Drie dagen nadat Albert Heijn een "cybersecurity-incident" ontdekte in de eigen systemen brengt de supermarkt de boel "stap voor stap" weer op gang. Maar zo snel de supermarkt de stekker uit de systemen kon trekken, zo lang duurt het om alles weer zoals normaal te krijgen.

Het stilleggen van distributiecentra vanwege de hackaanval of poging daartoe had directe gevolgen voor de leveranciers die dagelijks de centra voorzien van onder meer groenten, fruit, zuivel en tienduizenden andere producten. Vanuit daar worden die producten naar de winkels gebracht.

De NOS sprak gisteren en vandaag met verschillende leveranciers. Geen van hen wil bij naam worden genoemd of worden geciteerd uit angst de relatie met Albert Heijn te beschadigen.

Uit de gesprekken blijkt dat veel leveranciers op zondag van Albert Heijn te horen kregen dat ze niet aan aan distributiecentra konden leveren. Het gevolg was dat producten zich bij de leveranciers opstapelden. Sommige producten zoals appels kunnen wel een paar dagen in de opslag blijven liggen, maar voor andere producten, zoals sla of frambozen, geldt dat niet.

Creatief met voorraad

Hoewel veel producenten hun producten bij andere supermarkten kwijt konden, hebben sommige leveranciers waarschijnlijk het een en ander moeten weggooien, zegt Jan Fransoo. Hij is hoogleraar Operations en Logistiek Management aan de Tilburg University.

"De meeste problemen ontstaan dan bij de verse producten die bewerkt zijn. Gesneden groenten kun je bijvoorbeeld niet bewaren, dus daar zal veel van zijn weggegooid", zegt Fransoo. "En denk ook aan kant-en-klaarmaaltijden."

Leveranciers die de NOS sprak geven aan nog geen partijen te hebben weggegooid. Ze zeggen creatief te moeten zijn met hun voorraden. Sommigen verkopen hun producten op de lokale markt, anderen verwerken hun fruit tot sap en jam, anderen geven aan tijdelijk minder te oogsten.

Geen voorraadinformatie

Nu Albert Heijn de keten weer langzaamaan opstart, moet het systeem van productie tot het vullen van de schappen weer zo snel mogelijk zoals normaal draaien. Maar dat gaat niet zomaar, vanwege het volledig geautomatiseerde systeem bij Albert Heijn.

Om kosten te besparen is het systeem bij de winkels zo strak mogelijk georganiseerd. Binnen enkele seconden na het afrekenen van een product weet Albert Heijn wanneer het product wordt aangevuld en in welk schap het moet komen te liggen.

Winkels en distributiecentra hebben door de storing niet kunnen bijhouden welke producten er bij supermarkten in en uit zijn gegaan. "Er zijn dingen verkocht en er waren problemen in de belevering, dus de voorraadinformatie zal vrijwel zeker niet kloppen", zegt Fransoo.

Volgens Martine van Gangelen, operationeel manager bij het distributiecentrum in Zaandam, wordter nu met man en macht gewerkt om de winkels weer te bevoorraden. "Sinds gisteravond zijn we weer bezig, en vanavond gaan we met 120 man aan de slag."

Ze vertelt over het begin van de digitale problemen, op zondag:

Dat er veel vraag was naar producten, doet hoogleraar logistiek Wout Dullaert denken aan de coronapandemie. "Plotseling was er toen meer vraag naar handschoenen en wc-papier. Een keten die is ingericht op efficiëntie kan dit soort plotselinge wijzigingen niet aan."

Piekvraag

Omdat het systeem nog niet helemaal is opgestart, vermoedt Fransoo dat er met de hand moeten worden geteld. En dat gaat langzamer dan normaal. Daardoor zullen niet alle producten meteen weer in de winkels liggen. "Ze zullen eerst kijken naar de kritische producten, en producten waar veel vraag naar is", verwacht hoogleraar Fransoo.

"Ik denk dat ze bij de herbevoorrading wellicht wat ruwere inschattingen gaan maken van wat er nodig is", zegt Dullaert, verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarbij kan Albert Heijn tegen grenzen aanlopen bij het transport, omdat er zoveel winkels flink moeten worden bijgevuld. "Dat leidt gegarandeerd tot een piekvraag", zegt hij.

Albert Heijn zegt dat het weer vullen van alle schappen in de winkels een kwestie van dagen is, maar de keten geeft ook aan dat het tijd kost om weer volledig operationeel te zijn. De supermarkt heeft tijd nodig om het systeem weer zo strak georganiseerd te krijgen zoals het was voor de hackaanval. Een volledig herstel zal volgens Fransoo wel meerdere weken duren.

Kostenplaatje

Het is de vraag wat het Albert Heijn al met al gaat kosten nu de supermarkten en leveranciers een tijd lang minder konden verkopen. Toch verwacht Fransoo geen blijvende schade in de relatie tussen producenten en de supermarkt. "Daar is de keten te belangrijk voor. Ze moeten nog jarenlang verder met Albert Heijn."

De gasprijs heeft het hoogste niveau bereikt sinds de gascrisis na de Russische inval in Oekraïne. Op de Europese groothandelsmarkt stond de prijs vanmorgen vroeg even boven de 87 euro per megawattuur.

In februari, voor de Verenigde Staten de aanval op Iran openden, was de prijs nog zo'n 30 euro per megawattuur. Door aanvallen vanuit Iran en nu ook Houthi's uit Jemen worden in het Midden-Oosten belangrijke raffinaderijen en leidingen voor vloeibaar gas (lng) geraakt.

Na een piek in september van 82 euro, daalde de prijs door de afkoelende gevechten rond de Perzische Golf. Maar sinds begin deze maand loopt de prijs na nieuwe Houthi-aanvallen weer sterk op.

De hoge gasprijs is slecht nieuws nu de zomertemperaturen zo goed als voorbij zijn. De ondergrondse gasvoorraden in Nederland zijn momenteel tot zo'n 64 procent gevuld. Dat is een stuk lager dan de voorgaande jaren.

Prijsvergelijkers verwachten daarom dat huishoudens een stuk meer gaan betalen voor gas. Niet alleen consumenten met een flexibel contract hebben last van de hoge prijzen, ook voor wie het vaste contract afloopt kan het gevolgen hebben.

Albert Heijn verwacht dat alle distributiecentra "in de loop van de dag" weer in bedrijf zijn, zo meldt het concern.

Het opstarten van de distributiesystemen betekent niet dat ook de levering van alle groente en fruit direct weer gaat beginnen. Albert Heijn zegt "toe te werken naar het hervatten" van de reguliere leveringen van versproducten in de supermarkten.

