Het kan verstandig lijken publieke investeringen deels met geleend geld te financieren, omdat de baten pas in de toekomst ontstaan. Maar investeringen leiden niet automatisch tot gezondere overheidsfinanciën. De relatief lage Nederlandse overheidsschuld biedt mogelijk ruimte voor tijdelijke extra investeringen, maar structureel hogere investeringen vragen om structurele dekking.

Verschillen in personeelstekorten tussen sectoren leiden nauwelijks tot verschillen in cao-loongroei. Pas als de arbeidsmarkt als geheel zeer krap wordt, stijgen de cao-lonen duidelijk sneller.

Anne-Fleur Roos is met ingang van 1 oktober 2026 benoemd tot sectorhoofd Marktordening en Zorg bij het Centraal Planbureau (CPB).

Langer doorwerken kan de personeelstekorten in het primair en voortgezet onderwijs slechts beperkt verminderen. Als alle leraren die minstens een schooljaar voor de AOW-leeftijd met pensioen gingen één jaar langer hadden doorgewerkt, zou dat gemiddeld ongeveer 770 fte extra hebben opgeleverd in het primair onderwijs (po) en 520 fte in het voortgezet onderwijs (vo).

Nederlandse bedrijven betrekken geïmporteerde producten vaak uit één land, maar dat betekent niet dat zij daarvan ook echt afhankelijk zijn. In 2023 was 96% van de combinaties van een bedrijf en een geïmporteerd product sterk geconcentreerd: het bedrijf haalde het product grotendeels uit één land.

Nut en noodzaak van een Nationale Investeringsinstelling (NII) zijn onderwerp van een breed maatschappelijk debat. In een nieuwe publicatie concludeert het Centraal Planbureau (CPB) dat een NII vooral meerwaarde kan hebben bij het toegankelijker maken van financiering voor bedrijven.

De koopkracht van huishoudens komt in 2027 0,2%-punt hoger uit dan in de cMEV (augustusraming van het CPB) door de maatregelen in de miljoenennota. Het overheidssaldo komt juist 0,1%-punt lager uit dan in de cMEV werd verwacht.

Het kabinet trekt het meeste extra geld uit voor defensie. Ook gaat er extra geld naar onderwijs, klimaat, natuur, wonen en infrastructuur. Keuzes die de brede welvaart in de toekomst kunnen versterken. Tegelijkertijd blijven belangrijke opgaven liggen en worden lasten doorgeschoven.

Leven Lang Ontwikkelen (LLO) helpt de beroepsbevolking te reageren op economische ontwikkelingen, via investeringen in kennis en vaardigheden. Beroepen veranderen continu onder invloed van technologische en maatschappelijke veranderingen. Taken verdwijnen en nieuwe taken verschijnen (Autor et al., 2024). Voor werkgevers, werkenden en werkzoekenden is het de uitdaging al deze ontwikkelingen bij te houden (Acemoglu & Restrepo, 2018). Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie, waarbij nieuwe competenties nodig zijn voor duurzame productie, of aan kunstmatige intelligentie, die de manier en inhoud van werken op meerdere gebieden zal veranderen. LLO stelt mensen in staat zich aan te passen aan dergelijke veranderingen en vergroot daarmee hun wendbaarheid op de arbeidsmarkt. Op individueel niveau draagt dit bij aan werkzekerheid, en op maatschappelijk niveau aan een veerkrachtige en inclusieve beroepsbevolking.

Algoritmes bieden overheden en bedrijven kansen om efficiënter te werken. Zo wil de Rijksoverheid algoritmes, waaronder kunstmatige intelligentie (AI), op een effectieve en verantwoorde manier inzetten (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 2025). Onderzoek suggereert dat algoritmes in domeinen als de rechtspraak, gezondheidszorg, het onderwijs en toezicht kunnen bijdragen aan betere selectie en een doelgerichtere inzet van middelen (Ludwig et al., 2024). Tegelijkertijd is vaak onvoldoende bekend of algoritmische processen in de praktijk daadwerkelijk bijdragen aan de maatschappelijke doelen waarvoor zij worden ingezet.

Om het concurrentievermogen van de Europese industrie te versterken tegen de achtergrond van aanhoudend hoge energiekosten (Draghi, 2025), heeft de Europese Commissie (EC) recent voorgesteld om het EU-ETS te “moderniseren en actualiseren” voor fase 5, die loopt van 2031 tot 2040. Tot de voorgestelde aanpassingen behoren maatregelen om het totale marktaanbod te vergroten, een uitbreiding van de gratis toewijzing van rechten, een fonds voor aanvullende investeringen in decarbonisatie (het verminderen van CO2-emissies) en een bredere reikwijdte voor het EU-ETS (Europese Commissie, 2026a). In dit rapport richten we ons op de gevolgen van het minder snel verlagen van het emissieplafond vanaf 2031 en de hervorming van de marktstabiliteitsreserve (MSR). We doen dit aan de hand van een model dat de belangrijkste kenmerken van de huidige emissierechtenmarkt bevat, inclusief de MSR met permanente ongeldigverklaring (invalidatie) van rechten.

Martijn Grimmius is op 1 september bij het CPB in dienst getreden als afdelingshoofd Communicatie & Organisatie (C&O). Hij vervulde deze rol op interim basis sinds 1 februari.

Internationale studenten leveren over hun hele levensloop gemiddeld een positieve bijdrage aan de Nederlandse overheidsfinanciën. De kosten van internationale studenten voor de overheid worden gemiddeld ruimschoots terugverdiend.

Effectief preventiebeleid vraagt om een zorgvuldige afweging van gezondheidswinst, maatschappelijke kosten en de rol van de overheid. Een nieuw denkkader van het Centraal Planbureau (CPB) helpt beleidsmakers om deze afweging systematisch te maken.

De Nederlandse economie blijft dit jaar en volgend jaar groeien, ondanks de grote internationale onzekerheid. Door hogere energieprijzen blijft de inflatie in 2026 en 2027 rond de 3%, waardoor de koopkracht lager uitvalt dan eerder verwacht.

Het CPB heeft de rapportage van de beleidsmatige lastenontwikkeling (blo) uitgebreid. De blo is de maatstaf die het CPB gebruikt om de gevolgen van belasting- en premiemaatregelen in kaart te brengen.

De overheid heeft in 2020 het grootste deel van de financiële problemen voor kleine bedrijven in zwaar getroffen sectoren opgevangen. Banken speelden daarbij een beperkte rol en ook extra financiering door eigenaren kwam slechts bij een minderheid van de bedrijven voor.

Nederlanders zijn verdeeld over erfbelasting. Een kleine minderheid wil de erfbelasting afschaffen. Tegelijkertijd vindt meer dan de helft dat erfenissen zwaarder belast mogen worden dan nu het geval is.

In 2024 daalde de arbeidsproductiviteit in de totale Nederlandse economie met 0,3% en in de marktsector met 0,1%. Dat past in een langere periode waarin de productiviteit nauwelijks groeit. De daling van de arbeidsproductiviteit in 2024 was echter wel minder sterk dan in 2023.