Gehandicaptenzorgorganisaties krijgen er volgend jaar niet meer geld bij. Dat heeft de rechter bepaald, nadat bijna 60 zorgorganisaties een kort geding hadden aangespannen tegen de zorgkantoren.

Zorgkantoren sluiten de contracten voor langdurige zorg af met aanbieders van gehandicaptenzorg. Zij stellen de tarieven voor volgend jaar mede vast op basis van de financiële situatie van zorginstellingen. Over hoe slecht die situatie is, verschillen beide partijen van mening.

De gehandicaptenzorgorganisaties zeggen volgend jaar grote financiële tekorten te verwachten, waardoor de zorg in gevaar komt. Maar volgens de zorgkantoren blijkt uit hun eigen onderzoek dat de financiële situatie van de organisaties helemaal niet zo nijpend is. Daarom vinden zij de tarieven redelijk.

De rechter oordeelde dat de zorgkantoren de tarieven goed hebben onderbouwd. Daarbij speelde ook mee dat de zorgkantoren al eerder besloten om de tarieven voor volgend jaar toch iets te verhogen.

De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland noemt de uitspraak teleurstellend. "We beraden ons de komende weken nog op een hoger beroep", zegt een woordvoerder. "Zeker is dat we graag in gesprek blijven met de zorgkantoren, om de ernst van de situatie te blijven benadrukken."

De rechter gaf de gehandicaptenzorg op twee punten wel gelijk. Het zorgkantoor van Menzis mag geen maximum aantal verblijfsdagen instellen voor bepaalde cliënten. Ook moet het zorgkantoor toestaan dat de aanbieders ook volgend jaar bezwaar kunnen maken tegen de tarieven.

Vakbond FNV wil met garnalenpeller Heiploeg een compensatie afspreken voor de medewerkers die bij het faillissement van het bedrijf in 2014 hun baan verloren.

Eerder vandaag vernietigde de Hoge Raad een uitspraak van het gerechtshof waarin werd geoordeeld dat het razendsnelle faillissement van het bedrijf in 2014 volgens de regels was. Het bedrijf ging failliet en nog dezelfde dag werd een doorstart aangekondigd. Negentig medewerkers van het concern verloren door het faillissement hun baan.

De Hoge Raad volgt met de uitspraak het advies dat eerder werd gedaan aan het Europees Hof van Justitie. Het gerechtshof moet nu met een nieuw oordeel komen.

"Nu de uitspraak er is willen we in gesprek met Heiploeg om te kijken hoe we tot een oplossing kunnen komen", zegt Eric Brouwer, bestuurder FNV Voedingsindustrie. Volgens hem hebben juridische procedures voor Heiploeg weinig zin meer. "Deze zaak speelt al heel lang. Het heeft geen zin om het nog langer te rekken."

Hij zegt nog niet een bedrag in gedachte te hebben dat Heiploeg moet gaan betalen. "We wilden niet op voorhand allerlei berekeningen maken. We willen in alle billijkheid en redelijkheid eruit komen."

Heiploeg heeft nog niet gereageerd op de uitspraak. In een soortgelijk faillissement van kinderopvangketen Smallsteps moest dat bedrijf later 11 miljoen euro betalen aan 700 ontslagen medewerkers.

Wie schuldhulp nodig heeft, kan gratis aankloppen bij de gemeente. Althans in theorie. In de praktijk is de gemeentehulp vaak traag en ontoegankelijk. Dat creëert een gat waarin commerciële schuldhulppartijen springen, met werkwijzen die soms balanceren op de rand van de wet.

Een advocaat die onderdeel was van zo'n werkwijze is nu bestraft door de tuchtrechter, blijkt uit een recente uitspraak. Het bedrijf zelf wordt bovendien strafrechtelijk vervolgd, meldt het Openbaar Ministerie.

Het betreft de samenwerking tussen de bestrafte advocaat en Actief Schuldhulp Nederland, dat de afgelopen jaren een paar duizend mensen met schulden bijstond. Die klopten aan bij het bedrijf omdat ze niet in aanmerking kwamen voor gemeentelijke schuldhulp of zo ten einde raad waren dat ze niet op hulp van de gemeente konden wachten. "Toen wij begonnen hadden gemeenten de hulpverlening totaal niet op orde", zegt Actief Schuldhulp. "Het is nu iets beter, maar nog steeds zijn de meeste gemeenten te traag."

Maar: bij kredietschulden is het verboden om je voor bemiddeling te laten betalen. "Je verdient dan geld aan de financiële ellende van andere mensen", zegt persrechter Moneta Ulrici in een toelichting op het verbod. "Die mensen zijn vaak wanhopig. En dan kom jij tegen een bepaald tarief hulp verlenen die ze elders gratis krijgen."

Vanaf het begin hield de toezichthouder Bureau Economische Handhaving (BEH) Actief Schuldhulp in de gaten. "Op aanraden van de toezichthouder hebben we toen de werkwijze met de advocaat opgezet", zegt Actief Schuldhulp.

Door een uitzondering in de wet mogen advocaten wél schuldhulp leveren tegen betaling. Het bedrijf regelde de advocaat als partner. Voor zijn hulp kreeg hij 1000 euro per maand.

De advocaat was betrokken bij zeker 222 dossiers, blijkt uit de uitspraak. Maar hij deed te weinig, volgens de persrechter. De controles en afhandeling van de klanten liet hij over aan Actief Schuldhulp. De tuchtrechter noemt die gang van zaken "bijzonder kwalijk" en heeft de advocaat geschorst.

De betrokken advocaat erkent tegen de NOS dat hij fout zat in de uitvoering. "Maar achter het werk van Actief Schuldhulp sta ik nog steeds. De gemeentelijke schuldhulp duurt te lang, daar leveren zij een oplossing voor."

De directeur van Actief Schuldhulp zegt dat hij "nooit kwade bedoelingen had". Hij noemt het "onethisch als de gemeenschap moet opdraaien voor mensen met schulden die ze vaak zelf hebben veroorzaakt". De directeur benadrukt verder dat ook de gemeentelijke schuldhulp geld kost, voor de schuldeisers en de belastingbetaler.

Het bedrijf neemt op dit moment geen nieuwe klanten meer aan.

Bjorg van Tilborg kon niet bij de gemeente terecht. De Sliedrechtse kwam naar eigen zeggen onterecht te boek te staan als fraudeur bij de Belastingdienst, de schulden stapelden zich op en door het stempel 'fraudeur' bleef de deur van de gemeentelijke schuldhulpverlening dicht, zegt ze.

"We waren al twee keer op straat beland. Ik had geen andere keus meer", zegt Van Tilborg over het moment dat ze in zee ging met Actief Schuldhulp.

