Politieke partij Denk is sinds kort een conservatievere koers ingeslagen en dat leidt tot verwarring bij de achterban. Denk verzet zich namelijk tegen kwesties waar de partij de afgelopen jaren vóór stemde in de Tweede Kamer.

Volgens lijsttrekker Stephan van Baarle gaat het slechts om "accentverschillen" en is er geen sprake van een "heel grote" koerswijziging. Dat zegt hij in de eerste verkiezingsuitzending van Nieuwsuur.

Denk zorgde afgelopen week voor ophef door in het verkiezingsprogramma een afbeelding op te nemen van een kind en een moeder die angstig kijken naar regenboogvlaggen in de openbare ruimte met daarbij de tekst 'Zullen we weer gewoon doen?' De partij profileert zich deze campagne met kritiek op thema's als meerouderschap en, zoals Denk-kandidaten het zelf noemen, 'regenboogdwang'.

Nieuwsuur onderzocht het stemgedrag van Denk en daaruit blijkt dat de partij de afgelopen periode juist heel andere standpunten had. Denk stemde in de Tweede Kamer bijvoorbeeld vóór moties die het meerouderschap dichterbij brengen, maar is nu tegen een plan om mogelijk te maken dat kinderen juridisch meer dan twee ouders hebben.

In het programma spreekt Denk zich bovendien uit tegen puberteitsremmers en hormonale behandelingen bij minderjarigen. Eerder stemde de partij nog vóór moties die wachttijden in de transgenderzorg helpen te verkorten. Ook voor pubers en adolescenten.

Nieuwsuur sprak met mensen uit de achterban van Denk waar de wisselende koers - eerst progressief en nu conservatief - tot verwarring leidt. De Turks-Nederlandse Sezer, die homoseksueel is, vroeg in 2021 tijdens de campagne aan toenmalig lijsttrekker Farid Azarkan of hij er ook was voor jongeren zoals hij. Daarop antwoordde Azarkan bevestigend. "Als je kijkt naar hoe wij gestemd hebben, als het gaat om de ondersteuning van alle groepen, dan hebben wij dat altijd gesteund."

Sezer vindt het huidige verkiezingsprogramma van Denk daar slecht mee te rijmen. "Ik geloof het gewoon niet. Denk heeft lange tijd zijn best gedaan voor jongeren zoals ik, en dan komen ze opeens met deze campagne. Kom uit de kast, Denk!"

Van Baarle zegt dat hij er nog altijd is voor jongens als Sezer. Maar ondertussen hoopt een ander deel van zijn achterban juist op een conservatievere koers. Sociaal ondernemer en jongerenwerker Mourad Ouari ziet dat verschillende jongeren in de Schilderswijk in Den Haag die zich eerder thuis voelden bij Denk, fan zijn van Thierry Baudet. "Ze zijn tegen woke en lhbti-indoctrinatie, zoals zij dat noemen. Dat vinden ze terug bij Forum voor Democratie."

Nieuwsuur sprak verschillende islamitische jongeren die in 2021 op Denk stemden, maar vinden dat de partij zich nu te progressief positioneert. Ook zij zeggen over te gaan naar Forum.

Van Baarle verwacht niet dat het om een grote groep gaat die zo'n overstap overweegt. "Mensen in het land weten dondersgoed waar Baudet voor staat."

De Denk-leider laat zich in de Tweede Kamer vaak kritisch uit over de PVV, die hij een "pseudo-fascistische sekte" noemt. Ook partijen zoals de VVD die de deur nu openzetten voor eventuele samenwerking met Wilders, krijgen ervan langs. Lijsttrekker Dilan Yesilgöz zou volgens Van Baarle bijvoorbeeld "1,5 miljoen moslims voor de bus gooien voor de macht".

Denk werkt sinds vorig jaar in de Rotterdamse gemeenteraad wel samen met de rechtse tegenpool Leefbaar Rotterdam, in een coalitie met VVD en D66. Ook op die samenwerking klinkt kritiek bij de achterban. Onder toeziend oog van die coalitie kon een demonstratie van anti-islamorganisatie Pegida doorgang vinden, en twitterde een Leefbaar-wethouder een foto van Zwarte Piet. Turkse Nederlanders die de verkiezingsoverwinning van president Recep Erdogan vierden, omschreef Leefbaar als 'toeterturken' op X. De partij noemde de viering een "toonbeeld van falende integratie".

Van Baarle zegt samen met Leefbaar en de VVD veel bereikt te hebben. Zo is er volgens hem meer geld gekomen voor de bestrijding van discriminatie in Rotterdam. In Nieuwsuur zegt hij ook een landelijke samenwerking met de VVD niet uit te sluiten.

Bekijk hieronder het hele gesprek met Van Baarle in Nieuwsuur terug:

Eén lijsttrekker stond als kleuter al op een verkiezingsposter van de partij die ze nu leidt; een ander is de kleinzoon van een Turkse bonenboer. Eentje werkte in Gabon, Oman en Schotland en een van de partijleiders wil per se niet in nette kleren de wereld over vliegen.

Wie zijn de lijsttrekkers waar je over drie weken op kunt stemmen? En waar staan hun partijen eigenlijk voor? Met onderstaande tool kom je erachter. Schuif met de filters om te ontdekken hoe partijen denken over verschillende thema's en klik op de lijsttrekkers voor meer informatie over hem/haar en de partij.

Voormalig Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib heeft zich schuldig gemaakt aan het veroorzaken van een sociaal onveilige werkomgeving. Dat schrijft het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer onder leiding van Kamervoorzitter Vera Bergkamp.

Het presidium trekt die conclusie uit een samenvatting van het onderzoeksrapport van bureau Hoffmann. Het onderzoeksrapport zelf blijft vertrouwelijk. De onderzoekers spreken overigens zelf niet van een onveilige werkomgeving. Wel beschrijven zij verschillende incidenten.

Over Arib werden anonieme klachten ontvangen. Meerdere ambtenaren hadden zich beklaagd over een onveilig werkklimaat onder haar voorzitterschap. Hoffmann sprak met deze ambtenaren en andere betrokkenen.

In totaal sprak Hoffmann met negentien personen. Uit de gesprekken maken de onderzoekers op dat Arib zich structureel bemoeide met de ambtelijke organisatie. Volgens tien mensen sprak zij hen rechtstreeks en soms met stemverheffing aan. Negen mensen zeiden hier emotioneel onder te hebben geleden. Arib liet zich daar niet op aanspreken en bood niet haar excuses aan, schrijven de onderzoekers.

De onderzoekers concluderen ook dat niet alle klachten over Arib kloppen. Er zijn geen ambtenaren ontslagen na valse beschuldigingen van Arib. Ook zijn er geen ambtenaren vertrokken vanwege haar gedrag. Van een persoon die vertrok had Arib gezegd dat die niet functioneerde.

