Op dinsdag 13 juni om 16.00 uur verschijnt een opmerkelijk kort bericht op de website van wereldvoetbalbond FIFA. "Franse amateurclub is de eerste ontvanger van een betaling van het FIFA Clearing House", luidt de kop. Daaronder een foto van een trotse clubvoorzitter op een grasveld. Achter hem een tractor, een schuur en een zandpad.

Het bericht gaat verder: "Deze transactie, ter waarde van 159.990 euro, ontstond door de transfer van een speler die door SC Malesherbois werd opgeleid tussen zijn twaalfde en vijftiende. Hij ging naar een Europese topclub." Wie de speler in kwestie is, laat FIFA in het midden. Welke topclub hem aankocht? Nergens wordt het genoemd.

Volgens FIFA zijn dit soort details ook niet nodig om het punt te maken: deze transactie is namelijk een schoolvoorbeeld om aan te geven dat het nieuwe FIFA Clearing House werkt. Woorden als "fair", "efficiënt" en "integer" worden niet geschuwd om het eigen, sinds november 2022 werkzame, betalingssysteem te prijzen.

Het persbericht kan met recht een PR-stunt(je) worden genoemd. SC Malesherbois blijkt namelijk na zeven maanden de enige club ter wereld te zijn die geld heeft ontvangen vanuit het FIFA Clearing House, terwijl er 7.515 casussen zijn aangemeld. Daarnaast zijn er inmiddels al tientallen juridische procedures gestart door topclubs om onder betalingen uit te komen, zo blijkt uit gesprekken die de NOS afgelopen tijd voerde met betrokkenen.

"Afgelopen maanden spanden clubs tientallen zaken aan. Alleen ikzelf heb al zo'n twintig zaken behandeld als gevolg van het clearing house. Ik verwacht dat dit toeneemt in de toekomst", stelt Frans de Weger, naast advocaat ook voorzitter van het FIFA Dispute Resolution Chamber. Binnen deze 'kamer' worden contractuele geschillen behandeld in de internationale voetbalwereld.

Met name grotere Europese clubs zetten de hakken in het zand. De Weger: "Deze clubs beschikken over topjuristen. Soms proberen ze het proces te rekken, er helemaal onderuit te komen of minder te betalen. Zulke processen kunnen zomaar anderhalf jaar duren, zeker als zij ook nog de stap zetten naar sporttribunaal CAS."

Een verklaring? Zij krijgen nu te maken met een verplicht en geautomatiseerd betalingssysteem, waar er vóór het FIFA Clearing House een situatie gold waarin clubs als SC Malesherbois zélf facturen moesten sturen naar het buitenland.

Veel geld, bestemd voor opleidende clubjes, bleef zo op de plank liggen omdat clubs vaak niet in staat bleken om transfers van oud-spelers te monitoren. Ook de taalbarrière was een hindernis.

Maar de tientallen procedures vormen niet de enige kink in de kabel bij het nieuwe FIFA-project. Achter de schermen lijkt FIFA overweldigd door de hoeveelheid zaken. Een betrokkene stelt dat FIFA momenteel 'op zijn tandvlees' loopt vanwege de hoge werkdruk. De rij clubs die wachten op opleidingsgelden is inmiddels lang. Ook Nederlandse clubs hebben hiermee te maken.

Neem PSV. De Brabanders ontvingen naar verluidt 42 miljoen euro voor de wintertransfer van Cody Gakpo. Als jeugdspeler doorliep de 24-jarige aanvaller de hele opleiding van PSV, waar hij sinds 2007 actief was. Ter compensatie van dat opleidingswerk heeft PSV recht op 5 procent van de transfersom, omgerekend zo'n 2 miljoen euro verspreid in termijnen. Dat geld moet vanuit Liverpool via het FIFA Clearing House in Parijs naar Eindhoven gestuurd worden.

In theorie gaat dat zo, maar dat is niet de praktijk. In een reactie laat PSV weten dat het vooralsnog geen euro opleidingsgeld heeft ontvangen. Ook weet de club niet waarom de procedure bij deze op het oog zeer eenvoudige transfer (tussen twee gerenommeerde clubs uit twee gerenommeerde competities waarbij slechts één club aanspraak maakt op een opleidingsvergoeding) zo traag verloopt.

Voor Feyenoord (dat sterspeler Kökçü verkocht voor zo'n 25 miljoen), maar ook clubs als Ajax en AZ (waar vanuit het buitenland flink getrokken wordt aan zelf opgeleide spelers als Jurriën Timber en Tijjani Reijnders) is de Gakpo-deal het voorland. Zij weten nu al: het wordt lang, wellicht héél lang, wachten op het geld waar ze recht op hebben.

Procedures binnen het FIFA Clearing House kosten namelijk tijd. Veel tijd. Over veel schijven moet worden gekeken naar stapels papierwerk, geldstromen, de integriteit van clubeigenaren. Ook wordt onderzoek gedaan naar de opleidingsjaren en het carrièreverloop van voetballers.

Eerder schatte FIFA in presentaties dat het controleproces maximaal 121 dagen zou beslaan. Deze ambitie blijkt in de praktijk onhaalbaar. Sinds de opening van de winterse transferperiode op 1 januari zijn inmiddels al 187 dagen verstreken en 7.515 casussen gestart. Daarvan zitten 423 gevallen in de fase waarin ze intensief gecontroleerd worden en is er dus slechts één club uitbetaald: SC Malesherbois.

Wie de betrokken speler is? Een belletje naar de clubvoorzitter-voor-de-tractor-op-de-foto biedt uitkomst. "Dat is Benoît Badiashile", zegt hij trots in gebrekkig Engels over de talentvolle verdediger die begin dit jaar voor 37 miljoen transfereerde. Hij vervolgt in het Frans: "Hij speelde hier in de jeugd, ging naar AS Monaco en nu speelt-ie bij Chelsea."

Meer details kan de bestuurder uit het dorpje met 6.000 inwoners niet prijsgeven. "Dat weet onze penningmeester, maar die is op vakantie tot begin augustus."

Na een zeer chaotisch weekend bij Twitter, waarin gebruikers beperkt werden in het aantal tweets dat ze zien, pakt Meta nu heel bewust het podium. Het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp heeft een concurrent voor Twitter gelanceerd: Threads. Daarmee krijgt Twitter-baas Elon Musk te maken met de grootste concurrent tot nu toe.

De app, die vannacht officieel werd gelanceerd, is een afgeleide van Instagram. Op Threads kan je met een Instagram-account inloggen om zo je netwerk in één keer over te zetten naar de Twitter-concurrent. In plaats van dat je vanaf nul moet beginnen, een probleem voor andere alternatieven.

Instagram heeft meer dan twee miljard maandelijks actieve gebruikers. In de eerste zeven uur zijn er al 10 miljoen accounts aangemaakt bij Threads, meldt topman Mark Zuckerberg. Ook zijn er aantal sterren op actief, onder wie de bekende chef Gordon Ramsey (15 miljoen volgers op Instagram) en de Braziliaanse zangeres Anitta (64 miljoen volgers) en nieuwsmedia zoals The Economist en The New York Times.

Opvallend is dat de app vooralsnog niet beschikbaar komt in de Europese Unie. Dat heeft te maken met nieuwe regels, de Wet op Digitale Markten, die erop gericht is de machtspositie van grote techbedrijven zoals Meta te beperken. Vanuit het bedrijf klinkt de boodschap dat dit te veel onzekerheid met zich meebrengt.

Daarbij lijkt het specifiek te gaan om het feit dat Meta gebruikers hun data van Instagram wil laten 'meenemen' naar dit nieuwe platform. Maar dat mag een techgigant als Meta niet zomaar onder die nieuwe regels.