Aanvankelijk leek het te werken. De deurwaarders bleven weg. Maar toen haar man na drie jaar vroeg hoeveel van de schuld van 27.000 euro was weggewerkt, bleek dat de schuld niet was afgenomen. Terwijl ze wel in veronderstelling was dat haar schulden aangepakt zouden worden.

Volgens Actief Schuldhulp is daar nooit sprake van geweest. "De familie Tilborg is vanaf dag één medegedeeld dat Schuldhulp niet mogelijk was, doordat zij al meerdere trajecten via de gemeente hadden gehad. Voor hen hebben we nadrukkelijk alleen inkomensbeheer verricht, voor zover dat kon."

Inmiddels probeert Van Tilborg haar geld terug te krijgen met hulp van een advocaat. Hij staat meerdere klanten van Actief Schuldhulp bij in hun zaken tegen het bedrijf.

Een deel van die zaken is al geschikt, volgens Actief Schuldhulp omdat dit goedkoper is dan de kosten van een rechtszaak. In de zaak van Van Tilborg zal de rechter wel met een oordeel komen. Die zal zich dan ook buigen over de vraag of commerciële partijen in het gat mogen springen dat de gemeentelijke schuldhulp laat vallen.

Heeft u ook ervaringen met commerciële schuldhulp? Of tips die te maken hebben met dit onderwerp? Mail naar bart.kamphuis@nos.nl

Big Bazar gaat korting geven op de voorraad koopjes die nu nog in de schappen liggen van filialen van de omgevallen discounter. De curator hoopt op die manier dat de klanten blijven komen terwijl er wordt gezocht naar een overnamekandidaat.

Ruim een week geleden viel het doek voor Big Bazar. Diverse verhuurders en leveranciers hadden een faillissement aangevraagd omdat de discountketen al lange tijd de rekeningen niet meer betaalde.

Door die financiële problemen werden er al enige tijd geen nieuwe voorraden meer geleverd aan Big Bazar en de schappen worden leger.

De curator meldt vandaag dat "een twintigtal gegadigden" zich tot nu toe heeft gemeld. Die zouden Big Bazar in zijn geheel of gedeeltelijk willen overnemen.

"Om de winkels interessant te houden voor gegadigden voor een doorstart vinden de curatoren het belangrijk dat de klanten van Big Bazar de winkels blijven vinden", meldt de bewindvoerder. "Aangezien het vanwege het faillissement niet mogelijk is om nieuwe voorraad in te kopen, hebben de curatoren besloten om kortingen te geven op de artikelen in de winkels."

Welke partijen interesse hebben getoond wil de curator nog niet zeggen, omdat de gesprekken in een vertrouwelijke fase zitten. Over enkele weken komt er naar verwachting duidelijkheid over een mogelijke doorstart.

Het is hoog tijd om het Nederlandse stelsel van schulden incasseren grondig te herzien. Dat stellen twee onderzoekers in een ongevraagd advies. De beroepsorganisatie van deurwaarders KBvG is het met hen eens.

Bij ruim 600.000 huishoudens zijn de schulden zo groot dat ze er zelf niet uit kunnen komen, blijkt uit de meest recente cijfers van het CBS. Het lukt al jaren niet om dit aantal naar beneden te brengen. Tegelijkertijd zijn vijf op de zes huishoudens met problematische schulden niet in beeld bij de schuldhulpverlening. Dit ondanks talloze onderzoeksrapporten, proefprojecten, steunmaatregelen en beleidsaanpassingen.

Onderzoekers Nadja Jungmann en André Moerman laten in hun advies zien tot welke uitwassen het huidige incassostelsel kan leiden, onder meer met rekenvoorbeelden. Zo voeren ze een huishouden op dat drie schulden van 750 euro heeft en dat 100 euro per maand kan aflossen. Dat huishouden loopt op tegen extra kosten van 5593,07 euro. De eerste 46 maanden betaalt het eigenlijk alleen maar af aan de kosten en nog geen cent aan de oorspronkelijke schuld.

De kern van het probleem, zo stellen de onderzoekers, is dat als een huishouden verschillende schulden heeft, de verschillende schuldeisers met elkaar concurreren om een zo groot mogelijke portie van de afloscapaciteit te bemachtigen. Het begint met vorderingen, gaat over in een dwangbevel en kan eindigen in loonbeslag.

Dat hele traject brengt in de verschillende stadia kosten met zich mee. Als het om bijvoorbeeld drie schulden gaat, kan het zijn dat al die kosten ook drie keer in rekening worden gebracht. Zo kan dus 2250 euro aan schulden uiteindelijk 5593,07 euro aan kosten veroorzaken.

"De verschillende schuldeisers hebben geen objectief zicht op wat een debiteur kan aflossen", zegt Jungmann. "En ze weten niet welke andere schuldeisers er zijn. Eigenlijk sturen ze in de mist." Het leidt er in de analyse van de onderzoekers maar al te vaak toe dat schuldeisers kiezen voor het inzetten van alle beschikbare juridische middelen om de schuld te incasseren, met dramatische kostenstijgingen als gevolg.

In het rapport 'Schulden klein houden en perspectief bieden' pleiten Jungmann en Moerman voor een nieuw incassostelsel. Daarin kan iemand met schulden een afbetalingsplan krijgen waarin alle schuldeisers naar rato worden afbetaald. Hierbij wordt vastgesteld wat de debiteur maximaal kan betalen, zonder onder het bestaansminimum te zakken.

Er bestaan al wel afbetalingsregelingen, bijvoorbeeld via de gemeentelijke schuldhulp. Maar in de praktijk zetten veel mensen met schulden die stap niet. Van alle huishoudens met geregistreerde problematische schulden maakt nog geen 5 procent gebruik van een schuldregeling met kwijtschelding.

Het onderzoek dat leidde tot dit voorstel voor een nieuw incassostelsel werd gefinancierd door de beroepsvereniging van deurwaarders KBvG. Opmerkelijk, want als het werkelijkheid wordt, zou dat het verdienmodel van deurwaarders drastisch beperken. Zij verrichten dan immers veel minder 'ambtshandelingen' zoals het betekenen van vonnissen, dagvaarden en beslagleggen.

"Toch is het huidige stelsel van schulden, vorderingen en incasso toe aan een grondige herziening", zegt KBvG-voorzitter Chris Bakhuis. "Het is belangrijk dat bij het innen van schulden de focus wordt verlegd van afzonderlijke vorderingen naar het collectieve belang van debiteur en schuldeiser. Het creëert bij beide partijen rust en overzicht."

Demissionair minister Weerwind voor Rechtsbescherming heeft het advies in ontvangst genomen, ook namens minister Schouten voor Armoedebeleid. Het advies wordt meegenomen in het 'Interdepartementale Beleidsonderzoek' naar problematische schulden dat bij de Miljoenennota werd aangekondigd. Bij dit onderzoek kijken vertegenwoordigers van verschillende ministeries naar mogelijkheden om de schuldenproblematiek in Nederland aan te pakken. In mei moet dit onderzoek zijn afgerond.

