Het duurt waarschijnlijk niet lang meer voordat het kosteloos delen van een account van Netflix niet meer mogelijk is. De streamingdienst kijkt al langer naar een aanpassing, waarbij je bijvoorbeeld alleen nog een extra huishouden kan toevoegen bij een hoger maandbedrag. Vorig kwartaal introduceerde Netflix dit 'betaald delen' al in vier landen en er gaan er snel meer volgen.

Doordat gebruikers hun account delen loopt het bedrijf naar eigen zeggen veel geld mis. Mensen kunnen binnen een account aparte profielen aanmaken, waardoor het delen makkelijk gaat.

In Canada, Nieuw-Zeeland, Spanje en Portugal kon je de afgelopen maanden een account al niet meer delen. Daar moeten abonnees een hoofdadres opgeven, zodat Netflix gebruikers van buitenaf in de gaten kan houden. Voor 7,99 dollar per maand (7,29 euro) kan je een extra adres toevoegen. In Latijns-Amerika probeerde het bedrijf dit al eerder uit en die proef was succesvol, vindt Netflix.

De streamingdienst zag het aantal abonnees dalen bij het aankondigen van het nieuws, maar vervolgens liep dat wel weer op. Uiteindelijk vindt het platform het dus waard. "In Canada bijvoorbeeld, dat wij inschatten als een betrouwbare voorspeller voor de VS, is het aantal betalende abonnees groter dan voorheen", laat het bedrijf weten.

Komend kwartaal wordt de mogelijkheid om accounts te delen verder beperkt, onder meer in de Verenigde Staten. Of dat ook in Nederland gaat gelden is nog niet bekend, maar een woordvoerder zegt wel dat dat in de toekomst zeker zal gebeuren. Hoe dat er precies uit komt te zien is nog niet bekend.

Netflix pakt niet alleen de gedeelde accounts aan, maar er ligt ook een plan voor een goedkoper abonnement. De kijker krijgt dan advertenties te zien, waardoor de prijs omlaag kan. In de VS is dit al een succes, volgens Netflix. Daar zou deze nieuwe abonnementsvorm beter lopen dan het normale abonnement. Ook hiervan is het niet bekend wanneer het naar Nederland komt.

Verder probeert het platform met andere streamingdiensten te concurreren met nieuwe seizoenen van hitseries als Outer Banks, You en Ginny & Georgia en nieuwe series zoals The Night Agent en The Glory.

Uit de kwartaalcijfers blijkt dat Netflix een omzetstijging van 4 procent heeft behaald in vergelijking met een jaar geleden. De winst daalde wel met bijna 20 procent. Ook de groei van het aantal abonnees nam flink af in vergelijking met een jaar geleden.

Chipmachinefabrikant ASML blijft groeien. In het eerste kwartaal van dit jaar boekte de chipmachinemaker een omzet van 6,7 miljard euro. Vorig jaar was dit nog 3,5 miljard. De winst was ongeveer 2 miljard euro, bijna drie keer zoveel als een jaar eerder.

De omzet en winst waren hoger dan het bedrijf had verwacht. Dat komt volgens ASML doordat systemen eerder bij klanten zijn geïnstalleerd dan vooraf was gedacht.

De chipmachinemaker heeft nog een wachtrij aan bestellingen met een waarde van zo'n 39 miljard euro. Uit de cijfers van de laatste maanden bleek wel dat het aantal bestellingen afneemt.

De afgelopen maanden was er voor ASML veel onzekerheid over nieuwe extra exportbeperkingen richting China. Inmiddels is duidelijk geworden dat het zeer waarschijnlijk alleen zal gaan om de nieuwste variant van een ouder type machine, de zogenoemde DUV (deep ultraviolet).

Hoewel nog altijd onduidelijk is wat de financiële impact van de restricties zal zijn, gaat ASML ervan uit dat die meevalt. Details komen naar verwachting voor de zomer. Er is nog wel onzekerheid over wat er gaat gebeuren met lopende onderhoudscontracten.

Voor de allernieuwste machines van het bedrijf, van het type EUV (extreem ultraviolet), geldt al enkele jaren een exportverbod naar China.

In de supermarkt gooiden we vorig jaar minder A-merken in ons boodschappenmandje en kozen we vaker voor goedkopere alternatieven, zoals huismerken. Volgens marktonderzoeker Circana en vakblad Distrifood hebben A-merken daardoor een paar honderd miljoen euro aan omzet verloren.

Ook kiezen we soms voor een ander soort product om de prijs te drukken. "Voorheen kochten Nederlanders bijvoorbeeld vooral rosbief en fricandeau, nu zijn het vaker de goedkope varianten, zoals gekookte worst", ziet Rini Emonds van Circana.

Er zijn meer opmerkelijke verschuivingen. Zo was Heineken jarenlang het best verkopende biermerk, maar is het nu voorbijgestreefd door Hertog Jan van brouwerij InBev. "Heinekens andere merk Amstel groeit wel", zegt Rini Emonds van Circana. "En bij InBev zien we juist weer dat Hertog Jan stijgt, maar hun andere merken Bud en Jupiler dalen."

Een andere opvallende stijger in de lijst is leverworstmaker Kips, dat sinds enkele jaren ook veganistische producten maakt. "Dit merk heeft als een van de weinige merken niet alleen groei in omzet, maar ook volumegroei doorgemaakt", zegt Emonds.

Tabaksmerken Marlboro en Camel staan al jaren in de top 3 van de omzetlijst. Dat komt vooral door de hoge prijzen van sigaretten, sigaren en andere tabak. In 2024 zullen deze merken niet meer in de top 100 staan, omdat tabak dan helemaal niet meer in supermarkten mag worden verkocht.

Circana verwacht dat de stijging van de prijzen na deze zomer zal afvlakken. Mogelijk zullen de A-merken dan weer wat meer marktaandeel veroveren, al verwacht Emonds niet dat dat een makkelijke klus wordt. "We hebben uit het verleden geleerd dat mensen die eenmaal zijn overgestapt naar een huismerk, moeilijk zijn terug te krijgen naar een A-merk."

Zonder wachttijd het vliegtuig pakken bij een chique terminal op Schiphol-Oost, als het aan Schiphol ligt is dit binnenkort voorbij. Schiphol-topman Ruud Sondag heeft aangekondigd dat de luchthaven vanaf eind 2025 een verbod wil op privéjets. Dat zou geluidhinder en overlast beperken. Verschillende luchtvaartexperts betwijfelen of zo'n verbod haalbaar is.

"Ik zie een verbod op korte termijn niet gebeuren, juridisch gezien wordt het een ontzettend lastig verhaal'', zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert. Ook hoogleraren lucht- en ruimterecht, Steven Truxal en Pablo Mendes De Leon, bevestigen dat een verbod moeilijk te realiseren valt doordat Nederland is gebonden aan wereldwijde verdragen.

Onder privévluchten vallen onder andere zakenvluchten, vakantievluchten voor privépersonen en het regeringstoestel. Greenpeace en Extinction Rebellion voeren al langere tijd actie tegen dit soort vluchten. Er is met name kritiek op privévluchten die worden gebruikt naar vakantiebestemmingen.

Volgens Schiphol geldt dit voor 30 tot 50 procent van de privévluchten. Critici vinden dat er naar vakantiebestemmingen voldoende commerciële vluchten en zelfs treinen beschikbaar zijn. Sondag lijkt nu gehoor te geven aan hun kritiek. Volgens de Schiphol-topman zorgen privévliegtuigen namelijk voor onevenredig veel geluidsoverlast en CO2-uitstoot per passagier.

Volgens de branche valt het wel mee met de uitstoot. "De zakelijke luchtvaart vormt maar een klein onderdeel van de totale luchtvaart en daarmee veroorzaken wij maar een klein deel van de totale CO2-uitstoot", zegt Robert Baltus van de EBAA, de branchevereniging van privévliegers.