Vijftien van de negentien hebben ook een positief oordeel over Arib. "Hoewel het strikt genomen buiten de orde van het feitenonderzoek valt, verdient het vermelding dat vijftien gesprekspartners verklaarden dat zij de voormalig Voorzitter als een zeer bekwame Kamervoorzitter hebben ervaren, die op momenten attent en betrokken was", schrijven de onderzoekers.

De uitkomst is tegen de zin van Arib naar buiten gebracht. Arib begon in augustus een juridische procedure om de deugdelijkheid van het onderzoek aan te vechten. De rechtszaak daarover dient in november. Ze vindt dat hierop gewacht had moeten worden.

Arib schreef vorige week een woedende brief aan de Kamer. "Het zou de Tweede Kamer passen om aan dit handelen een halt toe te roepen en te voorkomen dat een onrechtmatige rapportage over het onrechtmatige onderzoek wordt uitgebracht en gepubliceerd voordat de rechter een oordeel heeft geveld."

Het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer zette de publicatie toch door omdat dit "in het belang van alle betrokkenen" zou zijn.

Kamervoorzitter Vera Bergkamp blijft erbij dat zij juist heeft gehandeld:

Arib kreeg in de Tweede Kamer bijval van PvdA-GroenLinks, SP, Partij voor de Dieren, BBB en het lid Omtzigt. Zij menen dat het presidium door de publicatie de rechtsgang belemmert.

Khadija Arib zat 24 jaar voor de PvdA in de Tweede Kamer en was tussen 2016 en 2021 voorzitter. Eind september vorig jaar lekte uit dat er een onderzoek naar haar werd ingesteld.

De Eerste Kamer zal de spreidingswet behandelen. Een deel van de senaat wilde het voorstel 'controversieel' verklaren, wat betekent dat de Eerste Kamer pas over het voorstel zou praten als er een nieuw kabinet is. Maar in een hoofdelijke stemming stemden 54 senatoren tegen controversieel verklaren en 21 voor. De stemmen vóór uitstel kwamen van VVD, PVV, SGP, FvD en JA21. De wet wordt niet meer voor de Tweede Kamerverkiezingen behandeld, zo bleek vanavond.

BBB (met 16 zetels de grootste fractie in de senaat) is zeer kritisch over de wet en zal vrijwel zeker tegenstemmen, maar wilde dat burgers en gemeenten voor de Kamerverkiezingen duidelijkheid hebben. Dat bleek door procedures toch niet mogelijk, daarom trok de BBB een voorstel om de behandeling voor de verkiezingen te doen in. Fractievoorzitter Lagas vindt dat "Nederland toe is aan een antwoord" en dat er knopen moeten worden doorgehakt. Dat zal nu na de verkiezingen gebeuren. Of de wet het uiteindelijk in de Eerste Kamer zal halen, is nog niet duidelijk; het lijkt hoe dan ook spannend te worden.

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel al plenair behandeld, óók toen het kabinet demissionair was. Het werd op 10 oktober aangenomen met 81 stemmen voor en 66 tegen. Onder de tegenstemmers was ook de VVD, de partij van demissionair staatssecretaris Van der Burg, die inmiddels wegens ziekte tijdelijk is vervangen door zijn collega Van der Maat.

Kern van de wet is dat gemeenten in het uiterste geval gedwongen kunnen worden om mee te werken aan opvang van asielzoekers, waardoor die evenwichtiger worden gespreid over het land. Over de wet was en is veel gediscussieerd. Tegenstanders zeggen onder meer dat de gemeentelijke autonomie erdoor wordt aangetast.

Bij de stemming in de Tweede Kamer werd ook een amendement van de SP aangenomen, waardoor bij de verdeling van asielzoekers over het land ook de financiële situatie van een gemeente gaat meespelen. Daardoor ging de SP akkoord met de wet en uiteindelijk ook een meerderheid van de Tweede Kamer.

Demissionair onderwijsminister Dijkgraaf roept havo- en vwo-leerlingen op om ook eens te kijken naar mbo-opleidingen. Dat schrijft hij in een brief die vandaag bij 200.000 eindexamenleerlingen op de mat valt.

"Vraag jezelf af waar je plezier en voldoening uit haalt en waar jouw toekomst ligt", schrijft Dijkgraaf. "Het vergroot de kans dat je je opleiding succesvol afrondt. En staar je daarbij niet blind op de zogenaamde 'hoogte' van de opleiding."

De brief komt juist nu omdat mbo-scholen, hogescholen en universiteiten weer starten met de open dagen en studiekeuzeactiviteiten.

Dijkgraaf wijst erop dat zonder vakmensen ons land stilvalt. "Goede vakmensen zijn hard nodig voor de uitdagingen waar de samenleving voor staat. Denk aan de energietransitie, de woningbouw en de zorg: mensen die de warmtepompen installeren, huizen bouwen en ouderen verzorgen."

In zijn tijd als onderwijsminister heeft Dijkgraaf vaak opgeroepen om af te stappen van het beeld van 'hogere' en 'lagere' opleidingen. Hij vindt dat aanzien te veel wordt gekoppeld aan opleidingsniveau.

Dijkgraaf heeft na zijn studie natuurkunde en wiskunde aan de Universiteit Utrecht zelf ook gezocht naar een creatieve uitdaging waar hij plezier uit haalde. Hij volgde enkele jaren een schildersopleiding aan de Gerrit Rietveld Academie. Na afronding daarvan ging hij door met wis- en natuurkunde en promoveerde in Utrecht.

In de brief neemt Dijkgraaf een vaderlijke rol aan naar de eindexamenleerlingen. Hij benoemt direct dat er een bijzonder jaar voor de deur staat waarin belangrijke keuzes gemaakt worden.

"Kies je eigen weg en bestemming", schrijft hij. "Want er zijn zo veel dingen die je kunt doen, maar slechts een paar die alleen jij kunt doen. Ons land heeft jouw talenten hard nodig."

De Gezondheidsraad adviseert aan het kabinet om wettelijk toe te staan dat wetenschappelijk onderzoek mag worden uitgevoerd op menselijke embryo's tot 28 dagen oud. Nu ligt de wettelijke limiet om embryo's, die overblijven bij ivf-behandelingen, buiten de baarmoeder te laten groeien via een kweek op 14 dagen.

Volgens de Gezondheidsraad biedt deze verruiming de mogelijkheid om onder meer beter te onderzoeken waarom sommige embryo's uitgroeien naar kinderen met aangeboren hartproblemen of een open rug. Die kennis kan nu nog niet op een andere manier worden verkregen.

Voor dit advies heeft de raad een speciale adviescommissie met vooraanstaande deskundigen geformeerd. Deze commissie benadrukt wel dat elk onderzoek op een embryo afhankelijk is van toestemming van de ouders en dat het medisch-ethisch wordt getoetst door de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO).

