Een paar transacties van in totaal zo'n 18.000 bitcoin, van het grootste cryptoplatform ter wereld, Binance, naar een anonieme digitale portemonnee die pas bestond. Op ongeveer hetzelfde moment verdwijnen er ook miljarden dollars aan andere cryptovaluta. Meer is er momenteel niet te zien van wat de grootste cryptoroof ooit is. Als het inderdaad om een bedrag van zo'n 6 miljard dollar gaat, is het überhaupt de grootste roof ooit.

Bart Mol, van de podcast Satoshi Radio over bitcoin en andere cryptovaluta, zag gisteravond laat de eerste berichten verschijnen. Hij had snel door dat het goed mis was.

Cryptobeurzen zoals Binance bewaren geld en cryptovaluta van hun klanten, die vervolgens op het handelsplatform van het bedrijf met elkaar handelen. Op internet kan iedereen de digitale portemonnees opzoeken waarin Binance tegoeden van klanten bewaart. Ook is te zien hoeveel crypto in die zogeheten wallets zit. "Mensen houden dat in de gaten", zegt Mol. "Op het moment dat er grote transacties worden gedaan, valt dat meteen op."

Een deel van de tamelijk onbekende cryptomunten is via niet-gereguleerde platforms snel omgezet in weer andere cryptovaluta. Zo proberen de internetcriminelen hun sporen uit te wissen, bevestigt Frank van Weert van Whale Alert, een bedrijf gespecialiseerd in het volgen van grote cryptotransacties.

"Een rode vlag", zegt Mol daarover. Snel daarna kwam Binance met het eerste statement.

Sindsdien geeft het bedrijf regelmatig updates. Uit een eerste onderzoek zou blijken dat de dieven via de laptop van een ontwikkelaar zijn binnengekomen. Inmiddels spreekt het bedrijf van een complexe aanval en meerdere plekken waar de beveiliging is doorbroken. Telkens benadrukt Binance dat iedereen wordt terugbetaald.

Kan het bedrijf dat waarmaken? "In absolute bedragen is het heel veel, maar ten opzichte van het vermogen van Binance is het peanuts", zegt crypto-expert Jacob Boersma. Bij Binance staat rond de 140 miljard dollar aan cryptovaluta geparkeerd.

"Ik heb er alle vertrouwen in dat ze klanten kunnen compenseren", zegt Boersma. Cryptohandelaren lijken daar vooralsnog op te vertrouwen. De koers van bitcoin, nog altijd met afstand de grootste cryptovaluta, staat vandaag slechts enkele procenten lager.

Maar Van Weert van Whale Alert is minder overtuigd. "Die 140 miljard is niet alleen van Binance. Een groot deel is van de klanten. Je kan niet het ene gat met het andere vullen. Het gaat heel veel pijn doen en je kunt je afvragen of klanten Binance hierna nog vertrouwen."

Het bedrijf zegt dat het het benodigde geld ondertussen heeft gereserveerd, zonder details te geven over waar het vandaan komt.

Deskundigen die de NOS spreekt, verwachten niet dat veel Nederlanders handelen op het platform van Binance. In 2023 trok Binance zich terug van de Nederlandse markt, omdat het geen vergunning kreeg van toezichthouder DNB.

Toch zit hier ook voor Nederlandse bezitters van cryptovaluta een les in, vindt Peter Slagter. Hij is naast Mol ook presentator van de podcast Satoshi Radio. "Jarenlang heb ik gezegd: behandel cryptobeurzen als een publiek toilet", zegt Slagter. "Daar blijf je ook niet hangen."

Er is een lange lijst met cryptobeurzen die dit soort incidenten niet hebben overleefd, met grote verliezen voor hun klanten als gevolg. Een discussie die al zo lang als het bestaan van crypto gevoerd wordt, is dan ook: waar bewaar je ze?

Voor Europese cryptobeurzen is het antwoord volgens Slagter ondertussen wat genuanceerder door strengere regels over beveiliging. "Voor een doorsnee cryptobezitter is dat ondertussen denk ik veiliger dan het zelf bewaren. Er zijn ondertussen ook bedrijven die hierin gespecialiseerd zijn."

Je eigen kluis

Maar voor wie enigszins technisch is en updates netjes uitvoert, is zelf bewaren volgens Slagter nog steeds het beste. "Bedenk wel: je bent dan je eigen kluis en je eigen beveiligingsbedrijf. Dat brengt ook risico's met zich mee."

"Zorg ervoor dat je niet door één incident alles kwijt kan zijn", voegt Mol toe. "Bewaar een deel thuis in eigen beheer, een deel op de ene beurs, en weer een ander deel ergens anders."

"Hou je mond erover", zegt Van Weert. Het is net als met cash geld, zegt hij. "Zodra ze weten dat je het hebt, komen ze achter je aan."

De Britse olie- en gasmaatschappij BP heeft afgelopen kwartaal 8,5 miljard dollar winst gemaakt. Dat is de hoogste winst in achttien jaar en bijna vier keer zo veel als een jaar eerder. BP profiteert van de hoge energieprijzen sinds de start van de oorlog in het Midden-Oosten.

BP verdient ook veel meer aan het raffineren van ruwe olie tot benzine, diesel en kerosine. Door de oorlog die de VS en Israël eind februari startten tegen Iran is de toevoer van olie en gas vanuit het Midden-Oosten verstoord. Ook zijn daar raffinaderijen geraakt, waardoor die nu niet of minder operationeel zijn. Oliemaatschappijen maken daardoor meer winst met raffinaderijen die wel actief zijn en als een tierelier moeten draaien om de weggevallen raffinagecapaciteit op te vangen.

Ook aardgas is de afgelopen tijd fors duurder geworden. Op de Europese groothandelsbeurs kost een megawattuur aan gas vandaag ruim 102 euro. In februari, voor de oorlog, was dat nog minder dan 30 euro.

Ook Shell en Total

De afgelopen dagen maakte de ene na de andere oliemaatschappij een miljardenwinst bekend. Shell kwam gisteren met een kwartaalwinst van ruim 12 miljard dollar en het Franse TotalEnergies met ruim 9 miljard dollar.

Vanuit de politiek in Nederland en andere landen gaan regelmatig stemmen op om hoge winsten van olie- en gasbedrijven extra te belasten. In het voorjaar stemde een meerderheid van de Tweede Kamer in met een motie daarover van Pro en D66.

Maar onder meer doordat Shell geen Nederlands bedrijf meer is maar een Brits bedrijf, is zo'n extra belasting opleggen heel lastig. Er wordt nog wel op Europees niveau gekeken of er mogelijkheden zijn.

De Nederlandse economie blijft het goed doen. In de afgelopen drie maanden groeide de economie met 0,6 procent. Dat is wel iets minder dan het kwartaal ervoor, berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Vergeleken met een jaar ervoor groeide de economie met 2,1 procent. "Dat de economie twee kwartalen lang al harder groeit dan 0,5 procent, betekent dat de Nederlandse economie er best goed voorstaat", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

Dat was de afgelopen maanden mede te danken aan de Nederlandse industrie, die goed was voor meer dan de helft van de groei. Het gaat dan met name om de machine-industrie, waaronder bijvoorbeeld ASML valt.

"Nederlandse machines weten een weg te vinden naar de hele wereld, daar verdienen we goed aan en dit geeft Nederland een concurrentievoordeel", zegt Van Mulligen.

Meer ambtenaren

Bovendien namen de uitgaven van consumenten en de overheid toe. Consumenten kochten vooral meer voedingsmiddelen en kleding en gingen vaker op vakantie.

De overheid gaf meer uit aan zorg en ambtenarensalarissen. Volgens Van Mulligen kwamen er zo'n 5000 ambtenarenbanen bij, vooral bij de politie en bij defensie, terwijl het kabinet het juist met 25.000 minder ambtenaren wil doen de komende jaren.

Verwachtingen

Ondanks alle politieke en economische onrust in de wereld blijft de economie het volgens Van Mulligen verrassend goed doen. "De verwachtingen waren dat de economie niet hard zou groeien, maar inmiddels verslaan we die prognoses allemaal."

