De verwachting van banken, investeerders en het Energieagentschap was dat we nu in de ergste energiecrisis ooit zouden zitten. Sinds de Straat van Hormuz dichtging in februari wordt veel minder olie geëxporteerd uit het Midden-Oosten.

Mondiale tekorten en torenhoge prijzen van olie, benzine en gas werden voorspeld. Ook zouden mensen niet met vakantie kunnen, omdat de vliegtuigbrandstof kerosine op zou zijn.

Maar voorlopig pakt het anders uit. Na een stijging van de olie- en brandstofprijzen aan het begin van de oorlog van de VS en Israël tegen Iran zijn ze vrij stabiel. Benzine en diesel zijn zelfs iets goedkoper geworden afgelopen dagen, hoewel er nog steeds nauwelijks olie op de markt komt via de Straat van Hormuz. Waardoor blijven de prijzen niet stijgen? Vier factoren spelen mee.

Verwachte prijs

"De oliemarkt snakt ernaar dat de Straat opengaat en alles normaliseert", zegt Lucia van Geuns, energie-expert bij HCSS. "Er wordt verwacht dat er een deal komt tussen Iran en de VS, en dat er dan weer olie geëxporteerd kan worden vanuit de Golfstaten. De olieprijs heeft heen en weer bewogen de afgelopen weken, als reactie op berichten daarover in het nieuws."

Die prijs schommelde deze week rond de 95 dollar. Maar "de olieprijs" gaat meestal niet om de fysieke prijs van een vat (of 159 liter) olie. Het is de verwachte prijs voor volgende maand. "De olieprijs", bijvoorbeeld brentolie, is dus een schatting van wat het bezit van olie waard zal zijn voor de volgende maand.

Met meer aanbod van olie verwachten handelaren een lagere prijs. En daarom daalt nu ook de prijs van zogenoemde oliefutures. Van Geuns: "Als jij vandaag een vat olie wil kopen in de Rotterdamse haven, dan is de prijs veel hoger."

Nog een oorzaak dat er geen extreme energiecrisis is ontstaan, is dat landen buiten het Midden-Oosten meer olie zijn gaan exporteren ter compensatie.

Andere energiebronnen

"Vooral de toenemende oliewinning in de VS, Brazilië en Guyana zorgt voor wat meer aanbod op de wereldwijde oliemarkt", zegt Michel Don Michaloliákos, geopolitiek analist bij het Haagsch Instituut GeopolitiekNu.

"Nog een compenserende factor is dat Saudi-Arabië olie probeert te exporteren uit de regio via een pijpleiding. Misschien dat de Verenigde Arabische Emiraten dat ook gaan proberen. Dat soort verwachtingen zorgen er dus ook voor dat de olieprijs redelijk onder controle blijft."

Daar komt nog bij dat de vraag naar olie is gedempt omdat veel landen gedeeltelijk overstappen op andere energiebronnen. Een voorbeeld is China, dat weer meer kolen is gaan stoken.

Ook het feit dat veel landen hun oliereserves hebben ingezet heeft ervoor gezorgd dat er wereldwijd geen extreme tekorten zijn ontstaan. "De VS, Europa en Japan hebben hun reserves aangesproken en dat heeft ze uit de brand geholpen", zegt Don Michaloliákos.

Door deze ontwikkelingen is de schok van de afgesloten Straat van Hormuz wat verzacht. Tegelijkertijd zijn experts het eens: deze maatregelen werken nu even, maar er is nog steeds een tekort op de oliemarkt. In de VS maken economen zich zorgen over de zomer. Want de vakanties komen er aan en dan willen de Amerikanen op roadtrip met een volle tank.

Voor maart werden dagelijks 20 miljoen vaten olie geëxporteerd via de Straat van Hormuz. Dat wordt bij lange na niet gecompenseerd doordat oliebedrijven nu dieper zijn gaan boren elders in de wereld.

Opnieuw escalatie

"Een ding is nu al zeker: de reservecapaciteit in de wereld is sterk geslonken - er is weinig flexibiliteit meer", constateert Lucia van Geuns.

Als er een staakt-het-vuren en vervolgens een vredesakkoord komt tussen de VS en Iran kun je dalende olieprijzen en goedkopere benzine verwachten.