Onderzoek zal alleen toegestaan zijn als er geen alternatieve methoden voor handen zijn. Ook moet het aannemelijk zijn dat het onderzoek resultaat oplevert dat van aanzienlijk wetenschappelijk en medisch belang kan zijn.

Het gebruik van embryo's ligt maatschappelijk gevoelig omdat een embryo wordt beschouwd als het begin van menselijk leven. Het is met name controversieel binnen religieuze gemeenschappen.

De Gezondheidsraad is nagegaan wanneer een embryo zodanig is ontwikkeld dat zelfs onderzoek met een grote wetenschappelijk doorbraak moreel niet te verantwoorden is. Dat zou het geval zijn wanneer bewustzijn niet meer valt uit te sluiten. Maar dat is volgens de Gezondheidsraad pas het geval vanaf 22 weken.

In de vroege embryonale ontwikkeling vinden ook stappen plaats met morele betekenis, maar een duidelijke, breed gedragen grens is daar volgens de Gezondheidsraad niet uit af te leiden.

Wel is duidelijk dat in de periode tussen de 14 en 28 dagen belangrijke embryonale processen plaatsvinden die tot aangeboren afwijkingen kunnen leiden. Over die ontwikkeling is nu vrijwel geen kennis beschikbaar.

De Gezondheidsraad stelt dat het "cruciaal" is dat de overheid deze afwegingen goed uitlegt aan de maatschappij om een breed draagvlak te creëren voor een verruiming van de onderzoeksmogelijkheden.

Wereldwijd is Nederland een van de landen die met de huidige regels voor embryo-onderzoek een middenweg bewandelt. Dit in tegenstelling tot sommige Amerikaanse staten waar helemaal geen regels rondom onderzoek met embryo's gelden en andere landen waar dit type onderzoek compleet verboden is.

Tot voor kort was er geen discussie over een verruiming van de termijn, omdat het niet mogelijk was om een embryo langer dan 7 tot 14 dagen via een kweek te laten groeien. Inmiddels kan dat wel.

Maar of het ook gaat gebeuren, hangt van de verkiezingen en een nieuw kabinet af. NSC, de partij van Pieter Omtzigt die gezien de peilingen een belangrijke rol kan gaan spelen in de komende formatie, geeft in het partijprogramma aan terughoudend en voorzichtig te willen zijn bij het onderzoek met embryo's.

BBB wil de huidige regels behouden, terwijl VVD meer ruimte wil maken voor embryo-onderzoek. GroenLinks/PvdA en PVV, ook partijen die het goed doen in de peilingen, hebben in het verkiezingsprogramma niets staan over embryo-onderzoek. D66 staat achter het advies van de Gezondheidsraad. De partij schrijft in het verkiezingsprogramma dat de 14-dagengrens "achterhaald" is en in de Embryowet moet worden verruimd.

Opvallend veel partijen die meedoen aan de verkiezingen van 22 november willen de belastingen voor mensen met veel geld verhogen. Partijen waarvan je het in eerste instantie niet van verwacht, zoals CDA, BBB en PVV, kiezen zelfs voor een extra miljonairsbelasting van 1 procent. Dat blijkt uit de verkiezingsprogramma's en de antwoorden die de partijen hebben gegeven op stellingen van de Kieswijzer.

Alle politieke partijen die nu in de Tweede Kamer zitten willen de belasting op inkomsten uit werk verlagen, vooral voor de lage en middeninkomens. Ze vinden dat werken meer moet lonen.

De meeste partijen koppelen die verlaging van de inkomstenbelasting aan de afbouw van het toeslagenstelsel. Als mensen van hun salaris meer overhouden, hebben zij die ingewikkelde toeslagen als aanvulling op hun inkomen niet meer nodig, zo is de gedachte.

Tegelijkertijd is er dus veel steun om rijke Nederlanders juist meer belasting te laten betalen. Elf partijen willen zelfs een speciale miljonairsbelasting, voor iedereen die meer dan 1 miljoen euro bezit. Daarbij gaat het niet alleen om de traditioneel linkse partijen. Ook PVV en BBB kiezen daar volgens de Stemwijzer voor, al staat het niet in hun verkiezingsprogramma's.

Volgens de laatste cijfers van het CBS waren er in 2021 317.000 huishoudens miljonair. Dat is vier procent van de huishoudens in Nederland. Twee derde van die miljonairs was toen werkzaam als zelfstandige. De meeste miljonairs zijn te vinden in de financiële dienstverlening, landbouw en verhuur en handel van onroerend goed.

Er komen nog steeds elk jaar miljonairs bij, maar daarbij moet worden aangetekend dat door de inflatie ook hun euro's minder waard zijn geworden.

Mensen die werken moeten dus meer overhouden in hun portemonnee, zeggen vrijwel alle partijen, van links tot rechts. Een deel daarvan wil via de belastingen ook nog de verschillen tussen hoge en lage inkomens verkleinen.

De vraag in de Stemwijzer of "mensen met een hoog inkomen meer inkomstenbelasting moeten betalen dan ze nu doen" wordt door een flinke groep partijen instemmend beantwoord (zie tabel).

Vrijwel alle partijen steunen de herziening van de vermogensbelasting in Box 3. Die is nu gebaseerd op een fictief rendement, maar wordt vanaf 2027 gebaseerd op daadwerkelijke inkomsten en winsten uit vermogen en beleggingen.

En er is ook steeds meer politieke steun om met die vermogensbelasting meer geld op te halen (zie tabel). Het CDA kiest voor een iets andere route: die partij wil de erf- en schenkbelasting verhogen om vermogens meer te belasten.

Het invoeren van de extra miljonairsbelasting kan in beginsel op een meerderheid rekenen als je kijkt naar de huidige peilingen, maar het is nog hoogst onzeker of het er na de verkiezingen ook echt van komt. De twee grootste partijen in de peilingen, NSC van Omtzigt en de VVD, zijn er tegen. De kans is groot dat deze partijen betrokken zullen worden bij de formatie.

Toch is ook de VVD van lijsttrekker Yesilgöz niet helemaal doof voor de roep om hogere belastingen voor de rijken, zo lijkt het als je het verkiezingsprogramma leest. Daarin staat: "Ook kijken we waar we de verhouding tussen lasten op arbeid en lasten op vermogen rechtvaardiger kunnen maken. Maar tegelijkertijd mag dat geen excuus worden om het eigen huis, het pensioen of mkb'ers te belasten."

In een toelichting aan de NOS zegt NSC ook voor solidariteit in het belastingstelsel te zijn, zodat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. De partij van Omtzigt zet in op het veel meer belasten van het reëel rendement dat mensen behalen op hun vermogen. Volgens een woordvoerder kan dat zeker betekenen dat mensen die bijvoorbeeld een tweede huis hebben meer belasting gaan betalen.