De toegevoegde waarde van zakelijke vluchten is twee miljard euro per jaar, zegt Baltus. "Schiphol is de grootste Nederlandse luchthaven voor de zakelijke luchtvaart en er zijn veel grote bedrijven in de regio. Als je zakelijke vluchten vanaf Schiphol verbiedt, heeft dat een gigantische impact op ons vestigingsklimaat." Een rechtszaak sluit de branche niet uit als het voorstel van Schiphol daadwerkelijk beleid wordt.

Luchtvaartdeskundige Joris Melkert zegt dat privévliegtuigen per passagier een stuk vervuilender zijn, maar totaal gezien zijn ze maar verantwoordelijk voor een klein deel van de CO2-uitstoot op Schiphol.

Maar wie gebruiken er nou eigenlijk privévliegtuigen? Dat weet Niels Noorlander. Als broker koppelt hij privévliegtuigen aan klanten.

De branche maakt zich zorgen. Toch is de kans dat privévliegtuigen vanaf 2025 niet meer welkom op Schiphol zijn volgens experts klein. "Volgens het internationale Luchtvaartverdrag van Chicago uit 1944 moeten landen hun luchthavens openstellen voor vliegtuigen uit andere landen. Dit verdrag geldt ook voor privévliegtuigen", zegt hoogleraar lucht- en ruimterecht Steven Truxal.

Een luchthaven kan volgens het Luchtvaartverdrag het aantal vliegbewegingen op grond van geluidhinder alleen verminderen na het doorlopen van een zogeheten balanced approach-procedure. "Daarbij moeten omwonenden, luchtvaartondernemingen, de luchthaven en andere betrokken partijen in het proces meegenomen worden", zegt emeritus hoogleraar lucht- en ruimterecht Pablo Mendes De Leon.

Zo verloor het kabinet op 5 april dit jaar nog de rechtszaak over de krimp van Schiphol. Hierbij ging het niet om privévliegtuigen maar over het schrappen van 40.000 commerciële vluchten. Hierbij werd de balanced approach-procedure niet gevolgd en volgens de rechter had het kabinet dit wel moeten doen.

Schiphol kan volgens Mendes De Leon niet eenzijdig een besluit nemen. Verder mag een luchthaven het aantal vliegbewegingen pas inperken als andere alternatieven tegen geluidhinder niet voldoende blijken te werken.

Mendes De Leon is kritisch op Schiphol: ''Schiphol wekt met hun aangekondigde plannen de illusie voor de omwonenden: dit gaan we wel even voor jullie regelen. Uiteindelijk heeft de luchthaven hier niet de bevoegdheid voor." Ook de Europese Commissie moet de procedure beoordelen en beslissen of er genoeg juridische grondslag is om privévliegtuigen te weren.

Minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat, staat wel positief tegenover de plannen van Schiphol. "Overigens zal niet alles van de een op de andere dag gerealiseerd zijn, er zijn de nodige juridische punten. Het vergt een nader gesprek met Schiphol'', aldus de minister.

KLM heeft afscheid genomen van de mogelijkheid om bij de overheid geld te lenen of bij banken te lenen met een overheidsgarantie. Die steun stamde nog uit de coronatijd.

Aan het begin van de coronacrisis viel de luchtvaart bijna helemaal stil en KLM werd daardoor hard getroffen. De Nederlandse overheid stelde toen zelf een lening beschikbaar aan KLM van 1 miljard euro. Ook ging de overheid voor 90 procent garant staan op bankleningen tot een bedrag van 2,4 miljard.

Van die 3,4 miljard heeft KLM uiteindelijk 942 miljoen opgenomen. Dat bedrag betaalde KLM in juni 2022 al helemaal terug. Het bedrijf kon dat omdat het vliegverkeer snel herstelde.

Er was dus nog zo'n 2,4 miljard beschikbaar mocht de nood nog aan de man komen. Maar KLM heeft nu ook die optie opgezegd. Het bedrijf hoefde nu dus verder geen geld meer terug te betalen. Maar met het einde van die optie gelden ook de voorwaarden niet meer die de overheid stelde aan de steun.

Daarbij ging het onder meer om loonverlagingen, het niet uitkeren van dividend aan aandeelhouders en verduurzaming. KLM zegt dat de doelstellingen om verder te verduurzamen "evengoed uitgangspunten blijven".

Zo eiste de overheid dat KLM ernaar streeft dat in 2030 14 procent van de in Nederland getankte brandstof duurzaam is. KLM heeft nu een naar eigen zeggen ambitieuzer streven van 10 procent van alle getankte brandstof, dus zowel op vluchten vanuit Schiphol als op terugvluchten naar Schiphol.

"Het is positief nieuws dat we na zo'n moeilijke periode weer op eigen benen kunnen staan", zegt KLM-topvrouw Marjan Rintel. "Wij zijn de Nederlandse Staat dankbaar voor de steun tijdens de coronacrisis."

KLM is de overheid dan wel dankbaar, maar is tegelijkertijd ook in een juridisch gevecht verwikkeld met diezelfde overheid. Het kabinet wil namelijk het aantal vluchten vanaf Schiphol verlagen van 500.000 naar 460.000. KLM en andere maatschappijen eisten in een kort geding dat dat niet doorgaat en de rechter gaf ze eerder deze maand gelijk. Minister Harbers gaat in hoger beroep tegen die uitspraak.

Honderden Nederlandse (web)winkels laten klanten kopen op afbetaling. Dat blijkt uit de klantenoverzichten van Klarna en Riverty, de twee grootste aanbieders van 'koop nu, betaal later'-diensten. Die diensten zijn omstreden. Toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) dringt aan op meer wetgeving. Regulering is broodnodig, zeggen ook schuldhulpverleners die spreken van een "explosie van schulden".

Tegelijkertijd maken winkeliers graag gebruik van de diensten. Ruim 500 Nederlandse bedrijven laten hun klanten op afbetaling kopen via het Zweedse Klarna. Daar zitten veel kledingverkopers bij, maar ook slijterijen, meubelzaken, parfumwinkels en elektronicazaken.

H&M ziet de dienst als onderdeel van "een moderne shopervaring" en biedt achteraf betalen ook aan in de fysieke winkels. De meeste andere bedrijven - waaronder Ikea, Lush, Zeeman en Beter Bed - gebruiken de dienst vooral in hun webwinkels.

"We bieden onze online klanten de mogelijkheid om meubels en producten uit te proberen", zegt een woordvoerder van Ikea. "Bij twijfel of een verkeerde inschatting kan het artikel worden geretourneerd en wordt de factuur geannuleerd."

Riverty, de nummer 2 van Nederland, telt ruim 100 Nederlandse bedrijven als klant. Ook hier zitten bekende bedrijven bij zoals Blokker, Scapino en BCC.

De bedrijven verkopen hun kleding, meubels of elektronica inmiddels jaarlijks tientallen miljoenen keren via de betaaldiensten. Klanten hoeven pas na 30 tot 45 dagen te betalen. "Gratis achteraf betalen", zoals sommige bedrijven de dienst aanprijzen.

Dat klinkt aantrekkelijk, maar er zijn risico's, waarschuwt de AFM. "Wij constateren dat de kosten voor te laat betalen onduidelijk en mogelijk onrechtmatig zijn", staat in het jaarverslag. Voor veel consumenten is 'gratis' helemaal niet gratis.

Ongeveer een op de vijf gebruikers betaalt namelijk niet op tijd. En dat levert een boete en incassokosten op. Meerdere aanbieders van achteraf betalen hebben eigen incassobureaus. "Die inkomsten bedragen tussen 20 en 40 procent van de totale omzet", constateert de AFM. Bedrijven als Klarna verdienen dus aan wanbetalers.