Het was de reden voor het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om een aantal weken geleden die groeiverwachtingen voor Nederland bij te stellen.

Het is de Nederlandse economie volgens het IMF gelukt om de effecten van de Iran-oorlog voor de olie- en gasleveringen beperkt te houden. Ook lijkt Nederland ervan te profiteren dat het weer beter gaat met de Duitse economie.

Uit kwartaalcijfers van Amerikaanse techbedrijven deze week blijkt dat ze nog meer geld nodig hebben voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI). Steeds vaker halen ze dat geld op door leningen uit te geven, eerst in dollars maar nu ook in euro's. Dat brengt ook een risico voor Europese bedrijven met zich mee.

Vooral het bouwen van datacenters kost veel geld. Voorheen gebruikten deze hyperscalers, zoals de grote Amerikaanse techbedrijven ook wel genoemd worden, voornamelijk hun eigen winsten, maar dat is niet meer voldoende. Daarom geven ze veel obligaties uit. Dat zijn leningen met rente en een einddatum waarop het totale uitgeleende bedrag terugbetaald wordt.

En deze technologiebedrijven doen dat steeds meer in euro's in plaats van dollars. Zo kunnen ze een nieuwe groep beleggers bereiken. Alphabet, het moederbedrijf van Google, was vorig jaar de eerste hyperscaler en gaf twee leningen uit die samen neerkwamen op meer dan 13 miljard euro, en dit jaar nog eens 9 miljard euro. En dit jaar volgde ook Amazon met de grootste bedrijfsobligatie ooit in euro's uitgegeven: 14,5 miljard euro. Dat was reden voor de Europese Centrale Bank om deze ontwikkeling nauw in de gaten te houden.

Verdringing

Bedrijven reageren door deze ontwikkeling namelijk anders dan voorheen, zegt Oana Furtuna, analist financiële markten bij de Europese Centrale Bank. "Zo zijn er Europese bedrijven die het uitgeven van een lening uitstellen wanneer een Amerikaans techbedrijf dat ook doet, om zo de directe concurrentie uit de weg te gaan."

Daarnaast kan het dat beleggers deze nieuwe obligaties gaan kopen en minder van andere uitleners kunnen aankopen. Dat zou kunnen zorgen voor een verdringing van Europese bedrijfsobligaties, schrijven ECB-economen onder wie Furtuna. Bedrijven moeten dan een hogere rente gaan aanbieden op een lening en wordt het voor hen dus duurder om geld op te halen.

Ook econoom Tyrone Gunther van De Nederlandsche Bank ziet dat risico. "Wanneer er in een keer veel schuld naar de markt komt, zie je dat beleggers meer rente vragen wanneer zij geld uitlenen. Zo wordt het voor bedrijven duurder om geld te lenen." Wel benadrukken beide economen dat dit in Europa nog niet aan de orde is.

Maar in de VS is dat een ander verhaal. Voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Kevin Warsh uitte recent zijn zorgen over het uitgeven van leningen door techbedrijven. De snelle toename is volgens hem een van de factoren achter hogere rente in de VS.

Schuldenberg

Al kan de komst van deze euro-obligaties ook voordelen met zich meebrengen, denkt Furtuna. In de Europese Unie zijn er nog maar weinig technologiebedrijven die op deze schaal obligaties uitgeven. En het zijn ook vaak leningen met een zeer lange looptijd. De keuze voor beleggers wordt daarmee groter.

"Over het algemeen zijn beleggers daar zeker blij mee", zegt hoofdstrateeg van Achmea Investment Management, Thomas van Galen. De komst van deze euro-obligaties heeft volgens hem nog een ander voordeel. Veel grote Europese beleggers gebruiken obligaties die in euro's zijn uitgegeven namelijk om bepaalde renterisico's te verkleinen. "De vijver met obligaties waarin beleggers vissen wordt zo beter gevuld", aldus Van Galen.

De golf aan schuld die hyperscalers nu uitgeven, komen op een moment dat overheden te maken hebben met hoge financieringskosten. De rentes op staatsleningen van de VS maar ook Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk stijgen tot niveaus die in geen 25 jaar zo hoog waren.

Dat beïnvloedt ook keuzes van beleggers. "Als je de keuze hebt tussen een Franse staatsobligatie of een obligatie van een hyperscaler, dan is het niet meer vanzelfsprekend dat de staatslening de veiligere belegging is", zegt Van Galen.

Nu AI-bedrijven steeds vaker langlopende leningen uitgeven, roept dat de vraag op of beleggers hun staatsobligaties inruilen voor obligaties van techbedrijven. Dan zou het voor overheden duurder worden om geld te lenen. Hoewel sommige analisten op Wall Street dit beweren, is daar nog geen duidelijk bewijs voor.

Binance, het grootste cryptoplatform ter wereld, is het slachtoffer geworden van een hack. Volgens het bedrijf is er naar schatting voor 6,3 miljard dollar aan cryptomunten geraakt door de aanval, omgerekend ruim 5,6 miljard euro.

Het bedrijf zegt dat zo'n 3 miljard dollar aan bezittingen is teruggevonden en bevroren. Zo kunnen die niet in verkeerde handen vallen. Wat er met de overige ruim 3 miljard is gebeurd, zegt Binance niet. Wel meldt het bedrijf dat "alle fondsen van gebruikers veilig zijn".

Medeoprichter Yi He zegt dat het bedrijf "alle verliezen door hacks zal vergoeden". Het platform beschikt naar eigen zeggen over een fonds in bitcoin om tegoeden van gebruikers te dekken in het geval van een hack. Binance zegt tegen financieel persbureau Bloomberg dat er een onderzoek is gestart.

In een eerste verklaring zegt het bedrijf dat hackers mogelijk via een laptop van een ontwikkelaar de systemen zijn binnengedrongen. Het hoopt dat gebruikers binnen 48 uur weer bij hun tegoeden kunnen, zodra de nodige veiligheidsscans zijn gedaan.

In een nieuwere verklaring spreekt het bedrijf van een complexe aanval en meerdere plekken waar de beveiliging is doorbroken.

Omdat Binance geen vergunning bij de Nederlandse toezichthouder DNB heeft, is het sinds 2023 niet meer actief op de Nederlandse markt. Het kreeg ook een boete van ruim 3 miljoen euro omdat het zonder die vergunning toch actief was in Nederland.

Koersen gedaald

Het nieuws over de problemen met de beveiliging leidde direct tot scherpe koersdalingen van cryptovaluta. Bitcoin zakte naar zo'n 77.500 dollar, het laagste punt in zes weken en ether zakte onder de 2200 dollar, het laagste punt in maanden.

De aanbieders van cryptomunten Tether en Circle lieten weten dat zij naar aanleiding van het incident tegoeden hebben bevroren. Tether-CEO Paolo Ardoino meldde dat zijn bedrijf voor meer dan 1,5 miljard dollar aan activa heeft bevroren. Jeremy Allaire, medeoprichter en CEO van Circle, zei dat zijn bedrijf "in afstemming met opsporingsdiensten" voor meer dan 800 miljoen dollar aan tegoeden heeft bevroren. Beide bedrijven geven zogenoemde stablecoins uit, digitale munten waarvan de waarde is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar.

Binance werd in 2017 opgericht door Changpeng Zhao. Hij trad in 2023 af als CEO als onderdeel van een schikking met de Amerikaanse justitie nadat hij had verzuimd witwassen op het platform te voorkomen. In 2024 werd hij veroordeeld tot een gevangenisstraf, maar in 2025 verleende president Trump hem gratie.

De koers van Alphabet dook op de New Yorkse beurs met ruim 12 procent omlaag. Het moederbedrijf van Google verloor daarmee in een keer bijna 500 miljard dollar in waarde. Daarmee is het een van de grootste koersvallen ooit. Dit gebeurde nadat het bedrijf haar kwartaalcijfers publiceerde.