En dat is juist een cruciaal punt voor Meta. Een nieuw platform beginnen, hoe groot je als bedrijf ook bent, is buitengewoon ingewikkeld. In gesprek met The Verge zegt Adam Mosseri, de baas van Instagram, dat het een "riskant avontuur" is en dat kans dat het mislukt groter is dan dat het slaagt.

Na elf jaar afwezigheid greep Mark Zuckerberg de lancering van Threads aan om weer iets op Twitter te plaatsen:

Twitter is een platform dat vooral journalisten, politici, opiniemakers en wetenschappers trekt. Sinds Musk eigenaar werd van Twitter is er veel aandacht geweest voor allerlei alternatieven, zoals Mastodon. Dat bestond al een aantal jaar en gold even als het meest veelbelovende alternatief, maar heeft die rol vooralsnog niet kunnen waarmaken.

Een ander alternatief dat de afgelopen tijd veel wordt genoemd is Bluesky, waar je op dit moment alleen met een code van een andere gebruiker op terecht kunt, anders is er een wachtlijst. Afgelopen weekend, toen de limieten bij Twitter werden ingesteld, had Bluesky capaciteitsproblemen door de gestegen activiteit.

Hierdoor is het overduidelijk dat Threads op dit moment de meest geduchte concurrent van Twitter is. Maar wel een uit de stal van Mark Zuckerberg. Zijn bedrijf Meta heeft een geschiedenis met privacyschandalen. Bij de start zitten er geen advertenties in de nieuwe app, maar dat is bij succes wel het voor de hand liggende verdienmodel.

Alsof een digitale strijd tussen Twitter en Meta nog niet genoeg is, hangt ook nog een fysieke strijd boven de markt tussen Musk en Zuckerberg in de vorm van een kooigevecht. Musk begon met uitdagen vanwege de nieuwe app die Meta nu heeft gelanceerd. Of het daadwerkelijk tot een confrontatie komt is nog altijd niet zeker, The New York Times meldde afgelopen weekend wel dat er serieuze voorbereidingen aan de gang zijn.

Binance, de grootste cryptobeurs ter wereld, zet over een week definitief een punt achter de activiteiten in Nederland. Alle bestaande klanten worden op 17 juli overgenomen door de Nederlandse concurrent Coinmerce. In een persbericht zegt Binance dat het om honderdduizenden klanten gaat.

Precies een jaar geleden raakte Binance in problemen, nadat De Nederlandsche Bank (DNB) een boete van 3,3 miljoen euro had opgelegd. Het op de Kaaimaneilanden gevestigde bedrijf bood namelijk zonder vergunning cryptodiensten in Nederland aan. Dat Binance zich zo aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) onttrok, noemde DNB zeer ernstig.

Binance zegt de eigen klanten inmiddels te hebben geïnformeerd over hun overstap naar Coinmerce, dat wel een vergunning van DNB heeft. Zij moeten eerst zelf de keuze maken om hun cryptomunten gratis over te zetten.

De overgang zal vermoedelijk in stappen gaan. "Het cryptovermogen van de Nederlandse klanten bij Binance zal via een gecontroleerde transitie ondergebracht worden bij Coinmerce", zegt Coinmerce-ceo Jaap de Bruijn.

Na driekwart jaar van dalende huizenprijzen is daar afgelopen kwartaal een eind aan gekomen. De verkoopprijzen stegen met 2,8 procent ten opzichte van het eerste kwartaal van dit jaar, meldt makelaarsvereniging NVM.

De brancheorganisatie spreekt van een markt die aan het opveren is. "Nieuw aangeboden woningen vinden in alle prijsklassen sneller een nieuwe eigenaar. Onze leden zien het aantal bezichtigingen weer toenemen. Ook stijgt het aantal overbiedingen op woningen. De dynamiek is weer terug in de woningmarkt", zegt Lana Gerssen, voorzitter van NVM-vakgroep Wonen.

Ten opzichte van een jaar geleden zijn de huizenprijzen nog altijd gedaald en wel met 8,9 procent. Ook het aantal verkochte huizen daalde nog op jaarbasis, met zo'n 5 procent. Maar ten opzichte van een kwartaal eerder werden er fors meer verkocht, zo'n 20 procent. NVM-makelaars verkochten ruim 34.000 bestaande woningen en de doorsnee verkoopprijs was 410.000 euro.

De huizenprijzen daalden vorig jaar vooral door de stijging van de hypotheekrente en zorgen over de hoge inflatie. Maar de hypotheekrente is sinds eind vorig jaar stabiel. De inflatie is aan het afnemen en de lonen zijn aan het stijgen. "Kopers hebben meer vertrouwen in de woningmarkt door de loonontwikkeling en sterke economie", zegt Gerssen. Ook is de markt volgens de NVM inmiddels gewend aan de hogere rentestand.

Ook in de markt voor nieuwbouwwoningen ziet de NVM wat meer beweging. Er werden in drie maanden tijd ruim 4500 nieuwbouwwoningen en kavels verkocht. Dat is een stijging van 12 procent ten opzichte van een kwartaal eerder. Hiervoor daalde het aantal verkochte nieuwbouwhuizen acht kwartalen op rij.

De doorsnee verkoopprijs van een nieuwbouwwoning was 468.000 euro. Dat is 1,2 procent minder dan in het eerste kwartaal van 2023.

Vanwege tegenvallende verkopen werden er de afgelopen tijd veel nieuwbouwprojecten afgeblazen. De NVM roept de bouwsector nu op zoveel mogelijk door te bouwen. "Ik doe een oproep aan alle partijen om de ontwikkeling van nieuwbouw, mits goed afgestemd op de lokale vraag, door te zetten. De vraag is er. De beren op de weg moeten we samen aanpakken", aldus Gerssen.

Het kabinet heeft als streven dat er jaarlijks zo'n 100.000 woningen bij komen om het tekort aan woningen aan te pakken. Dat aantal dreigt dit en volgend jaar bij lange na niet gehaald te worden.

In de vijf grote steden zijn de huren in de vrije sector met 5 tot ruim 7 procent gestegen ten opzichte van een jaar geleden. Dat meldt huurwoningsite Pararius in de cijfers over het tweede kwartaal van dit jaar. Het gaat daarbij om de gemiddelde vierkantemeterprijs van nieuwe huurcontracten.

Pararius verklaart de prijsstijgingen door de groeiende krapte op de huurmarkt. In Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven werden de afgelopen drie maanden 27 procent minder huurwoningen in de vrije sector aangeboden dan een jaar eerder.

Een deel van de particuliere verhuurders zei de afgelopen tijd al woningen die vrijkomen niet opnieuw te verhuren, maar te verkopen. Ze vinden dat het rendement te laag wordt door kabinetsmaatregelen.

Volgens Pararius is de groeiende krapte dan ook geen verrassing. "Dit is een direct gevolg van de opeenstapeling van maatregelen die het kabinet heeft genomen en nog wil nemen", zegt directeur Jasper de Groot. Sinds dit jaar betalen particuliere verhuurders namelijk meer vermogensbelasting. En volgend jaar wil woonminister Hugo de Jonge maximumhuren invoeren voor een groot deel van de huursector.

Vanwege de krapte willen mensen ook steeds vaker meer betalen dan de gevraagde huurprijs. Dit overbieden komt vooral voor in de vijf grootste steden, bleek uit een rondgang van de NOS. Pararius registreert de gevraagde huurprijs en heeft er geen zicht op als mensen uiteindelijk een hogere huur betalen omdat ze hebben overboden.

De uiteindelijke huur die mensen betalen in de vijf grootste steden is door die overbieders dus nog harder gestegen dan de 5 tot ruim 7 procent die Pararius registreerde.

We gooien steeds minder huishoudelijk afval weg. Gemeenten hebben afgelopen jaar ruim 8 miljard kilo afval ingezameld, ongeveer 460 kilo per inwoner. Dat is het laagste niveau in bijna 30 jaar, meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers. Er werd vooral minder puin, houtafval en groente-, fruit- en tuinafval (gft) opgehaald.