De mogelijkheid bestaat natuurlijk ook dat de verhoudingen weer verder verslechteren en het conflict opnieuw escaleert. Dan kunnen consumenten een nieuwe piek in de olieprijs tegemoetzien, met alle gevolgen van dien.

Hoewel de meeste volwassen Nederlanders met enige regelmaat een biertje of iets anders met alcohol drinken, kiest een groeiende groep vaker voor alcoholvrij. De reden? Mensen willen gezonder of verstandiger leven.

In 2025 werd er minder pils verkocht dan een jaar eerder (-4,7 procent), terwijl alcoholvrij bier juist flink in de lift zat (+14,3 procent). Dat blijkt uit cijfers van koepelorganisatie Nederlandse Brouwers, die de NOS heeft opgevraagd.

Mensen kiezen om verschillende redenen voor alcoholvrije dranken, concludeerde het Trimbos-instituut. "De meeste mensen doen dat als ze nog willen deelnemen aan het verkeer, maar ook om gezonder te leven of omdat ze fitter wakker willen worden", zegt onderzoeker Carmen Voogt.

Dat de interesse in 0.0-biertjes stijgt, zien ook werkgevers. Bedrijven die na werk een borrel houden, zorgen ervoor dat werknemers ook een alcoholvrij biertje kunnen pakken.

"Wij hebben een koelkast in het midden van de kantine en sinds twee jaar bieden we ook alcoholvrij bier aan", zegt Alex Blekkink van Sommer Schilderwerken in Emmen. Op vrijdagmiddagen houdt het schilderbedrijf regelmatig een borrel op het hoofdkantoor. "De meesten pakken het normale biertje", zegt Blekkink, "maar de voorraad 0.0 moet ook regelmatig worden aangevuld".

Op de fles

Ook bierbrouwers merken dat er minder bier wordt gedronken. Niet alleen neemt de interesse in alcohol af, ook de kosten om bier te maken stijgen. Bovendien is de concurrentie met andere brouwers groot.

Eerder dit jaar ging de Eindhovense brouwerij Lighttown Brewers failliet; de apparatuur van het bedrijf ging deze week in de verkoop. "Dit is de zesde brouwerij dit jaar die we aan het veilen zijn", zegt Ward van den Boorn, directeur van veilinghuis Troostwijk Auctions.

Apparatuur wordt geveild in een veilinghuis:

Er is genoeg interessants op de veiling te vinden, ziet Johan Slootweg van de Haagse brouwerij Kompaan. "Er zijn een aantal tanks die we misschien willen hebben. We zitten te kijken naar schoonmaakapparatuur."

Vooral sinds 2024 neemt het aantal brouwerijen in Nederland af, ziet het Centraal Bureau voor de Statistiek. Een deel van de apparatuur van de stoppende brouwerijen gaat naar het buitenland.

Toch zijn er ook ondernemers die profiteren van het veranderende drankgebruik. Heino Bouman van webwinkel en bierproeverij Café Nul ziet kansen, nu alcoholvrij steeds gangbaarder wordt. Hij stelt alcoholvrije bierpakketten samen voor particulieren en bedrijven. Dat doet hij, curieus genoeg, in een studio die ooit van de onlangs overleden zanger René Karst was, bekend van onder meer het nummer Atje voor de sfeer.

Bouman zelf stopte drie jaar geleden abrupt met alcohol drinken, vertelt hij. Sindsdien is hij overgestapt op 0.0-bier en probeert hij ook anderen daarvoor te enthousiasmeren. "Ik merk dat het taboe van alcoholvrij af is", zegt Bouman. "Men hoeft zich niet meer te schamen op de voetbalclub of wat dan ook. Het is algeheel geaccepteerd. Dat merk je ook bij klanten."

'Moet wel lekker zijn'

Delft heeft sinds een half jaar een nieuw café, waar zelfs helemaal geen alcohol wordt geschonken. Dat is niet altijd even makkelijk, vertelt Kiran Janki van Mock and Munch: "Sommige mensen verwelkomen het. Anderen begrijpen het niet en lopen weg. Dan kijken ze heel fronsend van 'Heb je geen alcohol?'" Wat haar betreft zit daar ook de uitdaging. "We kiezen bewust onze klanten. Alcoholvrij is goed, maar moet wel lekker zijn."