De algehele stemming op de Amerikaanse beurzen was niet iets om over naar huis te schrijven. Zo sloot de Dow-Jonesindex met 0,3 procent in de min, de S&P 500-index lag 0,3 procent lager en de technologie-index Nasdaq zakte naar 1,4 procent.

AI-investeringen

De onvrede onder beleggers over Alphabet komt met name door de negatieve kasstroom. Het verschil tussen inkomsten en uitgaven zakte in de afgelopen drie maanden tot 9,1 miljard dollar in de min. Het is pas het tweede kwartaal met een negatieve kasstroom sinds Google in 2004 naar de beurs ging.

Dit wordt mede veroorzaakt doordat advertentie-inkomsten van de zoekmachine teruglopen. Tegelijkertijd wordt er veel geld geïnvesteerd in het ontwikkelen van artificiële intelligentie (AI). Volgens analisten moeten techbedrijven die veel in AI investeren, steeds beter hun best doen om beleggers te kunnen overtuigen dat de uitgaven in datacenters, rekenkracht en chips terug worden verdiend.

Kannibaliseert de zoekpagina

Met de opkomst van chatbots, zoals ChatGPT van OpenAI, waarschuwen analisten dat Google marktaandeel dreigt te verliezen. Veel gebruikers die eerst voornamelijk de zoekmachine raadpleegden voor de antwoorden op hun vragen, wenden zich nu steeds vaker tot chatbots. Die gebruikers maken dus minder gebruik van Google, waardoor het bedrijf advertentie-inkomsten misloopt.

Daarnaast voorziet Google haar eigen gebruikers ook van AI-resultaten in de zoekmachine. Maar hierdoor jaagt Google in feite de concurrentie aan tussen haar eigen diensten. De AI-resultaten gaan ten koste van de traditionele zoekpagina, gebruikers klikken daardoor minder op advertenties.

Vorig jaar boekte Alphabet nog een recordomzet en werd de beurswaarde van het bedrijf geschat op meer dan 4000 miljard dollar.

Met een verwijzing naar een dikke kat zet het Franse AI-bedrijf zijn nieuwste AI-model in de markt: le chonk. De bijnaam verwijst naar een internetgrap over het gewicht van katten. Hoe dikker de kat, hoe meer 'chonk' het beestje is. Het nieuwe AI-model heet officieel Large 4 en is volgens Mistral het grootste en krachtigste AI-model dat het bedrijf tot nu toe heeft uitgebracht: chonk dus.

Mistral wordt gezien als het enige serieuze Europese antwoord op de Amerikaanse en Chinese AI-bedrijven, zegt Eric Postma. Hij is hoogleraar kunstmatige intelligentie aan Tilburg University. "Het bedrijf probeert te concurreren met de Amerikaanse modellen, met het idee dat je voor AI-technologie niet afhankelijk bent van de Verenigde Staten."

Het is moeilijk om verschillende AI-modellen goed met elkaar te vergelijken, maar deskundigen zien dat de AI-bedrijven Anthropic en OpenAI de aanbieders blijven van de krachtigste AI-modellen. "Mistral probeert hetzelfde type product te ontwikkelen als deze bedrijven", zegt Jelle Zuidema, docent kunstmatige intelligentie aan de Universiteit van Amsterdam. "Maar ze zijn steeds een paar maanden later en het is net ietsie minder."

Veel meer investeringen in Amerika

Maar: we moeten ons niet te veel laten afleiden door deze 'wedstrijd', vindt Zuidema. "De Amerikanen zijn daar heel erg mee bezig: wie heeft het allerbeste AI-model? Dat is deels ook om heel veel indruk te maken."

"Dat doen ze deels om bij investeerders geld op te halen", zegt Postma van de Tilburg University. "Dat zit heel diep in de cultuur van de Verenigde Staten: het is een keiharde strijd om zoveel mogelijk geld op te halen. Daardoor hebben de Amerikaanse AI-bedrijven heel veel geld tot hun beschikking."

Mistral heeft sinds zijn oprichting in 2023 ruim 6,6 miljard euro opgehaald, blijkt uit gegevens van marktanalist Crunchbase. Ter vergelijking: in OpenAI is omgerekend zo'n 181 miljard euro geïnvesteerd en in Anthropic 153 miljard euro.

"Omdat investeerders zo ongelofelijk veel geld in Anthropic en OpenAI stoppen, kunnen deze bedrijven hun AI-diensten ver onder de kostprijs aanbieden", zegt Zuidema. "Je kunt voor 200 euro een abonnement afsluiten, maar voor duizenden euro's aan AI-rekenkracht gebruiken. De strategie: mensen nu laten wennen aan de AI-technologie, en later de prijzen verhogen."

Omdat Mistral daar niet tegenop kan, moet het bedrijf zoeken naar iets anders dat het bedrijf onderscheidt van de concurrentie, zegt Paul Verhagen. Hij is AI- en geopolitiek analist bij het The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS).

Hij denkt dat Mistral kan profiteren door zich nadrukkelijk te verkopen als Europees bedrijf. "Mistral is niet per se beter dan de AI-modellen die in de Verenigde Staten of China ontwikkeld worden. En op prijs concurreren is lastig."

Onafhankelijk van de Verenigde Staten

"Maar in Europa kan er een andere reden zijn om toch voor Mistral te kiezen: je bent dan niet afhankelijk van andere landen. We hebben de afgelopen maanden al gezien dat de Amerikaanse regering bereid is om de toegang tot Amerikaanse technologie te blokkeren. Als dat echt gebeurt, heb je wel een probleem."

"Je wil niet dat een ander land kan bepalen of je toegang hebt tot deze technologie", zegt Postma. Want omdat AI op heel veel plekken gebruikt wordt, kan dat onze hele economie stilleggen, zegt Zuidema. "We kunnen er niet van uitgaan dat er altijd een goede relatie met de VS blijft bestaan. Als het verder de verkeerde kant op gaat, wil Europa toch nog toegang hebben tot goede AI-technologie."

Verhagen denkt dat de Europese overheden en belangrijke organisaties vanuit dat perspectief serieus naar Mistral moeten kijken. "Denk aan Defensie, maar ook de Belastingdienst en energie zoals gas en elektriciteit. Dat is belangrijk voor onze veiligheid. Het is goed om daar AI-modellen uit Europa te gebruiken."

"Mistral heeft die steun nodig om als bedrijf succesvol te worden, denkt hij. "De overheid hoeft niet per se naar het goedkoopste te kijken, maar kan ervoor kiezen onafhankelijkheid belangrijker te vinden. Met het geld dat Mistral daarmee verdient, kan het bedrijf zijn AI-modellen blijven doorontwikkelen en ook andere bedrijven helpen met hun kennis. Mistral hoeft niet per se de allerbeste AI-modellen te maken, maar moet wel goed genoeg zijn om bij te kunnen blijven."

Al maanden stijgen de prijzen voor olie en gas door de oorlog in het Midden-Oosten. Grote energieconcerns lijden daar niet onder, blijkt vandaag uit cijfers. Terwijl de bedrijven hoge winsten behalen, blijven de energietarieven voor consumenten alsmaar oplopen. En dat levert de vraag op: kun je het beste een vast, variabel of toch dynamisch contract afsluiten?

Verschillende energiebedrijven maakten de torenhoge winsten bekend die ze de afgelopen drie maanden hebben gemaakt. Zo zagen Shell en Vattenfall hun winst verdubbelen door de hoge olie- en gasprijs. Ondertussen kwam de gasprijs voor een megawattuur gisteren voor het eerst sinds het najaar van 2022 boven de 100 euro uit.

De stijgende gasrekening leidt tot vragen bij de Consumentenbond. "Heel veel vragen van mensen over wat ze moeten doen. Het leeft ontzettend", zegt Joyce Donat van de Consumentenbond. Ook consumentencollectief United Consumers ziet dat klanten op zoek zijn naar antwoorden en zekerheid. Toch is er geen pasklaar antwoord.

