Na een valse start, dramatische verkiezingen en felle interne kritiek kondigt Wopke Hoekstra zijn vertrek aan als CDA-leider. De vicepremier bleef altijd meer een bestuurder dan een politicus, de partij ging nooit echt van hem houden. Een verweesd CDA blijft achter.

Dit liveblog over de val van het kabinet en het vertrek van premier Mark Rutte is afgesloten. Lees hieronder alle ontwikkelingen van afgelopen dag terug.

Nog voor het debat over de kabinetsval kon beginnen, heeft VVD-leider en demissionair premier Mark Rutte aangekondigd de politiek te verlaten. Het debat staat daardoor in een ander daglicht. Partijen vliegen elkaar in de haren en hakken in op VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans om de val van het kabinet over het asielbeleid. De partijtop van de VVD komt nog deze week met een kandidaat-lijsttrekker. Als er tegenkandidaten zijn, volgt er een lijsttrekkersverkiezing.

Nog voor een fel debat over de kabinetsval kon beginnen, heeft VVD-leider en demissionair premier Mark Rutte aangekondigd de politiek te gaan verlaten. ‘Het voelt nu goed het stokje door te geven'. Het debat komt daardoor in een ander daglicht te staan. Partijen vallen VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans hard aan op de val van het kabinet om asielbeleid. De partijtop van de VVD komt nog deze week met een kandidaat-lijsttrekker.

Wopke Hoekstra stelt zich niet beschikbaar voor het lijsttrekkerschap van het CDA. Dat laat hij in een interview met De Telegraaf weten. Hij zegt het besluit al wat langer geleden te hebben genomen en vindt het niet voor de hand liggen dat zijn naam op de kieslijst voor de Tweede Kamer komt te staan.

Demissionair premier Mark Rutte kan na de val van zijn vierde kabinet opnieuw een door de oppositie breed gesteunde motie van wantrouwen verwachten. Als zo’n motie wordt aangenomen, kan Rutte ook demissionair niet aanblijven. Voor een meerderheid is wel steun van een van de coalitiepartijen nodig en het is maar zeer de vraag of zij die stap willen nemen.

Negen maanden lang onderhandelde het kabinet over migratie. Het was trekken aan een paard dat al snel dood bleek. Een reconstructie: over grappen in een appgroep, puzzelen in een Amsterdams restaurant en juristen die het reglement van de ministerraad uitpluizen. En hoe demissionair premier Rutte na afloop de stemming erin probeert te krijgen. Maar dan is het al te laat.

In het debat over de val van het kabinet zal demissionair premier Mark Rutte maandag door alle partijen onder vuur worden genomen. Dat zijn vierde kabinet weinig voor elkaar kreeg of dat het onverantwoord is nu te stoppen terwijl er nog zoveel crises moeten worden opgelost. Allemaal iets voor te zeggen. Maar daar kan de Tweede Kamer zelf ook iets aan doen, schrijft politiek verslaggever Hans van Soest in dit commentaar.

Rutte boekte verkiezingswinsten met zijn imago als staatsman, bij wie het land in veilige handen was. Die troef kan hij nu moeilijker spelen. Maar VVD’ers zijn onbezorgd. ,,Je kunt ook zeggen: de kiezer weet nu dat hij offers kan brengen”.

Leden van PvdA en GroenLinks stemmen nog deze week over de vraag of beide partijen met een gezamenlijke lijst en programma de verkiezingen in gaan. In dat geval komt er ook één lijsttrekker. Maar of dat bijvoorbeeld Frans Timmermans zou moeten worden, daarover houden partijkopstukken nog even hun mond.

Kabinet-Rutte IV is gevallen, maar wat betekent dat nu precies voor ons landsbestuur? Kan het kabinet nu niets meer, en wanneer zijn er weer verkiezingen? De meest prangende vragen beantwoord.

Meer dan 60 procent van de Nederlanders vindt het prima dat het kabinet vrijdag is gevallen nadat de onderhandelingen over het asielbeleid stuk liepen. Demissionair premier Rutte hoeft van driekwart van de Nederlanders ook niet meer terug te komen. En opvallend: kiezers van het CDA zien Wopke Hoekstra liever niet terugkeren als lijsttrekker, ook Sigrid Kaag is niet erg populair meer bij haar achterban.

Meer dan 60 procent van de Nederlanders vindt het prima dat het kabinet vrijdag is gevallen nadat de onderhandelingen over het asielbeleid stuk liepen. Demissionair premier Rutte hoeft van driekwart van de Nederlanders ook niet meer terug te komen. En opvallend: kiezers van het CDA zien Wopke Hoekstra liever niet terugkeren als lijsttrekker, ook Sigrid Kaag is niet erg populair meer bij haar achterban.

Zoals het er nu naar uitziet, gaat Nederland half november naar de stembus. De ene partij is daar meer klaar voor dan de ander. Het kan wel eens een campagne worden met veel verrassingen.

De Europese Investeringsbank (EIB) is niet zo bekend, al speelt de bank een grote rol bij de verduurzaming van Europa. Caroline Nagtegaal en Bas Eickhout roepen daarom op het kapitaal van de bank te verhogen.

Dat de discussie over het asielbeleid deze week tot een kookpunt kwam, kon niet uitblijven. Al sinds 2017 is asiel een open wond in de samenwerking tussen de vier regeringspartijen. Vrijdagavond leidde dat tot de onvermijdelijke val van het kabinet.

Door actuele dossiers als stikstof en jeugdzorg is de provincie weer helemaal terug in het vizier van veel Nederlanders. Toch is het vooruitzicht van dit instituut helemaal niet zeker, vindt hoogleraar Geerten Boogaard. ,,Als ze nu geen beslissingen neemt, moet ze vrezen voor haar toekomst.”

Koning Willem-Alexander keert zaterdag vanaf zijn onbekende vakantieadres terug naar Nederland om fysiek met demissionair premier Rutte te spreken over de val van het kabinet. Vrijdagavond diende Rutte namens zijn kabinet al schriftelijk het ontslag in bij de koning.

Oppositiepartijen reageren opgetogen op de val van het kabinet. PVV-leider Geert Wilders, fractievoorzitter van de grootste oppositiepartij, stelt op Twitter snel verkiezingen te willen. Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) laat het bij een foto waarin ze zich tevreden in de handen wrijft: ‘Hoe keek u toen het kabinet viel?’

Met de kabinetsval komt een einde aan een coalitie die maar niet ontsnapte aan de spoken uit het verleden. Partijen worstelden met diep wantrouwen. Van de straat tot de hoge colleges van Staat: niemand hield van dit kabinet. Maar stilletjes bereikte de coalitie heus wel wat.