Of de groeiende populariteit van alcoholvrij bier echt een positieve ontwikkeling is, daar heeft Carmen Voogt van het Trimbos-instituut wel twijfels over. "Alcoholvrije drank is vooral positief als vervanger van alcoholhoudende drank", zegt ze. Maar er is een keerzijde. "Daarnaast maakt alcoholvrij de overstap naar alcohol mogelijk kleiner." Voogt zegt dat er meer onderzoek nodig is.

Bierverkoop in cijfers

De totale verkoop van bier, inclusief 0.0, speciaalbier en radlers, liep in 2025 iets terug vergeleken met een jaar eerder (-1,8 procent). Zo'n driekwart van het bier dat werd verkocht was normaal pils, hoewel de populariteit daarvan iets afnam (van 76,8 naar 74,6 procent).

Het marktaandeel van alcoholvrij bier nam toe (van 7,6 procent naar 8,9 procent). Verder won speciaalbier terrein (13,0 naar 14,1 procent), maar leverde mixbier, zoals radler, juist marktaandeel in (van 2,6 naar 2,4 procent).

Bron: Nederlandse Brouwers

"China zal in zijn vuistje lachen", zo is de unanieme mening van ruimtevaartexperts over de onbemande raket van Blue Origin die vannacht explodeerde op het lanceerplatform in Florida. Juist deze New Glenn-raket van Amazon-miljardair Jeff Bezos was door de Amerikaanse ruimtevaartdienst NASA uitgekozen om volgend jaar een bemande maanvlucht mogelijk te maken.

"Die missie staat nu op losse schroeven", concludeert Erik Laan, docent ruimtevaart aan de InHolland Hogeschool.

Met de missie wil de Verenigde Staten net even eerder voet op de maan te zetten dan China. "Wie er als eerste komt heeft de beste plek, en kan die als exclusieve zone op de maan aanmerken", legt Laan uit. "Voor Blue Origin en de VS is deze explosie daarom niet veel minder dan een complete ramp."

Weggevaagd

Het gaat namelijk niet alleen om de ontplofte raket, vult ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen van de Belgische satellietbouwer Redwire Space aan: "Ze zullen de raket wel moeten herontwerpen. Maar de enorme explosie heeft ook het enige lanceerplatform van Blue Origin weggevaagd. Het kost wel een jaar om dat te herbouwen. Blue Origin werkte al aan een tweede lanceerplatform, maar het duurt misschien nog wel negen maanden voor dat af is."

Een lanceerplatform is namelijk niet zomaar even aangelegd. "De toren, de tanks, de leidingen. Dat is allemaal weg", verwacht Laan na het zien van de beelden van de gigantische explosie. Om de ruimte te bereiken is de New Glenn-raket gevuld met vloeibare zuurstof en methaan. "Met wat daarin zat had ik mijn cv-ketel de rest van mijn leven mee kunnen laten branden."

Zie hier hoe de raket van Blue Origin vannacht explodeerde:

Rob van den Berg van Sterrenwacht Sonneborgh benadrukt wel dat tegenslagen als deze erbij horen. "Een nieuwe raket vol nieuwe technologie is nooit 100 procent uitontwikkeld, geen enkele trouwens. Het risico op een mislukte lancering bouw je in, zeker commerciële partijen. Een overheidsagentschap als de NASA doet eerst meer testen. Je wilt niet voor het oog van de belastingbetaler allemaal ontploffingen hebben."

Dat de explosie volgde na eerder geslaagde lanceringen van de New Glenn-raket kwam als grootste tegenslag. "Ik had deze niet op mijn lijstje van dingen die zouden gebeuren", zegt Laan. "In deze ontwikkelingsfase had dit niet mogen gebeuren."

De raketten van Blue Origin van Jeff Bezos zouden zijn webgigant Amazon ook aan meer eigen satellieten moeten helpen. "Die moeten nu weer met concurrent SpaceX van Elon Musk naar boven. Dat gaat een flinke duit kosten", aldus Ilsen.

Toch is de explosie vooral een politieke tegenslag, benadrukken Laan, Ilsen en Van den Berg. Ilsen: "De onbemande maanlander die Blue Origin had moeten leveren om de Chinezen te kloppen in de race om de maan lijkt compleet onmogelijk."

Wedstrijdje ver-plassen

Want hoewel de VS en China samen met Blue Origin en SpaceX wijzen naar economisch profijt van een permanente basis op de maan, gaat het vooral om prestige. "Het is vooralsnog gewoon een politiek wedstrijdje ver-plassen", omschrijft Van den Berg het.