De toezichthouder is daar ongelukkig mee. "Aanbieders zijn in dat geval immers extra gebaat bij onduidelijkheid over de betaaltermijn en aanmaningskosten." Met als gevolg "onnodige kosten en in het ergste geval financiële problemen".

Dat merken ook schuldhulpverleners. RTL ontdekte dat het aantal mensen in de schuldhulpverlening met een schuld bij Klarna of Riverty afgelopen vijf jaar verdubbelde.

"Dit schreeuwt om maatregelen", zegt Albert Nijholt, directeur van schuldhulpbedrijf Plangroep. "De laatste anderhalf jaar is het aantal mensen met dit soort schulden explosief toegenomen. Alleen al bij onze cliënten zijn er nu 4300 vorderingen." Dat zijn allemaal mensen die al andere schulden hebben. "In sommige gevallen klappen hierdoor bestaande schuldregelingen. Er is echt bescherming nodig tegen dit soort diensten."

Achteraf betalen is wettelijk geen lening, waardoor er minder strenge regels gelden. De overheid probeert dat gat in de wet nu te dichten. De bedrijven vallen ook niet onder het toezicht van de AFM.

"Ik maak mij grote zorgen", zei minister Weerwind onlangs over de diensten in de Tweede Kamer. Er moet volgens Weerwind voor de zomer een Europees plan liggen waardoor de diensten wél worden bestempeld als consumptief krediet, met de bijhorende regels.

Omdat nieuwe wetgeving maken doorgaans lang duurt, vroeg Weerwind de aanbieders om zelfregulering. De bedrijven hebben beloofd nog deze maand met een plan van aanpak te komen.

De eerste opzet daarvan is volgens Riverty vrijdag naar de minister gestuurd. Het gaat onder meer over het niet verlenen van diensten aan minderjarigen en het tegengaan van het stapelen van schulden. Volgens Riverty is dat ook in het eigen belang. "Wij dragen immers het risico."

Hoe reageren de bedrijven die gebruikmaken van Klarna of Riverty op de kritiek?

H&M benadrukt alleen de positieve punten van de "populaire betaalmethode" en negeert de vragen over de kritiek. Ikea draait om de vragen heen, maar zegt wel: "We zijn vastbesloten om niet te profiteren van financieel gespannen situaties van consumenten."

Zeeman daarentegen trekt zich de kritiek wel aan. "Wij volgen dit zelf ook kritisch", zegt een woordvoerder. "We hebben toevallig twee weken geleden nog de cijfers doorgenomen met Riverty." Het is volgens het bedrijf "echt een dilemma". Zeeman zegt zich ervan bewust te zijn dat "deze service ook een risico kan zijn voor het deel van onze klanten dat financieel kwetsbaar is."

Kritisch, maar niet onwelwillend. Zo reageren Nederlandse grootverbruikers op de klimaatplannen waar het Europees Parlement vandaag over stemt. De industrie is wel bang dat zijn wereldwijde concurrentiepositie in gevaar komt, blijkt uit een rondgang van de NOS. Zo moeten grootverbruikers gaan betalen voor hun CO2-uitstoot zodra ze producten exporteren. Concurrenten buiten de Europese Unie hoeven dat niet.

De EU heeft sinds 2005 het emissiehandelssysteem (ETS): bedrijven mogen alleen CO2 uitstoten waar ze rechten voor hebben. Elk jaar komt er een beperkt aantal CO2-rechten op de markt die bedrijven met elkaar kunnen verhandelen.

Vervuilende bedrijven moeten extra rechten kopen: duurzaam produceren loont dus. Wie meer uitstoot dan waar die rechten voor heeft, krijgt een forse boete. In Nederland vallen zo'n 400 bedrijven onder het ETS-systeem.

Bedrijven krijgen nu nog veel van de rechten gratis, om zogeheten koolstoflekkage te voorkomen. Daarbij vertrekken bedrijven naar landen buiten de EU omdat ze daar niet voor uitstoot hoeven te betalen.

Om die 'lekkage' te voorkomen bedacht de EU een manier om de rest van de wereld te koppelen aan het emissiehandelssysteem: het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Een moeilijke term voor een CO2-belasting aan de Europese grens, voor de import van klimaatvervuilende producten vanuit landen buiten Europa.

Dit moet leiden tot eerlijke concurrentie. Het CBAM wordt over zo'n drie jaar van kracht, het afbouwen van de gratis CO2-rechten voor de Europese bedrijven duurt tien jaar.

Wat die begrippen precies betekenen en waarom ze van belang zijn, leggen we uit in deze video:

De bedrijven die door de NOS zijn benaderd - zie de verantwoording onderaan - zijn het in grote lijnen met elkaar eens: het is goed dat de EU instrumenten inbouwt voor CO2-belasting aan de grens.

Maar dat is importbescherming. De exportbescherming is volgens de industrie onvoldoende. Alleen is dat bijna niet te organiseren als gevolg van regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), zegt Maarten de Vries van milieuonderzoeksbureau CE Delft.

"CBAM is een belangrijk stuk in de puzzel van het Europese klimaatbeleid. Aan de ene kant maakt dat het mogelijk om de gratis rechten af te bouwen, waardoor bedrijven echt gaan betalen voor hun uitstoot. Aan de andere kant is het een prikkel voor landen buiten de EU om hun klimaatbeleid aan te scherpen."

Dat de industrie minder moet uitstoten lijkt onder de grootverbruikers niet meer ter discussie te staan. Ook de vereniging voor grootverbruikers VEMW is in principe voor het plan.

Toch is algemeen directeur Hans Grünfeld kritisch over de "bijzonder complexe" uitvoering. Bij producten die worden geïmporteerd moet namelijk worden bepaald wat de CO2-uitstoot is geweest in het land van herkomst, en die informatie moet worden geverifieerd. "Voor een eenduidig product als staal is dat eenvoudiger dan voor samengestelde producten."

Ook de VEMW noemt het een risico dat bedrijven die wereldwijd exporteren hun grote kostenstijgingen niet kunnen doorberekenen. "Tel daarbovenop de onzekerheid of het CBAM-systeem waterdicht is en bestand is tegen politieke druk. Dat betekent niet alleen aanzienlijke risico's voor Europese bedrijven, maar ook een flink risico op koolstoflekkage."

Ook Tata Steel bepleit "een gelijk speelveld". De staalproducent noemt de nieuwe CO2-grensbelasting "op zichzelf goed", maar vindt nog veel onduidelijk. "Wat wel duidelijk is, is dat het de concurrentiekracht in onze export negatief beïnvloedt. Wij zullen hogere kosten hebben dan bijvoorbeeld onze Amerikaanse en Turkse concurrenten. Dus hebben wij buiten Europa een nadeel."

Kunstmestproducent Yara vindt de CO2-belasting aan de grens positief, omdat anders het concurrentienadeel te groot wordt: "Yara is van mening dat hogere koolstofprijzen nodig zijn om de meest klimaatvriendelijke oplossingen te stimuleren. We snappen dat de EU stopt met het uitdelen van gratis rechten."

Maar wereldwijd gelijke kansen vindt Yara van cruciaal belang. Vandaar dat de kunstmestproducent al langer voor een vrijstelling van CO2-rechten voor export pleit. In de huidige vorm denkt Yara dat juist de meest competitieve en klimaatvriendelijke bedrijven geschaad gaan worden, omdat die veel wereldwijd exporteren.

Brancheorganisatie Metaal Nederland zegt dat CBAM op de langere termijn kansen biedt om de ontwikkeling van de Europese en Nederlandse basismetaalindustrie voort te zetten. "Een optimale mix is wat ons betreft een aanpak die zowel koolstoflekkage als het dumpen van vervuilend staal en aluminium op de Europese markt voorkomt."