Vast contract

"Tot voor kort loonde het om een vast contract af te sluiten net voor de zomer. Normaal gesproken zijn de prijzen dan lager. Maar dat was dit jaar dus niet vanwege de oorlog in Iran", zegt Donat.

De Consumentenbond adviseert mensen om vooral te kijken naar wat het prettigst voelt. Een vast contract voor drie jaar betekent nu een lagere prijs, maar het kan ook betekenen dat je langere tijd een hoger bedrag betaalt als de gasprijs weer daalt.

Sommige huishoudens die de NOS spreekt, kiezen juist voor zekerheid door een vast contract af te sluiten, ondanks dat het mogelijk meer kost. Zo ook Freerk Twijnstra. "We gaan verhuizen deze week, dus we moesten opnieuw een contract afsluiten. Het is net als beleggen: je weet niet zo goed hoe het gaat zijn. Dus daarom hebben we het vastgelegd voor drie jaar."

Wie een vast contract heeft dat afloopt, krijgt automatisch een variabel contract, waarvan de prijzen meerdere keren per jaar worden aangepast.

Voor sommige mensen is een vast contract geen optie. Zo is een vast contract voor de vrijstaande woning van Harm in De Meern zo duur, dat hij voor een dynamisch contract heeft gekozen. Met die contractvorm verandert de prijs elke dag of soms elk uur. Harm betaalt nu ruim 300 euro per maand aan energie. "Ik zit nu boven de 2 euro per kuub. Dat was een jaar geleden iets van 1,10 euro."

Ook met een dynamisch contract is er nog een optie om te hoge kosten mogelijk te drukken. Zo koos Ibrahim Faydali uit Enschede bij het afsluiten van zijn contract voor een plafond bij het gastarief. "Daarvoor betaal ik ook een paar euro extra per maand. Ik ben heel blij dat ik dat heb gedaan."

Een energierekening van een huishouden bestaat uit de kosten voor gas en elektriciteit zelf, maar ook uit leverkosten die een netbeheerder in rekening brengt en een energiebelasting vanuit de overheid.

Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei laat in een reactie aan de NOS weten dat ze zich goed kan voorstellen dat huishoudens zich zorgen maken over de stijgende gasprijs. "Het kabinet kiest voor maatregelen om juist de huishoudens die de meeste hulp nodig hebben, te ondersteunen." Ze doelt daarmee op het Noodfonds Energie en verschillende subsidies voor het isolatie.

Niet alleen gas

De hoge gasprijs wordt niet alleen gevoeld door mensen die gas gebruiken om hun woning te verwarmen, want ook de elektriciteitsprijs is gekoppeld aan de gasprijs. Hoewel veel elektriciteit wordt opgewekt met behulp van wind- en zonne-energie, wordt nog altijd ruim een derde van de elektriciteit opgewekt in gascentrales.

Marian Stevens heeft een pottenbakkerij in Venray. De afgelopen jaren heeft ze die verduurzaamd en ze is volledig van het gas af. Onlangs moest ze een nieuw energiecontract afsluiten. "Ik schrok toen wel wat ik zag: ik moet toch veel meer betalen. Gezien de investeringen die we gedaan hebben om van het gas af te komen, had ik toch wel gedacht niet zoveel aan de energiekosten kwijt te zijn."

De onrust in het Midden-Oosten houdt voorlopig aan. En dat betekent ook dat de komende maanden de energiebedrijven waarschijnlijk nog steeds veel winst gaan maken. In een reactie laat Shell weten: "We erkennen dat de hoge energieprijzen problematisch kunnen zijn voor kwetsbare burgers en bedrijven en dat overheden ook voor moeilijke keuzes staan."

Er gaan in de politiek geluiden op over het extra belasten van de winsten bij bedrijven zoals Shell. Het bedrijf zelf zegt al een flinke belastingdruk te hebben wereldwijd.

Bij deze bouwmarkt in Den Hoorn merken ze dat vooral kachels en tochtstrips nu erg goed verkopen:

De president van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde (70), stopt op 7 februari. Dat heeft ze de raad van bestuur en de voorzitter van de Europese Raad laten weten. Lagardes termijn liep tot eind oktober 2027. Ze zegt zich te willen gaan inzetten voor principes die haar dierbaar zijn.

De aankondiging van haar vertrek komt tegelijkertijd met het rentebesluit in de eurozone. Ondanks dat de gevolgen van de stijgende energiekosten zich nog ontvouwen, blijft de rente ongewijzigd op 2,5 procent. De ECB probeert de inflatie in de Europese landen te beteugelen.

Op de persconferentie van het rentebesluit lichtte Lagarde ook een tipje van de sluier op over de reden van haar vertrek. In haar rol als president van de ECB is ze verplicht om neutraal te blijven, zo legde ze uit. "Dat is de prijs die we betalen om onafhankelijk te zijn."

Maar met alles dat nu gaande is in Europa en in de wereld, "voel ik me niet meer comfortabel om neutraal te zijn." Ze wil na haar terugtreden meer gebruikmaken van haar vrijheid van meningsuiting en "in actie komen voor de principes die mij na aan het hart liggen".

Eigen stijl

Sinds november 2019 is Lagarde president van de ECB. Ze was Frankrijks eerste vrouwelijke minister van Financiën en werd met de benoeming tot president ook de eerste vrouw die deze invloedrijke functie bij de ECB kreeg.

Al vanaf haar eerste rentevergadering gaf ze aan het anders te willen doen dan haar voorganger, de Italiaan Mario Draghi. "Ik heb mijn eigen stijl. Ik zal mezelf zijn, en daarom waarschijnlijk anders."

Tactisch vertrek

Lagarde gaf onlangs al hints dat ze haar termijn mogelijk niet zou uitdienen. Medewerkers van de ECB eisten daarom vorige maand volgens het Franse persbureau AFP opheldering. Een aanhoudende onzekerheid rond het voorzitterschap zou het vertrouwen in de ECB ondermijnen.

Twee weken geleden meldde persbureau Reuters dat het World Economic Forum Lagarde wil binnenhalen. Ze zou volgens bronnen al volgende maand benoemd kunnen worden tot voorzitter.

Lagarde zou met een vroegtijdig vertrek bovendien de Franse president Macron en Duitse bondskanselier Merz de mogelijkheid willen geven om een nieuwe voorzitter te zoeken bij de ECB. Frankrijk en Duitsland hebben van oudsher veel invloed op die beslissing. Maar de presidentstermijn van Macron loopt al in april af, waardoor er te weinig tijd zou zijn. Ook is de positie van Merz niet heel sterk.

Opvolger

Op de persconferentie kreeg Lagarde ook veel vragen over de penibele situatie van de Franse overheidsfinanciën. Frankrijk is al meerdere keren door de EU op de vingers getikt vanwege de hoge staatsschuld. Lagarde gaf aan van tijd tot tijd te bekijken waar de situatie om vraagt. Mocht het zo ver komen dat de ECB gaat ingrijpen, dan beschikt het instituut over allerlei instrumenten.

Voormalig president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, wordt genoemd als mogelijke opvolger van Lagarde. Eerder meldde persbureau Bloomberg dat Merz een ontmoeting had met Knot en de andere beoogde opvolger, voormalig president van de Spaanse centrale bank, Pablo Hernández de Cos.

De problemen bij Volkswagen zijn nog lang niet opgelost. De Duitse autofabrikant heeft het afgelopen kwartaal maar liefst 5,8 miljard euro verlies gedraaid, blijkt uit de nieuwste cijfers. In dezelfde periode vorig jaar werden ook rode cijfers geschreven - bijna 1,1 miljard euro. De omzet daalde daarnaast met 6,3 procent naar zo'n 75,3 miljard euro.

De slechte prestaties in juli, augustus en september hebben onder meer te maken met de langdurige crisis bij luxemerk Porsche, onderdeel van de Volkswagengroep. Porsche heeft meer dan 6 miljard euro afgeschreven, omdat het komende tijd minder winst denkt te maken.

