Op mijn eerste werkdag bij het Centraal Planbureau werd ik aangenaam verrast. De sollicitatieprocedure had zich vanwege de coronalockdown volledig online afgespeeld. Nu mocht ik voor het eerst naar kantoor om mijn laptop en andere spullen op te halen. Achter de monumentale gevel aan de Bezuidenhoutseweg 30 bleek een heel kenniscentrum te zijn gehuisvest. Het gebouw is ook op Open Monumentendag (12 september) open. Wat een imposante werkplek!

Leven Lang Ontwikkelen (LLO) helpt de beroepsbevolking te reageren op economische ontwikkelingen, via investeringen in kennis en vaardigheden. Beroepen veranderen continu onder invloed van technologische en maatschappelijke veranderingen. Taken verdwijnen en nieuwe taken verschijnen (Autor et al., 2024). Voor werkgevers, werkenden en werkzoekenden is het de uitdaging al deze ontwikkelingen bij te houden (Acemoglu & Restrepo, 2018). Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie, waarbij nieuwe competenties nodig zijn voor duurzame productie, of aan kunstmatige intelligentie, die de manier en inhoud van werken op meerdere gebieden zal veranderen. LLO stelt mensen in staat zich aan te passen aan dergelijke veranderingen en vergroot daarmee hun wendbaarheid op de arbeidsmarkt. Op individueel niveau draagt dit bij aan werkzekerheid, en op maatschappelijk niveau aan een veerkrachtige en inclusieve beroepsbevolking.

Algoritmes bieden overheden en bedrijven kansen om efficiënter te werken. Zo wil de Rijksoverheid algoritmes, waaronder kunstmatige intelligentie (AI), op een effectieve en verantwoorde manier inzetten (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2025). Onderzoek suggereert dat algoritmes in domeinen als de rechtspraak, gezondheidszorg, het onderwijs en toezicht kunnen bijdragen aan betere selectie en een doelgerichtere inzet van middelen (Ludwig et al., 2024). Tegelijkertijd is vaak onvoldoende bekend of algoritmische processen in de praktijk daadwerkelijk bijdragen aan de maatschappelijke doelen waarvoor zij worden ingezet.

De Algemene Rekenkamer wil dat het kabinet duidelijke, meetbare beleidsdoelen vastlegt. Daarbij kan het kiezen tussen typen doelen. Vaste bbp-normen voor uitgaven maken beleid duurder en inflexibel. Beter is te sturen op output en uitkomsten, schrijft CPB-directeur Pieter Hasekamp in zijn essay in het Financieele Dagblad.

Om het concurrentievermogen van de Europese industrie te versterken tegen de achtergrond van aanhoudend hoge energiekosten (Draghi, 2025), heeft de Europese Commissie (EC) recent voorgesteld om het EU-ETS te “moderniseren en actualiseren” voor fase 5, die loopt van 2031 tot 2040. Tot de voorgestelde aanpassingen behoren maatregelen om het totale marktaanbod te vergroten, een uitbreiding van de gratis toewijzing van rechten, een fonds voor aanvullende investeringen in decarbonisatie (het verminderen van CO2-emissies) en een bredere reikwijdte voor het EU-ETS (Europese Commissie, 2026a). In dit rapport richten we ons op de gevolgen van het minder snel verlagen van het emissieplafond vanaf 2031 en de hervorming van de marktstabiliteitsreserve (MSR). We doen dit aan de hand van een model dat de belangrijkste kenmerken van de huidige emissierechtenmarkt bevat, inclusief de MSR met permanente ongeldigverklaring (invalidatie) van rechten.

Internationale studenten leveren over hun hele levensloop gemiddeld een positieve bijdrage aan de Nederlandse overheidsfinanciën. De kosten van internationale studenten voor de overheid worden gemiddeld ruimschoots terugverdiend.

Na een verhuizing begint het werk pas echt. Zo is dat met CPB-publicaties over de woningmarkt ook, ontdekte Jurre Thiel na het publiceren van Perspectief op de Woningmarkt. Hij bespreekt het in zijn column.

Effectief preventiebeleid vraagt om een zorgvuldige afweging van gezondheidswinst, maatschappelijke kosten en de rol van de overheid. Een nieuw denkkader van het Centraal Planbureau (CPB) helpt beleidsmakers om deze afweging systematisch te maken.

De herinnering aan de financiële crisis van 2008 is weggeëbd, en de Europese Commissie komt met plannen om Europese banken concurrerender te maken. Bijvoorbeeld door kapitaalregels te versoepelen. Slecht idee, en onnodig, zeggen Suzanne Vissers en Francis Weyzig.

Het CPB heeft de rapportage van de beleidsmatige lastenontwikkeling (blo) uitgebreid. De blo is de maatstaf die het CPB gebruikt om de gevolgen van belasting- en premiemaatregelen in kaart te brengen.

De overheid heeft in 2020 het grootste deel van de financiële problemen voor kleine bedrijven in zwaar getroffen sectoren opgevangen. Banken speelden daarbij een beperkte rol en ook extra financiering door eigenaren kwam slechts bij een minderheid van de bedrijven voor.

Nederlanders zijn verdeeld over erfbelasting. Een kleine minderheid wil de erfbelasting afschaffen. Tegelijkertijd vindt meer dan de helft dat erfenissen zwaarder belast mogen worden dan nu het geval is.

Het populaire tv-programma Kopen zonder kijken laat zien hoeveel concessies woningzoekers soms moeten doen. In werkelijkheid is het, met name voor starters, nog lastiger op de woningmarkt.

In 2024 daalde de arbeidsproductiviteit in de totale Nederlandse economie met 0,3% en in de marktsector met 0,1%. Dat past in een langere periode waarin de productiviteit nauwelijks groeit.

Onderweg op vakantie in de auto of op het schoolplein speelde ik als kind regelmatig ‘Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet’. Misschien is het, vele jaren later, ook een aardig spelletje voor bij grafieken. Want twee mensen kunnen naar exact dezelfde afbeelding kijken en die niet altijd op dezelfde manier interpreteren.

Begin achttiende eeuw schreef een Rotterdamse arts een fabel die Londen en Parijs in heftige beroering bracht. Ze inspireerde zowel bewonderaars van het kapitalisme en de marktwerking als felle critici. Waarom werd het boek met deze fabel wereldberoemd en tevens verboden door de Katholieke Kerk?

De hogere energie- en brandstofprijzen als gevolg van de Iranoorlog leiden voor de meeste Nederlandse huishoudens maar tot beperkte inkomenseffecten. Tegelijkertijd zijn er huishoudens voor wie de extra uitgaven fors kunnen oplopen, vooral als energieprijzen langdurig hoog blijven.

Minder belasting voor de één betekent hogere lasten voor de ander. Over de vraag wat een eerlijke of rechtvaardige belastingverdeling is, lopen de meningen sterk uiteen. Daarom blijven ‘box 3’ en de erfbelasting zulke heikele discussies.

Nederland kent een lange historie van de strijd tegen het water. Maar hoe groot zijn de overstromingsrisico's vandaag de dag? En hoe groot is de financiële impact voor huishoudens bij een overstroming? CPB'er Anja Deelen bespreekt het in haar colum.

Zonnepanelenbezit in Nederland is ongelijk verdeeld over huishoudens. Huishoudens met hogere inkomens en vermogens beschikken er vaker over. Dankzij woningcorporaties hebben sommige huishoudens met lagere inkomens ook profijt van zonnepanelen. Private huurders hebben duidelijk minder vaak zonnepanelen dan woningeigenaren en sociale huurders.