Er werd bijna 10 procent minder gft-afval ingenomen. Volgens het statistiekbureau komt dat doordat 2022 een jaar was met veel droogte en weinig regen. Daardoor valt er minder blad van planten.

Bij het puin komt de daling volgens het CBS doordat er minder verbouwingen waren. In de coronajaren, 2020 en 2021, gingen veel mensen aan de slag met hun huis. Vooral in het eerste jaar met lockdowns werd er meer puin- en grondafval ingezameld.

Dat er minder afval wordt geproduceerd, ziet men ook bij het afvalscheidingsstation in Maarssen. Daar staan geen lange rijen meer zoals in de coronatijd, maar het is nog wel druk. "Op zaterdag lijkt het soms nog steeds op corona-achtige taferelen. Toen konden we niet iedereen helpen."

Ook het huishoudelijk restafval en pmd, de zwarte en de oranje inzamelbakken, zaten minder vol. In 2021 gooiden we nog bijna 200 kilogram aan dat afval weg. Afgelopen jaar was dat 15 kilo minder, namelijk 183 kilo.

In bijna 30 jaar tijd was de berg Nederlands huisvuil nog niet zo klein. Linda Nijenhuis van Milieu Centraal verklaart dit vooral door de ontwikkeling van de economie en landelijk beleid: "In de jaren 90, begin 2000 ging het goed met de economie, zijn mensen meer gaan consumeren en hadden ze daardoor ook meer huishoudelijk afval. Die stijgende lijn is in de jaren daarna afgenomen. Daarnaast heeft de Nederlandse overheid vanaf 2015 ingezet op minder restafval." Ze doelt onder meer op campagnes tegen voedselverspilling en het verplicht beprijzen van plastic zakjes.

Bij het afvalscheidingsstation in Maarssen merken ze nog niet veel van huishoudens die historisch weinig afval produceren. "Er zijn nu veel meer stromen die je kan scheiden. Voorheen was het huisvuil, dan gooiden we alles in een zwarte zak en weg. Nu heb je niet alleen huisvuil maar ook hout, plastic en groen. Er wordt zoveel uit gesorteerd, dan houd je ook minder huisvuil over."

Het besluit over verdere zoutwinning rondom het Twentse Haaksbergen is uitgesteld. De gemeenteraad gaat er nog niet over stemmen omdat er nog te veel onduidelijkheid is.

In een gebied boven de gemeente wil het bedrijf Nobian acht nieuwe boorputten openen om zout te winnen. Er is onrust onder inwoners voor overlast door de winning, maar vooral over wat er gaat gebeuren na de winning. Volgens bewoners en de inspectie heeft het zoutwinningsbedrijf nog geen goed plan voor het afsluiten van de boorputten.

Zoutwinning kan leiden tot bodemdaling en trillingen in de grond. "Daar zijn we als de dood voor. Dat die dingen niet goed worden afgesloten en dus een eigen leven gaan leiden, met alle gevolgen van dien", zegt Ludwig ten Broeke van bewonerscollectief Laat de Hoeve Niet Zakken. Ook het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en onderzoeksbureau TNO adviseren dat er beter moet worden gekeken naar de sluiting. De plannen voor het afdichten van de nieuwe cavernes schieten nog tekort.

Daar is het bedrijf het niet mee eens, zegt Yvar van den Winkel, directeur mijnbouw bij Nobian. Hij zegt dat het bedrijf alle adviezen van het SodM gaat bekijken en overnemen. In totaal wil het bedrijf ruim 14 miljoen ton zout uit de grond halen.

Maar nu heeft de gemeenteraad dus besloten de stemming later te houden. Bij de raadsvergadering stonden D66, PvdA, Nieuw Haaksbergen en Team DAP achter het niet behandelen van de zoutwinning. Zij vinden dat niet alle stukken op tijd beschikbaar waren om een beslissing te nemen. Zorgvuldigheid gaat voor, zeggen zij.

Het CDA en VVD sloten zich niet aan bij het doorschuiven. CDA'er Esther Diepenmaat vindt dat er in ieder geval over gesproken had moeten worden. Volgens haar geeft het advies van verkenner Bernard Wientjes geen aanleiding om de inhoudelijke behandeling te schrappen.

Aan de oppervlakte is er weinig te zien van de zoutwinning. Het grootste deel van het proces speelt zich af onder de grond:

Wientjes is door het ministerie van Economische Zaken naar Haaksbergen gestuurd om te bemiddelen tussen de gemeenteraad en het ministerie. Begin deze week kwam er vanuit Wientjes een extra advies. Daarin vroeg hij al om uitstel vanuit de gemeenteraad, maar ook door het ministerie.

Uiterlijk 17 juli moet er een beslissing worden genomen vanuit Haaksbergen. Wientjes: "Mijn advies als verkenner is om - als de raad inderdaad kiest voor uitstel - de besluitvorming te verschuiven naar uiterlijk eind september 2023." Het ministerie heeft al aangegeven te willen kijken naar uitstel van de deadline.

Daarbij pleit Wientjes voor een "alternatief besluitproces" voor de gemeente om tot een beslissing te komen. Zo kan de raad verschillende betrokkenen uitnodigen voor meer uitleg, zoals Nobian zelf en een expert vanuit het SodM.

Diepenmaat heeft kritiek op de manier waarop het ministerie omgaat met Haaksbergen: "Pas als er een 'nee' dreigt, wordt alles uit de kast gehaald om dat naar een 'ja' te dwingen." Ook VVD-raadslid Bart Woortman is kritisch op de rol van Wientjes. Hij is volgens de partij op pad gestuurd om de zoutwinning mogelijk te maken, linksom of rechtsom. "Een andere uitkomst is niet wenselijk voor de minister. We voelen ons Galliërs."

Er wordt overigens al tientallen jaren zout gewonnen uit Twente. Maar het nieuw geplande gebied vinden omwonenden te groot. Bij de huidige zoutwinning in de buurt van Hengelo en Enschede zijn de lege holtes in de grond voor de helft kleiner. Bij Haaksbergen willen ze meer zout winnen uit hetzelfde aantal putten, waardoor de cavernes groter zullen worden.

Bij de raadsvergadering waren ook veel inwoners aanwezig. Nadat het punt werd geschrapt van de agenda en de stemming niet doorging, verlieten ze de zaal.

Terwijl de voetbalwereld steggelt over het staken van competities vanwege de uitbraak van het coronavirus, gebeurt er ver buiten de schijnwerpers iets bijzonders. Op een Amsterdams kantoor zet een notaris op 16 april 2020 zijn handtekening onder de oprichtingsakte van de stichting FIFA Clearing House. Daarmee is de eerste formele stap gezet om van Nederland de controlepost te maken van alle transfermiljarden uit de voetbalwereld.

Spoiler: zover komt het niet. Een reconstructie van hoe wereldvoetbalbond FIFA Nederland inruilde voor Frankrijk.

Het plan dat de voetbalwereld voorgoed moet veranderen ontstaat in 2018 in het vergadercircuit van de FIFA. Onder anderen oud-Ajax-bestuurder Edwin van der Sar en toenmalig FIFA-functionaris Marco van Basten zijn erbij als in Londen de eerste contouren worden geschetst van het FIFA Clearing House, een controlekamer die moet toezien op alle geldstromen in het voetbal.

Binnen hoge FIFA-kringen heeft het plan haast. Onder leiding van president Gianni Infantino wil men grote financiële hervormingen doorvoeren als reactie op de losgeslagen transfermarkt.

Zeker negentien bedrijven melden zich bij een openbare aanbesteding om de organisatie op te tuigen. Uiteindelijk komt het Nederlandse Intertrust NV als winnaar uit de bus.