Het luxemerk heeft veel minder auto's in China verkocht vanwege stevige concurrentie van Chinese merken, die de afgelopen jaren in opkomst zijn. Daarnaast wordt Porsche nog geraakt door de Amerikaanse importheffingen op aluminium en staal.

Onder druk in China

Niet alleen Porsche heeft met die problemen te maken, ook het merk Volkswagen zelf heeft wereldwijd minder auto's gesleten. Van juli tot en met september leverde de fabrikant uit Wolfsburg bijna 1,9 miljoen voertuigen af, ruim 14 procent minder dan een jaar eerder. In China in het bijzonder daalde de verkoop die periode met 38,5 procent.

Het hele Volkswagen-concern, met alle merken erbij de grootste autofabrikant van Europa, leverde 9 procent minder auto's af in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

De dieprode kwartaalcijfers zijn de zoveelste klap voor Volkswagen. Vorige maand maakte het concern al bekend de komende jaren nog eens 50.000 banen te schrappen, boven op de 50.000 die eerder al waren aangekondigd.

Met welke problemen Volkswagen allemaal te maken heeft, lees je in dit artikel uit september:

Volkswagen-topman Blume maakte eerder ook al aanpassingen bekend aan vier Duitse fabrieken. In Emden, Zwickau, Hannover en Neckarsulm worden er geen nieuwe modellen meer gebouwd, tenzij de kosten daar naar beneden kunnen. Mogelijk worden die fabrieken in de toekomst ingezet voor de defensiesector.

De winst van Shell is het afgelopen kwartaal opnieuw flink gestegen. Het olie-en gasbedrijf maakte onder aan de streep 12,1 miljard dollar winst. Shell zelf corrigeert voor de hogere olieprijzen en houdt 10,8 miljard nettowinst aan.

In dezelfde periode vorig jaar was dat 5,4 miljard. Het bedrijf draaide een omzet van bijna 93 miljard dollar.

De goede resultaten komen vooral door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten. Daar zijn verschillende raffinaderijen aangevallen, die ruwe olie verwerken tot onder meer benzine en diesel. Die produceren nu minder en doordat er minder producten op de markt komen, wordt de inkoop duurder. Bedrijven als Shell, die producten als olie verkopen, profiteren daarvan.

Ook de omzet uit vloeibaar gas is toegenomen, blijkt uit de kwartaalcijfers. De Europese gasprijs is inmiddels door de 100 euro per megawattuur, dat is op het niveau van de crisis in 2022. Toen viel Rusland Oekraïne binnen.

Meer dividend aandeelhouders

De prijzen stijgen ook doordat de Straat van Hormuz lange tijd volledig geblokkeerd was. Inmiddels varen daar weer tientallen tankers per dag doorheen, maar nog niet zoveel als voor de oorlog in het Midden-Oosten.

Aandeelhouders van het bedrijf profiteren van de hoge winsten. Shell gaat namelijk meer geld uitkeren per aandeel, het zogenoemde dividend.

Vanuit de politiek is eerder geprobeerd om de hoge winsten van olie- en gasbedrijven extra te belasten. In het voorjaar stemde een meerderheid van de Tweede Kamer in met een motie daarover van Pro en D66. Maar onder meer omdat Shell geen Nederlands bedrijf meer is, is zo'n extra belasting opleggen heel lastig. Er wordt nog op Europees niveau gekeken of er mogelijkheden zijn.

De pensioenfondsen ABP en PME staan er goed voor. De afgelopen maanden profiteerden zij van de gestegen rente, waardoor de dekkingsgraad van het ambtenarenfonds en het fonds voor de metaal- en techindustrie naar boven de 130 procent steeg. Dat betekent dat ze ruim voldoende geld in kas hebben om de pensioenen uit te keren.

Eerder dit jaar hadden het ABP, het PME en andere pensioenfondsen last van de oorlog in de Perzische Golf. Maar de stijgende rente lijkt hun sterke financiële positie overeind te houden. Zo steeg de dekkingsgraad van het ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, de afgelopen maanden van 126,9 procent naar 132,2 procent. Die van het PME steeg van 127,7 procent naar 132,8 procent.

Het komt voor pensioengerechtigden goed uit, aangezien de overstap van deze pensioenfondsen naar het nieuwe stelsel dichtbij komt. Hoe hoger de dekkingsgraad is voor de overstap, hoe meer geld er te verdelen is.

Gestegen rente

"Op de financiële markten was het derde kwartaal opnieuw onrustig. De oorlog in het Midden-Oosten laaide op en de rente steeg fors door de almaar toenemende overheidsschulden in onder andere de Verenigde Staten en Frankrijk", zegt ABP-bestuursvoorzitter Harmen van Wijnen.

Een hogere rente is voor de pensioenfondsen gunstig omdat ze dan minder vermogen moeten hebben om alle afgesproken pensioenen uit te kunnen keren. "Daardoor zette in het derde kwartaal de stijging van de dekkingsgraad door", zegt Van Wijnen.

Wat is de dekkingsgraad?

De dekkingsgraad geeft aan of pensioenen nu en in de toekomst uitbetaald kunnen worden. 100 procent betekent dat voor elke euro aan pensioenverplichtingen ook een euro in kas is. Onder de 100 betekent een tekort en meer dan 100 wil zeggen dat er genoeg geld is.

Bij een te lage dekkingsgraad moet het pensioenfonds de uitkering verlagen. Als de dekkingsgraad hoog genoeg is, kunnen de pensioenuitkeringen verhoogd worden. Omdat het nieuwe pensioenstelsel een meer individuele opbouw kent, is voor fondsen die zijn 'ingevaren' de algemene dekkingsgraad een minder relevant cijfer.

PME en ABP schrijven dat de hoge dekkingsgraad hen een goede positie geeft voor de overgang naar de nieuwe pensioenregeling. Vlak voor de overgang kunnen de fondsen namelijk het extra vermogen uit de dekkingsgraad verdelen over hun deelnemers.

Daarin wordt berekend hoeveel ieder pensioen in totaal waard is en hoeveel geld er in de gezamenlijke buffer komt. "Als de economie en de rente geen grote schommelingen vertonen, kunnen onze pensioengerechtigde deelnemers rekenen op een verhoging van hun pensioen in 2027 met 12,6 procent", zegt Alae Laghrich, voorzitter uitvoerend bestuur van PME.

Hoeveel er te verdelen valt, hangt af van de dekkingsgraad op 31 december.

Nieuwe stelsel

ABP en PME stappen beide op 1 januari volgend jaar over naar het nieuwe pensioenstelsel.

In dat nieuwe stelsel hebben deelnemers individuele pensioenpotjes. Voor jongere deelnemers wordt met meer risico belegd. Dat kan verlies opleveren, maar ook hoge winsten. Hoe dichter een deelnemer bij de pensioensleeftijd komt, des te minder risicovol er wordt belegd.

Fondsen die al zijn overgestapt naar het nieuwe stelsel komen niet met de dekkingsgraden omdat die geen grote rol meer spelen nu deelnemers de individuele potjes hebben.

Eerder bleek dat ook de al overgestapte fondsen het goed doen. Dat was met name te danken aan de positieve rendementen op de aandelenmarkt. Door die positieve cijfers is de verwachting dat de pensioenen volgend jaar licht kunnen worden verhoogd.

De Amerikaanse Centrale Bank, de Federal Reserve, laat het rentepercentage staan. Toch sluit voorzitter Kevin Warsh niet uit dat door de hoge inflatie de rente mogelijk binnenkort verder wordt verhoogd.

Vorige maand verhoogde Warsh de rente voor het eerst in ruim drie jaar tijd. De rente werd toen verhoogd van 3,5 tot 3,75 procent naar 3,75 tot 4 procent om de inflatie in de Verenigde Staten te drukken. Die blijft door de hoge olieprijzen nu rond de 4 procent schommelen.

Hoewel dat besluit om de rente te verhogen niet helemaal als een verrassing kwam, had president Trump juist gehoopt dat hij de rente zou verlagen. En ook nu hoopte Trump daarop.