Wel benadrukt Albert Heijn dat per winkel het aanbod kan verschillen en dat ook niet elk product meteen weer voorradig zal zijn. Dat komt doordat alle systemen "stap voor stap" en ook zorgvuldig en veilig moeten worden hersteld en herstart, zegt het bedrijf. "Dit kost tijd en vraagt veel van onze collega's en klanten."

Nog minder druk

NOS-verslaggevers bij diverse distributiecentra van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall zagen dat er vanmorgen meer activiteit was dan maandag en dinsdag, toen het concern alle systemen had platgelegd vanwege een cyberincident. Wel is het nog altijd minder druk dan normaal.

Klanten die hun boodschappen via Albert Heijn willen laten thuisbezorgen moeten nog geduld hebben. Wanneer het online bestellen en bezorgen weer mogelijk is wordt niet vermeld. Ook de klantenservice en de app zijn nog niet bereikbaar.

De Nederlandse chipmachinemaker ASML heeft een succesvol derde kwartaal achter de rug. Bovendien zegt het bedrijf nu al interesse bij klanten te zien om in de komende paar jaar chipmachines te bestellen. "Veel gesprekken met klanten gaan nu over de periode na 2027", zegt topman Christophe Fouquet bij de presentatie van de kwartaalcijfers.

ASML profiteert enorm van de investeringen in kunstmatige intelligentie en andere technologie waarvoor chips nodig zijn. ASML-klanten verwachten dat ze zelf tot zeker 2028 niet aan de vraag naar chips kunnen voldoen, zegt Fouquet. "Voor ons betekent dat op korte termijn meer vraag."

ASML heeft naar eigen zeggen nu al veel bestellingen voor 2028 binnengekregen. "Maar er is ook grote belangstelling om nu al bestellingen te plaatsen voor 2029 en soms zelfs 2030."

Het betekent dat ASML hard moet werken om aan de vraag naar zijn chipmachines te voldoen. Drie maanden geleden zei het bedrijf dat het zijn capaciteit voor EUV-machines moet vergroten. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat chipmachines kan maken met deze technologie, die werkt met extreem ultraviolet licht.

Het bedrijf sprak eerder de ambitie uit om in 2027 30 procent meer capaciteit voor deze machines te hebben dan dit jaar. Daar zou in 2028 nog eens 30 procent bovenop moeten. "Maar om eerlijk te zijn, wordt het steeds duidelijker dat 30 procent in 2027 en 30 procent in 2028 er niet voor zal zorgen dat we aan de vraag van onze klanten kunnen voldoen", zegt Fouquet nu.

Flinke winststijging

De verkoop van EUV-machines is de grootste aanjager van de hogere omzet en winst die ASML boekt. De afgelopen drie maanden verkocht het bedrijf voor 11,6 miljard euro, onder meer door de verkoop van nieuwe machines en upgrades van bestaande machines.

De winst kwam in het afgelopen kwartaal uit op bijna 5 miljard euro. Dat is flink meer dan in dezelfde periode de afgelopen jaren: toen was de winst in het derde kwartaal telkens rond de 2 miljard euro. "Al met al zou ik zeggen dat het een zeer, zeer sterk kwartaal was", zei Fouquet.

In 2026 heeft ASML tot nu toe ruim 10,6 miljard euro winst gemaakt. Het bedrijf verwacht dit jaar 65 machines naar klanten te versturen, 50 procent meer dan afgelopen jaar. Ook werkt het bedrijf aan upgrades van zijn machines, waardoor klanten in dezelfde periode meer chips kunnen maken. Klanten van ASML zijn onder meer chipmakers TSMC, Samsung en Intel.

ASML is een van de grootste bedrijven wereldwijd en is van aanzienlijk belang voor de Nederlandse economie. De Nederlandse chipindustrie is mede dankzij ASML enorm gegroeid in de afgelopen jaren en zorgt voor tienduizenden banen.

Amerikaans wetsvoorstel

Naast de uitdaging om te voldoen aan de vraag van de chipindustrie, heeft ASML nog steeds te maken met een Amerikaans wetsvoorstel dat het zakendoen in China voor het bedrijf zo goed als kan stilleggen. Voorstanders van dat wetsvoorstel willen daarmee voorkomen dat ASML zijn chipmachines aan China kan leveren of onderhouden.

ASML's financiële topman Roger Dassen hoopt dat het Amerikaanse Congres na de tussentijdse verkiezingen in november inziet dat het voorstel geen goed idee is, meldt het ANP. In juni reisde minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel al naar de VS om zijn zorgen te bespreken. Hij zegt dat de wet er juist voor gaat zorgen dat China sneller westerse technologie gaat kopiëren. China is dit jaar naar verwachting goed voor zo'n 20 procent van de zaken die ASML doet, zegt het bedrijf vandaag.

Ahold laat weten dat het bezig is met een "gecontroleerde herstart van bepaalde systemen". Ook zegt het moederbedrijf van Albert Heijn dat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat er klantgegevens zijn gestolen bij het cyberincident waar Ahold sinds zondagmiddag mee te kampen heeft.

Op vragen van de NOS welke systemen worden herstart, geeft Ahold nog geen antwoord.

Aan het einde van de ochtend werd al duidelijk dat Albert Heijn weer supermarkten is gaan bevoorraden. Sinds gisteren ligt het werk in een deel van de distributiecentra stil. Daardoor begonnen in supermarkten de schappen leeg te raken.

"Er zijn op dit moment meerdere distributiecentra operationeel om onze winkels te bevoorraden", schrijft Albert Heijn in een verklaring. "Daarnaast zetten we vandaag op verschillende manieren extra leveringen in." Albert Heijn wil verder niet zeggen wat dit precies inhoudt, vanuit welke distributiecentra wordt geleverd en om welke producten het gaat.

Vakbond CNV bevestigt de leveringen. "Er wordt vanuit verschillende distributiecentra geleverd", zegt bestuurder Jacqueline Twerda. Het is onduidelijk welke dat precies zijn.

'Houtje-touwtje'

De leveringen gaan niet heel gecoördineerd, meldt een bron aan de NOS die bekend is met het logistieke proces. "Het is echt houtje-touwtje. Alle bederfelijke spullen worden uitgereden, maar waar die naartoe gaan is willekeurig. Ze gaan gewoon rijden en dan zien ze wel waar ze het kwijt kunnen."

Volgens Albert Heijn kunnen er ondanks de bevoorrading wel lege schappen blijven. "Naar verwachting blijven bijvoorbeeld langer houdbare producten, non-food, diepvriesproducten en brood beter beschikbaar dan bepaalde versproducten, zoals groente en fruit. We werken hard aan het volledig herstellen van onze leveringscapaciteit."

Cyberincident

Albert Heijn, Etos en Gall & Gall maakten gisteren bekend sinds zondagmiddag last te hebben van een cyberincident.