Sinds de overname van X, voorheen Twitter, door Elon Musk heeft het sociale medium ten minste 55 procent minder advertentie-inkomsten. Dat schrijft persbureau Reuters.

Het bedrijf heeft moeite met het vasthouden van adverteerders door de grillige bedrijfsvoering onder leiding van Musk. Zo onderging het bedrijf een plotselinge naamswijziging in juli dit jaar en werden in november vorig jaar bijna 3700 medewerkers ontslagen.

Volgens een ingewijde gaat ceo Linda Yaccarino van het bedrijf om tafel met de banken die Musk hebben geholpen met de financiering voor de aankoop van X om de bedrijfsplannen door te nemen.

Musk heeft eerder toegegeven dat het platform te maken heeft met dalende inkomsten door advertenties. Hij geeft activisten de schuld omdat zij de druk op zouden voeren bij bedrijven om te stoppen met adverteren op X.

Vorige week zei Yaccarino dat zo'n 1500 merken zijn teruggekeerd als adverteerders op het platform. Negentig van de honderd belangrijkste adverteerders zou in de afgelopen twaalf weken zijn teruggekomen. Yaccarino verwacht dat X in het eerste kwartaal van 2024 winst gaat maken.

De advertentieverkoop in de VS is cruciaal voor een platform als X. De advertenties daar zijn verantwoordelijk voor 90 procent van de inkomsten van het bedrijf.

Grote supermarktketens doen er weinig aan om de klant te verleiden duurzame producten te kopen. Klimaat-vriendelijk assortiment wordt vrijwel niet prominent in het zicht gelegd. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van onder andere Milieudefensie.

Bij duurzame producten gaat het om artikelen die weinig schade opleveren voor mens en milieu. Denk aan boodschappen waarvan bij de productie weinig CO2 vrijkomt en waarbij nauwelijks plastic wordt gebruikt voor verpakkingen. Vlees, vis en kaas worden daarentegen meegeteld als niet-duurzame producten.

In het onderzoek is gekeken naar in hoeverre supermarkten duurzame producten prominent aanbieden. Het gaat dan bijvoorbeeld over hoe supermarkten hun artikelen in hun schappen plaatsen. Ook is gekeken naar hoe er wordt geadverteerd op reclameborden in de winkel en in folders.

Het onderzoek resulteert voor het derde jaar in een zogenaamde Superlijst Groen. "Supermarkten maken inmiddels meer plannen dan een paar jaar geleden," vertelt Gustaaf Haan van onderzoeksbureau Questionmark, "maar concrete maatregelen in assortiment, promotie en winkelinrichting laten nog meestal op zich wachten."

De supermarkten zouden met name terughoudender kunnen zijn met het promoten van dierlijke producten, stelt het onderzoek. "Ruim 80 procent van de eiwitrijke producten in de reclamefolder is nog altijd vlees, vis of kaas. Van de kant-en-klaarmaaltijden bevat 85 procent vlees, vis of kaas."

Volgens het onderzoek bieden Ekoplaza, Lidl en Albert Heijn duurzame producten het meest prominent aan. Ook zijn zij het meest transparant over hun ambities met betrekking tot het aanbieden van duurzame producten.

Met name op het gebied van de zogeheten eiwittransitie wordt supermarkt Plus als 'achterblijver' bestempeld. "Voor het eerst rapporteren alle supermarkten behalve Plus over de verhouding tussen dierlijke en plantaardige eiwitten in de verkoop van voedsel."

Plus zegt tegen de NOS teleurgesteld te zijn over het resultaat van het onderzoek. Volgens de supermarkt doet het onderzoek geen recht aan wat Plus al doet aan het verduurzamen van het assortiment. Over het prominent aanbieden van dierlijke en plantaardige producten zegt de keten: "Plus zal aanbiedingen voor vlees, kaas en zuivel blijven doen. Wel is dit in de plannen voor 2024 aanzienlijk teruggebracht."

Milieudefensie is van mening dat supermarkten een belangrijke rol hebben in het verduurzamen van wat er in ons boodschappenmandje terechtkomt. "Supermarkten hebben een zeer machtige rol. Er zijn miljoenen consumenten en tal van voedselproducten, maar er is slechts een handjevol supermarkten."

Supermarkten kunnen daarom meer druk uitoefenen op leveranciers om voedsel duurzaam te produceren en kunnen consumenten helpen een duurzame keuze te maken. "De consument is natuurlijk vrij om te kiezen," zegt Haan, "maar de supermarkten kunnen in ieder geval stoppen om de klant niet de verkeerde kant op te duwen."

Na een periode van dalende huizenprijzen zijn nu voor het tweede kwartaal op rij de huizenprijzen weer gestegen. In het derde kwartaal van dit jaar waren de prijzen van bestaande woningen 1,7 procent hoger dan in het tweede kwartaal, zegt makelaarsvereniging NVM.

Op jaarbasis is nog wel sprake van een daling. Ten opzichte van het derde kwartaal van 2022 zijn de prijzen namelijk met 1,7 procent gedaald. De gemiddelde verkoopprijs van een woning was 422.000 euro.

NVM-makelaars verkochten in drie maanden tijd bijna 33.500 woningen. Dat waren er 2,4 procent meer dan hetzelfde kwartaal een jaar eerder, maar 1,8 procent minder dan het voorgaande kwartaal. Zo'n 70 procent van alle woningen wordt verkocht via NVM-makelaars.

"Het derde kwartaal met daarin de zomerperiode is traditioneel altijd wat rustiger qua verkopen en interesse", zegt Lana Gerssen, makelaar en voorzitter NVM-vakgroep Wonen. "Toch laten de resultaten zien dat er dynamiek in de markt zit en kopers vertrouwen hebben."

Een bestaande woning werd afgelopen kwartaal in gemiddeld 33 dagen verkocht. Dat is één dag sneller dan in het tweede kwartaal.

Gerssen constateert dat er nog steeds sprake is van grote krapte op de woningmarkt. "Dit kwartaal kan een koper gemiddeld uit 2,6 woningen kiezen, een verkrapping ten opzichte van de 2,7 in het tweede kwartaal. Daar maken we ons zorgen over want het wakkert de concurrentie tussen kopers weer aan. Zo horen we van onze leden dat kopers weer gaan overbieden."

De NVM hamert er al langer op dat er meer gebouwd moet worden om de krapte op te lossen. "In de stad, op het platteland én voor alle groepen woningzoekenden. Alleen dan komt de noodzakelijke doorstroming op gang", aldus Gerssen. Onderzoeksbureau ABF Research becijferde onlangs dat er dit jaar een tekort is van zo'n 390.000 woningen. Vorig jaar ging het nog om 315.000 woningen.

