijs slechts beperkt verminderen. Als alle leraren die minstens een schooljaar voor de AOW-leeftijd met pensioen gingen één jaar langer hadden doorgewerkt, zou dat gemiddeld ongeveer 770 fte extra hebben opgeleverd in het primair onderwijs (po) en 520 fte in het voortgezet onderwijs (vo).

Nederlandse bedrijven betrekken geïmporteerde producten vaak uit één land, maar dat betekent niet dat zij daarvan ook echt afhankelijk zijn. In 2023 was 96% van de combinaties van een bedrijf en een geïmporteerd product sterk geconcentreerd: het bedrijf haalde het product grotendeels uit één land.

Europa zal zichzelf moeten versterken. Draghi (2024) constateert terecht dat Europa op technologisch vlak steeds verder achterblijft bij de Verenigde Staten en China, wat in de huidige geopolitieke situatie ook gevolgen kan hebben voor het borgen van vrede en van gedeelde waarden – twee kerndoelen van de Europese samenwerking.

Nut en noodzaak van een Nationale Investeringsinstelling (NII) zijn onderwerp van een breed maatschappelijk debat. In een nieuwe publicatie concludeert het Centraal Planbureau (CPB) dat een NII vooral meerwaarde kan hebben bij het toegankelijker maken van financiering voor bedrijven.

Wanneer we over algoritmes praten, gaat het vaak over de prestaties van het model zelf. Hoe nauwkeurig voorspelt het? Hoe hoog is de trefkans? Herkent het systeem de juiste informatie? Dat zijn belangrijke vragen, maar ze vertellen slechts een deel van het verhaal.

Het CPB analyseert met enige regelmaat de afwijkingen tussen de ramingen die het uitbrengt en de realisaties. Dit laat zien of de ramingen systematisch afwijken en onder welke omstandigheden de ramingen afwijken van de realisaties.

Deze publicatie geeft een overzicht en verantwoording van gedragseffecten die door het CPB en het ministerie van Financiën zijn toegepast bij het ramen van standaard belastingmaatregelen, zoals een tariefwijziging.

Het CPB raamt het gemiddelde aantal bijstandsuitkeringen op 350 dzd in 2026. Dit is een lichte stijging van 4 dzd uitkeringen ten opzichte van het gerealiseerde volume in 2025. De stijging komt grotendeels door de toename van de werkloze beroepsbevolking in 2025 en 2026.

Het CPB certificeert budgettaire ramingen van de fiscale beleidsmaatregelen uit het wetsvoorstel Belastingplan 2025 en overige wetsvoorstellen in het pakket Belastingplan 2027. Het CPB acht de ramingen van de budgettaire effecten van de maatregelen redelijk en neutraal. Vier maatregelen krijgen het onzekerheidsoordeel ‘hoog’.

Het kabinet trekt het meeste extra geld uit voor defensie. Ook gaat er extra geld naar onderwijs, klimaat, natuur, wonen en infrastructuur. Keuzes die de brede welvaart in de toekomst kunnen versterken. Tegelijkertijd blijven belangrijke opgaven liggen en worden lasten doorgeschoven.

Dit Verantwoordingsdocument hoort bij de Macro-Economische Verkenning 2027, gepubliceerd op 15 september 2026.

Op mijn eerste werkdag bij het Centraal Planbureau werd ik aangenaam verrast. De sollicitatieprocedure had zich vanwege de coronalockdown volledig online afgespeeld. Nu mocht ik voor het eerst naar kantoor om mijn laptop en andere spullen op te halen. Achter de monumentale gevel aan de Bezuidenhoutseweg 30 bleek een heel kenniscentrum te zijn gehuisvest. Het gebouw is ook op Open Monumentendag (12 september) open. Wat een imposante werkplek!

Leven Lang Ontwikkelen (LLO) helpt de beroepsbevolking te reageren op economische ontwikkelingen, via investeringen in kennis en vaardigheden. Beroepen veranderen continu onder invloed van technologische en maatschappelijke veranderingen. Taken verdwijnen en nieuwe taken verschijnen (Autor et al., 2024). Voor werkgevers, werkenden en werkzoekenden is het de uitdaging al deze ontwikkelingen bij te houden (Acemoglu & Restrepo, 2018). Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie, waarbij nieuwe competenties nodig zijn voor duurzame productie, of aan kunstmatige intelligentie, die de manier en inhoud van werken op meerdere gebieden zal veranderen. LLO stelt mensen in staat zich aan te passen aan dergelijke veranderingen en vergroot daarmee hun wendbaarheid op de arbeidsmarkt. Op individueel niveau draagt dit bij aan werkzekerheid, en op maatschappelijk niveau aan een veerkrachtige en inclusieve beroepsbevolking.

Algoritmes bieden overheden en bedrijven kansen om efficiënter te werken. Zo wil de Rijksoverheid algoritmes, waaronder kunstmatige intelligentie (AI), op een effectieve en verantwoorde manier inzetten (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2025). Onderzoek suggereert dat algoritmes in domeinen als de rechtspraak, gezondheidszorg, het onderwijs en toezicht kunnen bijdragen aan betere selectie en een doelgerichtere inzet van middelen (Ludwig et al., 2024). Tegelijkertijd is vaak onvoldoende bekend of algoritmische processen in de praktijk daadwerkelijk bijdragen aan de maatschappelijke doelen waarvoor zij worden ingezet.

De Algemene Rekenkamer wil dat het kabinet duidelijke, meetbare beleidsdoelen vastlegt. Daarbij kan het kiezen tussen typen doelen. Vaste bbp-normen voor uitgaven maken beleid duurder en inflexibel. Beter is te sturen op output en uitkomsten, schrijft CPB-directeur Pieter Hasekamp in zijn essay in het Financieele Dagblad.

Om het concurrentievermogen van de Europese industrie te versterken tegen de achtergrond van aanhoudend hoge energiekosten (Draghi, 2025), heeft de Europese Commissie (EC) recent voorgesteld om het EU-ETS te “moderniseren en actualiseren” voor fase 5, die loopt van 2031 tot 2040. Tot de voorgestelde aanpassingen behoren maatregelen om het totale marktaanbod te vergroten, een uitbreiding van de gratis toewijzing van rechten, een fonds voor aanvullende investeringen in decarbonisatie (het verminderen van CO2-emissies) en een bredere reikwijdte voor het EU-ETS (Europese Commissie, 2026a). In dit rapport richten we ons op de gevolgen van het minder snel verlagen van het emissieplafond vanaf 2031 en de hervorming van de marktstabiliteitsreserve (MSR). We doen dit aan de hand van een model dat de belangrijkste kenmerken van de huidige emissierechtenmarkt bevat, inclusief de MSR met permanente ongeldigverklaring (invalidatie) van rechten.

Internationale studenten leveren over hun hele levensloop gemiddeld een positieve bijdrage aan de Nederlandse overheidsfinanciën. De kosten van internationale studenten voor de overheid worden gemiddeld ruimschoots terugverdiend.