De website, apps en klantenservice van de winkels zijn door technische problemen niet bereikbaar. Online bestelde boodschappen konden niet worden bezorgd en de elektronische schapkaarten gaven gisteren verkeerde prijzen aan.

Inmiddels zijn de prijzen volgens Albert Heijn weer correct. "De actuele Bonusprijzen zijn hier nog niet zichtbaar, maar de kortingen worden wel gewoon bij de kassa verrekend." De spaarsystemen werken niet.

Albert Heijn wil nog niks zeggen over wat er precies aan de hand is. "We hebben preventief onze systemen uitgezet om onze systemen te beschermen", zei CEO Margaret Versteden-van Duijn gisteren tegen de NOS. Bronnen in de beveiligingswereld melden dat Albert Heijn verdacht aanvalsverkeer op zijn systemen heeft geïdentificeerd.

Ook vandaag is het nog niet mogelijk om online boodschappen te bestellen of te laten leveren. De systemen die dat regelen werken nog altijd niet. De klantenservice blijft onbereikbaar.

De grens voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) gaat volgend jaar omhoog van 470.000 naar 500.000 euro. Verder wordt verduurzaming voortaan standaard onderdeel van de NHG-voorwaarden bij huizen met een slecht energielabel.

De NHG is een regeling die huizenkopers beschermt tegen financiële risico's, onder meer door een korting op de hypotheekrente. De regeling geldt alleen bij woningen met een waarde onder een bepaalde grens. Die grens wordt jaarlijks bepaald. In 2022 lag die op 355.000 euro en dit jaar op 470.000 euro.

Volgens NHG-directeur Roald van der Linde is het hard nodig om die grens voor een gunstige lening opnieuw te verhogen. Hij wijst op de almaar stijgende huizenprijzen. De NHG is daarom de afgelopen vijf jaar ook hard gestegen.

Hogere energiekosten

Vooral kopers van huizen met een slecht energielabel (E, F of G) moeten volgens Van der Linde worden geholpen. Zij hebben hogere energiekosten.

De NHG wil met nieuwe verduurzamingsvoorwaarden voorkomen dat die huizenbezitters in geldproblemen komen. Mogelijkheden om verduurzaming mee te financieren bestaan al, maar in de praktijk blijkt dat veel mensen er geen gebruik van maken.

Met ingang van komend jaar wordt daarom bij iedereen die een NHG-hypotheek afsluit voor een E-, F- of G-woning standaard 20.000 euro gereserveerd voor energiebesparende maatregelen.

'Maandlasten vallen mee'

Volgens Van der Linde vallen de gevolgen voor de totale maandlasten mee. "Dan praat je over een paar tientjes extra", licht hij toe in het AD. "Maar als je dat geld ook echt gebruikt om te verduurzamen, dan verdien je dat geld terug."

Het extra verduurzamingsbedrag wordt overigens geen verplichting. Als mensen echt niet willen, mogen ze ervan afzien, benadrukt Van der Linde.

De NHG spreekt van "een eerste stap" om de Nederlandse woningvoorraad te verduurzamen. De organisatie roept banken en andere hypotheekverstrekkers op om te kijken of ze de maatregel ook mogelijk kunnen maken voor duurdere huizen.

Nog altijd kunnen klanten van Albert Heijn, Etos en Gall&Gall niet terecht bij de apps, website en de klantenservice. Albert Heijn kan vanochtend nog geen update geven over wanneer de systemen weer gaan draaien.

Gistermiddag maakte de CEO van AholdDelhaize Europa bekend dat het gaat om een online veiligheidsincident. Uit voorzorg zijn daarom de digitale systemen stilgelegd.

Of het om een hack gaat en of er bijvoorbeeld klantgegevens zijn buitgemaakt is niet duidelijk. In de winkels is wel een duidelijk effect te zien. De schappen in de winkels raken leeg, omdat vanwege het incident bij meerdere distributiecentra het werk is stilgelegd.

Minder voorraad, geen bezorging

Met name groente, fruit en zuivel kunnen op dit moment niet worden aangevuld. Een NOS-verslaggever ziet bij een filiaal in Lelystad Voorhof dat daar maar drie van de dagelijkse 20 pallets binnen zijn gekomen.

Omdat de digitale systemen platliggen, kunnen klanten online geen boodschappen bestellen. Thuisbezorgen gaat daarom niet. Ook bestellingen die eerder werden gedaan, worden door de winkels geannuleerd.

Ook bij de Ahold-ketens in België en Amerika zijn problemen. Zo zijn de websites van Stop&Shop, Giant Food, Hannaford en Food Lion tijdelijk niet beschikbaar.

Prijsstickers bij producten

Gisteravond zouden medewerkers bezig zijn met het plakken van prijsstickers bij producten. Dat is nodig omdat de prijzen op de elektronische prijsbordjes soms niet meer kloppen.

Zo staan de actieprijzen van vorige week nog aangegeven en de kortingen van deze week juist niet. Ook persoonlijke kortingen die klanten via de app krijgen, kunnen op dit moment niet worden verzilverd.

Nagedacht over alternatieven

Albert Heijn is veruit de grootste supermarktketen van Nederland met vorig jaar volgens onderzoeksbureau NielsenIQ een marktaandeel van zo'n 38 procent. Dat het bedrijf met deze storing kampt, is zorgelijk liet het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur al weten.

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel, de brancheorganisatie van supermarkten, zegt dat er wordt nagedacht over wat als de bevoorrading lange tijd niet kan plaatsvinden.

In een eerdere versie van dit bericht stond dat CNV meldt dat de systemen vanmiddag weer de lucht in gaan. Later meldt het CNV dat ze dat helemaal niet weten en dat het dus niet correct is.

De Nederlandse economie blijft relatief goed draaien, ondanks de economische en politieke onrust in de wereld. Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft de verwachtingen bijgesteld. Voor Nederland wordt voor dit jaar een economische groei van 1,5 procent verwacht. Eerder had het fonds een groei van 1 procent voorspeld.

Het Centraal Planbureau (CPB) had de verwachtingen ook al bijgesteld. Het CPB rekent dit jaar op een economische groei van 1,4 procent en voor volgend jaar op 1,2 procent. Het IMF denkt dat de Nederlandse economie volgend jaar met 1,3 procent groeit.

Nederland lijkt ervan te profiteren dat het weer beter gaat met de Duitse economie. Het IMF verwacht in Duitsland dit jaar een groei van 1,3 procent, waar eerder 0,7 procent werd verwacht.

Ondanks Iran-oorlog

Het IMF denkt dat de wereldeconomie dit jaar groeit met 3,1 procent en volgend jaar met 3,4 procent. Volgens IMF-hoofdeconoom Silvana Tenreyro is het gelukt om de effecten van de Iran-oorlog voor de olie- en gasleveringen beperkt te houden. Daarnaast wordt de groei aangejaagd door de grote hoeveelheid investeringen van grote techbedrijven, stelt zij.

