Ongewenste afhankelijkheden afbouwen en nieuwe voorkomen, is een speerpunt van het kabinet. De leveringszekerheid voor onze industrie van kritieke grondstoffen en (half)producten is essentieel voor onze economie en welvaart. Een compleet inzicht in de leveringsrisico’s en hoe hierop in te spelen, ontbreekt nog. Het zogenoemde Nederlands Materialen Observatorium (NMO) is vandaag gestart om dit in kaart te brengen en te monitoren. Het NMO is een initiatief van het ministerie van Economische Zaken.

Minister Hermans van Klimaat en Groene Groei stuurt een wetswijziging naar de Raad van State om de uitbreiding van het stroomnet te versnellen. Door kortere procedures kan er de komende jaren bij tientallen projecten tot 1,5 jaar worden versneld. Daardoor is er eerder ruimte voor nieuwe woonwijken en bedrijven die willen groeien of verduurzamen.

Om de verduurzaming van de industrie te versnellen en verdere vertraging van de Delta Rhine Corridor (DRC) te voorkomen, heeft het kabinet besloten prioriteit te geven aan waterstof- en CO₂-infrastructuur. Deze beslissing draagt bij aan de tijdige overstap naar duurzame energie, om Nederland minder afhankelijk te maken van het buitenland en om de klimaatdoelen te halen. Het besluit biedt duidelijkheid aan betrokkenen en legt een stevige basis voor een schonere industrie. Minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) informeert vandaag, mede namens minister Madlener (Infrastructuur en Waterstaat) en minister Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening), de Tweede Kamer over dit besluit.

De Rijksoverheid lanceert een nieuwe campagne om Nederlanders te helpen bewuster om te gaan met energie. Dit is het vervolg op de ‘Zet ook de knop om’ campagne, waarbij huishoudens en bedrijven tips kregen om energie te besparen.

Minister Hermans van Klimaat en Groene Groei ondertekende op dinsdag 5 november de eerste sectordeal netcongestie met waterschappen en netbeheerders. Ze maken hiermee afspraken om te zorgen dat zowel waterschappen als netbeheerders hun werk kunnen blijven uitvoeren, ondanks een groeiende elektriciteitsvraag. De waterschappen hebben steeds meer energie, netaansluitingen en transportcapaciteit nodig voor het drooghouden van Nederland en het zuiveren van rioolwater. Netbeheerders kampen met beperkingen door netcongestie. Met de gemaakte afspraken zetten zij beiden stappen om tot oplossingen te komen.

Nederland zit midden in de klimaat- en energietransitie, op weg naar een volledig CO2-neutraal 2050. We gaan een belangrijke fase in waarin de uitvoering van de huidige plannen centraal staat. Om de klimaatdoelen in zicht te houden moeten belangrijke knelpunten snel opgelost worden. Die knelpunten zorgen er mede voor dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) nu inschat dat het klimaatdoel voor 2030, 55% broeikasgasreductie ten opzichte van 1990, uit zicht is.

Het kabinet heeft vandaag haar regeerprogramma gepresenteerd waarmee het vol inzet op het slagen van de energietransitie, klimaatbeleid en groene groei. Nederland moet een welvarend land blijven én we zijn verplicht om een schonere en gezondere wereld door te geven aan onze kinderen en kleinkinderen. Ook moet Nederland minder afhankelijk worden van andere landen voor de levering van onze energie en kritieke grondstoffen.

Om klimaatverandering tegen te gaan moeten Nederlandse woningen en gebouwen in 2050 aardgasvrij zijn. In de komende jaren moet er daarom veel gebeuren om zo’n 2,6 miljoen extra aansluitingen op collectieve warmtesystemen te verwezenlijken als alternatief voor gas. Met het wetsvoorstel Wet collectieve warmte (Wcw) staat de groei en verduurzaming van deze collectieve warmtesystemen centraal.

Vandaag zetten de Noordzeelanden in Den Haag een grote stap vooruit om de plannen voor windenergie op zee te bevorderen. Een gezamenlijke Actie Agenda werkt toe naar een geïntegreerd energiesysteem in 2050, een duurzame en sterke toeleveringsketen in Europa en een beter evenwicht tussen energie en natuur op de Noordzee. Eerder dit jaar spraken de Noordzeelanden en de Europese Commissie gezamenlijke ambities uit voor windenergie op de Noordzee. De Noordzee zal de grootste bron van duurzame energie in Europa worden. Voor deze gedeelde ambities is internationale samenwerking essentieel, daarom komen de Noordzeelanden dit jaar voor de tweede keer bijeen.

Voor ondernemers van hernieuwbare warmteproject die last hebben gehad van de verstoorde energiemarkt als gevolg van de oorlog in Oekraïne, heeft de overheid een tijdelijke regeling gemaakt. Via deze tijdelijke regeling kan er in totaal € 59,4 miljoen worden uitgekeerd. Deze regeling gaat open op 20 november.