Met de vergelijkingen tussen de verkiezingsprogramma's wordt geen volledigheid nagestreefd. Partijen formuleren hun standpunten soms zo dat een één op één-vergelijking niet mogelijk is. Bij alle partijen is het verkiezingsprogramma in te zien via de eigen website.

Het verkiezingsdebattenseizoen is geopend en voor politici staat er tijdens die debatten veel op het spel. Ze doen er graag aan mee, want niets is in campagnetijd belangrijker dan zichtbaarheid. Tegelijkertijd weten ze ook dat ze risico lopen op uitglijders die een grote impact kunnen hebben op het verkiezingsresultaat.

Dominique van der Heyde, chef van de politieke redactie van de NOS, is al ruim twintig jaar nauw betrokken bij het organiseren van verkiezingsdebatten op radio, tv en online. Hoe hou je het spannend, zonder de 'inhoud' uit het oog te verliezen en iedereen aan het woord te laten? Leent deze tijd, met een recordaantal politieke partijen, zich nog wel voor het concept van een groepsdebat?

Dominique van der Heijde geeft in deze podcast een blik achter de schermen en vertelt dat zowel politici als politieke redacties worstelen met de beste vorm, maar dat ze ook allemaal de waarde inzien van debatten waarbij politici worden uitgedaagd om zich onder druk staande houden.

Reageren? Mail dedag@radio1.nl

Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag twintig minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en Van der Wulp: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door NOS en EenVandaag.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

De VVD heeft het partijlidmaatschap van Soumaya Sahla met onmiddellijke ingang opgezegd. Reden is een uitgebreid artikel van HP/De Tijd waarin onder meer staat dat Sahla de hoogbejaarde en zieke oud-VVD-leider Frits Bolkestein geld heeft "ontfutseld". Sahla is veroordeeld omdat ze als lid van de Hofstadgroep betrokken was bij terroristische activiteiten, ze zat drie jaar in de cel.

Volgens de familie Bolkestein gaat het in totaal om zo'n 100.000 euro in drie jaar. Sahla ontkent tegenover HP/De Tijd dat zij heeft geprofiteerd van haar mentor Bolkestein.

"De reden voor de opzegging [van het lidmaatschap] is het zojuist verschenen artikel van HP/De Tijd, waarin de familie Bolkestein meldt dat mevrouw Sahla ons erelid Frits Bolkestein in een kwetsbare periode grote geldbedragen heeft ontfutseld", schrijft de VVD in een verklaring. "Wij hebben contact gehad met de familie en de juistheid van het bericht vastgesteld."

In het artikel vertelt Martijn Bolkestein dat zijn oom in een periode dat die ernstig ziek was de huur van haar appartement betaalde, haar "leefgeld" gaf en andere "grote" bedragen. Ook wordt er gesproken over "onverklaarbare" opnames van contant geld met Bolkesteins pinpas.

Sahla zegt tegen HP/De Tijd dat Frits Bolkestein, die gold als haar mentor, had aangeboden om haar promotietraject te betalen. "Frits zei toen heel duidelijk: dat financier ik", citeert het blad haar.

De hoogleraar bij wie Sahla promoveert, Andreas Kinneging, bevestigt dat aan HP/De Tijd. "Het was volkomen duidelijk dat hij haar betaalde en dat hij dat uit vrije wil deed, omdat hij haar wilde steunen." Volgens Kinneging was er destijds niets mis met de verstandelijke capaciteiten van Bolkestein.

Bijna twee jaar geleden ontstond ophef rond Sahla's werkzaamheden voor de VVD. PVV-leider Geert Wilders haalde destijds in een debat uit naar de VVD, omdat Sahla als voormalig lid van de Hofstadgroep bij de partij een adviserende rol had op het gebied van terrorisme. Wilders was daar woedend over, mede omdat hij bij die terroristische organisatie op de dodenlijst stond.

VVD-voorzitter Eric Wetzels refereert aan die periode in zijn verklaring. "Wij hebben als partij mevrouw Sahla een tweede kans gegeven, wat niet altijd eenvoudig was gezien haar veroordeling voor terrorisme." Met het "ontfutselen" van geld aan Bolkestein "heeft zij die tweede kans in onze ogen op moreel uiterst laakbare wijze verprutst", aldus Wetzels.

In het stuk van HP/De Tijd staat verder dat Soumaya Sahla de afgelopen maanden heeft gesuggereerd gelieerd te zijn aan de partij BBB. Ze had volgens het blad contact met BBB-defensie-adviseur Roy de Ruiter en met defensiespecialist en nummer 3 op de BBB-lijst Gijs Tuinman (beiden drager van de Militaire Willemsorde).

Sahla zou uit naam van BBB iemand hebben benaderd om bewindspersoon te worden in het volgende kabinet. De Ruiter zegt tegen HP/De Tijd dat Sahla dat deed op zijn verzoek en zonder zich voor te doen als BBB'er. Verder laat hij weten achter Sahla te staan en niets te geloven van het ontfutselverhaal. "Voor mij zijn de feiten belangrijker dan beeldvorming."

BBB schrijft in een verklaring Sahla "nooit opdracht" te hebben gegeven om mensen te werven en zegt ook dat Caroline van der Plas "nog nooit enig contact" met haar heeft gehad. BBB heeft in reactie besloten het contact met adviseur Roy de Ruiter voorlopig "te bevriezen". Verder heeft de partij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid geïnformeerd en om een risicoanalyse gevraagd.

Over ruim drie weken zijn er weer Tweede Kamerverkiezingen. Om een beetje goed voorbereid naar de stembus te gaan op 22 november, legt NOS op 3 zeventien politieke partijen aan je uit. Dat zijn er nogal wat, dus hebben we de video opgedeeld in zeventien hoofdstukken, die je ook los van elkaar kunt bekijken.

In deze video focussen we vooral op wat er is veranderd sinds de vorige verkiezingen van 2,5 jaar geleden: nieuwe partijen, nieuwe samenwerkingen en vooral veel nieuwe gezichten. We duiken in de verkiezingsprogramma's, bespreken de lijsttrekkers en kijken hoe de partijen in het nieuws zijn gekomen. En hoe doen ze het eigenlijk in de peilingen?

Nederland heeft zich onthouden van de stemming over de VN-resolutie over een humanitair staakt-het-vuren omdat Israël het recht moet behouden om zich te verdedigen tegen terrorisme. Dat zei demissionair premier Rutte tegen de NOS.

"Er zaten heel veel goede dingen in die VN-resolutie. Maar ik zeg daar wel bij: als Israël de dreiging niet wegneemt, dan is dat het einde van Israël", zei Rutte na een radio-optreden in Den Haag.

Nederland was een van de 45 landen die zich van stemming onthielden. De motie van Jordanië voor een staakt-het-vuren om humanitaire hulp mogelijk te maken werd aangenomen met 120 stemmen voor en 14 tegen.