Cybersecuritydeskundigen noemen het zeer aannemelijk dat er iemand is binnengedrongen in de systemen van Albert Heijn. Sinds zondagmiddag liggen de online systemen van de supermarktketen uit voorzorg plat, wat tot grote problemen in de winkels leidt. Albert Heijn wil niet zeggen of er sprake is van een hack en spreekt zelf vooralsnog van een digitaal veiligheidsincident.

"Zo'n grote organisatie neemt niet zomaar dit soort grote maatregelen", zegt cybersecuritydeskundige Joey Fennis. "Als kwaadwillenden de sleutel van het slot van de voordeur hebben omgedraaid, hebben ze wellicht ook binnengekeken en data ingezien of buitgemaakt." Fennis zegt dat er soortgelijke maatregelen worden genomen als dat gebeurt.

Als gevolg van de storing zijn systemen van Albert Heijn niet beschikbaar, online bestelde boodschappen kunnen niet worden bezorgd en sommige distributiecentra liggen stil, waardoor winkels kampen met lege schappen.

Volgens Fennis moet de top van het bedrijf toestemming geven om over te gaan op zulk soort maatregelen. "Blijkbaar is de zorg dermate groot, dat doet me denken aan het Openbaar Ministerie vorig jaar." Het OM werd toen gehackt via een kwetsbaarheid in een programma dat medewerkers gebruiken om vanuit huis te werken.

'Storing duurt meestal niet zo lang'

Dat er drastisch is ingegrepen, doet ook cybersecuritydeskundige Pim Takkenberg vermoeden dat er meer aan de hand is. "Het lijkt me vrij duidelijk dat een kwaadwillende in het systeem heeft gezeten. Albert Heijn heeft een aantal systemen preventief uitgezet, dat is heel gebruikelijk om verdere schade te voorkomen als iemand in je systemen zit", zegt hij bij Nieuwsuur. "Een storing duurt meestal niet zo lang."

Klanten bij een vestiging van Albert Heijn in Zaandam zagen veel lege schappen in de winkel:

Als er een criminele groep achter de storing zit, is die volgens Takkenberg meestal uit op geld. "Die proberen systemen te hacken, data te stelen en dan te dreigen dat het gepubliceerd wordt als je niet betaalt. Misschien is er straks een groep die zich meldt."

Volgens hem kan het gaan om een staat, zoals Rusland, of zogenaamde 'hacktivisten', die een ideologisch doel hebben, maar het lijkt Takkenberg het meest aannemelijk dat een criminele groep verantwoordelijk is.

"Ik denk dat er in Nederland geen sprake is van een Russische statelijke actor, omdat alle signalen die ik nu zie van een andere orde van grootte zijn, al kan ik het niet uitsluiten. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat dit bij een Russische statelijke actor hoort, dit incident past veel meer in het patroon van criminele groeperingen", aldus de cybersecuritydeskundige.

Fennis vreest voor de gegevens van klanten, omdat ook die systemen offline zijn gegaan. "Net zoals bij Flink kunnen ze uit zijn op persoonlijke gegevens." Bij die boodschappenbezorgdienst brak een onbekende groep hackers in. Klanten werden digitaal afgeperst.

Volgens cybersecuritydeskundige Eward Driehuis kan het ook zo zijn dat Albert Heijn zelf een kwetsbaarheid heeft gevonden in hun systeem. "Als die niet eenvoudig is op te lossen, kan het zijn dat ze uit voorzorg de digitale deuren sluiten."

"Wat wel duidelijk wordt is hoe afhankelijk we van IT en het cyberdomein zijn, ook voor mensen die er niet dagelijks mee werken", zegt Driehuis. "Dat wordt heel concreet nu je geen boodschappen kan doen. Het is wel een goede eye opener voor mensen."

Door de storing kampen filialen van Albert Heijn toenemend met lege schappen. Gedurende de dag druppelden er foto's binnen van onbevoorrade winkels; vooral verse producten missen. Ondertussen zien andere supermarktketens een toename van de bestellingen.

Aantal dagen?

Volgens Fennis valt niet te zeggen hoelang de problemen zullen duren. "Dat ligt eraan of ze er tijdig bij waren. Het is de vraag hoe ver eventuele criminelen zijn gekomen en hoelang ze hun gang hebben kunnen gaan, maar dat blijft nu nog speculeren. Dat moet het onderzoek uitwijzen."

"Albert Heijn communiceerde vanochtend pas over de storing terwijl het al langer aan de gang was. In het gunstigste geval duurt het denk ik een aantal dagen."

Door de problemen bij Albert Heijn hebben andere supermarktketens het drukker. Een woordvoerder van Jumbo zegt dat die keten al aan het opschalen is.

Jumbo ziet nu al een toename van online bestellingen. Het bedrijf kan nog niet zeggen of er ook in de winkels meer mensen komen omdat de schappen bij sommige Albert Heijns leger zijn. "We moeten anticiperen op een hogere vraag. Als dit langer gaat duren bij Albert Heijn, dan valt er best wel een gat natuurlijk. Dat proberen we als Jumbo zo goed mogelijk op te vullen."

Jumbo zegt over de situatie ook in contact te staan met het CBL, de brancheorganisatie van supermarkten. De keten wenst Albert Heijn veel sterkte toe. "Het is echt heftig voor ze", aldus de woordvoerder.

Bijspringen

Ook bij online supermarkt Picnic wordt er meer besteld. "We zien sinds vanmorgen een toename van het aantal bestellingen voor morgen", zegt een woordvoerder. "Als het doorgaat zoals nu, komen we uit op enkele duizenden extra bestellingen, reden waarom we momenteel de bezorgcapaciteit opschalen."

Picnic zegt te hopen voor Albert Heijn dat de problemen snel worden opgelost. "Maar als het nodig is, kunnen we de komende dagen bijspringen."

Brancheorganisatie CBL zegt dat er zeker wordt nagedacht over wat te doen als Albert Heijn-filialen langere tijd niet bevoorraad kunnen worden. "We houden het in de gaten en denken daar natuurlijk over na, maar het is nog een beetje vroeg", zegt een woordvoerder. "Nederland heeft een supermarktlandschap dat wel wat kan opvangen. Onze oproep is: doe gewoon boodschappen zoals je dat normaal doet, er is geen reden tot paniek."

Klanten bij een vestiging van Albert Heijn in Zaandam zagen veel lege schappen in de winkel:

Albert Heijn is veruit de grootste supermarktketen van Nederland met vorig jaar een marktaandeel van zo'n 38 procent, volgens onderzoeksbureau NielsenIQ. Daarna volgt Jumbo met zo'n 20 procent. Het aandeel van Albert Heijn-moederbedrijf Ahold Delhaize daalde vandaag op de Amsterdamse beurs met 2,8 procent, terwijl de AEX-index juist steeg met zo'n 0,4 procent.

