Breed gedeelde steun in de Tweede Kamer voor het uiterst kritische eindrapport van de parlementaire enquête over de aardgaswinning in Groningen. De Kamer rondde vandaag het debat af met de enquêtecommissie onder leiding van GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee.

De commissie concludeerde in dat rapport onder meer dat de belangen van de Groningers stelselmatig zijn genegeerd en dat geld verdienen boven veiligheid ging.

De Kamer debatteerde in zekere zin met zichzelf, omdat het kabinet nog geen oordeel over het rapport heeft geveld. Pas als dat er is, kunnen de Kamerleden ministers ter verantwoording roepen voor de besluiten die in het verleden zijn genomen. Dat zal ergens in mei zijn.

Sommige partijen hadden van de enquêtecommissie al harde politieke oordelen willen horen over de verschillende kabinetten-Rutte en de premier zelf. SP-Kamerlid Sandra Beckerman vertelde hoe het voelde om als Groninger een lagere gaswinning te willen vanwege de aardbevingen. "Je werd weggezet als egoïstisch. Je zette oma in de kou als je er vragen over stelde. Dat schuldgevoel is ook een effect geweest van deze politieke besluiten en vraagt om een harder oordeel."

Helemaal niet waar

Ook PvdA-Kamerlid Henk Nijboer vroeg om een harder oordeel dan dat van de enquêtecommissie, die spreekt van ernstige en verwijtbare tekortkomingen. Nijboer: "We hebben jarenlang doorgevraagd en steeds gehoord dat er 38 miljard kuub gas nodig was voor de leveringszekerheid aan ziekenhuizen en bejaardenhuizen. Dat bleek achteraf helemaal niet waar."

Maar Van der Lee bleef erbij dat het rapport er is voor waarheidsvinding en dat de commissie het eindoordeel daarin weloverwogen heeft verwoord. "Als de Kamer daar iets aan wil toevoegen kan dat in het debat met de regering."

De Kamer roept het kabinet op snel met een reactie te komen.

In Nederland hebben meer dan 100.000 mensen langer dan een jaar ziek thuis gezeten als gevolg van een covid-infectie. Dat kostte de werkgevers in Nederland per jaar ruim 8 miljard euro, blijkt uit berekeningen van de NOS op basis van nieuwe onderzoeksresultaten van het UMC Groningen.

De impact van corona op werknemers is voor het eerst in Nederland door wetenschappers onderzocht. De onderzoekers presenteerden vanmiddag hun bevindingen van de impact in Noord-Nederland.

De NOS heeft op basis daarvan berekend wat de omvang van de werknemersuitval én de kosten daarvan op regionaal en landelijk niveau zijn. De berekeningen zijn voor kwaliteitscontrole voorgelegd aan de aan de Vrije Universiteit verbonden gezondheidseconoom Xander Koolman.

De meest precieze schatting van de kosten zijn te maken voor de regio Noord-Nederland (Groningen, Friesland en Drenthe). Op basis van de onderzoekspopulatie van het UMCG, die bestaat uit 10.000 werkzame mensen en representatief is voor deze regio, blijkt dat 1,28 procent van de werknemers langer dan een jaar ziek thuis zit na een covidinfectie.

Hoge kosten voor bedrijven

Wanneer dit uitvalspercentage wordt toegepast op de totale werkende bevolking van Noord-Nederland, volgens het CBS 908.000 mensen, betekent het dat 11.622 mensen langer dan een jaar niet werken vanwege corona.

De UMCG-onderzoekers hebben vastgesteld dat de gemiddelde productiviteitskosten per dag, per werknemer 312,72 euro bedragen. Op een gemiddeld werkjaar lopen die kosten op naar 71.300 euro per werknemer. Dat betekent voor Noord-Nederland een kostenpost van ruim 828 miljoen euro.

Omvang waarschijnlijk onderschat

"En waarschijnlijk onderschatten we het probleem dan nog", zegt onderzoeksleider Sandra Brouwer die tevens hoogleraar Sociale Geneeskunde is. "We hebben niet vanaf het begin naar klachten gevraagd als hersenmist en overgevoeligheid voor prikkels. Dan mis je misschien mensen die vanwege deze redenen uitvallen."

Zelfs met deze conservatieve schatting zijn de gevolgen op landelijk niveau aanzienlijk. Als het uitvalspercentage van 1,28 procent op de ruim 9 miljoen werkenden in Nederland wordt toegepast zitten meer dan 100.000 mensen langer dan een jaar ziek thuis. Dat kost de werkgevers in Nederland per jaar ruim 8 miljard euro.

Gezondheidseconoom Xander Koolman ziet wel lichtpunten. Zeker als hij naar de ontwikkeling kijkt van de verzuimcijfers die afkomstig zijn van één van de grootste arbodiensten in het land, ArboNed. In 2020 en 2021 was nog 2,5 en 2,2 procent van de werknemers met een corona-infectie langer dan een jaar uitgeschakeld. In 2022 was de langdurige uitval al gedaald naar 0,5 procent.

"Je ziet dat er mensen zijn die toch herstellen. En ook dat de instroom van nieuwe mensen beperkt blijft. Dit past in de internationale trends. Dat komt deels door de immuniteitsopbouw in Nederland vanwege de vele doorgemaakte infecties en vaccinaties. Maar waarschijnlijk ook door de nieuwe virusvarianten die minder leiden tot long covid."

Onderzoek long covid

Niettemin is de verwachting dat een kleine groep na een corona-infectie voorgoed arbeidsongeschikt zal blijven. Ook vermoeden Amerikaanse wetenschappers dat mensen die gevaccineerd zijn of zonder problemen corona hebben gehad, alsnog long covid kunnen krijgen. Hoe vaker iemand corona krijgt, hoe groter de kans dat sommige klachten chronisch worden.

Kennis over het voorkomen en behandelen van long covid zal daarom belangrijk worden. Maar recent bleek de toekomst van onderzoek naar long covid in Nederland nog onzeker vanwege gebrekkige financiering. Als het goed is wordt in mei een onderzoeksagenda voor long covid gepresenteerd.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid is minister Ernst Kuipers van plan extra budget beschikbaar te maken voor het oprichten van een expertisenetwerk long covid en een meerjarig onderzoeksprogramma. "Volgende maand komt hierover meer duidelijkheid."

Kamer wil meer onderzoek

Ook vanuit de Tweede Kamer is gereageerd op het Groningse onderzoek. Wieke Paulusma van D66, zelf ook Long Covid patiënt, noemt het belang van het onderzoek groot. Volgens haar biedt het hoop en perspectief aan patiënten.

De Tweede Kamer nam eerder een motie van de Partij voor de Dieren aan over het in kaart brengen van long covid patiënten. Eva van Esch van de Partij voor de Dieren: "Door dit onderzoek wordt de druk op het ministerie verhoogd om zich toch een beter beeld te gaan vormen en dat is in eerste plaats erg belangrijk voor al die long covid patiënten."

Ook Fleur Agema van de PVV pleit voor meer onderzoek en daarnaast extra aandacht voor medewerkers met long covid in de ouderenzorg, waar in het begin van de pandemie zonder beschermingsmiddelen werd gewerkt.