Voor het derde kwartaal op rij steeg het aantal verkochte nieuwbouwwoningen. Maar historisch gezien gaat het nog steeds om weinig woningen. NVM-makelaars verkochten ruim 5000 nieuwbouwwoningen in drie maanden tijd. Begin 2021 waren dat er nog meer dan 9000.

Lange tijd kochten mensen liever een bestaande woning dan een nieuwe, omdat nieuwbouwhuizen relatief duur zijn. Maar de laatste tijd komen er wat meer betaalbare nieuwbouwhuizen op de markt, die volgens de NVM beter aansluiten op de wensen van potentiële kopers en daarom ook sneller verkocht worden.

De NVM zegt dat de energiezuinigheid vaak de belangrijkste reden is dat mensen kiezen voor een nieuwbouwwoning.

De cao-lonen zijn in het derde kwartaal van dit jaar met 6,1 procent gestegen ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. En als je dit corrigeert voor de inflatie, die in het derde kwartaal nog maar zo'n 2,6 procent was, dan hou je de hoogste reële loonstijging van deze eeuw over, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het gaat dan namelijk om een reële loonstijging van 3,4 procent.

Tot voor kort gingen de reële lonen, dus gecorrigeerd voor inflatie, nog juist omlaag. In het eerste kwartaal was daar nog sprake van. De loonstijging was toen ruim 5 procent, maar dat werd tenietgedaan door een inflatie van ruim 6 procent. Maar de afgelopen maanden is de inflatie hard gedaald. In september bedroeg die nog maar 0,2 procent. Die lage inflatie komt vooral door fors lagere energieprijzen.

In het onderwijs stegen de cao-lonen het hardst, namelijk met 8,9 procent. Daarna volgen de bedrijfstakken 'vervoer en opslag' en 'waterbedrijven en afvalbeheer'. De laagste stijging van de lonen was er in de 'verhuur en handel van onroerend goed', namelijk 2,5 procent. Daarna volgen de financiële dienstverlening en 'cultuur, sport en recreatie'.

Van 'slecht' tot 'een heel kortzichtig idee'. Hoewel de Tweede Kamer het plan voor een extra bankenbelasting afzwakt, blijven Nederlandse banken woest over het voornemen. Maar dreigen met vertrek uit Nederland, zoals de VVD vandaag voorspelde, durven de banken vooralsnog niet.

Al dan niet toevallig hadden de twee grote banken ING en Rabobank op het kantoor van belangenclub Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) een rondetafelgesprek met journalisten gepland op het moment dat de bankenbelasting in Den Haag opnieuw ter sprake kwam. De Tweede Kamer wilde de schatkist in eerste instantie jaarlijks met nog eens 350 miljoen euro spekken via die extra belasting. Na een aanpassing van het plan is het bedrag dat met de extra belasting moet worden opgehaald nu 150 miljoen euro.

Daar hebben de banken geen goed woord voor over. "Je maakt meer winst en de overheid laat je dan meer belasting betalen. Bij welk bedrijf gebeurt dit?", mopperde Bas Brouwers, financieel directeur van Rabobank. Concurrentieverstorend en slecht voor de marktwerking, vond topman Steven van Rijswijk van ING. "Het afwentelen van een gat in de begroting op banken is een slecht idee."

VVD'er Eelco Heijnen zei vandaag in de Tweede Kamer dat banken al hebben gedreigd met vertrek uit Nederland. Voor ING noemde Van Rijswijk een verhuizing van het hoofdkantoor naar het buitenland "gecompliceerd" en "ingrijpend". Maar echt uitsluiten deed hij het niet. "ING wil graag in Nederland blijven. Maar we willen ook dat het vestigingsklimaat in Nederland goed is." Brouwers acht voor Rabobank de kans op een vertrek "niet groot". "Wij zijn een coöperatie."

Wel waarschuwde Brouwers voor een vertrek van een Nederlandse bank bij bijvoorbeeld een fusie met of overname door een buitenlandse bank. "Het is dan niet zo moeilijk om uit te rekenen in welk land je het hoofdkantoor laat staan", aldus Van Rijswijk.

Al jaren worden de minder grote Volksbank en ABN Amro in de financiële sector genoemd als prooien als grote Europese banken op overnamepad gaan. Vorig jaar informeerde het Franse BNP Paribas bijvoorbeeld al naar een koop van ABN Amro.

Voor de extra bankenbelasting kreeg initiatiefnemer Jesse Klaver van GroenLinks bij de Algemene Beschouwingen juist steun van een Kamermeerderheid uit onvrede over hoge winsten die banken dit jaar maken door de snel stijgende rente. Die winst is volgens Brouwers van Rabobank relatief. "Banken bungelen met hun winsten onderaan het lijstje van bedrijven die op de beurs, de AEX, genoteerd staan."

NVB-voorzitter Medy van der Laan noemde de huidige winsten juist normaal. "Voordat de rente bij de Europese Centrale Bank negatief werd was dit helemaal niet bijzonder. Als je in slechte tijden je eigen broek ophoudt, dan room je niet af als het weer goed gaat." Desondanks kon de voormalig staatssecretaris van D66 ook binnen haar eigen partij de steun voor de bankenbelasting niet tegenhouden.

Van Rijswijk stelt dat een gezonde winst ook nodig is om voor minder hoge rentes geld op de kapitaalmarkten op te halen, om bijvoorbeeld aantrekkelijke hypotheken te verstrekken.

Tegelijk erkende Brouwers dat zijn verhaal lastig is uit te leggen aan bijvoorbeeld klanten, die hun spaarrente maar langzaam zien stijgen en de hypotheekrente sneller. Ondertussen zien die klanten hoge winstuitkeringen naar aandeelhouders gaan. "Een aandeelhouder is een pensioenfonds of een verzekeraar, geen boeman", reageerde Brouwers. "Het is niet de één tegen de ander", vond Van Rijswijk. "Wij balanceren tussen medewerkers, klanten en aandeelhouders. Iedereen heeft andere eisen."

Of de extra bankenbelasting er ook komt moet nog blijken. Na zware kritiek van banken, het bedrijfsleven én het kabinet, zwakte de Kamer het plan vandaag iets af. Het kabinet waarschuwde dat vanwege de financiële stabiliteit van banken ook toezichthouder de Europese Centrale Bank (ECB) om advies moet worden gevraagd.

Aan de NOS laat de ECB weten op de hoogte te zijn van de discussie in Nederland over een extra bankenbelasting. Omdat de meeste details nog niet bekend zijn wil de ECB nog geen officiële reactie geven. Wel zegt de toezichthouder contact te hebben over de situatie met De Nederlandsche Bank.

Als schot voor de boeg wijst de ECB naar eerdere voorstellen voor vergelijkbare belastingen in Italië, België, Spanje en Litouwen. Daar werden de plannen ingetrokken na kritiek van de ECB.