"Natuurlijk schermen ze met belangrijke grondstoffen en technologische ontwikkeling. Maar het is nu vooral een manier om een nog grotere vuist naar de rest van de wereld te maken. Een race wie er als eerste op de maan komt en het verst kan plassen."

Toch neemt dat niet weg dat ruimtevaart economisch gewin oplevert. "Op de maan is het in aardse dagen veertien dagen dag en veertien dagen nacht. En het is er extreem koud", vertelt Ilsen. "Om daar te kunnen leven zou je een nucleaire reactor moeten ontwikkelen die zó klein en efficiënt is dat je die naar de maan kunt brengen. En dat die daar jaren kan werken. Het is duidelijk dat het veel geld kost zoiets te ontwikkelen. Maar zulke kerncentrales kunnen dan ook op aarde draaien."

Tegelijk kan de tegenslag bij Blue Origin volgens Ilsen ook weer een goed moment zijn voor bezinning rond het enorme enthousiasme dat er heerst over commerciële ruimtevaart. "SpaceX wil voor miljarden naar de beurs. Maar ook dit bedrijf gaat nog tegenslagen meemaken. Naar de maan is niet zo vanzelfsprekend. In de jaren zestig dachten we: onze kleinkinderen gaan straks op schoolreis naar de maan. Maar zo gemakkelijk is het niet gebleken."

Het Chinese bedrijf JD.com heeft mogelijk financiële steun ontvangen van China voor een overname op de Europese markt. Dat vermoedt de Europese Commissie na een eerste onderzoek. De Commissie start nu een dieper onderzoek naar de overname.

JD.com deed vorig jaar een bod om Ceconomy over te nemen, een Duits retailbedrijf waar onder andere Mediamarkt onder valt. Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat het bedrijf mogelijk overheidssteun heeft gekregen in de vorm van gunstige leningen, belastingvoordelen en subsidies.

Dat zou ervoor hebben gezorgd dat JD.com een hoog overnamebod kon doen. Bij de Commissie zijn ook zorgen over verstoring van de interne markt.

Nog niet goedgekeurd

Uit het diepere onderzoek dat de Commissie is gestart moet blijken of daadwerkelijk sprake is van Chinese overheidssteun en of dat een negatieve impact heeft op de interne Europese markt.

Het overnamebod van 2,2 miljard euro is nog niet goedgekeurd door de Europese Commissie.

Uiterlijk in oktober moet het diepere onderzoek zijn afgerond. De Commissie heeft dan drie opties. Wel of juist geen bezwaar maken tegen de overname, met als derde optie de overname laten doorgaan als JD.com oplossingen biedt voor de bezwaren van de Commissie.

Het bedrijf achter de inmiddels gestopte site ticketveiling.nl heeft een boete van 270.000 euro gekregen voor misleiding van consumenten. De site liet deelnemers tegen een bot bieden en dat dreef de prijs op, oordeelt de Autoriteit Consument & Markt.

De toezichthouder zegt dat door de inzet van biedbots duizenden consumenten zijn ingegaan op een misleidend aanbod. Ze hadden daarmee mogelijk niet ingestemd als ze over de juiste informatie hadden beschikt.

Op de site kon worden geboden op bijvoorbeeld hotelovernachtingen, entree voor dierentuinen en pretparken en andere dagjes weg. De bot werd tussen 1 augustus 2024 tot en met 1 december 2024 ingezet bij tienduizenden veilingen.

'Biedproces verstoord'

"Bij veilingen komt de prijs tot stand door vraag en aanbod. Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat dit eerlijk gebeurt. Door de inzet van een biedbot heeft het bedrijf achter Ticketveiling.nl welbewust dit proces verstoord", zegt ACM-bestuurder Martijn Ridderbos.

Het bedrijf achter het voormalige ticketveiling.nl heeft de overtredingen erkend en is volgens de ACM uit eigen beweging hiermee gestopt voorafgaand aan het onderzoek.

Op recensiesites zoals trustpilot scoorde ticketveiling.nl wisselend op het gebied van betrouwbaarheid. Twee jaar geleden besteedde het consumentenprogramma Kassa van BNNVARA aandacht aan het biedproces bij ticketveiling.nl.