Internationale risico's vindt Metaal Nederland moeilijk te voorspellen, maar de brancheorganisatie acht het niet onmogelijk dat niet-EU landen de plannen zien als een beperking van handelsmogelijkheden met Europa en daarom met tegenacties komen.

Dow valt waarschijnlijk vanaf 2030 onder het CBAM. Alhoewel het concern ook kritisch is, denkt het chemiebedrijf dat een dergelijke CO2-grensbelasting ook juist de marktwaarde van duurzamere producten kan vergroten.

President Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) is niet bang dat de forse loonstijgingen die onlangs zijn afgesproken in cao's (onder meer zorg, vervoer) de inflatie verder aanjagen. "Ik heb in december gezegd dat de lonen ongeveer 5 tot 7 procent omhoog kunnen, daar houd ik aan vast", zegt Knot in een gesprek met het persbureau ANP.

De bankpresident heeft al eerder vastgesteld dat veel bedrijven grote winsten maken en dat daarom de salarissen kunnen stijgen. Werkgevers hielden lange tijd de boot af, maar onder druk van stakingen, onder meer in het streekvervoer, zijn er nu toch forse loonstijgingen afgesproken. Loonafspraken in cao's kwamen deze week voor het eerst in lange tijd boven de inflatie, die vorige maand is teruggezakt naar ruim 4 procent.

Knot vindt het geen probleem als werkgevers en vakbonden dit jaar nog meer cao's afsluiten met forse loonsverhogingen. Hij waarschuwt wel dat loonafspraken boven de 5 tot 7 procent kunnen leiden tot een loon-prijsspiraal. Daarbij berekenen werkgevers de hogere lonen door in de prijzen, wat dan weer tot nieuwe looneisen leidt.

Knot heeft vooralsnog niet de indruk dat er zo'n scenario dreigt. De laatste jaren is de koopkracht van werknemers fors gedaald, dus "een korte periode waarin loonsverhogingen boven de inflatie uitkomen, kan best wel gebeuren".

De bankpresident zegt dat de Europese Centrale Bank bezig is de inflatie te beteugelen door de rente te verhogen. In de tweede helft van dit jaar verwacht Knot hiervan "duidelijke effecten"", al erkent hij wel dat de verwachting onzeker is.

Hij doet verder opnieuw een oproep aan het kabinet om met zijn begrotingsbeleid de inflatie niet extra aan te jagen. Concreet betekent dit het kabinet in de ogen van Knot niet te veel geld moet uitgeven.

Knot was deze week in Washington voor de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Belangrijk gespreksonderwerp zijn de recente bankruns in de Verenigde Staten en Zwitserland.

"Er is hier veel aandacht voor de financiële turbulentie van de afgelopen maand", zegt Knot tegen het FD. Hij verwacht dat banken in de toekomst aan aangescherpte liquiditeitseisen moeten voldoen. Dat betekent dat banken een grotere financiële buffer moeten hebben. Knot zegt dat vooral banktegoeden die niet vallen onder het depositogarantiestelsel in de digitale wereld vluchtiger zijn geworden. "Gaan een paar van dergelijke klanten rennen, dan gaat ineens iedereen rennen."

Bij een bankrun halen klanten ineens zoveel geld weg, dat de kans bestaat dat een bank omvalt.

Mensen met een persoonsgebonden budget (pgb) komen steeds vaker financieel niet uit, omdat de tarieven van zzp'ers in de zorg flink zijn toegenomen. Dat ziet Per Saldo, een vereniging voor mensen met een pgb. De vereniging kreeg in de eerste maanden van dit jaar al ruim 250 meldingen binnen over te hoge kosten waardoor pgb's niet dekkend zijn.

Ongeveer 120.000 Nederlanders hebben een persoonsgebonden budget (pgb), een bedrag dat gebruikt wordt om zelf zorg of thuishulp in te kopen.

Het probleem speelt bijvoorbeeld bij Nynke Koelma. Zij heeft een progressieve spierziekte en is afhankelijk van hulp bij het wassen en aankleden. Zij ziet dat er een "soort scheefgroei" is ontstaan in wat de verzekering betaalt en wat verpleegkundigen vragen voor zorg.

Zo sprak ze laatst een verpleegkundige die veel ervaring heeft, maar toch niet voor Koelma aan de slag gaat vanwege het prijsverschil. "Ze zat 10 euro per uur boven het bedrag dat mijn verzekering vergoedt." Koelma krijgt 35 euro per uur voor een zorgverlener. "Toen zei ze dat ze het voor dat bedrag niet doet. Dat was erg jammer."

Sarike de Zoeten heeft hulp nodig bij de verzorging van haar zoon Bram. Ze heeft het gevoel dat sommige zzp-hulpverleners dit werk nu vooral kiezen vanwege de toegenomen tarieven. "Een kind opvangen is echt iets anders dan een jongen als Bram."

Directeur Aline Molenaar van Per Saldo ziet schrijnende gevallen. Ze noemt het voorbeeld van een man die 's nachts in zijn rolstoel moest blijven zitten, omdat er niemand was om hem naar bed te brengen.

Door de grote roostergaten in de zorg zijn zzp'ers namelijk hard nodig om de teams rond te krijgen. En een nieuwe hulp inhuren, is dus in sommige gevallen te duur.

Iemand met een pgb moet een zorgverlener sowieso het minimumloon betalen. Wat een professional per uur of dagdeel maximaal mag verdienen, wordt door de gemeente of zorgverzekeraar bepaald. Als het tarief van bijvoorbeeld een zzp'er hoger ligt dan dat maximum, moet de cliënt zelf bijbetalen.

SoloPartners is een brancheorganisatie voor zzp'ers in de zorg. De branche herkent dat bij pgb's via de Wmo en Zvw de budgetten achterblijven bij de tarieven. Een woordvoerder van de organisatie legt uit dat de tarieven afwijken, omdat volgens hem zowel het zorgstelsel als markt niet goed functioneert.

"Maar komt dat omdat de tarieven van de zzp'ers te hoog zijn of omdat de budgetten uitgaan van te lage tarieven? Een zzp'er moet wel zijn ondernemerslasten kunnen betalen en een inkomen overhouden", zegt de woordvoerder.

Soms nemen professionele zorgverleners genoegen met minder, ziet Aline Molenaar van Per Saldo: "Je hebt heel trouwe zzp'ers die al jaren bij een budgethouder werken. Die vinden het werk zo belangrijk dat ze rekening houden met welk tarief ze vragen. Maar we kennen ook heel veel zzp'ers die ver boven het tarief vragen wat de budgethouder krijgt om zorg in te kopen."

Budgethouder Nynke Koelma maakt zich zorgen om de toekomst, want ze zal vanwege het verloop van haar spierziekte steeds meer hulp nodig hebben. "Ik weet niet of ik daar de juiste mensen wel voor kan vinden", zegt ze. "Ik weet ook niet wat een oplossing kan zijn. Moeten de zzp'ers hun tarieven naar beneden doen of is het de verzekering die meer moet vergoeden? Wie is er aan zet?"

Minister Helder voor Langdurige Zorg en Sport verwijst naar de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg, waarin tarieven zijn vastgesteld die verzekeraars maximaal mogen vergoeden. Ze zegt dat haar ministerie geen invloed heeft op wat zzp'ers vragen voor de zorg en ondersteuning. In samenwerking met gemeenten en Per Saldo wordt er door het ministerie gewerkt aan een handreiking voor het berekenen van toereikende pgb-tarieven die gemeenten hanteren voor het vaststellen van een pgb.