Demissionair premier Rutte licht na afloop van een radiogesprek in Den Haag toe waarom Nederland zich bij de VN onthield van stemming:

Op de Nederlandse onthouding kwam veel kritiek, onder meer vanuit hulporganisatie Save the Children. Ook Kamerleden laten zich horen. SP-leider Marijnissen verwijt het Nederlandse kabinet "lafheid". Onder meer Volt en de Partij voor de Dieren noemen het een onbegrijpelijk besluit.

Fractieleider Klaver van GroenLinks-PvdA vraagt om verantwoording. "De regering ziet de beelden van de humanitaire catastrofe in Gaza. Weet dat er duizenden onschuldige slachtoffers zijn gevallen. Dat hulp Gaza niet bereikt. En onthoudt zich toch", schrijft hij op X.

Ook Kamerlid Sjoerdsma van regeringspartij D66 heeft om opheldering gevraagd. Hij vindt het beschamend dat Nederland zich heeft onthouden van stemming en vindt dat het kabinet niet moet tegenstribbelen nu de motie is aangenomen.

Demissionair minister Bruins Slot van Buitenlandse Zaken heeft inmiddels een schriftelijke verklaring gegeven. Zij zegt dat Nederland geen "wapenstilstand" wil, maar wel "humanitaire pauzes om zo humanitaire toegang mogelijk te maken en te voorzien in essentiële goederen en diensten aan de burgers in Gaza."

Zij voegt daaraan toe dat "ook de oproep tot het direct vrijlaten van alle gijzelaars" onvoldoende terugkwam in de resolutie. "In onze stemverklaring hebben we benadrukt dat Nederland alle partijen oproept tot terughoudendheid."

Rutte heeft laten weten dat hij dit weekend nog wil bellen met zijn collega Netanyahu in Israël en hem dan vragen om twee dingen te doen: veel meer humanitaire hulp doorlaten via de doorgang bij de Egyptische grens en ervoor zorgen dat de aanslagen door kolonisten tegen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever stoppen. "Dat zijn twee dingen die Israël onmiddellijk kan doen."

Demissionair premier Rutte vindt dat hij te lang is aangebleven. In het radioprogramma Spuigasten op Den Haag FM zei hij dat hij in 2021 het stokje had moeten overdragen.

Rutte reageerde op een uitspraak van zijn opvolger als VVD-leider, Dilan Yesilgöz. Zij zei vandaag in het AD dat Rutte na corona had moeten stoppen. Dat hij dertien jaar is aangebleven heeft er volgens haar voor gezorgd dat de VVD zijn profiel verloor. Ze zegt dat ze zelf maximaal twee termijnen van vier jaar zou aanblijven als premier.

Rutte beaamde de kritiek tegenover Spuigasten-interviewer Ron Fresen. Hij zei dat het werk "echt slopend" is. "Je moet, soms ook met jetlags, constant scherp zijn."

Hij merkte dat zijn gunfactor bij andere partijen minder werd. Dat werd bijvoorbeeld duidelijk tijdens de lange formatie van 2021. Die begon al rommelig met een zwaar debat over de uitgelekte notitie van de verkenners over Kamerlid Pieter Omtzigt.

"Als je dit al lang doet, neemt je effectiviteit af", zei Rutte in het Haagse radioprogramma. "En als ik heel eerlijk ben, is dat natuurlijk ook ten koste gegaan van het profiel van mijn eigen club."

Dat zal Yesilgöz volgens hem niet gebeuren. "Zij is echt uit ander hout gesneden. Die gaat niet zo ver als ik gegaan ben."

Het vierde kabinet-Rutte is voor de zomervakantie gevallen over migratie. Ook dat heeft volgens Rutte te maken met zijn lange aanblijven. "Toen het er echt op aankwam, waren we niet meer in staat om daaruit te komen."

Overigens erkende Rutte vandaag voor het eerst dat hij toch een internationale functie ambieert. Hij zei dat zijn kansen op dit moment beperkt zijn, omdat er weinig functies vacant zijn en er ook vrouwelijke kandidaten zijn.

Hij zou het goed vinden als bijvoorbeeld de opvolger van secretaris-generaal Stoltenberg van de NAVO een vrouw zou worden en hoopt dan dat er op de langere termijn iets voor hem in het vat zit.

Op 10 juli kondigde Rutte zijn vertrek uit de politiek aan. Hij is bijna dertien jaar premier van Nederland en blijft demissionair aan tot er na de verkiezingen van volgende maand een nieuw kabinet is gevormd. Rutte is bijna zeventien jaar politiek leider van de VVD geweest.

Demissionair staatssecretaris Eric van der Burg voor Asiel en Migratie heeft zijn taken tijdelijk neergelegd wegens ziekte. Hij heeft een zware voedselvergiftiging opgelopen, meldt premier Rutte.

Van der Burg (VVD) werd zondag onwel tijdens een werkbezoek aan Aruba en werd opgenomen in een ziekenhuis. Bezoeken aan Curaçao en Bonaire zegde hij vervolgens af.

Rutte denkt dat Van der Burg nog een paar weken nodig zal hebben voor herstel. Maar het asielprobleem is volgens hem zo belangrijk dat er in de tussentijd een vervanger wordt aangesteld.

Dat is de huidige staatssecretaris van Defensie, zijn partijgenoot Christophe van der Maat. Die krijgt daarom eervol ontslag bij Defensie. Zijn werk daar wordt waargenomen door minister Kajsa Ollongren (D66).

Van der Maat wordt maandag door koning Willem-Alexander beëdigd als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.

"De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp van zorg der overheid." Pieter Omtzigt citeerde deze week artikel 20 van de Grondwet bij de presentatie van het NSC-verkiezingsprogramma. Het is typerend voor de grote rol die bestaanszekerheid en (vooral) armoede spelen in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. En dit keer niet alleen bij partijen die zich van oudsher sterk voor dit onderwerp inzetten, zoals de SP.

Om beter te begrijpen hoe het gaat met minder welvarend Nederland zetten we het onderwerp 'bestaanszekerheid' uiteen in vijf vragen en een serie bijbehorende grafieken.

In verhouding met de meeste andere Europese landen is dat inderdaad het geval. Mede omdat Nederlandse kabinetten (via de bekende 'koopkrachtplaatjes') steeds weer bijplusten als groepen in de min dreigen te komen. Op de ranglijst van meest ongelijke landen bungelt Nederland zodoende bijna onderaan, samen met onder meer de andere Noord-Europese landen.

Die relatieve gelijkmatigheid zie je ook als je de Nederlandse inkomens gaat uitsplitsen. Negen van de tien huishoudens verdienen in Nederland minder dan 84.000 euro. Er is een vrij kleine groep die boven de 140.000 per jaar uitkomt. Dat het hier bovengemiddeld vaak om ondernemers gaat, blijkt uit het grote bestanddeel 'winst' in hun inkomens.