De Chinese webwinkel Temu krijgt een boete van 200 miljoen euro van de Europese Commissie. Volgens het bestuur van de EU doet het bedrijf te weinig om te voorkomen dat mensen illegale producten op Temu kunnen kopen. Temu "onderschat ernstig" hoe groot de kans is dat iemand iets te zien krijgt wat niet verkocht mag worden, zegt de Commissie.

Het gaat onder meer om onveilige opladers, maar ook om babyspeelgoed met giftige stoffen of losse onderdelen met stikgevaar, schrijft het EU-orgaan. De verplichte risico-analyse die Temu in 2024 heeft gedaan naar gevaarlijke producten op zijn site was te algemeen, vindt de Commissie. Bij het ontwerp van de site heeft het bedrijf niet goed gekeken hoe het kan voorkomen dat mensen minder vaak gevaarlijke producten te zien krijgen.

Dat Temu zo'n onderzoek niet goed heeft gedaan, is een overtreding van de Europese internetregels die sinds een paar jaar van kracht zijn, gebundeld in de Digital Services Act (DSA). De Europese Commissie noemt het uitblijven van goed risico-onderzoek "een bijzonder ernstige overtreding" van deze verordening.

Temu oneens met boete

Temu zegt tegen de NOS dat het het bedrijf het niet eens is met de beslissing en noemt de boete van 200 miljoen euro "buitenproportioneel". Het bedrijf zegt dat Temu's risico-onderzoek uit 2024 "de huidige status van onze systemen niet weergeeft".

De Chinese webgigant kan de boete aanvechten bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het bedrijf zegt dat het een stap naar de rechter overweegt.

Hoe dan ook wil de Europese Commissie dat Temu binnen drie maanden laat weten wat het bedrijf gaat doen om ervoor te zorgen dat het de DSA niet langer overtreedt. Als Temu dat niet doet, kan het bedrijf nog meer boetes krijgen.

Het wordt meer dan twee keer zo duur om brieven, waaronder rouwkaarten, de volgende dag te laten bezorgen. Dat blijkt uit de nieuwe tarieven die PostNL vandaag bekendmaakt.

Rouwpost die binnen één dag wordt bezorgd kost vanaf 12 juli 3,25 euro per brief. Voor andere brieven komt daar nog eens 70 cent bovenop. In beide gevallen gaat het om meer dan een verdubbeling.

PostNL mag vanaf juli twee dagen doen over het bezorgen van gewone post. Voorheen was dit één dag en werden rouwkaarten meegegeven aan de bezorger. Aangezien dit nu verandert, moet het bedrijf gebruik gaan maken van de pakketbezorgdienst, en dat is een stuk duurder, zegt PostNL.

Tegen het hogere tarief wordt rouwpost en medische post van maandag tot en met zaterdag bezorgd. Overige post tegen het hogere tarief wordt maar vijf dagen per week bezorgd, van dinsdag tot en met zaterdag.

Voor post die niet na één bezorgdag hoeft te worden afgeleverd blijft de prijs 1,40 euro per brief.

Minder post

De prijsverhoging voor de bezorging binnen één dag is broodnodig, zegt directeur postbedrijf bij PostNL Maurice Unck. "Het aantal verstuurde brieven is de afgelopen 20 jaar met 70 procent afgenomen. Om betrouwbaar te kunnen blijven bezorgen, moeten we aanpassing doen."

Het bedrijf maakte eerder vandaag bekend dat het vorig jaar 35 miljoen euro verlies heeft geleden op de wettelijke verplichte postbezorging. Ook zegt het postbedrijf dat het de komende jaren nog verlies zal blijven maken hierop, ondanks de aangepaste tarieven.

PostNL heeft al langer moeite om kosten voor wettelijke verplichte postbezorging te dekken. Vorig jaar kostte deze verplichting 30 miljoen euro. Hiervoor wil het postbedrijf gecompenseerd worden van het kabinet, maar de rechter oordeelde dat dit niet nodig was.

Uitvaart duurder

Vooral de uitvaartbranche wordt flink geraakt door de prijsverhoging. Een slechte ontwikkeling, zegt uitvaartondernemer Nancy van Buuren. "Ik snap dat eraan verdiend moet worden, maar niet op deze manier. Met de huidige prijs zijn er al families die tegen mij zeggen: ik heb eigenlijk 100 brieven nodig, maar ik kan er maar 75 betalen."