Staatssecretaris Hans Vijlbrief (Mijnbouw) ondertekende vandaag in Duisburg drie intentieverklaringen op het gebied van waterstof. Twee met de federale Duitse overheid en een met de deelstaat Noordrijn-Westfalen. De ondertekeningen vonden plaats als onderdeel van het werkbezoek van Koning Willem-Alexander aan Noordrijn-Westfalen op 14 november. Gelijktijdig met het werkbezoek van de Koning nam onder leiding van de staatssecretaris een veertigtal Nederlandse bedrijven deel aan een economische missie over waterstof.

Vanaf woensdag 1 november 2023 kunnen provincies gebruik maken van een eenmalige uitkering voor het installeren van een zogenoemd naderingsdetectiesystemen bij bestaande windturbines op land. Een naderingsdetectiesysteem zorgt voor minder hinder van het licht van een windturbine, doordat de rode verlichting op een windturbine alleen aangaat wanneer er een vliegtuig in de buurt van de turbine is.

Het kabinet heeft vandaag de Klimaatnota 2023 gepresenteerd. Voor de eerste keer komt het klimaatdoel van 55% emissiereductie in 2030 in zicht, mits de uitwerking en uitvoering van het klimaatbeleid voortvarend doorgang vinden. Het kabinet blijft hieraan werken in zijn demissionaire periode.

Nederlandse huishoudens en bedrijven verduurzamen in record tempo en fossiele brandstoffen maken plaats voor duurzame elektriciteit. Daarmee komen de Nederlandse klimaatdoelen voor het eerst binnen bereik, maar de uitbreiding van het elektriciteitsnet kan de snel stijgende vraag naar ruimte op het net niet bijhouden. Daarom nemen het kabinet en de netbeheerders nieuwe maatregelen om te zorgen dat er in de toekomst voldoende ruimte blijft voor woningbouw, economische ontwikkeling en de verduurzaming van huishoudens, mobiliteit en bedrijven zoveel mogelijk door kan gaan. Deze maatregelen zijn gericht op het sneller uitbreiden van het stroomnet, beter benutten van de huidige ruimte op het net en het verplaatsen van de vraag naar elektriciteit buiten piekuren.

Nederland en Denemarken tekenen vandaag een akkoord om samen te werken aan transport en opslag van CO2 (CCS). Beide landen willen de industrie verduurzamen en een bijdrage leveren aan de Europese klimaatdoelstellingen door grensoverschrijdend transport van CO2 tussen havens en industrie mogelijk te maken. Dat doen Nederland en Denemarken met grensoverschrijdende projecten voor afvang, transport en opslag van CO2.

Het kabinet start een subsidieregeling voor kleinere elektrolyseprojecten voor de productie van waterstof met duurzame energie. Het bedrag van bijna € 250 miljoen moet zorgen voor 100 megawatt aan elektrolysecapaciteit. Het kabinet hoopt met dit geld 5 tot 10 kleinere projecten te helpen realiseren door het hele land, zodat meerdere bedrijven en lokale overheden ervaring op kunnen doen met elektrolyse.

Het kabinet stelt € 416 miljoen beschikbaar voor het gebruik van batterijen bij grote zonneparken op land en daken. Netbeheerder TenneT heeft daarnaast een voorstel gedaan om de transporttarieven voor batterijen aan te passen om de kosten te verlagen. Hierdoor wordt het makkelijker om batterijen in te zetten op het Nederlandse elektriciteitsnet en kunnen naar verwachting veel meer batterijen geïnstalleerd worden. Door de inzet van batterijen bij grote zonneparken op land en daken wordt ‘uitgesteld leveren’ mogelijk en kan de opgewekte duurzame elektriciteit beter benut worden. Op momenten dat er meer zonne-energie wordt opgewekt dan verbruikt, wordt elektriciteit tijdelijk opgeslagen en op momenten dat de zon niet of nauwelijks schijnt aan het stroomnet geleverd. Doordoor is er minder inzet van gas- en kolencentrales nodig tijdens die (avond)uren.

Het budget van de ISDE, de subsidieregeling voor isolatiemaatregelen, (hybride) warmtepompen, zonneboilers en aansluitingen op een warmtenet, is in verband met het grote aantal aanvragen dit jaar tussentijds met € 210 miljoen verhoogd. Daarmee is er in totaal € 560 miljoen beschikbaar in 2023. De ophoging van de subsidie is sinds 23 september 2023 beschikbaar.

Minister-president Rutte brengt dinsdag 26 september een bezoek aan Abu Dhabi, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Het bezoek staat in het teken van de brede betrekkingen tussen Nederland en de VAE en van samenwerking op het gebied van de energietransitie.

Het kabinet is voornemens om € 500 miljoen in het regionale netwerkbedrijf Stedin te investeren. Deze kapitaalstorting is op verzoek van Stedin om voldoende te kunnen blijven investeren in het elektriciteitsnet. Door de storting van eigen vermogen wordt de Nederlandse staat aandeelhouder in het bedrijf. Stedin zal hiermee een staatsdeelneming worden. De ministerraad is hier op voorstel van minister Kaag van Financiën en minister Jetten voor Klimaat en Energie mee akkoord gegaan.