De partijen in de Tweede Kamer die een extra verhoging van het minimumloon wilden van 1,7 procent per 1 januari hebben hun plan bijgesteld: het wordt nu 1,2 procent per 1 juli 2024.

De iets lagere verhoging leidt volgens GroenLinks-PvdA, D66 en ChristenUnie nog steeds voor veel mensen tot een aanzienlijke koopkrachtverbetering. De bijstand, de AOW en andere uitkeringen gebaseerd op loon stijgen mee.

De Tweede Kamer spreekt vandaag en morgen met het kabinet over de begroting en de wijzigingen die de Tweede Kamer daar in wil aanbrengen. De Kamer had voor 4,2 miljard euro aan extra koopkrachtplannen. Het kabinet uitte daar vrijdag veel kritiek op.

Een groot deel van het geld waarmee de Kamer het hogere minimumloon wil betalen komt van het binnenhalen van extra belastinggeld. De partijen moesten hun plannen naar beneden bijstellen omdat deze financiële dekking niet haalbaar bleek.

Bijvoorbeeld de belasting voor bedrijven op het inkopen van eigen aandelen. Inkopen van eigen aandelen verhoogt de waarde van het aandeel, zonder dat daar belasting over hoeft te worden betaald. Volgens de berekeningen waar de Tweede Kamer zich op baseerde moest dit 1,2 miljard euro opleveren. Maar dat blijkt minder te zijn.

Ook de bankenbelasting is een tegenvaller. Daar rekende de Kamer op extra inkomsten van 350 miljoen euro. Maar er is breed bezwaar tegen deze heffing, zowel van het kabinet als de bankensector. De Kamer heeft de bankenbelasting nu verlaagd naar 150 miljoen euro.

De aandelen van de banken gingen twee weken geleden bij de aankondiging van de Tweede Kamer snel omlaag. Vandaag, na het deels terugdraaien van de bankenbelasting, gingen de koersen weer omhoog.

"We laten ons niet afschrikken door de irrationale bewegingen op de aandelenbeurs", zegt GroenLinks-PvdA-Kamerlid Tom van der Lee. Hij vindt dat de rekening voor een hoger minimumloon en hogere uitkeringen prima bij de banken en het bedrijfsleven kan worden gelegd.

Een ander deel van de rekening komt bij vermogende belastingbetalers te liggen omdat het toptarief van box 2 en box 3 omhoog gaat. Daarmee wordt ook de verhoging van de kinderopvangtoeslag betaald. Het plan om het kindgebonden budget ook te verhogen hebben de partijen geschrapt.

VVD-Kamerlid Eelco Heijnen waarschuwt voor de gevolgen van de koopkrachtplannen. Bedrijven noemen de maatregelen ongunstig voor het vestigingsklimaat. En banken hebben al gedreigd Nederland te verlaten, zegt hij. Van der Lee houdt vast aan de plannen: "Ik kan dat soort dreigementen echt niet meer serieus nemen."

Maar ook op de motie van de VVD om de brandstofaccijns niet verder te verhogen kwam kritiek van het kabinet. De VVD wil dit namelijk betalen met geld dat nu in een economisch groeifonds zit. En dat geld is niet bedoeld voor het laag houden van de benzine- en dieselprijs, zegt het kabinet. Heinen houdt vol: "Er ligt nu 8 miljard euro op de plank van dat fonds, daar kunnen we best een jaar lagere accijnzen mee betalen."

De discussie in de Kamer gaat vandaag en morgen verder. Morgen reageren demissionair minister Kaag en staatssecretaris Van Rij van Financiën namens het kabinet.

Post versturen wordt volgend jaar weer duurder. Een postzegel voor brieven in Nederland kost dan 1,09 euro. Dat is nu nog 1,01 euro. Het basistarief voor brieven naar het buitenland wordt 1,75 euro. Dat is 10 eurocent meer dan nu.

Ook het versturen van pakketten wordt duurder. Dat was 7,65 euro en wordt 7,95 euro, zo heeft post- en pakketbezorger PostNL bekend gemaakt.

De verhoging van de posttarieven is volgens PostNL nodig omdat de hoeveelheid brievenbuspost blijft dalen en de kosten zijn gestegen. "Ook al is er minder post, we legen elke werkdag nog altijd zo'n 11.000 straatbrievenbussen en we lopen en fietsen nog steeds door elke straat in Nederland", zegt postdirecteur Bob van Ierland. "Om de post bereikbaar en betrouwbaar te houden moeten de posttarieven worden verhoogd."

Het volume van de gewone brievenbuspost daalt al jarenlang achtereen met zo'n 10 procent per jaar. Er worden jaar in jaar uit minder brieven en kaarten verstuurd, vervangen door e-mail en digitale kaarten en smartphone. In 2012 bracht PostNL nog 3,5 miljard brieven en kaarten rond, in 2022 waren dat nog maar 1,9 miljard poststukken, bijna een halvering dus.

De prijsverhogingen vallen binnen de ruimte die toezichthouder ACM voor 2024 heeft vastgesteld.

Air France-KLM neemt een groot belang in de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS. Dat meldt het Frans-Nederlandse bedrijf in een persbericht. Met de deal krijgt het 19,9 procent van de aandelen van de kwakkelende concurrent in handen.

Met de aankoop hoopt Air France-KLM meer grip te krijgen op de Scandinavische markt. "Air France-KLM kijkt ernaar uit om sterke commerciële banden met SAS op te bouwen", zegt topman Benjamin Smith in het bericht. "Met de stevige positie in Scandinavië en het sterke merk, levert SAS een enorm potentieel aan Air France-KLM."

Op dit moment zijn de Zweedse en Deense staat nog de grootste aandeelhouders. Maar vanwege ernstige financiële problemen (in de VS loopt zelfs een procedure om een faillissement te voorkomen) waren er gesprekken met verschillende investeerders.

"We zijn verheugd om onderdeel te zijn van het consortium met het winnende bod", zegt Smith. Hij doelt daarmee op de samenwerking investeringsmaatschappijen Castlelake en Lind Invest. Samen met de Deense staat steekt het consortium 1,1 miljard euro in SAS, 138 miljoen daarvan komt van Air France-KLM.

Castlelake wordt door de transactie in een keer de grootste aandeelhouder, met bijna een derde van de aandelen. De Deense overheid blijft stevig aan tafel zitten met ruim een kwart van de aandelen. Het belang van Air-France KLM maakt het straks de op twee na grootste aandeelhouder.

"Nieuw kapitaal aantrekken is een van de belangrijkste pijlers van het SAS-Forward-plan", zegt Carsten Dilling, voorzitter van de raad van bestuur van SAS. Het plan moet de luchtvaartonderneming helpen om de procedure in de VS te doorstaan. "Hoewel er nog steeds veel werk te doen is, ben ik blij om te zien dat we goede vooruitgang boeken."