Amsterdam moet de standplaats worden, het Amstelgebouw de uitvalsbasis. FIFA richt in 2020 een stichting op die alles gaat voorbereiden. Een jaar later komt daar een bv bij. Alle transfersommen van alle professionele voetbalclubs ter wereld gaan in de toekomst via Amsterdam, is het idee. De nieuwe speurneuzen van FIFA zullen daar voortaan het foute geld eruit pikken en ervoor zorgen dat elke club netjes betaald krijgt als een speler wordt verkocht. Dat kan tientallen banen opleveren in Nederland.

Tegelijkertijd trekken FIFA-mensen en Intertrust-werknemers langs Nederlandse bankkantoren. Het clearing house heeft een bankrekening nodig om de transfersommen een paar dagen vast te houden tijdens het onderzoek. De FIFA gooit het net breed uit: alle grote banken worden benaderd, zeggen bronnen uit de bankenwereld. Bij in ieder geval ING en de Nederlandse tak van Deutsche Bank vinden gesprekken plaats.

Maar de banken zijn niet erg happig, krijgen de betrokkenen te horen in maandelijkse conference calls. "Ik krijg nog kippevel als ik eraan denk", zegt een bankier. "Je moet dan ook geld overmaken naar clubs in bijvoorbeeld Afghanistan." Na de miljoenenboetes die Nederlandse banken kregen, zijn ze terughoudend geworden met geldstromen uit risicolanden. "Niemand had zin in zo'n nieuwe partij. Het is voor ons nog gevaarlijker dan porno."

Dat ligt in lijn met een dieper bancair wantrouwen jegens de voetballerij. In 2017 waarschuwde toezichthouder De Nederlandsche Bank al voor risico's in de voetbalwereld: van gerommel met transfersommen, belangenverstrengeling bij zaakwaarnemers tot corruptie bij bonden en criminele infiltratie bij voetbalclubs. Twee jaar later besloot Rabobank geen profclubs meer aan te nemen als klant.

Tot vroeg in het najaar van 2021 heeft de FIFA nog vertrouwen in een goede afloop in Amsterdam. Op 25 september schrijft de bond nog in een vacaturetekst dat men op zoek is naar een 'hands on' bestuurder als ceo voor het clearing house. Gewenste competenties: kennis van "Nederlandse financiële regelgeving" en "excellente geschreven en verbale vaardigheden in zowel Engels als Nederlands".

Jeroen Slop, oud-financieel directeur bij Ajax en tegenwoordig KNVB-commissaris, ziet de vacature en besluit te bellen met de recruiter. "Een prachtige functie. Ik heb verstand van voetbaltransfers, ken de voetbalwereld en weet dat het idee van een clearing house fantastisch werkt in Engeland."

Aan de andere kant van de lijn is men minder enthousiast. "Iemand uit het voetbal: daar hadden ze geen behoefte aan", vertelt Slop. "Ik hoefde ook niet te solliciteren wat hen betreft. Ze mikten op iemand uit de bancaire wereld met verstand van regelgeving."

Vreemd, oordeelt Slop nu. Hij kreeg de indruk dat het FIFA bij dit project meer te doen was om "de touwtjes in handen te houden" dan echt vooruitgang te boeken in het belang van clubs. "Het schoot zijn doel voorbij."

Uiteindelijk vindt FIFA zijn gedroomde topman. Per 1 januari 2022 treedt Frans van Proosdij uit Oegstgeest in dienst bij het FIFA Clearing House. Met een carrière als toezichthouder bij DNB en bestuurslid van trustkantoor Citco is Van Proosdij geknipt voor de rol die FIFA beoogt.

Maar in Amsterdam, hoog in het Amstelgebouw, zal Van Proosdij niet werken. Tussen het plaatsen van de vacaturetekst en Van Proosdijs aanstelling neemt FIFA een rigoureus besluit. Een 'plan B' - zoals een directe betrokkene het noemt - wordt van stal wordt gehaald: de goede contacten tussen FIFA en Parijs.

Niet Nederland, maar Frankrijk moet de nieuwe thuishaven worden. Witwaszorgen bij de Nederlandse banken lijken de belangrijkste reden voor de ommezwaai. "Er ontstond dus een catch-22-situatie. FIFA wilde de transfermarkt opschonen, maar kon dat niet doen vanwege de hoge risico's die banken zagen", herinnert een betrokkene zich. "Dat werd een vicieuze cirkel. En toen kwam er plotseling een oplossing uit Frankrijk."

FIFA wil niet ingaan op vragen over de plotselinge koerswijziging. De keuze viel op Frankrijk vanwege "het belang van Parijs als financiële kruispunt en het excellente financiële toezicht in Frankrijk", mailt de bond. Ook stelt FIFA dat er "vertragingen" zijn opgelopen door covid en "andere factoren".

In Frankrijk gaan de zaken dan al vlot. In november 2021 dient de FIFA de aanvraag voor de benodigde vergunningen in. Nog geen jaar later gaat het clearing house van start. In de tussentijd is alles opgetuigd, zijn vergunningen verleend en, belangrijker nog, is het gelukt een partnerbank te vinden.

Begin dit jaar melden clubs de eerste transfers aan bij FIFA Clearing House in Parijs. Vanuit een statig pand bij Place de la Concorde bepalen de speurders sindsdien of het geld wel zuiver is.

Rond dezelfde tijd snijdt FIFA de laatste banden met Amsterdam door. Op 10 januari worden zowel de Nederlandse bv als de stichting uitgeschreven. Parijs is definitief de controlekamer van de voetbalmiljarden geworden. Met alle witwasrisico's van dien.

De banengroei in Nederland valt bijna stil. Hoewel het aantal functies dit jaar nog toeneemt met 1,4 procent is de verwachting dat het cijfer in 2024 terugvalt naar 0,5 procent. Er zullen dan ook sectoren zijn waar een krimp gaat plaatsvinden, zoals in de bouw en de financiële dienstverlening, maar de arbeidsmarkt blijft krap.

Dat valt te lezen in de jaarlijkse arbeidsmarktprognose van uitkeringsinstantie UWV. Die wijdt de afvlakking aan de lagere economische groei en de chronische krapte op de arbeidsmarkt. Ook het aantal nieuwe vacatures krimpt daardoor dit jaar met 119.000, zo'n acht procent, en volgend jaar nog eens met drie procent.

De afname van het aantal vacatures heeft volgens het UWV te maken met de lagere economische groei waardoor de banengroei in een lagere versnelling terechtkomt dan de afgelopen twee jaar. Behalve dat bedrijven minder produceren door de verslechterde economie, belemmeren ook de aanhoudende personeelstekorten de groei steeds meer, verwacht arbeidsmarktexpert Rob Witjes.

"In het verleden dicteerde vrijwel uitsluitend de economie de arbeidsmarkt", aldus Witjes. "Nu zien we dat vooral het arbeidsaanbod nadrukkelijker de grenzen van de economie gaat bepalen. Bedrijven kunnen door de ervaren krapte soms niet verder groeien." Volgens Witjes zullen zij andere manieren moeten bedenken om de productie te verhogen, zoals het inzetten op automatisering en het slimmer inrichten van processen en functies.

In 2022 telde Nederland nog bijna 1,6 miljoen nieuwe vacatures, het hoogste aantal ooit. "Daar is nu een einde aan gekomen."

Doordat er minder vacatures bij komen, zou je kunnen denken dat er minder werk te doen is en bedrijven dus ook minder behoefte hebben aan nieuw personeel. Maar dat is niet het geval, want vacatures ontstaan ook doordat personeel van baan wisselt of bijvoorbeeld met pensioen gaat.

Dus ook al zijn er minder vacatures, de krapte op de arbeidsmarkt blijft, zegt het UWV. "De krapte is grotendeels structureel, doordat vraag en aanbod inhoudelijk onvoldoende op elkaar aansluiten."

Er is volgens de uitkeringsinstantie vooral sprake van een 'kwalitatieve mismatch'. Dat betekent dat de competenties van mensen die werk zoeken niet altijd aansluiten op de vraag van werkgevers. Omscholing naar meer kansrijke beroepen kan volgens het UWV helpen.