Per Saldo vindt dat niet genoeg en wil dat richtlijnen voor gemeenten worden omgezet in verplichtingen, die bovendien ook moeten gaan gelden voor zorgverzekeraars, die ook pgb's vaststellen. "Alleen als over alle pgb-wetten dezelfde vaste tarieven gaan gelden die maximaal worden vergoed, kun je de onderhandelingspositie van de budgethouder tegen de zzp'ers verbeteren", zegt Per Saldo-directeur Molenaar.

Een uur in de rij staan voor een frietzaak of koekjeswinkel vanwege een video op TikTok. Het klinkt misschien gek, maar toeristen doen het volop in Amsterdam. Om de rijen in goede banen te leiden, zijn er soms zelfs 'rijmanagers' nodig. De zogenoemde 'TikTokrijen' leiden dus tot overlast, maar zijn tegelijk een goudmijn voor ondernemers.

Dat laatste merkt Paul Roy, eigenaar van een burgerrestaurant in Amsterdam. "TikTok heeft een grote rol gespeeld in ons succes. Natuurlijk focussen we vooral op ons product, maar als we klanten vragen hoe ze bij ons terecht zijn gekomen, is het antwoord vaak TikTok."

De kans op succes via TikTok is inmiddels groter dan via Instagram of Facebook, zegt Nina Idrus, werkzaam bij een marketingbedrijf dat zich specialiseert in het platform voor korte filmpjes, dat van oorsprong Chinees is. Idrus: "In het algoritme van TikTok maakt het niet heel erg uit hoeveel volgers je hebt. Ook met één volger en een goed filmpje kan je viraal gaan."

Het burgerrestaurant van Roy zet naar eigen zeggen niet bewust in op TikTok. Het zijn vooral klanten die hun ervaringen met zijn hamburgers online zetten. "Voor ons kwam het als een enorme verrassing dat we zo populair werden op TikTok. Wij hebben niemand in dienst om onze sociale media te beheren."

Deze toeristen vertellen waarom ze vanwege TikTok in de rij staan voor friet:

Om populair te worden op TikTok is een flinke dosis geluk nodig, bevestigt TikTok-expert Idrus. "Je kunt zelf op TikTok inspelen, maar je kunt ook bekend worden doordat andere mensen over jouw restaurant plaatsen. Dat laatste is vooral mazzel hebben, al helpt het natuurlijk als je eten lekker is en je op een goede locatie zit."

Dat niet iedereen te spreken is over de 'TikTok-rijen' weet Lony Scharenborg, winkelgebiedmanager van de Negen Straatjes in Amsterdam, waar veel van de rijen staan. "Aan de ene kant is het fijn dat sommige zaken succesvol zijn. Aan de andere kant veroorzaakt het veel overlast voor ondernemers in de nabijheid. Het is heel dubbel."

Zo moet een populaire patatzaak beveiligers inzetten en zwerfafval prikken vanwege de dagelijkse lange rijen. Bij een koekjeswinkel zijn er zelfs 'rijmanagers', zegt Scharenborg. Ook voor bewoners zijn de lange rijen soms vervelend. Volgens de gemeente Amsterdam kunnen terrassen soms niet meer worden neergezet, worden er menukaarten versimpeld en wordt er binnen meer wachtruimte gecreëerd om de rijen korter te maken.

De gemeente houdt de situatie in de gaten, maar vindt het vooralsnog vooral aan ondernemers om de drukte in goede banen te leiden. Amsterdam wijst er verder op dat niet alleen in de hoofdstad bepaalde plekken meer worden bezocht en gedeeld op sociale media als TikTok, maar dat dit een wereldwijde trend is.

Geregeld staan mensen een uur in de rij voor een broodje, terwijl er om de hoek tal van alternatieven te vinden zijn. "De angst dat je iets mist is, zeker als toerist, erg groot," legt Paul van Lange, hoogleraar psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, uit over dit fenomeen.

"Je bent bijvoorbeeld maar even in Amsterdam. Dan wil je niet thuiskomen en dat iemand tegen je zegt: ik heb deze tent op TikTok gezien, waarom ben jij daar niet geweest?"

Veel likes en lange rijen kunnen dan een teken zijn dat een bepaalde plek de beste is, zegt Cecilia Keuchenius van marktonderzoeksbureau Motivaction. "Zeker als je een stad niet zo goed kent, zijn dit soort signalen des te belangrijker."

En wie eenmaal in de rij staat, vindt het lastig die weer te verlaten. "Je hebt je tijd al geïnvesteerd in de rij", verklaart Van Lange. "En het feit dat er mensen achter jou aansluiten, voelt als een extra bevestiging dat het wel erg bijzonder moet zijn."

De landelijke storing bij Vodafone lijkt opgelost. Klanten kunnen volgens de telecomprovider weer mobiel bellen en gebeld worden. Ook 112 is weer te bereiken.

"We zijn nog wel bezig om met al onze klanten te testen of het echt werkt", zegt Jeroen Hoencamp, bestuursvoorzitter van VodafoneZiggo. "Maar op dit moment staan alle seinen op groen."

Vodafone meldde de storing vanochtend, en die bleek volgens de provider complex. Om 10.30 uur was volgens het bedrijf 70 procent van het netwerk weer hersteld en is dat percentage gedurende de rest van de dag opgelopen.

Ook ziekenhuizen waren gedurende de dag slecht of niet telefonisch bereikbaar. Die zetten tijdelijke noodnummers in waarop zij wel te bellen waren. "Voor zover mij bekend is er geen schade", zegt Hoencamp. "Maar we betreuren wel dat er overlast is geweest." UMC Utrecht, het OLVG in Amsterdam en het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam zeggen tegen de NOS dat het vervelend en onhandig was voor hun patiënten, maar dat er alternatieve communicatiemiddelen zijn ingezet en dat de situatie onder controle was.

Wat de oorzaak van de storing is wil Vodafone niet zeggen. De provider wil daar eerst meer onderzoek naar doen. "Maar we hebben geen enkele aanleiding om aan te nemen dat we gehackt zijn", zegt Hoencamp.

In februari was er ook een korte storing bij Vodafone. Volgens Hoencamp zijn twee storingen in zo'n korte tijd "helemaal uitzonderlijk" en staan ze los van elkaar.

Door een tekort aan vliegtuigen bij Transavia wordt 5 procent van de vluchten in april en mei gewijzigd of geannuleerd. Het bedrijf wil geen aantallen noemen, maar volgens de Volkskrant worden hierdoor 50.000 passagiers getroffen. De luchtvaartmaatschappij kan zeker tot en met mei niet over zes vliegtuigen uit zijn vloot beschikken.

Vier toestellen moeten aan de grond blijven omdat er problemen zijn met het papierwerk. Er is geen veiligheidscertificering voor de vliegtuigen, die Transavia leaset van de Roemeense luchtvaartmaatschappij Blue Air. Bij twee vliegtuigen is sprake van groot onderhoud en wachten de monteurs op onderdelen van vliegtuigbouwer Boeing.

Volgens Transavia kunnen de vluchten in de meeste gevallen (85%) omgeboekt worden, in de overige gevallen zijn ze dus geannuleerd. Naar schatting gaat het om respectievelijk 42.500 en 7500 gedupeerde passagiers. Zij zijn op 4 april geïnformeerd.

Een woordvoerder laat weten dat iedereen van wie de vlucht gewijzigd of geannuleerd is op volledige restitutie kan rekenen als daar behoefte aan is. Op basis van Europese regels hebben reizigers van wie de vlucht binnen twee weken voor vertrek wordt gewijzigd of geannuleerd ook recht op extra compensatie. Zij moeten dit zelf aanvragen. Reizigers die buiten deze termijn vallen, hebben hier geen recht op.

Het is nog niet duidelijk wanneer de vloot van Transavia weer compleet is. "We hopen dat zo snel mogelijk het geval is, maar we kunnen geen garanties geven", stelt het bedrijf.