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zegt dat de situatie zorgen baart. "De problemen onderstrepen het belang van een sterker en weerbaarder voedselsysteem. Goed dat de winkels van Ahold wel open zijn en dat er hard wordt gewerkt aan een oplossing. Het ministerie houdt de situatie nauwlettend in de gaten en staat in contact."

Incident

Albert Heijn haalde gistermiddag zelf allerlei IT-systemen offline vanwege een 'cybersecurity-incident'. Sindsdien werkt de site niet, kun je niet online bestellen en liggen meerdere distributiecentra van de keten stil. Daardoor kunnen winkels minder goed bevoorraad worden en ontstaan er hier en daar lege schappen.

Wat er precies aan de hand is en of kwaadwillenden zijn binnengedrongen in de systemen van Albert Heijn is nog onduidelijk.

In meerdere distributiecentra van Albert Heijn ligt het werk stil als gevolg van het online veiligheidsincident bij de supermarktketen. Dat heeft gevolgen voor de bevoorrading van de winkels, zegt CEO Margaret Versteden-van Duijn tegen de NOS. Vooral bij de verse producten kunnen er lege schappen ontstaan.

"Het klopt dat in sommige distributiecentra het werk volledig stilligt, omdat we de systemen preventief uit hebben moeten zetten", zegt ze. Albert Heijn heeft in Nederland zeven grote distributiecentra. Versteden-Van Duijn wil niet zeggen welke daarvan nog operationeel zijn.

Albert Heijn verwacht dat houdbare producten, brood en producten uit de diepvries beter beschikbaar blijven.

CEO Margaret Versteden-van Duijn over de gevolgen voor de klant:

"Het is natuurlijk supervervelend voor klanten als ze naar een winkel gaan en zien dat iets niet beschikbaar is", zegt de topvrouw.

Per winkel verschillend

De supermarktketen weet nog niet hoelang deze situatie gaat duren. "Natuurlijk zullen er wel schappen leeglopen als het nog langer duurt. Dat zal per winkel verschillend zijn. Dat hangt van een heleboel factoren af", zegt de topvrouw.

Albert Heijn kan nog niet zeggen of kwaadwillenden de IT-systemen van het bedrijf zijn binnengedrongen. "Het onderzoek loopt nog. Helaas kan ik daar nu niks over zeggen", aldus Versteden-van Duijn.

Het incident begon gistermiddag. Albert Heijn zei eerder vandaag systemen te hebben uitgeschakeld om de IT-omgeving van het bedrijf te beschermen.

Dit zijn foto's die aan het einde van de middag zijn gemaakt bij AH-vestigingen in Utrecht en Zaandam:

Door het offline halen van systemen zien klanten in de winkel nog de actieprijzen van vorige week. Ze kunnen niet zien wat de kortingsacties van deze week zijn. Albert Heijn zegt dat landelijke bonusaanbiedingen bij de kassa wel worden verrekend.

Persoonlijke kortingen gekoppeld aan de Bonuskaart en de app werken niet. "Klanten die hierdoor persoonlijke kortingen missen, worden gecompenseerd zodra mogelijk", zegt Albert Heijn. "We vragen klanten hiervoor hun kassabon goed te bewaren."

Ook werken de spaarsystemen niet. Klanten krijgen bij aankopen op dit moment dus geen zegels in hun Albert Heijn-app.

Offline tijdens bezorging

Toen de problemen gisteren begonnen waren veel bezorgers van online bestellingen nog onderweg. "We gebruiken een online app om de adressen en de planning te bekijken", zegt een bezorger tegen de NOS. "Daar moet je inloggen met een persoonlijk account. Gisteren werden alle bezorgers tegelijkertijd uit de app gegooid. Inloggen lukte daarna niet meer."

Supermarkten in Frankrijk hadden vandaag last van een cyberaanval, waardoor de temperatuur van koelsystemen naar de 50 graden ging. Of het veiligheidsincident bij Albert Heijn hier iets mee te maken heeft, kon de topvrouw van Albert Heijn niet zeggen.

Een woordvoerder van moederbedrijf Ahold Delhaize zei later tegen persbureau Reuters dat er geen reden is om een link te zien tussen de twee incidenten.

De Nobelprijs voor de Economie gaat dit jaar naar twee Amerikaanse economen: Robert E. Hall en Michael Woodford. Ze krijgen de prijs voor hun werk rond modellen die overheden en centrale banken helpen om met economische schokken om te gaan.

Het gaat dan bijvoorbeeld om een energiecrisis, zoals toen Rusland de oorlog tegen Oekraïne begon in 2022 en de gasprijzen in Europa omhoogschoten.

"Hun onderzoek heeft ervoor gezorgd dat grote economische crises effectiever bestreden kunnen worden", zegt het Nobelcomité. "Dat is zeer nuttig geweest tijdens de pandemie en de energiecrises van de afgelopen jaren."

Robert E. Hall onderzocht hoe consumenten in een crisis beslissen of en hoeveel geld ze uitgeven, op basis van wat ze denken te verdienen in de toekomst. Michael Woodford onderzocht hoe bedrijven beslissen over hun prijzen, op basis van wat ze denken dat de rente in de toekomst zal zijn.

Geen echte Nobelprijs

De Nobelprijs voor Economie is eigenlijk geen echte Nobelprijs, omdat deze niet door Alfred Nobel is bedacht. De andere Nobelprijzen worden al sinds 1901 uitgereikt, de 'Nobelprijs' voor Economie pas sinds 1969.

De officiële benaming is dan ook 'De Prijs van de Zweedse Rijksbank voor Economische Wetenschappen ter nagedachtenis aan Alfred Nobel'.

Dat de prijs weer naar Amerikanen gaat is geen verrassing: van de 101 laureaten in deze categorie hadden ruim zeventig de Amerikaanse nationaliteit. Sterker nog, met elk veertien hebben zowel de Harvard University als het Massachusetts Institute of Technology er meer dan het eerstvolgende land, het Verenigd Koninkrijk met dertien laureaten.

Drie Nederlanders kregen deze eer, onder wie Jan Tinbergen als eerste in 1969. Ook is de vorig jaar onderscheiden Amerikaans-Israëlische Joel Mokyr geboren in Nederland.

Veel regionale industriebedrijven kunnen niet verduurzamen. Voor de productie van bijvoorbeeld glas, karton en steen gebruiken ze vaak grote machines die veel energie verbruiken. De komende jaren moeten deze worden vervangen en het liefst doen bedrijven dat door over te stappen op elektrische machines. Maar er is te weinig plek op het stroomnet.

Dat staat in het rapport van Cluster6, een samenwerkingsverband van regionale energie-intensieve industriebedrijven in de maakindustrie, afvalverwerking en het ministerie van Klimaat en Groene Groei.