De Nederlandse autofabrikant Lightyear gaat voorlopig geen eigen auto met zonnepanelen produceren. Het bedrijf, dat dit voorjaar een doorstart maakte na een faillissement, richt zich voorlopig op het maken van zonnepanelen voor auto's van andere producenten.

Dat bevestigt medeoprichter en directeur Lex Hoefsloot na berichtgeving in Het Financieele Dagblad. In gesprek met de NOS zegt Hoefsloot de droom van een eigen zonneauto, de Lightyear 2, niet helemaal op te geven. Maar door voorzichtigheid van investeerders blijkt dit langer te duren dan gehoopt.

Hoefsloot noemt de maanden rond het failliet van het bedrijf uit Helmond moeilijk. Met hulp van nieuwe investeerders kon in april wel een doorstart worden gemaakt.

"We hebben bewezen dat een betaalbare zonneauto kan", benadrukt Hoefsloot. "Autofabrikanten hebben interesse om delen van onze technologie te integreren in hun eigen voertuigen." Hij noemt als voorbeeld het plaatsen van de zonnepanelen van Lightyear op de plaats van een panoramadak of op de motorkap.

Lightyear is volgens Hoefsloot met een aantal partijen in gesprek hierover. Een daarvan is een Aziatische autoproducent. "Maar ook dat zijn projecten die wat langer duren. Je ziet wel heel duidelijk dat het voor de auto-industrie een no-brainer wordt om zonnepanelen te gaan integreren." Een contract met een van deze partijen heeft Lightyear nog niet.

Ondertussen blijft de startup proberen om de Lightyear 2 van de grond te krijgen. Hoefsloot: "Dat gaan we niet helemaal zelf doen, maar meer met partners, uit de auto-industrie of andere sectoren.

"Je moet als startup flexibel zijn en kritisch naar jezelf kijken. In die zin is dit voortschrijdend inzicht. Maar denk niet dat een eigen zonneauto niet haalbaar is. Het concept staat nog in de kinderschoenen. We staan nog maar aan het begin."

Lightyear werkt sinds 2016 aan een elektrische auto met zonnepanelen erop. Vorig jaar rolde het eerste exemplaar van de band. Het ging afgelopen januari mis toen een grote investeerder zich opeens terugtrok.

In april werd de inboedel van het failliete Lightyear verkocht:

Op automaten van Geldmaat is het vanaf vandaag mogelijk om met je bankpas contactloos geld op te nemen, dus zonder het pasje in de sleuf te steken. Wel moet je nog je pincode intoetsen. In eerste instantie kan contactloos geld opnemen alleen in de 23 Geldmaat-winkels. Dat zijn onbemande ruimtes met meerdere geldautomaten. Binnen enkele dagen is het ook mogelijk bij geldautomaten in bijvoorbeeld boekhandels.

Klanten kunnen hun bankpas tegen de zogenoemde NFC-lezer van de Geldmaat-automaat aanhouden en vervolgens geld uit de automaat trekken. Nog niet alle grote banken bieden de mogelijkheid aan. Zo gaat ABN Amro het mogelijk maken in de loop van 2024, als er nieuwe pinpassen worden geïntroduceerd. Met passen van Rabobank en ING is het wel mogelijk om contactloos te pinnen.

Geen van de drie banken biedt nog de mogelijkheid om rechtstreeks contactloos geld op te nemen met mobiel of met een smartwatch. ING en Rabobank zeggen dat dit technisch lastig is.

In de tussentijd bieden ABN Amro en ING wel een iets omslachtiger mobiel alternatief aan. Dan moet de bank-app op de mobiele telefoon gebruikt worden, voordat de automaat geld geeft. Bij ABN Amro moet er een QR-code gescand worden, bij ING krijgen mensen een mobiele code die ze moeten invoeren op de betaalautomaat.

Technisch gezien zijn de Geldmaat-automaten er wel klaar voor. Alleen in de 900 betaalautomaten in Albert Heijn-filialen gaat het iets langer duren: die worden volgend jaar allemaal vervangen door automaten waarop contactloos geld opgenomen kan worden.

Ook moeten sommige automaten die buiten staan nog worden vervangen. Een automaat is vernieuwd als er een lampje brandt bij de NFC-lezer. "Als dat brandt, kun je er contactloos geld opnemen", zegt een woordvoerder van Geldmaat.

Zij stelt dat contactloos opnemen in de toekomst onderhoud aan de geldautomaten gaat schelen. "De lezer die wordt gebruikt als je een pasje erin moet steken is ontzettend gevoelig. Als er vuil in komt omdat het erin waait of als er een stukje nagel in belandt, kan dat al een storing geven en we hebben ook te maken met vandalisme."

Geldmaat ziet ook andere voordelen. "Mensen in bijvoorbeeld een rolstoel moeten vrij hoog reiken om de pas in de lezer te steken. Bij contactloos betalen hoeft dat niet meer", zegt de woordvoerder. Ze denkt dat het ook gaat helpen bij mensen die vergeten hun pas uit de automaat te halen.

Damen Shipyards eist compensatie van de Nederlandse staat vanwege de sancties tegen Rusland. Dat bevestigt een woordvoerder van de grootste scheepsbouwer van Nederland naar aanleiding van een bericht van persbureau Bloomberg.

Damen zegt door de sancties enkele opdrachten in Rusland niet uit te kunnen voeren. "Daar willen we voor worden gecompenseerd."

De aanklacht tegen de staat is al in mei ingediend bij de rechtbank Rotterdam. Damen zegt dat het bedrijf voor de Russische inval in Oekraïne enkele contracten had afgesloten met Russische reders. "Door de sancties kunnen wij die opdrachten nu niet uitvoeren", benadrukt een woordvoerder van Damen.

Details over wanneer de zaak bij de rechtbank wordt behandeld kan het bedrijf nog niet noemen. Welk bedrag Damen eist, wil het bedrijf niet zeggen.

"Deze aanklacht is opmerkelijk", zegt sanctierechtadvocaat Yvo Amar. "Ik ken geen andere zaken waarbij een bedrijf dat geraakt is door sancties de Nederlandse overheid heeft aangeklaagd." Amar schat de kansen van Damen op voorhand niet heel hoog in. "Maar ik ken de details van de zaak niet. Misschien hebben ze wel iets heel creatiefs bedacht."

Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken wil niets kwijt over "lopende juridische procedures".

Het algemene antwoord van de woordvoerder doet vermoeden dat het in deze zaak gaat om vergunningen en ontheffingen die het ministerie kan verlenen voor de export van goederen op de sanctielijst. "Indien bedrijven het oneens zijn met een besluit hierover kunnen zij hiertegen in bezwaar en beroep gaan."

Damen leverde voor de sancties met name veel sleepboten aan Rusland. Daar was veel vraag naar door de aanleg van nieuwe havens in het noorden van het land. Twee dagen voor de Russische invasie van Oekraïne zei een Damen-directeur op een congres nog dat het bedrijf in de jaren ervoor 36 schepen in Rusland had gebouwd.