Luchthaven Schiphol en het Havenbedrijf Rotterdam spannen een rechtszaak aan tegen de overheid vanwege de verdeling van frequenties voor 5G, bevestigt een woordvoerder van Schiphol naar aanleiding van berichtgeving in het FD. De rechtszaak leidt mogelijk opnieuw tot vertraging bij de komst van de snellere variant van 5G-internet.

De bedrijven vinden dat ze in het Nationaal Frequentieplan van minister Adriaansens (Economische Zaken) te weinig ruimte krijgen. Verdere innovatie en digitalisering wordt daardoor onmogelijk gemaakt, stellen ze. De Schiphol-woordvoerder geeft als voorbeeld de automatisering van de bagagekelder, waarvoor een eigen 5G-netwerk noodzakelijk is.

De luchthaven en de haven willen meer plek voor eigen, lokale 5G-netwerken op de nog te verdelen 3,5 GHz-band dan het kabinet in zijn plannen heeft gereserveerd. Ook maken ze bezwaar tegen hoe die schaarse ruimte wordt verdeeld. Dat gebeurt op volgorde van aanmelding: wie het eerst komt, die het eerst maalt.

Een kwart van de ruimte op de 3,5 GHz-band is gereserveerd voor lokaal gebruik, bijvoorbeeld voor de eigen mobiele netwerken die Schiphol en de Rotterdamse haven willen hebben. De overige frequenties worden geveild. Daarop kunnen telecomproviders dan bieden, zodat ze die (nog) snellere 5G-variant landelijk aan consumenten kunnen leveren. Het oorspronkelijke plan was om die veiling begin 2022 te houden, maar dat werd uitgesteld.

De veiling staat nu voor het najaar gepland, maar een woordvoerder van minister Adriaansens erkent dat de rechtszaak mogelijk tot uitstel leidt. "Het is nog niet duidelijk of de veiling kan doorgaan. Het is vervelend als er opnieuw vertraging zou ontstaan, maar tegen een besluit van de overheid mag je beroep aantekenen. Die zaak zullen we moeten afwachten."

Hij stelt verder dat er veel verschillende belangen spelen bij de verdeling van de 5G-frequenties en dat het ministerie heeft geprobeerd om daarbij een zo goed mogelijke afweging te maken.

Euronext, eigenaar van de Amsterdamse effectenbeurs, gaat de notering van zes kleinere bedrijven aan de beurs beëindigen. Hierdoor kunnen de aandelen van die bedrijven niet meer op de beurs worden verhandeld. Euronext neemt de maatregel omdat de zes ondernemingen geen accountant hebben die de jaarrekening controleert.

Het FD meldt het nieuws vanmorgen. Het is zeldzaam dat de eigenaar van de beurs een bedrijf schrapt. René van Vlerken, hoofd noteringen bij Euronext Amsterdam, zegt in de krant dat de maatregel wordt genomen "om de reputatie, stabiliteit en kwaliteit van de Nederlandse kapitaalmarkt te borgen".

Drie van de zes kleine bedrijven bevestigen tegenover het FD dat ze de aankondiging van de maatregel hebben ontvangen: Ladderproducent Alumexx, holdingbedrijf Lavide en digitalekaartenmaker Geojunxion. Twee bedrijven willen niet reageren, een was niet bereikbaar.

Beursfondsen (bedrijven die aan de beurs staan genoteerd), zijn zogeheten 'organisaties van openbaar belang' en moeten hun jaarrekening laten controleren door een accountant. Zes accountantskantoren in Nederland hebben de benodigde vergunning.

Directeur Peter Paul de Vries van de belangenvereniging voor kleinere beursfondsen MidkapNL zegt dat er voor kleine bedrijven geen accountants beschikbaar zijn. De beroepsorganisatie van accountants erkent in het FD de schaarste aan accountants, maar zegt ook dat een accountant een bedrijf kan weigeren omdat het de administratie niet op orde heeft.

Een meerderheid van de aandeelhouders van de Spaanse bouwgigant Ferrovial heeft vanmiddag voor de verhuizing van het hoofdkantoor naar Nederland gestemd. Ruim 93 procent stemde voor. Daarmee is de verhuizing definitief, ondanks felle tegenstand van de Spaanse regering. Die heeft nog tot het laatste moment geprobeerd om de verhuizing tegen te houden.

Ferrovial wil de verhuizing nog voor de zomer afronden om daarna zo snel mogelijk een beursnotering aan de AEX in Amsterdam te krijgen. Met een beursnotering in Nederland is het makkelijker om ook een volwaardige notering aan de Amerikaanse beurs te krijgen. Die moet voor het einde van het jaar rond zijn. Met een notering aan Wall Street zou het bedrijf makkelijker geld kunnen ophalen om verder internationaal door te groeien.

Ferrovial is het grootste bouwbedrijf van Spanje en bouwt daar onder meer spoorwegen , viaducten en vliegvelden. Het bekendste gebouw van Ferrovial is het iconische Guggenheim-museum in Bilbao.

Maar inmiddels vindt meer dan 90 procent van de activiteiten buiten Spanje plaats, op vijf continenten, maar vooral in de VS, Canada en Zuid-Amerika. De buitenlandse activiteiten worden formeel al geleid vanuit een klein kantoor in een bedrijfsverzamelgebouw in Amsterdam, waar vijf mensen werken.

De verhuizing is juridisch gezien een fusie van de Nederlandse en Spaanse tak. Het hoofdkantoor in Nederland zal aan dertig tot vijftig mensen werk bieden.

Eerder deze week stuurde de Spaanse staatssecretaris van Economische Zaken, Gonzalo García Andrés, nog een brief aan de topman van Ferrovial, waarin hij stelde dat de verhuizing geen enkel economisch voordeel opleverde. Het bouwconcern zou ook met een beursnotering in Spanje een tweede notering aan Wall Street kunnen bemachtigen.

Bovendien was de regering bereid om de wet nog aan te passen, mocht dat toch nodig zijn. De Spaanse regering dreigde ook een belastingvoordeel te schrappen als Ferrovial geen economisch voordeel kon aantonen van de verhuizing. Daardoor zou het bedrijf miljoenen extra belasting moeten gaan betalen.

Overigens is het inderdaad mogelijk om met de huidige regelgeving vanuit Spanje een tweede beursnotering in de VS te krijgen, maar dat gaat dan om aandelen zonder stemrecht. Wat betreft de belastingvoordelen schreef staatssecretaris Van Rij onlangs in antwoord op Kamervragen dat hem niet bekend is of er met de vestiging in Nederland belastingvoordelen zijn voor Ferrovial. De Belastingdienst heeft in aanloop naar het bekendmaken van de verhuisplannen geen contact gehad met Ferrovial.

Toen het bedrijf eind februari de verhuisplannen bekendmaakte, reageerden verschillende Spaanse kabinetsleden al furieus. Ferrovial werd ondankbaar genoemd, omdat het bedrijf groot was geworden dankzij Spaans belastinggeld voor talloze infrastructurele projecten.

Vicepremier en minister van Sociale Zaken Yolanda Díaz suggereerde dat het bedrijf naar Nederland trok vanwege de belastingen: "We hebben het over oneerlijke belastingconcurrentie. Laat ik duidelijk zijn: we moeten werken aan een Europa waar belastingparadijzen niet meer bestaan."

Maar de president-commissaris en grootaandeelhouder, multimiljardair Rafael del Pino, was onvermurwbaar. Hij zei dat bedrijven vrij zijn om zich te vestigen waar ze willen. Bovendien, de verhuizing van het hoofdkantoor heeft geen enkel gevolg voor het Spaanse deel van het bedrijf. "Ferrovial vertrekt niet uit Spanje."