Midterms

Het rentebesluit komt namelijk minder dan een week voor de midterms, de tussentijdse verkiezingen. Op het spel staat een meerderheid in de twee Kamers van het Congres: het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. De Republikeinen zetten alles op alles om hun meerderheden te behouden.

Afgelopen maand noemde Trump het bestuur van de centrale bank na de aangekondigde verhoging "erg vijandig". "Ze zijn erg politiek. Ze doen het verkeerde. Het zijn een stel politici", zei hij op campagne in North Carolina. "Ze verhogen de rente om Trump zo slecht mogelijk te laten presteren."

Botsing

Het is niet de eerste keer dat Trump hard uithaalt naar de Fed. Zo kwam hij meerdere keren in botsing met de voorganger van Warsh, Jerome Powell.

Trump vindt dat de Amerikaanse leenkosten de laagste ter wereld moeten zijn. Hij haalde dit jaar regelmatig publiekelijk uit naar de Fed. Hij noemde Powell een "loser", dreigde hem te ontslaan en beschuldigde hem zelfs van fraude.

Trump koos dit voorjaar voor Warsh als nieuwe Fed-voorzitter nadat die zich daarvoor geregeld had uitgesproken voor lagere rentes. "Als Kevin op zijn plek zit, dan gaat de rente omlaag", zei Trump.

In de toelichting van Warsh bij het nieuwe rentebesluit zegt hij dat de politiek geen rol heeft gespeeld.

De Europese gasprijs is vandaag door de grens van 100 euro per megawattuur gegaan. Dat is het hoogste niveau sinds de gascrisis in 2022, toen Rusland Oekraïne binnenviel.

In februari, voordat Amerika en Israël de oorlog tegen Iran begonnen, was de prijs op de groothandelsmarkt nog onder de 30 euro per megawattuur. Sindsdien zijn in het Midden-Oosten belangrijke raffinaderijen en leidingen voor vloeibaar gas (lng) geraakt, waardoor er van daaruit minder wordt geëxporteerd.

Dynamisch contract

Voor mensen met een dynamisch contract betekent een hogere gasprijs dat ze ook meteen meer gaan betalen. Want hun energieleverancier bepaalt dagelijks een nieuwe prijs op basis van de groothandelsprijs. Zo'n 8 procent van alle huishoudens heeft zo'n dynamisch contract.

Ter illustratie: vandaag betaalt een klant van een van de grotere aanbieders van dynamische contracten 1,95 euro per kubieke meter aardgas, inclusief belasting. Precies een jaar geleden was dat nog maar 1,13 euro. Huishoudens verbruiken gemiddeld zo'n 790 kubieke meter gas per jaar volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek. Op basis van de prijs van een jaar geleden kom je dan dus op zo'n 893 euro per jaar uit, op basis van de prijs van vandaag is dat rond de 1540 euro.

Voor mensen met een variabel contract (zo'n 37 procent van de huishoudens) verandert de gasprijs meestal iedere drie maanden of half jaar. Zij merken dus met wat vertraging iets van de hogere gasprijs.

Meer dan de helft van de huishoudens (54 procent) heeft een vast energiecontract. Gedurende de looptijd van hun contract verandert de prijs die zij voor gas moeten betalen niet. Maar als hun contract afloopt en ze dus een nieuw contract moeten afsluiten, kunnen ze wel geconfronteerd worden met een hogere prijs.

Booking.com mag het personeel verplichten om 40 procent van hun werktijd op kantoor te zijn. Als iemand vijf dagen werkt, komt dat dus neer op twee dagen naar kantoor.

De ondernemingsraad van de hotelboekingssite wilde niet akkoord gaan met die verplichting en daarop stapte het bedrijf naar de rechtbank in Amsterdam. En de rechter geeft Booking nu gelijk.

De rechter is het eens met Booking dat "elkaar ontmoeten op kantoor kan bijdragen aan het bevorderen van onderlinge verbinding, opleiding en ontwikkeling en effectieve samenwerking tussen teams en teamleden onderling."

Amsterdam is standplaats

Ook vindt de rechter een verplichting acceptabel omdat het aanmoedigen van medewerkers om vaker naar het kantoor in Amsterdam te komen niet werkte. Op dit moment is namelijk maar 27 procent van de medewerkers minstens 40 procent van de werktijd op kantoor.

Verder zegt de rechter dat de hotelboekingssite nooit heeft uitgedragen een bedrijf te zijn waar je nooit naar kantoor hoeft te komen. "Werknemers zijn aangenomen met Amsterdam als standplaats. Zij hebben zelf invloed gehad op hun reistijd door hun keuze van woonplaats en kunnen daar ook verandering in brengen."

Booking laat in een reactie weten blij te zijn met de uitspraak. Het bedrijf noemt de verplichting expliciet "geen omslag, maar een aanscherping van hun huidige beleid".

Er komt nu een overgangsperiode van een half jaar totdat de verplichting ingaat. Ook kunnen er nog uitzonderingen gemaakt worden voor individuele medewerkers die in de problemen komen door het nieuwe beleid.

Tijdverlies en extra kosten

De ondernemingsraad van Booking was tegen omdat meer op kantoor werken volgens de or een verslechtering betekent voor een deel van de medewerkers. Bijna de helft van de 6000 medewerkers vulde een enquête van de ondernemingsraad in. 87 procent zei tevreden te zijn met de huidige regels.

Veel mensen zeiden volgens de or dat ze last zullen hebben van het tijdverlies en extra kosten vanwege woon-werkverkeer. Ook verwachtten ze minder gefocust te kunnen werken.

Booking zegt dat ze in gesprek zullen blijven met de ondernemingsraad.

Corona

Tijdens de coronapandemie schakelden bedrijven met kantoorpersoneel massaal over op thuiswerken. Dat beviel veel werknemers en het werd een blijvertje. Maar sommige bedrijven willen de laatste jaren toch dat werknemers weer vaker naar kantoor komen.

De benzineprijs is de afgelopen tijd weer gedaald nadat die halverwege deze maand nog op een record stond. Op dit moment betaal je gemiddeld 2,55 euro. Tijdens de piek van twee weken geleden zag United Consumers dat er gemiddeld 2,73 euro werd gevraagd voor een liter benzine. Ook de prijs voor diesel is deze week wat lager, maar de prijs daalde niet zo hard als bij benzine.

United Consumers krijgt dagelijks de adviesprijzen van vijf grote benzineketens. Maar deze prijs wordt vaak alleen gehanteerd langs de snelweg. Tankstations van de snelweg af en onbemande stations zijn vaak veel goedkoper.

Het is opvallend dat de prijzen aan de pompen dalen omdat de afgelopen weken de olieprijs weer omhoog ging. De prijs voor een vat olie is nu zo'n 115 dollar. Sinds april was die niet zo hoog.

Abnormale tijden

"In normale tijd doet de benzineprijs wat de olieprijs doet. Maar nu zie je dat drie factoren de benzine- en dieselprijs bepalen", zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel. "Op dit moment wordt de prijs net zo goed bepaald door de transportkosten en raffinagekosten."

Hoewel de kosten om olie de wereld over te vervoeren flink zijn gestegen de afgelopen tijd, zijn deze kosten al een aantal weken geleden meegenomen in de prijs aan de pomp. Raffinaderijen rekenen op dit moment juist minder om ruwe olie te verwerken tot benzine en diesel. Volgens Van den Beukel kan dat zijn omdat er de afgelopen tijd meer geraffineerde olieproducten op de markt zijn gekomen.

Toch is niet de verwachting dat de prijs voor benzine en diesel aan de pomp op de lange termijn blijft dalen. "Ik denk dat de lange termijn opwaarts is, zolang er niets wezenlijks verandert in het Midden-Oosten", zegt Van den Beukel.

Het aantal corporatiewoningen dat wordt toegewezen aan statushouders is in 2024 nauwelijks gestegen, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Ruim 8 procent van alle corporatiewoningen die in 2024 vrijkwamen, werd toegewezen aan huishoudens met een of meerdere statushouders. Het gaat om ruim 13.000 woningen, ongeveer evenveel als een jaar eerder.

