Leven Lang Ontwikkelen (LLO) helpt de beroepsbevolking te reageren op economische ontwikkelingen, via investeringen in kennis en vaardigheden. Beroepen veranderen continu onder invloed van technologische en maatschappelijke veranderingen. Taken verdwijnen en nieuwe taken verschijnen (Autor et al., 2024). Voor werkgevers, werkenden en werkzoekenden is het de uitdaging al deze ontwikkelingen bij te houden (Acemoglu & Restrepo, 2018). Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie, waarbij nieuwe competenties nodig zijn voor duurzame productie, of aan kunstmatige intelligentie, die de manier en inhoud van werken op meerdere gebieden zal veranderen. LLO stelt mensen in staat zich aan te passen aan dergelijke veranderingen en vergroot daarmee hun wendbaarheid op de arbeidsmarkt. Op individueel niveau draagt dit bij aan werkzekerheid, en op maatschappelijk niveau aan een veerkrachtige en inclusieve beroepsbevolking.

Algoritmes bieden overheden en bedrijven kansen om efficiënter te werken. Zo wil de Rijksoverheid algoritmes, waaronder kunstmatige intelligentie (AI), op een effectieve en verantwoorde manier inzetten (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2025). Onderzoek suggereert dat algoritmes in domeinen als de rechtspraak, gezondheidszorg, het onderwijs en toezicht kunnen bijdragen aan betere selectie en een doelgerichtere inzet van middelen (Ludwig et al., 2024). Tegelijkertijd is vaak onvoldoende bekend of algoritmische processen in de praktijk daadwerkelijk bijdragen aan de maatschappelijke doelen waarvoor zij worden ingezet.

Om het concurrentievermogen van de Europese industrie te versterken tegen de achtergrond van aanhoudend hoge energiekosten (Draghi, 2025), heeft de Europese Commissie (EC) recent voorgesteld om het EU-ETS te “moderniseren en actualiseren” voor fase 5, die loopt van 2031 tot 2040. Tot de voorgestelde aanpassingen behoren maatregelen om het totale marktaanbod te vergroten, een uitbreiding van de gratis toewijzing van rechten, een fonds voor aanvullende investeringen in decarbonisatie (het verminderen van CO2-emissies) en een bredere reikwijdte voor het EU-ETS (Europese Commissie, 2026a). In dit rapport richten we ons op de gevolgen van het minder snel verlagen van het emissieplafond vanaf 2031 en de hervorming van de marktstabiliteitsreserve (MSR). We doen dit aan de hand van een model dat de belangrijkste kenmerken van de huidige emissierechtenmarkt bevat, inclusief de MSR met permanente ongeldigverklaring (invalidatie) van rechten.

Martijn Grimmius is op 1 september bij het CPB in dienst getreden als afdelingshoofd Communicatie & Organisatie (C&O). Hij vervulde deze rol op interim basis sinds 1 februari.

Internationale studenten leveren over hun hele levensloop gemiddeld een positieve bijdrage aan de Nederlandse overheidsfinanciën. De kosten van internationale studenten voor de overheid worden gemiddeld ruimschoots terugverdiend.

Effectief preventiebeleid vraagt om een zorgvuldige afweging van gezondheidswinst, maatschappelijke kosten en de rol van de overheid. Een nieuw denkkader van het Centraal Planbureau (CPB) helpt beleidsmakers om deze afweging systematisch te maken.

De Nederlandse economie blijft dit jaar en volgend jaar groeien, ondanks de grote internationale onzekerheid. Door hogere energieprijzen blijft de inflatie in 2026 en 2027 rond de 3%, waardoor de koopkracht lager uitvalt dan eerder verwacht.

Het CPB heeft de rapportage van de beleidsmatige lastenontwikkeling (blo) uitgebreid. De blo is de maatstaf die het CPB gebruikt om de gevolgen van belasting- en premiemaatregelen in kaart te brengen.

De overheid heeft in 2020 het grootste deel van de financiële problemen voor kleine bedrijven in zwaar getroffen sectoren opgevangen. Banken speelden daarbij een beperkte rol en ook extra financiering door eigenaren kwam slechts bij een minderheid van de bedrijven voor.

Nederlanders zijn verdeeld over erfbelasting. Een kleine minderheid wil de erfbelasting afschaffen. Tegelijkertijd vindt meer dan de helft dat erfenissen zwaarder belast mogen worden dan nu het geval is.

In 2024 daalde de arbeidsproductiviteit in de totale Nederlandse economie met 0,3% en in de marktsector met 0,1%. Dat past in een langere periode waarin de productiviteit nauwelijks groeit. De daling van de arbeidsproductiviteit in 2024 was echter wel minder sterk dan in 2023.

Jante Parlevliet wordt per 20 juli sectorhoofd Belasting en Begroting. Jante is sinds februari 2023 werkzaam bij het Centraal Planbureau als sectorhoofd Marktordening en Zorg.

De wereldhandel is in april 2026 met 0,7% toegenomen na een sterke daling in maart. Hoewel de handel in de Golfregio onder druk staat, blijft de mondiale goederenstroom voorlopig veerkrachtig. Met name in China en opkomend Azië neemt de export toe. Dit blijkt uit de wereldhandelsmonitor van het Centraal Planbureau (CPB) voor de maand april.

De hogere energie- en brandstofprijzen als gevolg van de Iranoorlog leiden voor de meeste Nederlandse huishoudens maar tot beperkte inkomenseffecten. Tegelijkertijd zijn er huishoudens voor wie de extra uitgaven fors kunnen oplopen, vooral als energieprijzen langdurig hoog blijven.

Zonnepanelenbezit in Nederland is ongelijk verdeeld over huishoudens. Huishoudens met hogere inkomens en vermogens beschikken er vaker over. Dankzij woningcorporaties hebben sommige huishoudens met lagere inkomens ook profijt van zonnepanelen. Private huurders hebben duidelijk minder vaak zonnepanelen dan woningeigenaren en sociale huurders.

Oplopende geopolitieke spanningen vergroten de risico’s voor de financiële stabiliteit. Daarnaast leiden intransparante schuldconstructies rond investeringen in AI en de groei van financiële activiteiten buiten het traditionele toezicht ertoe dat het zicht op bepaalde risico’s ontbreekt.

De wereldhandel is in maart 2026 met 2,1% afgenomen ten opzichte van de maand daarvoor. Tevens is de wereldwijde industriële productie afgenomen met 1,7%.

Financieel kwetsbaren maken bij een vergelijkbare gezondheid minder gebruik van zorg. Hoe lager het inkomen en vermogen, in het bijzonder als mensen moeite ervaren met rondkomen, hoe groter dit verschil.

De economische verschillen tussen huishoudens nemen toe. Het belastingstelsel dempt deze ontwikkeling niet en draagt soms zelfs bij aan de groeiende verschillen. Dat komt onder meer doordat verschillende vormen van inkomen en vermogen anders worden belast, belastingheffing soms langdurig kan worden uitgesteld en er veel ondoelmatige fiscale regelingen zijn.

De stijging van energieprijzen leidt in verschillende scenario’s tot hogere inflatie en een daling van de koopkracht. De gevolgen van hogere brandstofprijzen voor huishoudens zijn niet eenduidig: voor lagere inkomens bestaan er grote uitschieters in kosten.