Digitalisering heeft ingrijpende gevolgen voor hoe we leven, wonen en werken. Digitalisering staat dan ook aan de basis van veel van de ambities van het kabinet. De overheid wil digitale technologie verantwoord inzetten en goede dienstverlening bieden aan burgers en ondernemers. In de startbrief die deze week is aangeboden aan de Tweede Kamer introduceert staatssecretaris van Digitalisering en Koninkrijksrelaties Zsolt Szabó de komst van de nieuwe Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).

Nederland wil betere wereldwijde afspraken over het militair gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). Daarvoor diende Nederland samen met Zuid-Korea de allereerste resolutie over dit onderwerp in bij de Verenigde Naties (VN). Deze resolutie werd vandaag aangenomen. Lees hieronder waarom dat belangrijk is.

Voor consumenten en bedrijven is het nodig dat met nieuwe spelregels de data-economie beter gaat werken. Bijvoorbeeld als het gaat om betere toegang tot je digitale gegevens en deze wel of niet kunnen delen. Maar ook om innovatie bij én meer concurrentie tussen kleine en grote bedrijven. De ministerraad heeft ingestemd om een wetsvoorstel hiervoor van minister Beljaarts (Economische Zaken) voor advies naar de Raad van State te zenden. Daarna behandelen de Tweede en Eerste Kamer het wetsvoorstel.

Om ervoor te zorgen dat AI (kunstmatige intelligentie) veilig en betrouwbaar wordt ontwikkeld en toegepast, is per 1 augustus 2024 in de Europese Unie de AI-verordening in werking getreden. Dit zijn Europese eisen en kaders voor AI. Zo kunnen we optimaal van de (economische) kansen van AI profiteren, worden de risico’s van AI-systemen en toepassingen aangepakt en stimuleren we de ontwikkeling van betrouwbare AI. De verordening zal stapsgewijs van toepassing worden.

Het Nederlandse kabinet presenteert vandaag als een van de eerste EU-lidstaten een visie op generatieve AI. In de visie benadrukt het kabinet het belang van het ondernemen van actie met het oog op de mogelijkheden en uitdagingen van deze disruptieve en tegelijk kansrijke technologie.

Door extra publieke en private investeringen in innovatieve digitale technologie, moderne regels voor digitale markten en meer beschikbaarheid van snelle digitale infrastructuur zijn de vijf kabinetsdoelen voor de digitale economie afgelopen jaar dichterbij gekomen. Zo hebben meer Nederlanders (van 91% naar 98%) toegang tot gigabitinternet en past 80% van het mkb (was 75,3%) een basisniveau van digitalisering toe. Dat blijkt uit de voortgangsrapportage 2023 van de kabinetsstrategie Digitale Economie van minister Micky Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) waarmee de ministerraad akkoord is gegaan.

Meer dan anderhalf miljoen Nederlanders gebruiken generatieve AI. Generatieve AI is een technologie die op basis van een menselijke vraag of opdracht automatisch een tekst, afbeelding of video maakt. Een bekend voorbeeld is ChatGPT. Het wordt steeds duidelijker dat generatieve AI veel voordelen biedt, maar ook zorgt voor risico’s, uitdagingen én vragen oproept. Want hoe goed is deze technologie voor de mens en maatschappij? 

Regeringsvertegenwoordigers hebben tijdens de REAIM-summit ingestemd met een gezamenlijke ‘call to action’ over de verantwoorde ontwikkeling, toepassing en het gebruik van kunstmatige intelligentie in het militaire domein. De tweedaagse bijeenkomst werd georganiseerd in het World Forum in Den Haag door het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Defensie. Zuid-Korea was mede-gastland.

Het tekort aan personeel in techniek en ICT kan de energietransitie, digitalisering en verduurzaming remmen en de concurrentiepositie van Nederland verslechteren. Werkgevers in deze sectoren zijn in actie gekomen om de tekorten aan te pakken. Aanvullend daarop neemt het kabinet maatregelen voor meer technisch en ICT-geschoold personeel. De instroom in het bètatechnisch onderwijs moet omhoog, de aansluiting tussen het bètatechnisch onderwijs en de arbeidsmarkt moet beter en werkgevers en overheid willen technisch personeel in de techniek en ICT behouden.

Artificial Intelligence (AI) is essentieel voor een technologisch geavanceerde en toekomstbestendige krijgsmacht. Tegelijkertijd brengt het dilemma’s en risico’s met zich mee als de inzet van AI leidt tot gebrek aan menselijke controle, of tot escalatie van geweld. Nederland organiseert daarom, samen met Zuid-Korea, een internationale conferentie over de verantwoorde ontwikkeling en inzet van AI binnen het militaire domein.