De omstreden ondernemer Gerard Sanderink mag niet terugkeren bij zijn bouwbedrijf Strukton en ingenieursbureau Oranjewoud. Ook worden zijn aandelen bij een aparte beheerder ondergebracht, heeft de Ondernemingskamer bepaald.

De rechter ziet "gegronde redenen" om te twijfelen aan "een juist beleid en een juiste gang van zaken" bij Strukton en Oranjewoud. Zo zouden de banken geen zaken meer willen doen met Strukton als Sanderink zou terugkeren.

Ook door de crisis bij beide bedrijven besloot de Ondernemingskamer dat Sanderink voor langere tijd buiten de deur mag worden gehouden.

Hiermee is de val van de ooit zo succesvolle Sanderink compleet. In november stuurde een rechter hem al weg als topman van zijn ict-bedrijf Centric. Ook toen werden zijn aandelen onder toezicht van een aparte beheerder gesteld.

Centric heeft grote publieke instellingen en overheidsdiensten als klant. Onder meer het beheer van het datacentrum en de automatisering van De Nederlandsche Bank worden momenteel door Centric gedaan.

Eind april maakte de raad van commissarissen van Strukton en Oranjewoud bekend dat zij Sanderink definitief weg willen hebben. Hij was een maand eerder al geschorst. De uitspattingen van Sanderink zouden "de reputatie van de ondernemingen beschadigen", stelden ze in een persbericht.

Sanderink kwam de afgelopen jaren meerdere keren in opspraak door juridische procedures tegen zijn ex Brigitte van Egten. Inmiddels is hij getrouwd met Rian van Rijbroek, die bekendstaat als nep-it-deskundige en die veel invloed op Sanderink zou hebben.

Een bedrijf dat "verbloemt en verdraait", waarbij het gezag van de overheid schade heeft opgelopen. Dat zijn de vernietigende conclusies waarmee de man die moest toezien op de staatssteun voor KLM, staatsagent Jeroen Kremers, gisteren kwam. Vandaag debatteert de Tweede Kamer erover.

Kremers' verhaal begint in april 2020, net na het uitbreken van de coronacrisis. Passagiers namen nog nauwelijks vluchten, terwijl de kosten van vliegtuigmaatschappijen doorliepen. KLM dreigde om te vallen en dus kwam het kabinet met een gigantisch steunpakket van 3,4 miljard euro.

Het kabinet stelde daaraan voorwaarden en Kremers moest controleren of eraan werd voldaan. Hij schreef de afgelopen jaren meerdere verslagen, waarin zijn toon steeds strenger werd. Tot woede van KLM en de vakbonden, die vonden dat hij "buiten zijn boekje ging". Een reconstructie.

KLM lijkt gered als het kabinet aankondigt dat het bedrijf steun krijgt. Wel zijn er voorwaarden: zo moeten de kosten met 15 procent omlaag en moeten werknemers salaris inleveren, waarbij "de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen". Bonussen worden opgeschort en KLM moet bekijken hoe belastingontwijking door medewerkers kan worden voorkomen.

Tegelijkertijd moet KLM het aantal bestemmingen in stand houden en flink verduurzamen, onder meer door vaart te maken met het bijmengen van duurzamere brandstof. Een toezichthouder van de overheid moet kijken of KLM zich aan de voorwaarden houdt. Daarvoor mag hij aanwezig zijn bij alle vergaderingen van het bestuur en heeft hij "direct toegang tot informatie".

Die staatsagent wordt Jeroen Kremers. Hij werkte eerder bij ABN Amro en het ministerie van Financiën. Minister Hoekstra benadrukt dat Kremers geen deel uitmaakt van de raad van bestuur of raad van commissarissen van KLM.

"De state agent kan zich daardoor, namens de Nederlandse Staat, volledig richten op het houden van toezicht op de gemaakte afspraken", schrijft Hoekstra in een Kamerbrief.

In zijn eerste rapportage is Kremers positief. KLM is "op voortvarende wijze" aan de slag gegaan met de vermindering van de kosten, zelfs meer dan nodig was. Hoewel er heel wat discussie over was, is volgens Kremers ook voldaan aan de loonmindering van het personeel. "Er is sprake van een constructieve samenwerking hetgeen op prijs wordt gesteld."

Het enthousiasme over de doorgevoerde besparingen is een paar maanden later bij Kremers al verminderd. "Er is aan de zijde van het bestuur van KLM discussie over ontstaan", schrijft hij in zijn tweede rapportage. De onenigheid gaat over in hoeverre de bezuinigingen structureel moeten zijn en of er ook na 2022 kostenreducties moeten worden doorgevoerd.

Ook is er nog discussie over het KLM-personeel dat in het buitenland woont en in sommige gevallen minder belasting betaalt. Kremers zegt dat het om grote groep medewerkers gaat, die dankzij KLM gratis naar Schiphol kan vliegen om te werken. Hij vindt dat het bedrijf ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft, nu het in de lucht wordt gehouden met belastinggeld. KLM is het daar niet mee eens, het bedrijf zegt alle regels te volgen.

In zijn derde rapportage is Kremers somberder. De besparingen van KLM over 2022 waren dan wel "voortvarend", maar niet structureel. In 2023 moet nog honderden miljoenen extra worden bezuinigd, maar het bestuur geeft volgens hem geen sjoege. "KLM opereert zonder een goedgekeurd financieel meerjarenplan", concludeert hij.

Ook krijgt het personeel er 5 procent bij, tot verrassing van Kremers: "Hierover is de staatsagent niet tevoren geïnformeerd. Op de agenda van de raad van commissarissen van KLM heeft deze loonsverhoging niet gestaan."

KLM geeft aan dat het steeds moeilijker wordt om personeel te vinden op de krappe arbeidsmarkt. Op salarissen bezuinigen zou dat nog lastiger maken. "Door het afsluiten van nieuwe cao's werd verder onrust op Schiphol voorkomen", zegt het bedrijf.

Kremers wijst erop dat ook de piloten een flinke verhoging krijgen, terwijl er bepaald geen pilotentekort is. Dat geld had volgens hem bijvoorbeeld besteed kunnen worden aan een beter loon voor bagagemedewerkers, die enkele maanden daarvoor staakten op de luchthaven. Maar volgens KLM hebben piloten, net als het andere personeel, veel ingeleverd sinds de coronacrisis.

Vanwege de hoge inflatie hoeft KLM minder te bezuinigen dan was afgesproken., maar volgens Kremers wordt er 250 miljoen euro te weinig structureel bezuinigd.

Het topmanagement krijgt, tegen de afspraken in, toch een variabele beloning over 2019. Volgens KLM kon dit niet anders, door een uitspraak van de rechter over de transitievergoeding van oud-KLM-topman Pieter Elbers. Andere topmensen hadden daardoor volgens KLM ook recht op de bonus

Intussen maakt KLM weer winst, waardoor ook de winstdelingsregeling voor personeel ter sprake komt. In eerdere cao-onderhandelingen heeft het bedrijf beloofd die uit te betalen, in ruil voor een nullijn. Eind maart wordt duidelijk dat het personeel toch een winstuitkering krijgt, ook al is dat volgens Kremers niet volgens de afspraak.

KLM maakt een einde aan het steunpakket. Nu het bedrijf niet meer aan de voorwaarden hoeft te voldoen, is de weg vrij voor een winstuitkering.

Kremers verstuurt zijn laatste rapportage naar het ministerie van Financiën, zijn rol als toezichthouder is voorbij. Zijn eindconclusie: aan heel wat voorwaarden is niet voldaan, waardoor de financiële positie van de luchtvaartmaatschappij nog altijd zwak is. Hij wijst erop dat minister Kaag van Financiën naar de rechter zou kunnen stappen.