Waar in Nederland de verschillen echt gaan tellen, is bij de vermogens. Dan gaat het om bezittingen als woningen, grond, aandelen en 'aanmerkelijk belang' in bedrijven. Daar zie je dat de bovenste 10 procent van Nederland bijna 60 procent van het vermogen in handen heeft en de top 1 procent zelfs een kwart.

Volgens zakenblad Quote waren er vorig jaar 47 miljardairs binnen onze grenzen. Terwijl de onderste 10 procent van de Nederlandse huishoudens juist meer schulden heeft dan bezittingen.

Zo'n 800.000, schatte een adviescommissie eerder dit jaar, onder wie ongeveer 200.000 kinderen. De chronische stress die mensen daardoor ervaren werkt volgens de commissie door in gezondheidsproblemen, relatieproblemen, maar ook in minder in actie komen en doorzetten. Arme kinderen leven ongezonder, leren daardoor slechter en hebben minder kans op een goede toekomst.

De armoede beweegt over het algemeen mee met de economie: in de nasleep van de recessie van 2008/2009 was was er bijvoorbeeld een stijging te zien, en vervolgens vanaf 2014 weer een daling. Opvallend is dat de armoede de afgelopen jaren in tijden van sterk stijgende prijzen niet opvallend is toegenomen. Dat is volgens het Centraal Planbureau (CPB) terug te voeren op de miljardenmaatregelen van het kabinet, zoals de energietoeslag.

Eenoudergezinnen (meestal moeders) en alleenstaanden tot 65 jaar zijn vaker dan gemiddeld arm. Niettemin zijn er ook ruim 150.000 huishoudens die betaald werk als belangrijkste inkomensbron hebben, de zogenoemde werkende armen. Dat zijn voor een belangrijk deel zelfstandigen.

Maar het grootste risico om in armoede te leven loop je volgens de adviescommissie als je in de bijstand zit. Dat geldt voor vrijwel alle huishoudtypes, die structureel tekort komen.

Op dit moment treffen gemeenten overal in het land allerlei maatregelen, naast de bijstand en alle landelijke (belasting)toeslagen die huishoudens kunnen krijgen. Er zijn namelijk gebieden in Nederland die veel meer armoede kennen dan andere.

Om alle inkomensgaten te dichten stelt een gemeente als Zwijndrecht bijvoorbeeld 75 euro kleedgeld per kind beschikbaar en kunnen in Capelle aan den IJssel AOW'ers gratis reizen in het openbaar vervoer. Verantwoordelijke wethouders vinden dit soort inkomensondersteuning eigenlijk helemaal niet hun taak: het Rijk moet in hun ogen er gewoon voor zorgen dat uitkeringen hoog genoeg zijn om van te leven.

Het advies van de eerdergenoemde commissie volgde dezelfde denklijn: verhoog de bijstand, het minimumloon en eventueel ook de huurtoeslag structureel. Daarnaast moeten ook de kinderbijslag en het kindgebonden budget omhoog, vooral de bijdragen voor oudere kinderen. Aan dat alles zit wel een fors prijskaartje: 6 tot 7 miljard euro.

Daarnaast moet het stelsel van sociale zekerheid volgens de commissie duidelijker en simpeler worden, zodat meer regelingen de doelgroep bereiken. Nu weten veel mensen simpelweg niet dat bepaalde regelingen bestaan of ze durven er sinds het toeslagenschandaal geen gebruik meer van te maken, bang dat ze het geld later terug moeten betalen.

Als er iets moeilijk is om te meten, is het dat. Immers: niet-stemmers doen ook zelden mee aan opinie-onderzoek. Maar uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) eerder dit jaar bleek een duidelijke samenhang: hoe lager het inkomen, hoe groter de kans dat iemand niet gaat stemmen. Daarvoor is het vertrouwen in de politiek te laag.

In de serie De Peilers trekken we in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen met ons mobiele stemhokje door heel Nederland. In de onderstaande aflevering strijken we neer op de markt in Heerlen om het te hebben over bestaanszekerheid:

FvD-leider Thierry Baudet legt de verkiezingsactiviteiten van zijn partij een paar dagen stil. Hij heeft een lichte hersenschudding overgehouden aan een klap met een paraplu die hij donderdag op zijn hoofd kreeg, meldt FvD in een verklaring.

De partijleider maakt het naar omstandigheden goed, zegt de partij. "Hij is thuis bij zijn gezin dat erg geschrokken is en even moet herstellen van de klap." De partij beraadt zich op dit moment "met diverse experts" op "aanvullende veiligheidsmaatregelen".

In een e-mail aan de leden voegt de partij daaraan toe zelf voor voldoende persoonsbewaking te willen kunnen zorgen. "Voor Thierry, maar ook voor Gideon, Pepijn, Freek en Ralf (de andere Kamerleden van FvD, red.). We hebben u nooit eerder gevraagd om financiële steun voor de kosten van beveiliging. Maar nu zijn we genoodzaakt dat te doen", schrijft de partij.

Baudet werd bij de Universiteit Gent met een paraplu op zijn hoofd geslagen. De man die daarvoor werd aangehouden is weer op vrije voeten. Hij zal worden vervolgd vanwege het toebrengen van "opzettelijke slagen en verwondingen", zegt een woordvoerder van de politie in de Belgische stad.

De man is van Oekraïense afkomst, heeft een vaste verblijfplaats in België en was niet bekend bij de politie. In een video is te horen dat de dader na het uitdelen van de klap in het Oekraïens "Nee tegen fascisme, nee tegen Poetinisme" roept tegen Baudet.

"Vanzelfsprekend is er aangifte gedaan tegen de pleger van deze laffe aanval", zegt de partij.

Bekijk hieronder beelden van de aanval:

Demissionair minister Adriaansens van Economische Zaken vindt het zorgelijk dat de Tweede Kamer de belastingregeling voor expats wil versoberen. De Tweede Kamer stemde vannacht voor een voorstel om de rente op de studieschuld van studenten die onder het leenstelsel vallen te verlagen. Dat moet worden gefinancierd door het belastingvoordeel voor hoogopgeleide buitenlandse werknemers te verkleinen.

Adriaansens benadrukte dat een tekort aan personeel voor bedrijven een van de belangrijkste redenen is om uit Nederland te vertrekken en dat vooral bedrijven waar met "kennis" wordt gewerkt deze groep nodig heeft. Ze voegde eraan toe dat het vaak om mensen gaat die goed zijn in digitalisering of techniek.

Volgens Adriaansens worden door de versobering van de expatregeling niet alleen grote bedrijven, maar bijvoorbeeld ook start-ups getroffen. "Dit helpt uiteindelijk niet, ook niet voor de studenten die graag bij een bedrijf willen werken", zei Adriaansens.