Bij het verband zijn ook de steenfabrieken van het bedrijf Wienerberger aangesloten. Zo'n 70 miljoen bakstenen en straatstenen worden er jaarlijks gemaakt, nu nog veelal met behulp van gasovens.

Maar als het aan directeur Jasper Vos ligt worden dat snel elektrische apparaten. Voor een zwaardere stroomaansluiting staat een van de fabrieken op de wachtlijst. "Ons is beloofd dat er ergens voor 2030 plek is, maar de vraag is of dat ook gaat gebeuren", zegt hij bij de locatie in Pannerden, ten noordoosten van Nijmegen.

Netcongestie

Allereerst, waarom is er niet genoeg capaciteit op het stroomnet? Dat komt doordat de laatste jaren bedrijven en huishoudens veel zijn overgestapt op elektriciteit, maar de ondergrondse kabels zijn daar niet op berekend.

Daardoor ontstaat netcongestie; in de ochtend en de avond is de vraag naar stroom veel hoger dan overdag en in de nacht. De beheerder van het stroomnet houdt rekening met deze 'pieken' en kan dus niet elke nieuwe aanvraag toekennen. In ieder geval niet voordat de kabels dit aankunnen. Daarom verzwaren de netbeheerders het stroomnet.

De Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt stelde twee jaar geleden maatregelen in om tekorten op het stroomnet op te lossen. Het betekende dat maatschappelijk belangrijke instellingen zoals scholen en ziekenhuizen voorrang krijgen op het stroomnet.

Bedrijven die helpen bij het verminderen van netcongestie zoals zon- en windparken of bedrijven die grote batterijen plaatsen krijgen ook voorrang op de wachtlijst. Helemaal onderaan de wachtlijst komen de industriebedrijven.

Tussenoplossingen

Doordat de wachtlijst gebonden is aan een regio kan het zijn dat bedrijven in een regio waar weinig 'concurrentie' op het stroomnet is meteen een aansluiting krijgen, terwijl bedrijven op andere plekken jaren moeten wachten.

"Neem bijvoorbeeld een glasfabriek die in 2030 wil verduurzamen. Als die van de netbeheerder te horen krijgt dat er pas 2034 plek is, moet die fabriek dat gat zien te overbruggen", zegt Barbara Verwayen, die namens Cluster6 de regionale industriebedrijven vertegenwoordigt.

Volgens haar kan tijdelijke, lokale productie van elektriciteit bij de bedrijven een tussenoplossing bieden. "Als dat duurzaam kan, dan is dat hartstikke mooi, met zon, wind en batterijen. Als dat niet duurzaam kan, zullen we met gasturbines tijdelijk extra elektriciteit moeten opwekken."

Op die manier zouden bedrijven, in afwachting van een zwaardere stroomaansluiting, toch kunnen beginnen met investeren in elektrische machines. Maar daarvoor is meer nodig dan geld alleen, zegt Verwayen. "Wet- en regelgeving, wettelijk kader, vergunningverlening, al die zaken."

Weerstand

Netbeheerders zijn al langer bezig met het verzwaren van het stroomnet. Daarvoor bouwen ze de komende jaren zo'n honderd hoogspanningsstations en andere infrastructuur voor stroom. Het vinden van een geschikte plek is vaak ingewikkeld.

Beschermde flora en fauna of nabijheid van een Natura 2000-gebied kunnen de bouw van een nieuw station onmogelijk maken. Daarnaast stuiten de beheerders vaak op weerstand van omwonenden die liever geen industrieel hoogspanningsstation in hun 'achtertuin' zien. Dat zorgt voor vertraging en onzekerheid over de stroomuitbreiding in Nederland.

"Door onzekerheid over een stroomaansluiting lekken investeringen weg naar het buitenland", zegt Vos van steenfabriek Wienerberger. "Je kijkt hier zo over de rivier naar Duitsland. Soortgelijke bedrijven in buurlanden hebben wel toegang tot elektriciteit. Als we die zekerheid en ruimte niet krijgen staat het voortbestaan van dit soort bedrijven in Nederland op het spel."

Albert Heijn, Etos en Gall & Gall kampen sinds zondagmiddag met een storing. Dat komt volgens Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn, door een "cyberveiligheidsincident". Albert Heijn schreef eerder in een eigen persbericht over "een IT-incident".

Websites, apps en de klantenservice van Albert Heijn zijn door de technische problemen niet beschikbaar. Ook kunnen online bestelde boodschappen niet worden bezorgd en geven elektronische schapkaarten nog de actieprijzen van vorige week weer, in plaats van de huidige prijs. Ook de spaarsystemen werken niet.

Ook de Belgische supermarktketen Delhaize, onderdeel van hetzelfde bedrijf als Albert Heijn, ondervindt hinder, meldt VRT Nieuws. Klanten kunnen daar geen nieuwe bestellingen doen voor deze week en ook is de klantenservice niet bereikbaar. In België zijn de app en website wel bereikbaar.

Gegevens beschermen

Wat er precies aan de hand is, is nog onduidelijk. Daarover wil Albert Heijn niets kwijt. "We hebben direct maatregelen genomen om onze IT-omgeving te beschermen. Onderdeel daarvan is het preventief tijdelijk uitschakelen van een aantal systemen", schrijft Albert Heijn in een verklaring.

"We onderzoeken het incident en werken aan het herstellen van onze diensten. De bescherming van de gegevens van onze klanten, medewerkers en partners staat daarbij voorop", meldt de supermarktketen.

De winkels van Albert Heijn zijn vanmorgen gewoon opengegaan. De supermarktketen zegt nog niet te weten wanneer de diensten weer beschikbaar zijn.

Deze Albert Heijn-vestiging in Amsterdam informeert klanten met een briefje over de onjuiste prijzen in de winkel:

Hoge prijzen aan de pomp en een dreigend dieseltekort zorgen voor een andere kijk op de toekomst van de olieraffinaderijen in Rotterdam en Vlissingen. Weliswaar komt er vanwege klimaatbeleid een einde aan het olietijdperk, voorlopig is er nog benzine, diesel en kerosine nodig. Overheden willen voorkomen dat de productiecapaciteit sneller afneemt dan de vraag naar olieproducten.

Europa is nu voor diesel en kerosine deels aangewezen op import uit het buitenland. Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten betalen bedrijven en consumenten hier recordprijzen voor. De Europese Commissie wil van deze afhankelijkheid af. Voorzitter Von der Leyen kondigde deze week daarom een "strategische dialoog" over de raffinaderijen in Europa aan: "Het doel is om de kosten te verlagen en genoeg voorraden te hebben, ook voor defensie."