Onder starters is het aandeel statushouders wel fors hoger. In 2024 was 21 procent van de starters die in een vrijgekomen corporatiewoning gingen wonen statushouder.

"Dat aandeel is al een paar jaar constant", zegt CBS-demograaf Ruben van Gaalen. "Maar in vergelijking met langer geleden is wel een toename zichtbaar. In 2018 was het percentage bijvoorbeeld 9, een stuk lager."

De cijfers over 2024 zijn de recentste gegevens. De koepel van woningcorporaties, Aedes, heeft recentere cijfers, maar dat zijn schattingen.

Statushouders vaker starter

Het CBS onderzocht zowel de totale groep statushouders, als de groep statushouders onder de starters. "Dat zijn mensen die voor het eerst een woning krijgen in Nederland", zegt Van Gaalen. "Daarnaast zijn er ook statushouders die doorstromen, van de ene naar de andere woning. Zij laten dan meestal een woning achter, waar iemand anders in kan wonen."

Die groep starters werd de afgelopen jaren groter. In 2024 was 67 procent van de huishoudens met een statushouder starter op de woningmarkt. In 2023 was dat 64 procent.

Hoeveel woningen gaan er écht naar statushouders?

In de politiek was de afgelopen jaren regelmatig discussie over hoeveel sociale huurwoningen er naar statushouders gaan. Sommige politieke partijen haalden daarbij de cijfers van het CBS aan, terwijl andere partijen veel hogere percentages noemden.

Die cijferdiscussie draait vooral om de vraag of je naar alle sociale huurwoningen kijkt die naar statushouders gaan of alleen naar 'starterswoningen'.

Het CBS keek in dit onderzoek naar alle sociale huurwoningen.

Dat er onder de starters op de woningmarkt vaker statushouders zijn, komt volgens Van Gaalen doordat er nog altijd achterstanden worden ingehaald. "In 2015 en 2016 was de asielinstroom in Nederland heel hoog. Veel statushouders moesten daardoor lang op een woning wachten."

Tijdens het wachten verbleven zij in een tijdelijke opvanglocatie. Als zij daarna een woning kregen toegewezen, lieten ze dus geen woning achter.

Dat is ook terug te zien in de cijfers van het CBS. Bij 16 procent van de huishoudens met een statushouder kwam er een woning vrij na hun verhuizing. Bij huishoudens zonder statushouders was dat ruim de helft. Daarnaast verhuisde bijna een vijfde van de huishoudens met een statushouder uit een woning waarin andere bewoners achterbleven.

Regionale verschillen

De meeste corporatiewoningen gingen in 2024 naar eenpersoonshuishoudens. Ook statushouders die een corporatiewoning betrekken wonen vaker alleen.

Hoeveel corporatiewoningen aan statushouders werden toegewezen verschilt per regio. In Flevoland was het aandeel met 12 procent het hoogst. Ook in de regio Gooi en Vechtstreek en Utrecht gingen naar verhouding veel corporatiewoningen naar statushouders.

Of dat ook betekent dat de wachtlijst voor een corporatiewoning daar langer was dan op andere plekken kan het CBS niet zeggen. "Je kunt met de landelijke cijfers niet exact berekenen hoeveel langer mensen moeten wachten", zegt Van Gaalen. "Dat hangt bijvoorbeeld ook af van hoeveel corporatiewoningen en woningzoekenden er in een gemeente zijn en in hoeverre mensen doorstromen."

Te weinig woningen

Wanneer vluchtelingen een verblijfstatus krijgen in Nederland, hebben ze ook recht op huisvesting. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het regelen van die woningen.

Volgens hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer maken ze daar regelmatig afspraken over met woningcorporaties. In overleg met de gemeente wijzen sommige woningcorporaties een deel van hun woningen toe aan zogenoemde urgente gevallen, die dan met voorrang een woning krijgen. Dat zijn bijvoorbeeld mensen die door ziekte niet in hun huidige woning kunnen blijven of mensen van wie de woning gesloopt wordt. Of bijvoorbeeld statushouders.

"De laatste jaren zijn er steeds meer groepen onder de urgentiecategorie gaan vallen", zegt Boelhouwer. "Woningcorporaties willen tegelijkertijd voorkomen dat de voorrangsgroep zo groot wordt, dat reguliere woningzoekenden heel lang moeten wachten. Daardoor moeten gemeenten steeds vaker zelf op zoek naar huisvesting voor statushouders."

Door de krappe woningmarkt lukt dat volgens Boelhouwer lang niet altijd. Dat betekent dat er nog altijd veel mensen met een officiële verblijfstatus in Nederland in een tijdelijke opvanglocatie wonen. "Dat verhoogt de druk op die locaties, die eigenlijk bedoeld zijn voor mensen die nog geen verblijfstatus hebben", zegt Boelhouwer.

De doorgaans vrij voorspelbare lijst van de Quote-500 is dit jaar opgeschud met allerhande tech-ondernemers, zo werd vanmorgen bekend. Opvallende nieuwkomers zijn cryptobaas Jean-Louis van der Velde en AI-ontwikkelaar Pim de Witte. Wie zijn zij?

Jean-Louis van der Velde

Het is een opvallende wijziging. Vrijwel niemand kent de nieuwe nummer één die vandaag debuteert in de lijst der rijken. De mysterieuze cryptomiljardair Jean-Louis van der Velde verstoot Charlene de Carvalho-Heineken van haar zetel. De erfgenaam van het biermerk stond lange tijd bovenaan.

De nationaliteit van de 62-jarige, die tegenwoordig in Hongkong woont, bleef lang onbekend. Maar nu heeft Quote eindelijk de bevestiging dat hij nog steeds over een Nederlands paspoort beschikt. Hierdoor komt hij in een keer op de bovenste positie de lijst binnen.

Het vermogen van Van der Velde, geboren in Arnhem als Ludovicus Jan, wordt geschat op 26 miljard euro. Dat is twee keer zoveel als wat De Carvalho-Heineken bezit. Zij staat nu op de tweede plaats.

Teruggetrokken bestaan

Van der Velde verdiende zijn geld met cryptomunten. Hij is directeur van cryptohandelsplatform Bitfinex en richtte in 2014 Tether op, 's werelds eerste en grootste stablecoin. Een munt gekoppeld aan de Amerikaanse dollar, die vrijwel niet in waarde verandert.

Van der Velde leidt een teruggetrokken bestaan en verschijnt haast nooit in de publiciteit. Op X (voorheen Twitter) werd zelfs gespeculeerd dat hij niet meer bestond, totdat er in 2022 een video van hem online verscheen. Veel journalisten hebben hem proberen te bereiken, maar zonder succes.

Journalist Zeke Faux is een van de weinigen die hem wél hebben gesproken. In zijn boek vertelt hij dat Van der Velde zich introduceerde als 'de man die niet bestaat'. Zij ontmoetten elkaar in 2022 bijna terloops op een cryptoconferentie op de Bahama's.

Faux beschrijft zijn uiterlijk als dat van een kapitein van een perfect gepoetst charterjacht. Drie uur lang zaten zij in een café bij een casino, waar Van der Velde tot twee keer toe herhaalde dat geld hem niet interesseert en liever niet over geld nadenkt. Opmerkelijk, schrijft Faux, omdat zijn cryptobedrijf Tether een nieuwe vorm van geld uitgeeft.

Pim de Witte

De allerjongste miljardair ooit is Pim de Witte (31). Hij richtte vorig jaar het AI-bedrijf General Intuition op dat nu al meerdere miljarden waard is. Daarmee is hij 'exemplarisch' voor de lijst, volgens Jeroen Molenaar, adjunct-hoofdredacteur Quote, want ondernemers in de AI-sector kunnen ongekend snel groeien. Hij groeide op in Nijmegen en woont tegenwoordig in New York City.