In een nieuwsbericht bij het laatste jaarverslag meldt het bedrijf dat het aantal geleverde schepen door de sancties vorig jaar lager lag dan voorheen. In het jaarverslag zelf valt te lezen dat het bedrijf onder meer een lening van 150 miljoen euro moest afsluiten om "de impact van de Rusland/Oekraïne-crisis te overbruggen".

Zijn taxichauffeurs die rijden voor Uber zelfstandig ondernemers of werknemers? Na jaren van juridische procedures werd vandaag het definitieve antwoord op die vraag verwacht, maar het gerechtshof van Amsterdam wil eerst nog een aantal vragen voorleggen aan de Hoge Raad voor het aan het eigen oordeel toekomt, zo heeft het hof laten weten.

De vragen gaan onder meer over de rol van het ondernemerschap bij het beoordelen van een arbeidsrelatie en over de procedure die gevolgd moeten worden bij de vaststelling van de relatie van taxirijders met het bedrijf. Het hof wil van de Hoge Raad ook weten of het vergelijkbare Deliveroo-arrest van maart dit jaar van belang is voor de arbeidsrelatie en het ondernemerschap bij Uber en vraagt om verduidelijking.

Verder heeft het hof vragen over de procedure die de FNV volgt. De vakbond stelt dat alle Uber-chauffeurs werknemer zijn en daarmee onder de taxi-cao vallen op basis van de Wet AVV. Het hof wil van de Hoge Raad weten of die wet geschikt is om de zaak te beoordelen.

De bedoeling was dat het gerechtshof vandaag met een eindoordeel zou komen in het hoger beroep dat taxiplatform Uber twee jaar geleden aanspande. In 2021 diende een rechtszaak van de FNV tegen Uber, die de FNV won. Volgens de uitspraak waren de taxichauffeurs van Uber geen zelfstandige ondernemers, maar werknemers. Het bedrijf moest ze in dienst nemen en betalen volgens de taxi-cao. Uber ging onmiddellijk na de uitspraak in hoger beroep.

Uber en de chauffeurs die aan de zijde van het taxiplatform mee procederen mogen, net als FNV, in november meepraten over de precieze vragen van het hof aan de Hoge Raad. Vervolgens beslist het hof definitief over de te stellen vragen. Wanneer die beslissing volgt is nog niet bekend.

In een reactie zegt de FNV te betreuren dat er nu nog geen einduitspraak is, maar de vakbond heeft wel begrip voor de vragen van het hof aan de Hoge Raad. "Het duurt helaas nu langer, maar uiteindelijk zullen wij winnen", zegt FNV-bestuurder platformwerk Amrit Sewgobind.

Bij Uber hopen ze dat er snel duidelijkheid komt voor de chauffeurs. "Het is goed en belangrijk dat het gerechtshof het ondernemerschap van chauffeurs in dit tussenvonnis expliciet bevestigt." Volgens Uber wil 94 procent van de chauffeurs het liefst zelfstandig taxiondernemer blijven.

De afgelopen decennia heeft Tom Hanks als acteur tientallen rollen gespeeld. Maar nu is er een versie van hem opgedoken waar hij nadrukkelijk niets mee te maken wil hebben. Op internet gaat een video rond waarin een AI-versie van hemzelf een tandartsverzekering promoot, meldt Hanks.

In een bericht op Instagram waarschuwt hij voor de video. Met een screenshot van de AI-versie van hemzelf op de achtergrond, die wel een stuk jonger oogt dan de acteur (67), schrijft hij: "Pas op!! Er is een video in omloop waarin een tandartsverzekering wordt gepromoot met een AI-versie van mij. Ik had er niks mee te maken. - Tom Hanks."

De video roept veel vragen op. Zo zegt Hanks niets over wie de makers zijn of welk product hij precies aanprijst, de vraag is of hij dat inmiddels zelf al weet. The New York Times meldt bovendien dat er van de video geen spoor op sociale media te vinden is. Een woordvoerder van de acteur was gisteren niet bereikbaar voor commentaar, aldus de krant.

Hanks is niet de enige die last lijkt te hebben van ongewenste digitale dubbelgangers. Ook de Amerikaanse ontbijtshowpresentator Gayle King, van CBS Mornings, had er onlangs mee te maken. Eind augustus waarschuwde ze via sociale media voor een gemanipuleerde video waarin ze een dieetmethode lijkt aan te prijzen.

"Ze hebben mijn stem en beeld gemanipuleerd om het erop te doen lijken dat ik het promoot, maar ik heb nog nooit van dit product gehoord of het gebruikt!", schrijft King. "Laat je niet misleiden door deze AI-video's."

De Amerikaanse YouTuber Jimmy Donaldson, beter bekend als MrBeast, waarschuwt vanochtend op X dat er ook van hem een AI-versie met reclame rondgaat op sociale media.

In de video stelt zijn AI-versie zich voor als "Mr Beast" en zegt hij 's werelds grootste iPhone 15-weggeefactie te organiseren. Kijkers worden aangemoedigd op een link te klikken om hun telefoon te claimen. "Zijn sociale media er klaar voor om de opkomst van AI-deepfakes tegen te gaan?", vraagt hij zich op X af. "Dit is een serieus probleem."

Dat er dergelijke video's van beroemdheden in omloop zijn, komt niet onverwacht. Met de komst van generatieve AI (kunstmatige intelligentie) wordt het makkelijker om beeld en audio van beroemdheden te genereren en ze van alles te laten zeggen.

De vrees dat op niet al te lange termijn het steeds moeilijker wordt om feit van fictie te onderscheiden, wordt gezien als een van de grootste risico's van de huidige ontwikkelingen op het gebied van AI.

Daarbij is het voor beroemdheden, van wie veel beeld en audio beschikbaar is, nog eens een groter risico. Hoe meer 'trainingsdata' AI ter beschikking heeft, hoe betrouwbaarder het resultaat kan worden.

Het inzetten van AI was voor scriptschrijvers en acteurs in Hollywood bovendien een van de redenen om sinds deze zomer het werk neer te leggen. Vorige week kwam, na maanden onderhandelingen, een akkoord. Daarbij zijn er ook afspraken gemaakt over het gebruik van AI.

Net op tijd stelde de 22-jarige cryptobelegger Mattias Knijnenberg in november zijn geld veilig. Een paar dagen later liet de fraude bij platform FTX de cryptowereld op zijn grondvesten trillen. "Het lijkt hierdoor alsof het een grote shitzooi is in cryptoland", zei Knijnenberg. De 40-jarige Leonie Bosman zag de bui niet zo snel aankomen. In een paar tellen zag ze meer dan 10.000 dollar in rook opgaan. "Ik heb mijn lesje wel geleerd", treurde ze. "Maar het is wel een dure les."