KLM kijkt daar heel anders tegenaan. "De steun van de overheid is effectief geweest en KLM is met succes door de crisis gekomen", schrijft de financieel directeur in een brief. En het bedrijf komt met forse kritiek op Kremers. Hij zou persoonlijke meningen hebben verwerkt in zijn rapportages, waarmee "hij buiten zijn opdracht treedt" en "onbegrip toont voor de verhoudingen in de internationale luchtvaart". De conclusies over piloten werken volgens het bedrijf "polariserend".

Nu is het de vraag wat minister Kaag gaat doen. Zij zegt "teleurgesteld" te zijn over de ontwikkelingen bij KLM en daarover in gesprek te gaan. Ook zegt ze te kijken naar juridische vervolgstappen. De uitkomsten van de evaluatie worden dit najaar verwacht.

Bijna de helft van het personeel bij VDL Nedcar in Born is per 1 november dit jaar zijn baan kwijt. De autofabrikant heeft nu nog bijna 4000 mensen in dienst, daar blijven er zo'n 2100 van over. Er zijn nu nog twee ploegendiensten per dag, met dit massaontslag gaat dat eind dit jaar naar een.

Dat er ontslagen zouden vallen bij VDL is niet onverwacht, het gaat al langere tijd niet goed met de fabrikant. VDL maakt nu nog auto's voor BMW, maar dat contract loopt volgend jaar maart af. Een nieuwe afnemer is nog niet gevonden en daardoor zou een groot deel van de werknemers sowieso zijn baan verliezen.

Er worden duizend vaste medewerkers geraakt door de ontslagronde. Daarnaast wordt afscheid genomen van alle uitzendkrachten, dat zijn er ruim 800. VDL sluit niet uit dat er nog meer ontslagen vallen volgend jaar. Het bedrijf streeft nog wel "om nieuwe projecten binnen te halen".

De werknemers van de automaker legden in mei meerdere keren het werk neer, zowel uit eigen beweging als met steun van de vakbonden. Er heerst ontevredenheid over het sociale plan dat er ligt als er ontslagen vallen. Volgens FNV en CNV is de vergoeding die werknemers nu krijgen niet genoeg, en de bonden eisen een verdubbeling. Tot nu toe is er bij gesprekken tussen VDL en de vakbonden daar nog geen akkoord over gekomen.

VDL-directeur John van Soerland zegt dat door de "turbulente omstandigheden op de automarkt" het te kort is gebleken om al het personeel aan het werk te houden. "Wij balen daarvan en naar onze medewerkers die hun baan gaan verliezen spijt ons dat."

Het voorstel van de directie van VDL ligt nu bij de ondernemingsraad. Die moet daar een advies over uitbrengen.

De inflatie is voor de tweede maand op rij opnieuw iets opgelopen. In mei waren de prijzen 6,1 procent hoger dan een jaar geleden, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. In maart was de inflatie nog 4,4 procent.

Eten en drinken is de belangrijkste categorie die duurder geworden is. Gemiddeld zijn de prijzen daarvan met 12,8 procent gestegen. De prijsstijgingen nemen wel iets af.

De prijsstijgingen van diensten, zoals horeca en pretparken, nemen nog altijd toe. Diensten zijn gemiddeld 6,1 procent duurder dan een jaar geleden.

De inflatie is wel aanzienlijk lager dan een half jaar geleden toen de inflatie nog ruim boven de 10 procent zat.

De loonsverhogingen die werkgevers en werknemers afspreken lopen nog altijd op. Uit cijfers van het CBS bleek al dat eerder dit jaar de cao-lonen met 5,5 procent zijn gestegen.

Volgens werkgeversvereniging AWVN zijn de cao-akkoorden die in mei zijn afgesproken opnieuw iets opgelopen. Uit voorlopige cijfers blijkt dat de gemiddelde loonsverhoging die afgelopen maand is afgesproken 7,8 procent was. Dat is de hoogste stijging die de werkgeversorganisatie ooit heeft gemeten.

De werkgevers verwachten dat het hoogtepunt van de loonstijgingen is bereikt. Mede doordat de inflatie lager is dan een paar maanden geleden en de krimp van de economie denken de werkgevers dat er later dit jaar minder hoge loonstijgingen worden afgesproken.

In andere Europese landen loopt de inflatie terug. Uit cijfers van Eurostat blijkt dat de inflatie in de eurolanden daalde van 7 procent naar 6,1 procent. In Spanje zakte de inflatie naar 3,2 procent. Een maand eerder was die nog 4,1 procent.

In Duitsland is de inflatie gedaald van 7,2 naar 6,1 procent. In Frankrijk daalde de inflatie van 6,9 naar 6,0 procent.

KLM heeft zich opnieuw niet gehouden aan de voorwaarden van het corona-steunpakket. Dat schrijft de toezichthouder, ook wel staatsagent genoemd, in zijn laatste verslag aan het ministerie van Financiën.

De vliegtuigmaatschappij kreeg tijdens de coronacrisis het grootste steunpakket van alle Nederlandse bedrijven, bij elkaar zo'n 3,4 miljard euro. Daar stonden wel een aantal voorwaarden tegenover. Zo moest KLM structurele bezuinigingen doorvoeren. Staatsagent Jeroen Kremers moest er de afgelopen jaren op toezien dat het bedrijf zich aan die voorwaarden zou houden.

En dat is keer op keer niet gebeurd, zegt Kremers. Zo heeft de vliegtuigmaatschappij te weinig structurele kostenbesparingen doorgevoerd. Terwijl laagbetaald grond- en cabinepersoneel en de top van het bedrijf volgens de afspraak in 2022 een deel van hun salaris inleverden, bleef volgens hem de bijdrage van het hoger betaald personeel "ver achter bij de voorwaarden".

KLM-personeel kreeg daarnaast vorig jaar, tegen de afspraken in, een winstdeling. Ook bleef de vliegmaatschappij belastingontwijking door vliegend personeel faciliteren. Volgens de staatsagent "verbloemt en verdraait" KLM dat in het jaarverslag, dat hij als "misleidend" bestempelt.

Al met al zijn de conclusies van de staatsagent somber. "De vermogenspositie van KLM is dermate zwak dat de steunoperatie niet een bedrijf heeft opgeleverd waarvan vertrouwd mag worden dat het ook bij nieuwe tegenvallers op eigen benen kan staan", schrijft Kremers.

"In plaats daarvan heeft de steun bij KLM een te ruime kostenpositie in stand helpen houden. Het gezag van de overheid heeft schade opgelopen"

KLM laat in een reactie aan het ministerie weten de kritiek van de staatsagent onterecht te vinden. Volgens de luchtvaartmaatschappij zijn de besparingsdoelen wel gehaald en is er naar draagkracht salaris ingeleverd. Het bedrijf beëindigde de lening en staatsgarantie vorige maand.

Ook vakbonden vinden dat het rapport van de staatsagent een verkeerd beeld schetst. De verslagen bevatten volgens hen "onjuistheden en persoonlijke meningen, waarbij bovendien onwelgevallige feiten worden genegeerd".

Minister Kaag schrijft in een reactie aan de Kamer dat er nog een verdere beoordeling komt van in hoeverre KLM zich aan de voorwaarden heeft gehouden. Op basis daarvan beslist het kabinet of er vervolgstappen komen, zoals een gang naar de rechter. Kamerleden reageren zeer kritisch op de handelwijze van de KLM. Donderdagochtend is er een debat over staatsdeelnemingen en dan komt ook de KLM aan de orde.

Koninklijke Horeca Nederland (KHN) is niet blij met de komst van een website waarop mensen voor veel geld reserveringen voor populaire restaurants kunnen overkopen.

Sinds vorig weekend worden op de website Appointment Trader reserveringen aangeboden voor twee zeer populaire Amsterdamse restaurants. Het platform verdient hierop door een percentage van 20 tot 30 procent van de verkoopwaarde zelf te houden.