De Europese telecomministers hebben in Brussel een akkoord bereikt over de zogenoemde kunstmatige intelligentie verordening (AI Act). Daarmee krijgen de mogelijkheden van deze technologie voor ontwikkelaars, ondernemers en consumenten in de EU én Nederland een extra impuls. Het gaat onder andere om basisafspraken over de werking van deze producten en de ondersteuning van gebruikers van deze AI-systemen, zoals mkb’ers.

Nederland organiseert, in samenwerking met Zuid-Korea, de REAIM Summit 2023 over de verantwoorde toepassing van kunstmatige intelligentie (Artificial Intelligence - AI) in het militaire domein. Deze internationale conferentie brengt naast bewindspersonen vanuit de hele wereld, prominente actoren vanuit overheden, de particuliere sector,  kennisinstellingen, internationale organisaties en het maatschappelijk middenveld bij elkaar. De REAIM Summit wordt op 15 en 16 februari 2023 in het World Forum in Den Haag gehouden.

Het versnellen van digitalisering door het mkb, digitale innovatie en -vaardigheden stimuleren, de juiste randvoorwaarden voor goedwerkende online markten creëren, het behouden en versterken van de digitale infrastructuur in Nederland én het verbeteren van cyberveiligheid. Dat zijn de vijf ambities in de kabinetsstrategie Digitale Economie van minister Adriaansens van Economische Zaken en Klimaat waarmee de ministerraad heeft ingestemd. Deze ambities moeten er onder andere toe leiden dat elke consument en elk bedrijf toegang heeft tot internet met een snelheid van tenminste 1 Gigabit per seconde en dat 95% van de mkb’ers inzet op digitalisering.

Minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken heeft tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York aangekondigd dat Nederland in februari 2023 een internationale summit organiseert over de verantwoorde toepassing van kunstmatige intelligentie (Artificial Intelligence) in het militaire domein. De bijeenkomst is bedoeld om gezamenlijk tot een agenda te komen, die uiteindelijk leidt tot internationale afspraken over hoe deze technologie op een verantwoordelijke manier binnen dit domein kan worden ontwikkeld en toegepast.

Ministeries en uitvoeringsorganisaties moeten voortaan bij het maken van nieuwe wetten en regels nadrukkelijk stilstaan bij zaken als informatiebeveiliging en privacy. Daarnaast wordt de digitale weerbaarheid van het Rijk versterkt door prioriteit te geven aan cybersecurity en door de kennis op ICT-gebied te versterken. Dat zijn de komende jaren de speerpunten van de rijksbrede strategie op het gebied van informatievoorziening (I-strategie).

De ministerraad heeft op voorstel van staatssecretaris Van Huffelen van Koninkrijksrelaties en Digitalisering ingestemd met de benoeming van de heren Adri de Bruijn RE RA en prof. dr. Arie van Deursen als leden van het Adviescollege ICT-toetsing. De benoeming gaat in per 1 september 2022.

Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid heeft het Landelijk Crisis Management Systeem (LCMS) tot Landelijke Voorziening Crisisbeheersing (LVCb) verklaard. Hiermee wordt een brede groep crisispartners aangemoedigd om netcentrisch samen te werken en van LCMS gebruik te maken ten behoeve van een effectieve crisisbeheersing. Netcentrisch samenwerken houdt in dat organisaties gezamenlijk een actueel beeld van de situatie vormgeven en onderhouden, en op basis daarvan besluiten nemen over crisisbeheersing.

Bijna driekwart van de Nederlanders (ver)koopt, ruilt of deelt over de hele wereld producten en diensten via online platforms. Het is daarom tijd dat deze grenzeloze markt een gelijk speelveld krijgt als het gaat om consumentenrechten en productveiligheid. Staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) kondigt in een Kamerbrief aan dat zij in Europees verband gaat inzetten op meer (wettelijke) verantwoordelijkheden voor de platforms richting consumenten.

Om Nederland digitaal koploper van Europa te houden, moeten bedrijven, consumenten en overheden sneller en innovatiever inspelen op het hoge tempo waarmee maatschappij en economie digitaliseren. Het kabinet publiceert vandaag de actualisatie van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Hierin maakt het kabinet extra financiering voor artificiële intelligentie (AI) bekend en geeft een overzicht van andere investeringen in technologieën, digitalisering van bedrijfsleven en overheid, digitale vaardigheden van Nederlanders en cyberveiligheid.

Nederland en Europa hebben alles in huis om mee te doen met de toepassing én ontwikkeling van nieuwe technologieën en groeimarkten van de toekomst. Daarvoor is het nodig dat we oude reflexen, zoals het vasthouden aan nationale bevoegdheden en een terughoudende overheid, durven los te laten. Dit schrijft secretaris-generaal Maarten Camps van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, in zijn jaarlijkse nieuwjaarsartikel, dat vandaag verschijnt in Economisch Statistische Berichten (ESB).