Vóór zijn AI-bedrijf richtte De Witte Medal.tv op, een platform waar gamers beelden van hun spellen delen. Die beelden en de achterliggende data blijken een goudmijn voor bedrijven die werken aan de volgende generatie AI-toepassingen.

De data geven namelijk een inkijkje hoe mensen zich gedragen in een gesimuleerde wereld. Niet veel AI-bedrijven hebben toegang tot dit soort data, wat de data van Medal.tv uniek maakt.

'Leuker om zelf te doen'

OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, had wel oren naar de data achter dit platform en bood De Witte hier 500 miljoen euro voor. Maar hij liet Nieuwsuur destijds weten dat hij het zelf met AI-technologie verder gaat ontwikkelen. "Het is gewoon leuker om het zelf te doen."

Hij leerde zichzelf programmeren en op zijn veertiende bouwde hij al de grootste private server op Runescape, een online spel. Na zijn middelbare schooltijd ging hij niet studeren, maar meteen aan het werk voor Artsen zonder Grenzen in Londen.

Hier bouwde hij MapSwipe, een platform dat helpt bij het bestrijden van ebola in Afrika. Hiermee kunnen hulpverleners via satellietbeelden routes in crisissituaties plannen. Ondanks de vele prestaties, liet hij Quote weten dat hij het meest trots is op het bouwen van MapSwipe.

Scheepsbouwer Damen gaat ongeveer 225 van de 4000 arbeidsplaatsen in Nederland schrappen. Het bedrijf wil hiermee zijn organisatie "eenvoudiger en efficiënter" maken.

De banen verdwijnen de komende twaalf tot achttien maanden bij de verschillende bedrijven van Damen in Nederland. Dat gebeurt zowel op kantoor als op de scheepswerven. Het gaat om functies in alle schalen en vakgebieden, zegt een woordvoerder.

Het bedrijf uit Gorinchem met werven over de hele wereld verwacht dat "een groot deel" van de reorganisatie kan worden opvangen via natuurlijk verloop, maar sluit gedwongen ontslagen niet uit.

'Komt hard aan'

Volgens vakbond CNV komt het nieuws hard aan bij de medewerkers. "Iedereen hier werkt keihard om Damen ondanks veranderende omstandigheden op koers te houden. Dan komt het hard aan om te horen dat je mogelijk zelf het slachtoffer wordt van een efficiencyslag", zegt de vakbond tegen persbureau ANP.

Eind juni raakte de scheepsbouwer een belangrijke order kwijt. De Duitse minister van Defensie annuleerde de bestelling van zes fregatten, volgens Damen volkomen onverwacht. Een woordvoerder van de scheepsbouwer zegt dat de reorganisatie in Nederland niets te maken heeft met deze tegenvaller.

Damen zegt de vakbonden uitgenodigd te hebben om te praten over een sociaal plan voor de medewerkers die hun baan verliezen.

De papieren die Anthropic heeft ingeleverd om een beursgang mogelijk te maken staan bol van de waarschuwingen. Misbruik van AI-modellen kan leiden tot "chemische, biologische of andere gevaarlijke wapens", schrijft het Amerikaanse AI-bedrijf. Ook wijst het op zijn miljardenschuld en -verlies. Toch verwachten beleggingsexperts veel van de aangekondigde beursgang.

De waarschuwingen staan allemaal in de zogeheten prospectus, een document van honderden pagina's dat voor het eerst een goed beeld geeft van hoe het bedrijf er financieel voor staat. Traditiegetrouw benoemen bedrijven die naar de beurs hierin ook alle denkbare mogelijke risico's. Zodat beleggers, groot en klein, weloverwogen hun keuze kunnen maken.

Anthropic komt dus met bijzonder veel en vergaande waarschuwingen, maar ondanks die zelfbenoemde risico's verwachten beleggingsexperts veel van Anthropic, met zijn AI-model Claude. "Dit wordt hoe dan ook spectaculaire beursgang", zegt Mary Pieterse-Bloem, hoofd beleggingsstrategie van de Rabobank.

Werk uit handen

"Met Claude heeft het bedrijf iets heel bijzonders in handen", zegt Pieterse-Bloem, die ook doceert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. "Vooral voor programmeren en coderen werkt het goed. Op de universiteit, maar ook bij de bank zie je dat er veel gebruik van wordt gemaakt."

Concurrerende modellen als ChatGPT (van OpenAI) en Co-Pilot (van Microsoft) zijn daar minder ver in en daarmee is het AI-model interessant voor bedrijven en organisaties, zegt ook Jos Versteeg, beleggingsstrateeg van InsingerGilissen. "Voor een consument is een AI-model nu handig en misschien kostenbesparend, maar voor organisaties kan dit model echt werk uit handen nemen en kosten besparen."

Miljardenverlies

Daarbij schrikt het miljardenverlies niet meteen af. In 2025 verdiende Anthropic nog 4,6 miljard dollar. Dit jaar werd alleen al in eerste half jaar 16,3 miljard dollar aan omzet behaald. Maar daar staat tegenover dat het bedrijf vorig jaar 42 miljard dollar verlies leed. "Dat zegt niet zoveel", zegt Versteeg, "Je kunt naar miljardenverlies kijken, maar ook naar gigantische groei."

Voor Pieterse-Bloem is het veelzeggend dat het bedrijf nu met de prospectus naar buiten komt, ondanks de spannende tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten van komende week en het aanhoudende geweld in het Midden-Oosten. Anthropic zegt voor feestdag Thanksgiving naar de beurs te willen, dus vóór 26 november.

"Dat doe je als je vertrouwen hebt in het succes van die beursgang", zegt de Rabobank-beleggingsstrateeg. "Het businessmodel wordt kennelijk omarmd door beleggers. En het bedrijf denkt dat het beursklimaat voorlopig gunstig blijft."

Beperkt aantal klanten

"Er zit een significant risico aan snelle groei", schrijft Anthropic in de prospectus. Het bedrijf wijst op het beperkte aantal klanten dat op dit moment serieus geld betaalt voor zijn diensten. Vijf grote klanten brengen een kwart van de omzet op. Daarnaast betalen 250 klanten jaarlijks meer dan 10 miljoen dollar voor Claude. De rest van de klanten betaalt niet of minder.

Ook Versteeg van InsingerGilissen ziet dat als een risico. "Vergelijk het eens met Alphabet, het moederbedrijf van Google. Zo'n bedrijf heeft een enorm bereik. Ook dat bedrijf heeft een eigen AI-model, maar daarnaast datacentra en eigen chips. In de hele AI-keten speelt Anthropic nog maar een beperkte rol."

Toch denkt Versteeg dat Anthropic wel wordt meegesleept door grote spelers als Alphabet, Amazon en Microsoft. Op hun beurt investeren die bedrijven ook weer voor miljarden in Anthropic. Het AI-bedrijf hoopt na de beursgang zo'n 1500 miljard dollar waard te zijn. "Dat moeten we nog wel even zien", zegt analist Versteeg.

'Geloof is groot'

"Het doet erg denken aan de beursgang van SpaceX", zegt Pieterse Bloem. "Het gaat om veelbelovende technologie die nu nog geen winst maakt." Het bedrijf van Elon Musk ging eerder dit jaar onder grote interesse naar de beurs. De koers van het aandeel piekte toen snel, maar zakte daarna ook wel weer in.

Versteeg verwacht veel vraag naar het aandeel van Anthropic. "Het geloof is groot. Daarnaast geloven heel veel mensen dat ze het zich niet kunnen veroorloven om er niet in te geloven." Dat Anthropic haar eigen model omschrijft als levensgevaarlijk voor de mensheid schrikt Versteeg niet af. Dat kan ook een tactiek zijn om in het nieuws te blijven, schreven we eerder:

Volgens Pieterse-Bloem is het een goed teken dat het Amerikaanse bedrijf zich in ieder geval van bewust toont van de gevaren. "En als Anthropic het niet doet, doet een ander bedrijf het. Liever de duivel die je kent, dan de duivel die je niet kent."