De Tweede Kamer heeft het amendement hierover aangenomen. Adriaansens vestigt haar hoop nu op de Eerste Kamer. "Ik hoop dat daar ook nog een goed gesprek plaatsvindt." Dat er nog meer voorstellen zijn aangenomen die bedrijven treffen, vindt de minister "dramatisch": "Er zijn in heel korte tijd beslissingen genomen door de Kamer die impact hebben op het bedrijfsleven. Dit gaat ze raken en uiteindelijk gaat het ons raken als Nederlanders."

Op de vraag of de Kamer de 'pechgeneratie' nu heeft gered, antwoordde Adriaansens' collega Dijkgraaf van Onderwijs dat er diverse amendementen en moties zijn aangenomen en dat het kabinet die zorgvuldig gaat bestuderen. "Sommige zijn makkelijker uit te voeren dan andere. Er zitten allerlei aspecten aan, uitvoeringstechnisch en juridisch. Ik snap de emoties bij deze generatie studenten heel goed."

De man die FvD-leider Thierry Baudet gisteravond met een paraplu tegen zijn hoofd sloeg bij de Universiteit Gent is weer op vrije voeten. Hij zal wel worden vervolgd vanwege het toebrengen van "opzettelijke slagen en verwondingen", zegt een woordvoerder van de politie in de Belgische stad. De woordvoerder van FvD zegt verbijsterd te zijn door de vrijlating.

Baudet werd gisteravond aangevallen bij de ingang van het gebouw, waar hij een lezing kwam geven. De dader werd direct opgepakt. Er is een proces-verbaal opgemaakt en de man zat volgens de politiewoordvoerder vast tot "lang na de lezing". De man, van Oekraïense afkomst, is volgens de politie begin dertig en heeft een vaste verblijfplaats in België. Eerder was hij niet bekend bij de politie.

Baudets lezing ging iets na de geplande begintijd van 20.00 uur alsnog door. Baudet zei gisteravond in het NPO Radio 1-programma Langs de lijn en omstreken een "behoorlijke bult" op zijn hoofd te hebben. "Dat ga ik nog laten nakijken."

Bekijk hieronder beelden van de aanval:

Baudet zei in het radioprogramma dat het leek alsof bij de ingang van de universiteit "een soort hinderlaag" was opgezet. "Ik kwam aanlopen en werd aan de rechterkant afgeleid. Toen sprong er vanaf de linkerkant iemand op me af met, wat later bleek, een paraplu."

Of er meer verdachten in beeld zijn, wil de politie niet zeggen. Volgens de woordvoerder van FvD is Baudet van de aanval geschrokken, maar gaat het redelijk met hem. Vooralsnog zijn er geen ernstige gevolgen, zegt FvD.

In de video is te horen dat de dader na het uitdelen van de klap in het Oekraïens "Nee tegen fascisme, nee tegen Poetinisme" roept tegen Baudet.

Baudet heeft zich in het verleden regelmatig pro-Russisch uitgelaten, onder andere over het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17. Vlak voor de inval van Rusland in Oekraïne noemde Baudet Poetin "een prachtige vent".

Een uur voor aanvang van de lezing protesteerden er in het centrum van Gent, niet ver van de universiteit, enkele tientallen mensen tegen de komst van Baudet. Volgens een journalist van de Vlaamse omroep VRT hadden zij een Oekraïense vlag bij zich.

De Tweede Kamer is vannacht om 03.45 uur begonnen aan het verkiezingsreces, de tijd waarin alle politieke partijen de handen vrij hebben om volop campagne te voeren. Over 26 dagen, op woensdag 22 november, gaat Nederland naar de stembus voor het kiezen van een nieuwe Tweede Kamer.

Op de valreep is er op de laatste dag (en in de nacht) nog gestemd over honderden moties en amendementen om de plannen van het laatste kabinet-Rutte IV aan te passen. Zo wordt de rentestijging voor de leenstelselstudenten verlaagd, gaat de bankenbelasting omhoog en blijft de belastingkorting voor jonge ouders langer in stand. Verder hoeft er van de Tweede Kamer geen extra geld meer betaald te worden voor de plastic bakjes en bekertjes.

Kamervoorzitter Vera Bergkamp zei in haar laatste speech voor het reces dat de verkiezingscampagnes al op volle toeren draaien en dat ze dat ook zag aan de laatste Kamerdebatten. Ze voegde eraan toe dat het "in deze tijden van polarisatie, bedreiging en intimidaties niet altijd even makkelijk is" om het ambt van Kamerlid uit te oefenen.

De Kamervoorzitter stond ook stil bij de aanval op FvD-leider Thierry Baudet, gisteravond in Gent. Ze wenste hem sterkte. "Wat je ook denkt, wat je ook vindt, het hoort bij de democratie, het hoort bij onze rechtsstaat en je blijft met je handen af van al onze Kamerleden." Kamerleden ondersteunden de woorden van Bergkamp over Baudet met geroffel op de bankjes.

Op donderdag 23 november, als de meeste stemmen zijn geteld, zal het politieke landschap er hoogstwaarschijnlijk heel anders uitzien. Nu zit het Kamerlid Pieter Omtzigt als eenmansfractie in de blauwe bankjes en het moet wel heel raar lopen als dit zo blijft. Ook BBB-leider Caroline van der Plas, die na de vorige verkiezingen in haar eentje begon, zal mogelijk wel wat meer collega's krijgen.

In de laatste Peilingwijzer staat Nieuw Sociaal Contract (NSC) op 24 tot 30 zetels, BBB op 10 tot 14 zetels en de nieuwe combinatie GroenLinks/PvdA op 21 tot 25 zetels. Voor twee regeringspartijen worden zware verliezen verwacht: -17 voor D66 en -11 voor het CDA. De machtswissel binnen de VVD van Mark Rutte naar Dilan Yesilgöz kost, hoogstwaarschijnlijk, ook de liberalen wel wat zetels: op -7 staan ze nu.

Het zijn nadrukkelijk voorspellingen, want er kan nog niets met zekerheid worden gezegd, leert de geschiedenis. Bij oppositiepartij SP zijn ze zeker nog niet vergeten dat voor ex-partijleider Emile Roemer het Torentje in 2012 in zicht was. Een monsterzege werd voorspeld voor de SP. Tot Roemer in een tv-debat genadeloos door VVD-leider Rutte werd overbluft.

Het beeld van de overrompelde Roemer bleef bij veel kijkers hangen en de VVD won. Met als goede tweede de PvdA onder Diederik Samsom, een oud-milieuactivist die het tijdens de campagne met zijn "vertel het eerlijke verhaal" opeens voor de wind ging.

Bij campagneleiders staat dit al ruim tien jaar oude voorval diep in het geheugen gegrift. Door één klein incident kan het goed misgaan. En die vrije val is in die drie weken campagnetijd heel moeilijk te stoppen.