Eerder al waarschuwde NAVO-secretaris-generaal Rutte voor een tekort aan diesel voor tanks en kerosine voor gevechtsvliegtuigen bij een mogelijke oorlogssituatie. Komende week komt klimaat-minister Stientje van Veldhoven met de plannen voor de toekomst van raffinage in Nederland.

Spil in Europa

Nederland speelt een hele grote rol in de productie van benzine, diesel en kerosine. De raffinaderijen van Shell, BP en ExxonMobil in Rotterdam en de Zeeland Refinery in Vlissingen produceren tientallen miljarden liters brandstof voor de Europese markt. Deze zomer maakten ze iets meer kerosine vanwege tekorten in de luchtvaart, op dit moment wordt er weer iets meer diesel gemaakt.

De kosten voor de productie van brandstoffen liggen in Europa hoger dan in andere delen van de wereld. Dat heeft onder meer te maken met de prijs van CO2-rechten die bedrijven moeten kopen om broeikasgassen te mogen uitstoten. Daarnaast zijn in Nederland de elektriciteitskosten hoger dan in onze buurlanden en is het moeilijk om een zware aansluiting te krijgen.

De uitdaging voor het kabinet is nu om ervoor te zorgen dat raffinaderijen die uiteindelijk moeten verdwijnen, op korte termijn optimaal blijven produceren. Tegelijkertijd moet de CO2-uitstoot wel verder naar beneden.

Daarnaast moet er meer snelheid gemaakt worden bij de ontwikkeling van duurzame alternatieven voor diesel en kerosine. Het gaat dan onder meer om groene waterstof en biobrandstoffen.

De grootste raffinaderij van Europa is die van Shell in Pernis. Dagelijks worden hier ruim 400.000 vaten ruwe aardolie omgezet in brandstoffen. Een jaar geleden blies Shell de bouw van een bio-raffinaderij voor duurzame diesel en kerosine af, ook al was hier al meer dan een half miljard euro in geïnvesteerd. Reden was de concurrentie vanuit Azië en een te beperkte bijmengverplichting van biodiesel en bio-kerosine volgens het bedrijf.

Vijf jaar geleden produceerde Shell in zijn laboratorium al de eerste synthetische kerosine voor een KLM-vlucht naar Madrid. Deze duurzame vliegtuigbrandstof wordt gemaakt uit groene waterstof en CO2. De markt voor synthetische brandstoffen is volgens Shell nog niet rijp voor massaproductie.

Dat betekent niet dat er in Rotterdam niets gebeurt. Shell heeft de eerste grote fabriek voor groene waterstof in Nederland gebouwd. Het Finse Neste produceert op de Tweede Maasvlakte biobrandstoffen en verdubbelt op dit moment de productie naar 2,7 miljoen ton per jaar. Het Nederlandse Power2X werkt aan een fabriek voor synthetische kerosine. De locatie ligt precies tussen de raffinaderijen van Shell en Exxon Mobil.

Miljardenwinsten

Om minder CO2 uit te stoten doen Shell en Exxon Mobil mee aan het afvangen en opslaan van CO2. De broeikasgassen van de raffinaderijen worden dan deels opgeslagen in een leeg gasveld onder de Noordzee. De komende jaren zal het afvangen en opslaan van CO2 de kosten van raffinage verder verhogen.

Het bouwen van nieuwe olieraffinaderijen ligt vanwege het naderende einde van het olietijdperk niet voor de hand. Shell heeft de afgelopen jaren het aantal raffinaderijen wereldwijd al meer dan gehalveerd. De raffinaderij van Gunvor in Rotterdam is vorig jaar gesloten.

Om genoeg raffinagecapaciteit te houden in Europa moeten de kosten niet al te veel afwijken van die op andere continenten. Omdat er in Rotterdam en Zeeland zoveel brandstof gemaakt wordt, kijken ook andere Europese landen naar Nederland.

Beperking van de kosten voor raffinaderijen is niet onomstreden. De oliereuzen maken op dit moment vanwege de hoge brandstofprijzen ieder kwartaal miljardenwinsten. De milieubeweging zal het de minister van Klimaat en Groene Groei niet in dank afnemen als er steun komt voor de productie van diesel en kerosine.

"De verwarming gaat soms al wel aan, maar we houden er rekening mee dat het duur is. Dus 's avonds een dekentje over je heen of een dikke trui aan, daar denk je nu wel over na." Deze klant is net als andere bezoekers van de bouwmarkt bezig met de herfst, die nu echt is begonnen.

Bij veel huishoudens gaat de verwarming weer aan. De kans is groot dat die draai aan de thermostaat duurder uitpakt dan vorig jaar. Door de oorlog in het Midden-Oosten gaan de gasprijzen al maanden hard omhoog.

Dat ziet ook Tom Schuitemaker van vergelijkingssite Pricewise. "De prijs van gas ten opzichte van een jaar geleden ligt wel echt 40 tot 50 cent hoger per kubieke meter. Als je rond een gemiddelde van 1000 kubieke meter zit, dan gaat het alleen bij gas al om 500 euro op jaarbasis. Tel daar voor stroom nog 250 bij op, dan gaat het heel hard."

Zo snel ging de gasprijs omhoog

Eind oktober 2025 lag de gemiddelde gasprijs voor huishoudens bij 1,19 euro per kubieke meter. Gisteren lag die prijs op 1,60 euro. Dat is een stijging van bijna 35 procent.

Op de sites van prijsvergelijkers is een toename te zien van het aantal mensen die hun energieprijs willen vastzetten, zien ook andere aanbieders zoals Independer en Overstappen.nl. Opvallend is dat voor het eerst contracten met een looptijd van meerdere jaren ietwat goedkoper zijn dan jaarcontracten. Dat komt onder meer doordat de verwachting is dat het aanbod van vloeibaar gas de komende jaren toeneemt.

Er zijn drie soorten energiecontracten. Variabel, vast en dynamisch. Met een vast contract zet je dezelfde energieprijs voor langere tijd vast. Voor variabele contracten is er geen einddatum, maar kan de energieaanbieder de prijs om de paar maanden aanpassen. Bij een dynamisch contract verandert de prijs voortdurend, iedere dag of zelfs ieder uur.

Een vast jaarcontract is normaal voordelig omdat je korting krijgt van een energiemaatschappij, bijvoorbeeld in de vorm van een welkomstbonus. Maar de 3-jaarscontracten kunnen nu concurreren, zegt Schuitemaker. "We zien dat langere contracten 10 keer vaker worden aangevraagd dan een jaar geleden."

Gasprijs voorlopig nog hoog

De herfst is nog maar net begonnen en hoewel de temperaturen al iets dalen, zal het vanaf november nog kouder worden. Dan neemt ook de vraag naar gas toe.