In New York begint vandaag het strafproces tegen Sam Bankman-Fried, de hoofdverdachte van het cryptodrama. De 31-jarige Amerikaan wordt verdacht van megafraude. In november 2022 raakte de koers van het beursgenoteerde FTX in een vrije val na negatieve publiciteit. De waarde van veel cryptomunten stortte ineen.

"Niet eerder in mijn carrière heb ik zo'n compleet falende bedrijfscontrole gezien", zei de als puinruimer bij FTX aangestelde John Ray kort nadat het bedrijf uitstel van betaling had aangevraagd. "Er is ook geen betrouwbare financiële informatie beschikbaar." Een miljardenfonds dat werd gerund door kinderen, typeerden oud-werknemers FTX.

Ondertussen voelde ook de hoofdverantwoordelijke zich slachtoffer. "Ik ben net zo geschrokken over wat er de afgelopen maand is gebeurd als vele anderen", jammerde Bankman-Fried destijds vanuit zijn woning op de Bahama's. "Ik heb nog één werkende creditcard."

FTX, dat zowel binnen als buiten de cryptowereld een vlekkeloos imago had, viel als een kaartenhuis ineen.

De kiem daarvan lag in 2019, toen de cryptowereld snel groeide. De aanhoudende lage spaarrente leidde tot veel scepsis over het monetaire beleid van centrale banken. Tegelijkertijd zetten diezelfde banken de geldpers regelmatig aan. Dat vele geld in omloop vond onder andere zijn weg naar crypto. Veel nieuwe cryptomunten werden gecreëerd en de handel was omvangrijk.

Hoe werkt de technologie achter bitcoin? NOS op 3 legde het uit in 2021:

In die turbulente tijd viel de opmars van Sam Bankman-Fried op. In 2017 richtte hij cryptohandelshuis Alameda op. De zoon van twee hoogleraren profileerde zichzelf als weldoener. Hij zei van geld meer geld te willen maken, zodat deze welvaart eerlijker verdeeld kan worden.

In 2019 bracht Bankman-Fried FTX naar de beurs, een marktplaats voor cryptomunten. Het ethisch verantwoorde imago van het bedrijf zorgde voor openlijk enthousiasme bij sporters, artiesten en politici als Katy Perry, Bill Clinton en Tom Brady.

Ook de grootste investeringsmaatschappij ter wereld, Blackrock, had interesse. Begin 2022 was het bedrijf al 31 miljard euro waard.

Alles veranderde op 2 november 2022. Coindesk, de belangrijkste nieuwssite voor cryptobeleggers, beschreef hoe FTX gaten op de balans van cryptohandelshuis Alameda vulde. Alameda bleek veel geld te hebben geleend aan zwakke cryptobedrijven. Om dit te verhullen werd de eigen cryptomunt van FTX, FTT, voor veel waarde op de balans gezet.

De koers van FTX daalde enorm. Toen het grootste crypto-handelsplatform ter wereld, Binance, vier dagen later het vertrouwen opzegde in FTX, haalden klanten ook hun crypto weg bij FTX.

Omdat FTX inmiddels zo'n belangrijk handelsplatform was, zakte de waarden van vele cryptomunten wereldwijd. 230 miljard dollar aan cryptowaarde verdampte.

Nieuwsuur legt het drama rond FTX uit:

Een week later konden klanten van FTX niet meer bij hun accounts. Bankman-Fried benadrukte dat hij met zijn team nog alles op alles zette om FTX te redden. Toen FTX failliet werd verklaard, werd duidelijk dat er 10 miljard dollar naar Alameda was overgeboekt. Hiervan is 10 procent niet terug vinden op de balans. Kortom: 1 miljard dollar is verdwenen.

"Ik heb het verkloot. Ik had het beter moeten doen", reageerde Bankman-Fried. Op 12 december werd hij gearresteerd op de Bahama's, onder andere op verdenking van fraude.

De Nederlandse advocaat Marius Hupkes werkt met buitenlandse advocaten om de bedrijvenstructuren van grote cryptobedrijven inzichtelijk te maken. Hij noemt Bankman-Fried een charlatan. "Crypto kun je perfect volgen van portemonnee naar portemonnee. Maar als je dan uiteindelijk uitkomt bij een portemonnee op de Kaaimaneilanden is het moeilijk om de persoon daarachter te achterhalen."

Momenteel bestaat het Nederlandse toezicht uit een registratie bij De Nederlandsche Bank. Voor die registratie moeten Nederlandse cryptobedrijven vooral laten zien dat ze zich committeren aan regels voor witwasbestrijding. Per 2025 worden de eisen strengen als nieuw Europees toezicht in werking treedt.

Tot de val van FTX was de belofte van crypto dat ingelegd geld zou blijven staan waar het staat. Dit in tegenstelling tot banken die een groot deel van het ingelegde geld uitlenen en investeren om het te laten renderen. Bankman-Fried mag vanaf vandaag bij de rechter uitleggen hoe dit zo fout kon gaan.

De aanvoer van goederen vanuit Rusland naar Nederlandse zeehavens is sinds vorig jaar sterk afgenomen, als gevolg van de invasie van dat land in Oekraïne. Vanuit de VS kwam juist veel meer binnen. In totaal werd er in Nederland 622 miljoen ton geladen en gelost, 1,2 procent meer dan een jaar eerder.

Ondanks de daling van de aanvoer vanuit Rusland kwamen in 2022 de meeste goederen nog steeds uit dat land, zo blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De aanvoer vanuit Rusland daalde met zo'n 32 procent, maar in absolute zin was het land alsnog steeds de grootste leverancier van goederen aan Nederlandse zeehavens.

Pas toen er in december extra EU-sancties van kracht werden, op het gebied van aardolie en steenkool, kwam daar verandering in: in het eerste kwartaal van dit jaar kwamen de meeste goederen vanuit de VS.

Door het wegvallen van Russisch gas via leidingen, als gevolg van sancties, werd er in het vorige jaar veel meer gas via havens aangevoerd: de aanvoer nam toe met 60 procent, tot in totaal 16 miljoen ton. De aanvoer vanuit de VS verdubbelde zelfs, ten opzichte van in 2021.

Ook kwam er 5,5 procent meer aardolie en aardolieproducten binnen, vooral uit het Midden-Oosten, Egypte en Angola. Vanuit Rusland daalde de aanvoer op dat vlak juist met 24 procent.

De aan- en afvoer van containers daalde in 2022 en ook daarin is de oorlog terug te zien: het aantal containers van en naar Rusland daalde enorm, met respectievelijk 79 en 70 procent.

Ook vanuit Oekraïne was een flinke daling van de aanvoer te zien en dan vooral op het gebied van ertsen: de aanvoer vanuit dat land daalde van 1,5 miljoen ton in 2021 tot 160 duizend ton een jaar later.