Het doet denken aan Ticketswap, het systeem waarbij gebruikers hun kaartjes voor concerten en voorstellingen kunnen doorverkopen. Ze betalen daarvoor 5 procent per transactie aan Ticketswap.

De dienst van Appointment Trader is minder sympathiek, vindt KHN. "Er worden schaarse reserveringen verhandeld, waarbij vooral tussenpersonen financieel profiteren." Reserveren bij de restaurants zelf is gewoon gratis. Wel vragen duurdere restaurants vaak van tevoren een aanbetaling, maar die wordt volledig van de rekening afgetrokken.

Platforms voor overname van reserveringen staan in Nederland nog in de kinderschoenen, maar in de VS zijn ze normaler. Zo beschreef de Amerikaanse journalist Rachel Sugar vorige maand hoe zij via meerdere platforms reserveringen voor populaire tijden kon kopen voor het extreem populaire restaurant Carbone in New York.

Via de website van Carbone zijn tafels op de populaire tijden, tussen 18.00 uur en 22.00 uur, steevast binnen een minuut uitverkocht, maar op Appointment Trader en concurrent Cita Marketplace worden veel reserveringen aangeboden. Wie er morgen rond 19.00 uur wil eten, telt daar omgerekend ruim 600 euro voor neer. Dat is dus niet de maaltijd, maar alleen het recht om rond 19.00 uur in het restaurant plaats te nemen.

Op Appointment Trader in Nederland zijn de prijzen veel lager. Tot nu toe lijken er alleen reserveringen te zijn verkocht voor het Amsterdamse steakrestaurant Mr Porter en worden er nog alleen reserveringen aangeboden voor het Amsterdamse restaurant De Kas (ongeveer 110 euro voor een tafeltje op 10 juni om 19.00 uur).

Eigenaar van De Kas Jos Timmer vindt het net als KHN een verschrikkelijke ontwikkeling: "We doen er alles aan om een goede prijs-kwaliteitverhouding te hebben en om een restaurant te zijn waar iedereen terechtkan", zei hij gisteren in Het Parool. "Dit voelt alsof iemand je de regie van je eigen restaurant uit handen neemt, zonder dat je er iets aan kunt doen."

In de VS bestaat ook het platform ResX waarbij restaurantbezoekers hun reservering op het laatste moment van de hand kunnen doen als ze echt niet kunnen. Op dit platform mogen ze geen geld vragen voor de reserveringen. Wel moeten gebruikers om de populaire restaurants te kunnen zien maandelijks 10 dollar betalen.

De Nederlandse horecabranche en vooral de duurdere restaurants zien liever dat de reserveringen helemaal verlopen "zonder ongewenste inmenging van derden". Horeca-ondernemers steken volgens KHN "zeker in het topsegment veel tijd in het contact met gasten" en met deze dienst vervalt dat grotendeels.

Wat niet lijkt te verdwijnen is de ongekende drukte bij restaurants sinds de coronacrisis en dat we steeds vroeger reserveren, ook in de eenvoudiger restaurants. Ook die restaurants zitten steeds vaker al ruim van tevoren vol.

Voor horeca-ondernemers die er niet op zitten te wachten dat hun reserveringen worden verhandeld, adviseert de KHN dat zij in hun voorwaarden duidelijk vermelden dat reserveringen persoonlijk en niet overdraagbaar zijn. "Maar uiteraard ligt de beslissing daarover bij de ondernemer zelf."

Het moet overal in het land mogelijk blijven om gratis contant geld op te nemen bij Geldmaat-automaten. Minister Kaag van Financiën wil de banken hiertoe verplichten en de beschikbaarheid van contant geld wettelijk regelen, liefst voor het eind van het jaar.

"De toegang tot contant geld is cruciaal", vindt Kaag. "Niet iedereen vindt de weg in het digitale betalingsverkeer. Voor hen moet contant geld beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijven. Daarnaast is contant geld bij storingen in het elektronisch betalingsverkeer een belangrijke terugvaloptie."

De cashloze samenleving rukt op. De digitalisering van het betalingsverkeer, met pinnen en mobiel betalen, verdringt het gebruik van contant geld.

Voor een grote groep mensen is contant betalen echter belangrijk, omdat ze bijvoorbeeld moeite hebben met elektronisch betalen, of om uiteenlopende andere redenen liever contant betalen. Volgens een onderzoek uit 2021 van McKinsey in opdracht van de Betaalvereniging is een op de dertien Nederlanders afhankelijk van contant geld

"Contant geld is de enige vorm van publiek geld. Het is een publiek anker in het betalingsverkeer en draagt bij aan het vertrouwen in het bredere financiële systeem", aldus Kaag.

De huidige vrijwillige afspraken met banken rond Geldmaat-automaten bieden te weinig zekerheid dat er in de toekomst over voldoende contant geld beschikt kan worden. De banken worden wettelijk verplicht om de huidige infrastructuur van geldautomaten in stand te houden.

De afgelopen jaren hebben banken veel geldautomaten weggehaald of samengevoegd uit kostenoverwegingen. In 2015 telde Nederland ruim 8300 geldautomaten, in 2021 waren er nog maar 4900.

De kosten van het contant geld, de distributie en de basisinfrastructuur, zijn voor rekening van de banken. Volgens minister Kaag zijn dat in eerste instantie de drie grootbanken ABN Amro, ING en Rabobank, omdat zij gezamenlijk eigenaar zijn van Geldmaat en samen goed zijn voor 85 procent van de betaalrekeningen in Nederland. Andere banken maken gebruik van de Geldmaat-automaten tegen redelijke voorwaarden en tarieven.

Het is de bedoeling dat De Nederlandsche Bank (DNB) toezicht gaat houden op de naleving en waar nodig tot handhaving zal overgaan.

Het kabinet moet stoppen om met spoed geld uit te geven zonder dat de Tweede Kamer dat heeft goedgekeurd. Een brede meerderheid in de Kamer vindt dat er te vaak onnodig gebruikgemaakt wordt van de noodprocedure, bleek tijdens het jaarlijkse Verantwoordingsdebat. Daarin wordt teruggeblikt op het 'huishoudboekje' van vorig jaar.

De wet geeft het kabinet de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen bij uitgaven die grote spoed vragen het parlement te omzeilen. Dan gaat het bijvoorbeeld om het redden van een bank die op omvallen staat of bij een dijkdoorbraak waar snel iets aan gedaan moet worden.

Maar uit onderzoeken van de Algemene Rekenkamer, die op 17 mei werden gepresenteerd, blijkt dat het kabinet vorig jaar die procedure opnieuw vaak gebruikte zonder dat dat echt nodig was. Kamerlid Eelco Heinen van de VVD noemde voorbeelden als de aanschaf van ventilatoren voor scholen en de kosten voor de herdenking van het slavernijverleden.

De begroting werd in 2022 maar liefst 51 keer tussentijds aangepast, voor een totaalbedrag van bijna 42 miljard euro. Ongeveer de helft daarvan werd uitgegeven voordat de Tweede Kamer daar toestemming voor had gegeven.

Zo'n beetje de hele Tweede Kamer wil dat het kabinet terugkeert naar de gewone begrotingssystematiek, met effectieve controle door het parlement. Dat wil zeggen dat de begroting op Prinsjesdag wordt gepresenteerd en dat er op twee momenten, in het voorjaar en in het najaar, nog aanpassingen kunnen worden gedaan.

Incidentele uitgaven moeten zo veel mogelijk teruggedrongen worden en de spoedprocedure zonder parlementaire controle vooraf helemaal. Heinen heeft daarvoor een voorstel ingediend.

Hij vindt dat de route buiten het parlement om alleen nog gebruikt mag worden in situaties waar die voor bedoeld is. In de wet staat dat het moet gaan om een crisissituatie, waarbij uitstel "niet in het belang van het land is". Of daar sprake van is, is nu aan het oordeel van de minister. Een briefje om de Kamer te informeren, is voldoende.