Minister Adriaansens van Economische Zaken reageert verheugd. "We verwelkomen bedrijven, groot en klein, die zich hier willen vestigen." Tegelijkertijd is ze zich ervan bewust dat de verhuizing in Spanje tot publieke discussie heeft geleid. "Ik heb daar begrip voor. Het is echter een bedrijfsbeslissing waarin de Nederlandse overheid geen stelling neemt", schrijft ze.

Ze heeft Rafael del Pino en de bestuursvoorzitter van Ferrovial onlangs ontmoet. Die hebben de verhuisplannen toegelicht.

Voormalig ING-topman Ralph Hamers is alsnog berispt voor het overtreden van de gedragscode voor bankiers. De beroepscommissie van Tuchtrecht Banken stelt dat hij die code heeft overtreden vanwege het - later ingetrokken - voorstel uit 2018 om zijn salaris bij ING in een klap met 50 procent te verhogen, tot ruim 3 miljoen euro per jaar. Met het voorstel is volgens de commissie "het maatschappelijk vertrouwen in banken geschaad".

Het is de eerste keer dat een bestuursvoorzitter van een bank in Nederland een berisping krijgt voor zijn gedrag. Ook twee commissarissen van ING zijn berispt voor het salarisplan, dat indertijd tot ophef leidde en binnen enkele dagen werd teruggetrokken.

De Commissie van Beroep van Tuchtrecht Banken zegt dat de betrokkenen onzorgvuldig hebben gehandeld. Zo was het voorstel om het salaris in één keer te verhogen, terwijl dat volgens de commissie ook in stappen had gekund. Daarnaast was er intern al gewaarschuwd voor publieke en politieke kritiek op het voorstel, maar werd daar niet naar geluisterd. Ook kritiek van de minister van Financiën werd terzijde geschoven.

In een eerdere zaak bij het Tuchtrecht was Hamers nog vrijgesproken. Maar in hoger beroep is hij dus alsnog op de vingers getikt. De aanklager had om een beroepsverbod van twee jaar voor de commissarissen en een voorwaardelijk beroepsverbod van een jaar voor Hamers gevraagd. De commissie vindt een strenge afkeuring van het gedrag echter voldoende. Bij de berisping speelt ook mee dat de drie ING'ers "geen informatie wilden geven over de inhoud van de gesprekken die zij onderling hebben gevoerd", zo staat in het vonnis.

Bij ING liep ondertussen ook een strafrechtelijk onderzoek naar het niet naleven van witwaswetgeving door de bank. Hiervoor moest ING later 750 miljoen euro als schikking betalen. De raad van commissarissen had afgesproken dat er geen salarisverhoging zou komen als het onderzoek negatief zou uitpakken.

Ralph Hamers was van 2013 tot 2020 topman van ING. Onder zijn leiding kwam de Nederlandse bank meermaals onder vuur te liggen, onder meer door een witwasaffaire die leidde tot een schikking van 775 miljoen euro tussen ING en het Openbaar Ministerie. Vanwege die kwestie wordt hij persoonlijk strafrechtelijk vervolgd.

Hamers vertrok in 2021 bij ING om de Zwitserse bank UBS te leiden. Daar verdiende hij 12,7 miljoen euro per jaar. Vorige week moest hij bij de Zwitserse bank vertrekken. De raad van commissarissen vond iemand anders geschikter om UBS te leiden na de overname van het noodlijdende Credit Suisse.

Op Koningsdag verschijnt er geen papieren krant meer. DPG Media, eigenaar van titels als Trouw, de Volkskrant en het AD, meldt vandaag aan de abonnees dat de krant die dag niet wordt bezorgd.

Ook NRC - eigendom van het Mediahuis - verschijnt niet op Koningsdag. Dat geldt al langer voor Het Financieele Dagblad, De Telegraaf en Het Parool.

DPG zegt dat het niet meer lukt om op Koningsdag overal in Nederland kranten te bezorgen. "Door vrijmarkten zijn delen van met name steden vanaf vroeg in de ochtend niet bereikbaar voor de transportwagens en ook bezorgers hebben moeite alle adressen te bereiken."

Dat is ook de reden dat bijvoorbeeld Het Parool op Koningsdag al langer niet meer wordt bezorgd - veel plekken in de hoofdstad zijn dan moeilijk bereikbaar. Of het besluit ook te maken heeft met het tekort aan krantenbezorgers of kostenbesparing, is niet duidelijk.

De mediagroep schrijft dat er wel online nieuwsverslaggeving zal plaatsvinden.

Op andere feestdagen als Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag, Hemelvaartsdag en de kerstdagen is het al langer gebruikelijk dat er geen papieren krant verschijnt.

Het grootste deel van onze elektriciteit zal in de toekomst afkomstig zijn van de grote windmolenparken op de Noordzee. Daarvoor zijn de komende decennia enorme investeringen van tientallen miljarden euro's nodig. Landelijk beheerder van het hoogspanningnet Tennet presenteert daarom vandaag het elektriciteitsnetwerk zoals dat er aan het einde van de energietransitie uit moet zien.

Vernieuwing is hard nodig, want nu al piept en kraakt het op het Nederlandse elektriciteitsnetwerk. Zo is er op veel plaatsen te weinig capaciteit om stroom van wind- en zonneparken af te voeren naar de plekken waar de elektriciteit nodig is. Ook particulieren kunnen de stroom die ze opwekken met zonnepanelen niet altijd terug leveren aan het net. Bedrijven die over willen schakelen van gas op elektriciteit en zwaardere aansluitingen nodig hebben, komen op veel plaatsen op een wachtlijst.

Dat komt doordat er pas een nieuwe verbinding wordt aangelegd als er een concreet verzoek voor wordt gedaan. Tennet wil dit omdraaien en de verbindingen aanleggen waarvan verwacht kan worden dat we die in de toekomst nodig hebben. Dat gebeurt nu al op zee waar kabels naar toekomstige windparken gepland worden die nog niet door de overheid zijn aanbesteed.

Het bestaande hoogspanningsnet op land wordt uitgebreid en verzwaard om de overgang van gas naar elektriciteit voor huishoudens en bedrijven mogelijk te maken. Het gaat dan om wisselstroom (AC) die ook in woningen wordt gebruikt.

Omdat ook de grote industrieclusters in Nederland over moeten op elektriciteit, komen er elektriciteitssnelwegen waarmee gelijkstroom (DC) van de bron - bijvoorbeeld windparken op zee- naar de gebruiker wordt gebracht.

Die gebruikers zijn de industriegebieden rond de Eemshaven en Delfzijl, de industrie rond het IJ in Amsterdam, de havens van Rotterdam en Terneuzen en het industriegebied Chemelot bij Geleen in Limburg.

De gelijkstroomverbindingen zullen deels ondergronds aangelegd worden. Gelijkstroom kan beter, sneller en met minder capaciteitsverlies over grote afstanden vervoerd worden dan wisselstroom. De vraag naar zwaardere elektriciteitsaansluitingen in de industrie is veel sneller gestegen dan verwacht vanwege de hoge gasprijzen afgelopen jaar na de inval van Rusland in Oekraïne.

Doordat Nederland vanwege de klimaatdoelen moet overschakelen van olie en gas op duurzaam opgewekte elektriciteit, wordt het sterker afhankelijk van het weer. Grote windmolenparken op de Noordzee zullen het grootste deel van de elektriciteit gaan leveren. Tennet wil samenwerken met andere Noordzeelanden om de pieken en dalen van windenergie efficiënt op te vangen.

Dat betekent dat windmolenparken niet alleen verbonden moeten zijn met het land dat ze bouwt, maar ook met andere Noordzeelanden. De kabels op de Noordzee worden dan via platformen aan elkaar gekoppeld zodat Nederland bij een overschot elektriciteit aan bijvoorbeeld Denemarken of Engeland kan leveren en andersom.