Het worden vanaf nu tropenweken voor de lijsttrekkers: de agenda zit van 's morgens vroeg tot 's avonds laat vol met kranteninterviews, talkshows, radio- en tv-debatten en af en toe moet er ook nog tijd zijn om de straat op te gaan, om te laten zien dat de lijsttrekkers ook tussen de potentiële stemmers staan.

Er kan deze campagne van alles gebeuren. Gaat de oorlog tussen Israël en Hamas bijvoorbeeld de campagne bepalen? Zal het meer over internationale veiligheid gaan, of blijven de hoofdthema's migratie, wonen, bestaanszekerheid en zorg, waar veel Nederlanders zich volgens allerlei onderzoeken zorgen over maken?

Op dinsdag 5 december, Pakjesavond, komt de oude Tweede Kamer nog één keer in de oude samenstelling bijeen. Dan wordt afscheid genomen van oudgedienden, onder wie Kamervoorzitter Bergkamp. Ook zij houdt ermee op. De dag daarna worden de nieuw gekozen Kamerleden beëdigd en begint het parlementaire werk weer.

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil zoals verwacht dat de rente op de studieschuld van studenten die onder het leenstelsel vielen, omlaaggaat. In de Tweede Kamer kregen verschillende voorstellen om dat te regelen genoeg steun. Voor sommige studenten gaat de rente op 1 januari omhoog van 0,46 procent naar 2,56 procent. Dat kan duizenden euro's schelen.

Zoals verwacht stemde de Kamer in met een plan om de belastingregeling voor expats te versoberen. Het geld dat daarmee wordt opgehaald moet ten goede komen aan de studenten die onder het leenstelsel vielen, de zogeheten pechgeneratie. Gisteren tekende de meerderheid zich al af voor het voorstel van het Kamerlid Omtzigt, GroenLinks/PvdA, Volt en de ChristenUnie. Vanaf 2029 zou die versobering jaarlijks zo'n 200 miljoen euro moeten opleveren.

Nu hebben hoogopgeleide buitenlandse werknemers een belastingvoordeel ten opzichte van Nederlandse werknemers. Expats hoeven nu vijf jaar lang geen belasting te betalen over ten hoogste 30 procent van hun loon. Het voorstel verkort die periode naar ten hoogste twintig maanden. Daarna geldt voor 20 maanden een 20-procentsregeling, en in de 20 maanden daarna nog een 10-procentsregeling.

Het is overigens niet duidelijk hoeveel de rente voor studenten omlaag zou moeten gaan, en vanaf wanneer dat moet gebeuren.

De Kamer nam ook een motie van GroenLinks/PvdA en ChristenUnie aan om de rente op studieleningen van de pechgeneratie voor komend jaar te bevriezen op het niveau van dit jaar. Het geld zou moeten komen uit het voorgenoemde amendement van Omtzigt. Maar Omtzigt vroeg zich in de Kamer af of zijn plannen wel genoeg geld opleveren, en stemde daarom zelf tegen die motie. Het amendement is dwingend voor de regering, de motie kan de regering naast zich neerleggen.

Een voorstel van D66 en de SP om de rente op studieleningen voor de pechgeneratie naar 0 procent te brengen, kreeg niet genoeg steun. Dat plan zou bekostigd moeten worden uit onder meer een verhoging van de btw op sierbloemen.

De Tweede Kamer is vanaf vandaag met reces, in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van volgende maand. De laatste vergadering duurde tot 03.45 uur. Daarin werd gestemd over tientallen moties en amendementen over tal van onderwerpen, variërend van internationale spoorlijnen, de inzet van de politiehelikopter in de grensregio tot aan de Chemours-fabriek in Dordrecht.

Afgelopen week demonstreerden studenten bij de Tweede Kamer tegen de verhoging van de rente:

FvD-leider Thierry Baudet noemt de aanval op hem bij de ingang van de Universiteit Gent "het gevolg van een enorme demoniseringscampagne". Een onbekende man sloeg de politicus vanavond tegen zijn hoofd met een paraplu kort voordat Baudet een lezing zou geven. De dader is direct opgepakt.

De lezing ging iets na de geplande begintijd van 20.00 uur alsnog door. Na afloop zei Baudet tegen het NPO Radio 1-programma Langs de Lijn en Omstreken dat het naar omstandigheden goed gaat. "Ik heb mijn lezing kunnen geven nadat ik even een glaasje water heb gedronken. Maar het is natuurlijk heel naar dat dit is gebeurd."

Baudet zegt een "behoorlijke bult" op zijn hoofd te hebben. "Dat ga ik nog laten nakijken."

"Dit is natuurlijk het gevolg van een enorme demoniseringscampagne", vervolgt de politicus. "We hebben een vredelievende boodschap. We willen bepaalde dingen beleidsmatig anders. En het is zo belangrijk dat we op een normale manier in discussie blijven in dit land."

Over het moment van de aanval zegt Baudet dat het heel snel ging en dat hij niet goed doorhad wat er gebeurde. "Ik kwam aanlopen en werd aan de rechterkant afgeleid. Toen sprong er vanaf de linkerkant iemand op me af met, wat later bleek, een paraplu. Het leek op een soort hinderlaag die ze hadden neergezet."

Bekijk hieronder beelden van de aanval:

Baudet spreekt het vermoeden uit dat er "iets met de paraplu was gedaan". "Zo hard kun je niet slaan met een normale paraplu."

Vlaams Belang-politicus Filip Dewinter was bij het incident. Op een video die hij heeft gedeeld op X is te zien dat de FvD-leider wordt geraakt op het moment dat hij het gebouw van de universiteit binnenloopt.

In de video is te horen dat de dader na het uitdelen van de klap, in het Oekraïens, "nee tegen fascisme, nee tegen Poetinisme" roept tegen Baudet. Zelf zegt de FvD-leider dit niet te hebben gehoord.

Baudet heeft zich in het verleden regelmatig pro-Russisch uitgelaten, onder andere over het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17. Vlak voor de inval van Rusland in Oekraïne noemde Baudet Poetin "de leider van conservatief Europa. Prachtige vent."

Een uur voor aanvang van de lezing protesteerden er in het centrum van Gent, niet ver van de universiteit, enkele tientallen mensen tegen de komst van Baudet. Volgens een journalist van de Vlaamse omroep VRT hadden zij een Oekraïense vlag bij zich.

Voorafgaand aan het bezoek van Baudet aan de Gentse universiteit was er al gedoe over de lezing, die was georganiseerd door de conservatieve studentenvereniging KVHV. De universiteit zag de lezing liever niet doorgaan vanwege incidenten met eerdere gastsprekers. Maar de Raad van State oordeelde dat de veiligheid wel gegarandeerd kon worden en dat de universiteit haar voorzieningen ter beschikking moest stellen voor de lezing.