Heinen wil dat de Kamer er toch een stokje voor kan steken als in die brief niet voldoende wordt onderbouwd dat er echt sprake is van spoed. Een minister moet bijvoorbeeld aangeven wat er misgaat als hij of zij moet wachten op het parlement.

Hij denkt dat het kabinet zijn lesje wel leert als de Kamer een paar keer op de rem trapt. Verschillende andere partijen in de Tweede Kamer reageerden positief op het plan van Heinen.

Ook minister Sigrid Kaag (Financiën) is als beheerder van de schatkist blij met het voorstel. "Ik steun de intentie, het is de juiste richting", zei ze, al heeft ze nog wel suggesties om het voorstel te verbeteren. Daarover wil ze de komende tijd overleg voeren. Ze vindt dat "een ventiel nodig is voor als er echt sprake is van spoed".

Kaag wil naar eigen zeggen niets liever dan het terugdringen van het aantal tussentijdse aanpassingen van de begroting. "Rust, reinheid en regelmaat is ook bij financieel beheer belangrijk."

Volgens haar gaat het wel beter dan in het verleden. Dit jaar is het nog maar zeven keer gebeurd. Vijf keer was dat om steun aan Oekraïne mogelijk te maken. "Er is echt wel een dalende trend, we moeten dat vasthouden", zei de minister.

De kans op een lichte economische recessie de komende tijd is toegenomen, maar dat vormt geen bedreiging van de financiële stabiliteit. De financiële positie van het merendeel van de huishoudens, bedrijven en banken is goed op orde, zo stelt het Centraal Planbureau (CPB) in de jaarlijkse Risicorapportage Financiële Markten.

"Het gevaar van een bankencrisis in Nederland lijkt beperkt en ook de financiële risico's vanuit de woningmarkt zijn beheersbaar," zegt CPB-directeur Pieter Hasekamp.

De Nederlandse economie en het financiële stelsel hebben de afgelopen jaren veel te verstouwen gekregen, van de Brexit en de coronacrisis tot de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis, maar heeft dat alles goed weten op te vangen, mede door het steunbeleid van overheden en centrale banken.

"De noodzakelijke afbouw van deze steun, in een tijd waarin nog veel economische onzekerheid heerst, brengt weliswaar risico's met zich mee, maar de financiële sector is voldoende weerbaar", aldus Hasekamp.

De weerbaarheid is de afgelopen jaren zelfs vergroot waardoor de risico's van financiële instabiliteit als gevolg van hoge inflatie en rente en dalende huizenprijzen in toom gehouden worden.

Huishoudens en financiële instellingen zijn het afgelopen decennium weerbaarder geworden tegen schokken vanuit de woningmarkt. Op de woningmarkt is een omslag zichtbaar door de hoge hypotheekrente en de dalende huizenprijzen. Maar de huiseigenaren lopen daarbij maar beperkt risico's. "De financiële positie van huiseigenaren is gemiddeld genomen verbeterd", schrijft het CPB. "Woonlasten en schuldratio's zijn gedaald en financiële buffers zijn toegenomen."

Voor kwetsbare groepen huiseigenaren zoals starters, jongeren en huiseigenaren met weinig vermogen, geldt die verbetering ook, maar is deze minder sterk. "Deze groepen kunnen minder goed schokken opvangen door gestegen lasten, gestegen rente, een lager inkomen, of dalende woningprijzen."

Banken zijn ook beter bestand tegen schokken op de woningmarkt door strengere regelgeving, grotere buffers en betere spreiding van hypotheken bij niet-banken, zoals verzekeraars en pensioenfondsen.

In de Verenigde Staten zijn de afgelopen maanden diverse banken in financiële problemen gekomen als gevolg van de stijgende rente en het grote aandeel onverzekerde deposito's.

Volgens het CPB staan de Nederlandse banken er beter voor en zijn ze weerbaarder door strengere regulering, hogere buffers, beter afdekking van renterisco's en minder onverzekerde deposito's.

Banken gaan, voor een deel van hun klanten, hun controles op witwassen versoepelen. Ze beloven dat klanten bij wie het risico op witwassen waarschijnlijk laag is, minder vragen van hun bank krijgen.

Dat is opvallend, want de afgelopen jaren werden de controles verder aangescherpt, mede onder druk van de toezichthouder. Banken namen duizenden werknemers aan om verdachte transacties te monitoren en om klantonderzoek te doen.

Vorig jaar sprak toezichthouder De Nederlandsche Bank het voornemen uit om meer in te zetten op een 'risicogebaseerde aanpak' van het voorkomen en bestrijden van witwassen en terrorismefinanciering. Dat wil zeggen dat klanten met een hoog risico op witwassen meer controles van banken krijgen dan klanten met een laag risico.

De Nederlandse Vereniging van Banken heeft naar aanleiding van gesprekken met de toezichthouder documenten opgesteld waarop banken hun beleid gaan baseren. Concreet betekent het dat een groot deel van de klanten die naar risicolanden op vakantie gaan, zoals Marokko, Iran en de Filipijnen, niet meer vragen krijgen over transacties die ze in het land hebben gedaan.

Een andere verandering is dat bedrijven en stichtingen niet meer apart informatie hoeven aan te leveren aan de bank over wie de eigenaar van het bedrijf is, als die informatie ook al in het UBO-register staat.

De bankenvereniging wil de komende tijd onderzoeken of er nog meer versoepelingen kunnen worden doorgevoerd, bijvoorbeeld bij de controles van bedrijven die in risicosectoren actief zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om autohandelaren en ijzerhandelaren.

Voor sommigen is het nu onmogelijk om een bankrekening te openen. Ook daar wil de bankenvereniging iets aan gaan doen.

Of de banken door de versoepelingen ook minder personeel inzetten op hun controle-afdelingen, kan de vereniging niet zeggen.

Schuldhulpverleners zagen het afgelopen jaar meer mensen met hoge inkomens, schrijft de branchevereniging voor schuldhulpverlening (NVVK) in zijn jaarverslag. Dat komt volgens de vereniging door de hoge inflatie en stijgende energiekosten.

"We zien voor het eerst een forse stijging van deze groep, die verwachting is helaas uitgekomen", zegt Marco Florijn, voorzitter van de NVVK. "Dat komt mede doordat de compensatiemaatregelen van de overheid vaak waren gericht op mensen met wat lagere inkomens en niet op de mensen die modaal of dubbel modaal verdienen."

Ook vroegen kleine ondernemers en zzp'ers vaker om hulp. Het gaat wel om een relatief kleine groep: vorig jaar waren het ruim 3400 mensen, het jaar daarvoor meer dan 2100. Toch noemt de NVVK de stijging zorgelijk.

"Ondernemers hebben vaak nog schulden uit de coronaperiode die de Belastingdienst binnenkort gaat invorderen", zegt Florijn. "Als de deurwaarders weer gaan lopen, zal er bij hen veel financiële stress ontstaan. Dat betekent een verdere stijging van het aantal melders bij ons."

Bij een melding kijkt een schuldhulpverlener samen met de ondernemers of het bedrijf kan worden doorgezet. Dat is door de coronasteun extra lastig geworden. "Het is daardoor best moeilijk te ontrafelen wat er nu precies aan de hand is in de onderneming", zegt Florijn. "Het is voor ondernemers echt belangrijk om snel hulp te zoeken."

Er zijn ook lichtpunten: de gemiddelde schuld daalde van ruim 42.000 euro naar 40.000 euro. Volgens de NVVK betekent dat dat mensen minder lang wachten met het vragen om hulp, waardoor hun betalingsachterstanden niet zo hard oplopen.

"Ook positief is dat het aantal betalingsregelingen is gestegen", zegt Florijn. "Daardoor hoeven mensen niet meteen de sanering in, maar kunnen we ze met een betalingsregeling helpen."