Voor huishoudens die hun energiegebruik willen en kunnen sturen is een dynamisch energiecontract een optie, zegt Gerben Hieminga, senior sector-econoom energiemarkten en energiebeleid bij ING. Bijvoorbeeld overdag als de zon schijnt je elektrische auto opladen of de was doen. Voor mensen die risico's willen vermijden is een vast contract een alternatief. "Als het een koude winter wordt schieten de prijzen omhoog. Als je dat risico wil vermijden moet je een vast contract nemen."

Econoom Hieminga verwacht dat de prijzen voorlopig nog wel hoog blijven. Dat denkt ook Schuitemaker van Pricewise. Door de onrust in het Midden-Oosten is er voorlopig nog wel minder aanbod en het lijkt er niet op dat die situatie binnen korte tijd verandert.

Na twee dagen overleg hebben de Europese Unie en China in Peking een voorlopig akkoord bereikt om de export van Chinese hybride en plug-inhybride auto's naar Europa af te remmen.

Eurocommissaris Sefcovic, die gesprekken voerde met de Chinese minister van Handel Wang Wentao, sprak na afloop van "tastbare resultaten". Volgens hem hebben ze afgesproken om de Chinese export van hybride en plug-inhybride auto's naar de Europese markt te halveren. De komende vier jaar betekent dat een afname van enkele miljoenen auto's, zei hij.

Daarnaast zijn volgens Sefcovic afspraken gemaakt over betere toegang voor Europese producten tot de Chinese markt en over bijvoorbeeld de export van zeldzame aardmetalen uit China.

China heeft een verklaring gepubliceerd waarin het bevestigt dat er een akkoord is over dit onderwerp. Details worden niet genoemd in die verklaring.

Oneerlijke concurrentie

Het overleg moest een antwoord bieden op de oplopende handelsspanningen tussen Brussel en Peking. De EU klaagt al langer over het grote handelstekort met China en oneerlijke concurrentie door Chinese staatssteun. Volgens de Europese Commissie kostte dat handelstekort vorig jaar meer dan 1 miljard euro per dag.

De autosector was een belangrijk gespreksonderwerp tijdens het overleg. De import van plug-inhybrides uit China nam het afgelopen jaar sterk toe, terwijl de prijzen daalden. Europese fabrikanten vrezen daarom voor oneerlijke concurrentie.

'Positieve stap'

De Europese autobrancheorganisatie ACEA verwelkomt de overeenkomst. De organisatie spreekt van een positieve stap om de handelsspanningen te verminderen. Wel zegt ACEA de details van de overeenkomst nog te moeten analyseren.

Sefcovic zegt in zijn verklaring dat Europese Commissievoorzitter Von der Leyen de uitkomsten van de gesprekken gaat beoordelen. Vervolgstappen worden vervolgens besproken met Europese regeringsleiders tijdens de komende Europese Raad.

De fietsmerken Batavus, KOGA en Babboe maken een doorstart. Dat melden de curatoren van de Nederlandse fietsproducent Accell. De merken zijn verkocht aan de Singaporese investeerder Dutech. Ook het IT-platform van de fietsproducent en de Hongaarse activiteiten van Accell Group zijn verkocht.

Accell werd in augustus failliet verklaard. Bij het bedrijf werkten bijna 2000 mensen verspreid over vijftien landen, met het hoofdkantoor in Amsterdam. Mogelijk kan een deel van het personeel verder onder de nieuwe eigenaar.

Het IT-platform gaat op een later moment over naar Dutech. Voorlopig blijft het platform beschikbaar voor de verdere afwikkeling van het faillissement. Er lopen nog gesprekken over de verkoop van de overige onderdelen. De curatoren verwachten op een later moment daar meer over te kunnen vertellen.

Medewerkers in het streekvervoer staken woensdag de hele dag. Vakbonden CNV en FNV hebben de landelijke staking uitgeroepen omdat de cao-onderhandelingen zijn vastgelopen. Onder die cao valt niet het stadsvervoer in Amsterdam, Den Haag en een deel van Rotterdam.

Bijna 13.000 mensen leggen volgens de bonden het werk neer, vooral buschauffeurs, maar ook kantoorpersoneel. Ze vinden dat de voorstellen van de werkgevers een 'verslechtering' zijn.

"Er wordt al ontzettend veel gevraagd van de mensen die iedere dag het streekvervoer draaiende houden. Toch willen werkgevers nog verder ingrijpen in hun werktijden, inkomen en herstelmogelijkheden", zegt FNV-woordvoerder Guus Staats. De vakbonden willen afspraken maken om het werken in het streekververvoer beter en gezonder te maken.

Zo willen de bonden dat de lonen stijgen, met 9,5 procent over een periode van 2 jaar, dat chauffeurs sneller een vast contract krijgen en dat er een degelijke ouderenregeling komt.

De vakbonden begrijpen dat de staking vervelend is voor reizigers die afhankelijk zijn van het streekvervoer, maar als de stakingsdag niet het gewenste effect heeft, dan komen er toch nieuwe acties, zeggen ze.

"We zullen komende tijd elke week een actiedag organiseren. Wanneer en hoe maken we pas kort van tevoren bekend", aldus Niels Rook van CNV.

Drie ontslagen medewerkers van OpenAI waarschuwen het bedrijf in een open brief voor een angstcultuur. De drie pagina's tellende brief is door hen op sociale media gepubliceerd.

Vorige week ontsloeg het Amerikaanse bedrijf de drie veiligheidsmedewerkers. Volgens OpenAI zouden zij bedrijfsinformatie hebben gedeeld met externe partijen. In de brief ontkennen de ontslagen medewerkers dit.

Zij denken ontslagen te zijn, omdat ze intern hun kritiek en zorgen hadden geuit over de veiligheid van de AI-modellen. Door het ontslag is er volgens hen een geruchtenmolen op gang gekomen waardoor mensen die nog wel bij OpenAI werken geen kritiek meer durven te uiten.

"Als OpenAI-medewerkers zich niet meer vrij voelen om interne veiligheidszorgen aan te stippen, dan lopen we allemaal het risico dat er echt iets catastrofaal misgaat", schrijven zij in de brief. Ze roepen OpenAI bovendien ook op om met een externe toezichthouder te werken.

Reactie OpenAI

Een woordvoerder van het bedrijf heeft in reactie op de open brief tegen de krant The Wall Street Journal gezegd dat de medewerkers niet zijn ontslagen omdat ze kritiek hadden op de veiligheidsmaatregelen van het bedrijf. Ook zegt OpenAI dankbaar te zijn voor de bijdragen die de drie oud-medewerkers hebben geleverd.

OpenAI is de afgelopen tijd veel in het nieuws geweest, omdat het bedrijf de controle verloor over de eigen AI-modellen. In drie maanden tijd heeft OpenAI twee keer het werk moeten stopzetten. De eerste keer was in juli toen 1200 agents bij het AI-bedrijf Hugging Face wisten in te breken.