Daarnaast moeten onderlinge stroomverbindingen het mogelijk maken om bij windstilte stroom van waterkrachtcentrales in Noorwegen te gebruiken of van kerncentrales in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

Wat zijn de problemen voor het stroomnet?

We legden het eerder uit in deze video:

Voor de uitwisseling van stroom op zee moeten er nog wel goede onderlinge afspraken gemaakt worden. De Noordzeelanden spreken hier binnenkort over op een conferentie van ministers en regeringsleiders in het Belgische Oostende.

Vorig jaar werd er een in het Deense Esbjerg een begin gemaakt met de samenwerking op de Noordzee. Na Nederland, Duitsland, België en Denemarken sluiten nu ook Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Frankrijk en Luxemburg zich bij deze samenwerking aan.

Hoe meer er onderling samengewerkt wordt, hoe minder gascentrales er achter de hand gehouden hoeven te worden om bij windstilte genoeg elektriciteit te hebben is het idee.

Het ministerie van Financiën heeft gevraagd of koningin Máxima zich minder wil uitspreken over de komst van een digitale euro. Dat schrijft het AD. De krant citeert bronnen binnen het ministerie die erop wijzen dat iedere keer als de koningin iets zegt over het onderwerp er negatieve reacties komen: "Na corona is de digitale euro de nieuwe wappie-magneet", haalt het AD een ambtenaar aan.

Het ministerie zegt tegen de NOS dat het gebruikelijk is dat er ambtelijk contact is en dat over de inhoud van dat contact geen mededelingen worden gedaan. Wel zegt een woordvoerder dat de koningin zich "nimmer heeft uitgesproken over de wenselijkheid van de invoering van een digitale euro".

Onder meer bij het IMF deelde Máxima afgelopen jaar haar enthousiasme over digitaal geld van centrale banken, oftewel central bank digital currency (CBDC). "CBDC's kunnen het beste van twee werelden bieden", zei Máxima. "Ze moedigen bedrijven aan om hun kosten te verlagen en om toegankelijkheid te verbreden."

Volgens het ministerie gaf de koningin aan welke voor- en nadelen er aan digitaal bankgeld zitten en bepleitte ze dat de gevolgen goed in kaart moeten worden gebracht. "Dit is volledig in lijn met het kabinetsstandpunt", zegt de woordvoerder.

Toch ging ze een maand later, voor het Europees Parlement, wel degelijk nadrukkelijk in op de invoering van de digitale euro. "Overheden kunnen de digitale euro gebruiken om financiële steun te geven aan lage inkomens", zei ze.

De toespraken leidden onder meer tot vragen (.pdf) van Forum voor Democratie en de SP. De partijen vinden dat Máxima een systeem promoot waarbij overheden inzicht krijgen in alles wat burgers kopen.

Rabobank-econoom Wim Boonstra zegt dat er met de speech van Máxima bij het IMF niets mis was, als je haar pleidooi met een wereldwijde blik bekijkt. "Digitale munten kunnen inclusie bevorderen, bijvoorbeeld voor mensen die geen toegang hebben tot een bankrekening. Dat speelt in Europa vrijwel niet. Het was een algemeen verhaal als ambassadeur tegen armoede en voor inclusie."

Ook Rens van Tilburg, directeur van denktank Sustainable Finance Lab, verbaast zich erover dat de koningin zou zijn aangesproken door het ministerie. "De koningin doet goed werk over de hele wereld om financiële diensten meer beschikbaar te maken voor armere mensen. Dat zij zoekt naar mogelijkheden en daarbij ook wijst op digitaal geld, is een logische invalshoek."

Volgens hem komt er vooral kritiek van mensen die de overheid wantrouwen. "De onrust rond de digitale euro gaat vooral over privacy. Daar moet goed naar gekeken worden. Alleen privacy is al in het geding nu er steeds minder met contant geld betaald wordt en meer via rekeningen van commerciële banken. Daar worden betalingen al bijgehouden."

Meer dan 35 uur werken per week? Vooral steeds meer twintigers hebben er niet echt trek in, constateerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag uit onderzoek onder afgestudeerden. Wie een diploma op zak heeft, kiest er steeds vaker voor om in deeltijd te werken. En opvallend: vrouwen gaan in de jaren na hun studie gemiddeld alleen maar minder werken in plaats van meer.

De NOS vroeg volgers van NOS op 3 op Instagram hoe zij kijken naar fulltime werken. "Ouderwets", klinkt het veelal. "Alle 'thuisklusjes' passen simpelweg niet naast fulltime werken én zorgen voor een baby en een hond", zegt Fay Geurts. Maar er zijn voor haar meer redenen om in deeltijd te werken: "De werkdruk is zo hoog, vooral door de hele tijd bereikbaar zijn, dat ik een dag nodig heb voor mijzelf." Dan gaat ze bijvoorbeeld wandelen of fietsen. "De natuur in."

Ook dertigers zien de voordelen van minder werken, zoals Renée Schmeetz (38). "Ik vind het zonde om zoveel tijd met werk kwijt te zijn", vat ze het samen. "Ik heb hiervoor fulltime gewerkt. Maar ik merkte dat ik in het weekend bezig was met alle praktische zaken, zoals poetsen. En ik wil ook nog leuke dingen doen."

Schmeetz is tekstschrijver. Sinds deze maand werkt ze bewust minder uren. Ook haar vriend werkt parttime. "Ik heb uitgerekend hoe het zou uitpakken. Met de vaste lasten lukt het prima. Ik heb met fulltime werken ook een buffer opgebouwd. Over een paar maanden kijk ik verder."

Mara Yerkes, hoogleraar interdisciplinaire sociale wetenschappen aan de Universiteit Utrecht, doet onderzoek naar deeltijdwerken:

Imme Visser werkt 28 uur per week: "Helemaal prima voor mij. Het hoogste aantal uren dat ik ooit in loondienst heb gewerkt." Visser is 33, en heeft met haar partner geen kinderen. Hij werkt op zijn beurt met 32 uur per week ook in deeltijd.

De door de inflatie duurder geworden boodschappen en de hoge huur spelen hen wel parten. "Ik kan niet alles doen wat ik wil. Maar ik zou er niet meer voor gaan werken."

Vrouwen gaan in de negen jaar na het behalen van hun diploma alleen maar minder werken, en mannen juist meer. Niet altijd omdat zij dat graag willen, blijkt uit de reacties op de oproep van NOS op 3.

"Ik zou graag naar 36 uur over vier dagen gaan. Helaas heb ik met de kosten van boodschappen financieel geen keuze om te minderen in uren", vertelt Bram Feenstra over zijn 40-urige werkweek." Wrang genoeg wil zijn vriendin die als banketbakker werkt juist graag meer werken dan haar huidige 24 uur per week. "Maar zij kan niet meer uren krijgen van haar baas, waardoor ik wel 40 uur moet blijven werken."

Docent Khuyen Ta stelt als docent, ook met een fulltime werkweek, amper de rekeningen te kunnen betalen. "Ik heb dit jaar al een paar maanden in de min gestaan. Ik zou overwegen om minder te werken, meer tijd over te houden en dan wel recht te krijgen op zorg- en huurtoeslag. Maar dat is ook niet mogelijk, omdat ik in de vrije huursector zit. Dus ik zit klemvast."

Veel mensen werken dus minder om meer vrije tijd te hebben. Maar ook als je fulltime werkt, houd je volgens de 29-jarige Nena genoeg vrije tijd over. "Met die uren blijft er genoeg tijd over voor het regelen van privé-afspraken, het huishouden, sporten en ontspanning. Ik vind dat deze generatie echt wel wat meer mag gaan werken, want dat is goed voor de economie, de banenmarkt. Met de huidige 36 uur is dat prima haalbaar."