Ook de brancheorganisatie in de uitvaartzorg BGNU is niet blij met de nieuwe tarieven. "De enorme prijsverhoging is geen goed nieuws voor nabestaanden. Het houden van een uitvaart wordt hiermee alleen maar duurder", zegt directeur Brigitte Wieman.

Ook Ellie Trompert van drukkerij Flora is geschrokken van de nieuwe prijs. Zij bedrukt al 55 jaar voornamelijk rouwpost. Door het hogere tarief vreest zij voor de toekomst. "Wij hebben twaalf mensen aan het werk, maar ik hou mijn hart vast of dat zo kan blijven", zegt ze.

Toch blijft ze optimistisch. Ze kijkt naar andere alternatieven diensten zoals het aanbieden van de kaarten voor 1,40 euro. "Het duurt dan alleen langer voordat de kaarten worden bezorgd."

Daarnaast is het zogenoemde aanzeggen een mogelijkheid. "Daarbij gaat een student langs huizen om mee te delen dat iemand is overleden en dat ze zijn uitgenodigd voor de uitvaart."

Digitale rouwkaarten

Uitvaartondernemer Nancy van Buuren zegt dat er ook vraag is naar digitale rouwkaarten. Dat kan nu alleen maar meer worden. "Toch vind ik het lastig dat deze keuze nu bijna wordt opgelegd aan nabestaanden", zegt Van Buuren.

Ook bij digitale rouwkaarten drukt zij er altijd nog een paar af op papier. "Mensen waarderen dat. Een kaart is niet alleen een aankondiging van het overlijden, maar ook een herinnering voor altijd."

Het aantal huurwoningen dat begin dit jaar is verkocht aan particulieren is opnieuw gestegen. De hoeveelheid huurwoningen is daardoor weer afgenomen. Maar uit cijfers van het Kadaster blijkt ook dat we inmiddels de piek van het aantal verkochte huurwoningen wel hebben bereikt.

Zo verkochten particuliere investeerders de afgelopen maanden voor het eerst minder woningen dan een jaar eerder. Grote vastgoedinvesteerders verkochten nog wel meer huurwoningen dan een jaar eerder.

De voormalig huurwoningen worden vooral gekocht door starters. "Zij kochten zelfs 40 procent van de woningen. Dat is een trend die we al een paar jaar zien", zegt Matthieu Zuidema, onderzoeker bij het Kadaster.

Strengere regels

Het bezit van een huurwoningen werd de afgelopen jaren een stuk onaantrekkelijker doordat de huurregels zijn verscherpt. Ook de stijgende rente en hogere belasting op vermogen schrikt veel vastgoedinvesteerders af. Daarom zijn de afgelopen 3 jaar veel huurwoningen te koop gezet en nam het aantal huurwoningen in rap tempo af. Vooral in de vier grote steden werden de vaak wat kleinere huurwoningen verkocht.

Het kabinet heeft inmiddels wel maatregelen aangekondigd om te zorgen dat het bezitten van huurwoningen toch interessanter wordt. In de toekomst mag de WOZ-waarde van een woning zwaarder wegen bij het bepalen van de huurprijs. Ook is het de bedoeling dat een huurwoning goedkoper moet worden aangeboden als het geen buitenruimte heeft.

Toch klinkt vanuit de vastgoedsector kritiek op deze maatregelen. Zo is het volgens brancheorganisatie Vastgoed Belang veel te weinig en moet er meer gedaan worden om het aantal huurwoningen in Nederland weer te laten toenemen.

Het wordt gezien als laaghangend fruit dat veel te lang is blijven hangen: elektrische auto's die een groot deel van de problemen met het stroomnet kunnen oplossen, zeker in woonwijken. Door stroom terug te geven aan het elektriciteitsnet bij een tekort, en op te laden bij een overschot.

Vandaag starten de autobedrijven Kia en Hyundai samen met Vattenfall het eerste project waarbij particulieren dat kunnen doen. Deelnemers moeten een nieuw model elektrische auto hebben en een energiecontract bij het Zweedse energiebedrijf. Met de vergoeding voor deelname kunnen de automobilisten zo'n tienduizend kilometer gratis rijden.

Renault maakt eerder al bekend dat een aantal nieuwe elektrische modellen als thuisbatterij gebruikt kan worden. Ook die auto's moeten binnenkort kunnen terugleveren aan het net.

Omvormer nodig

Om terug te kunnen leveren hebben auto's een omvormer nodig die geschikt is om stroom weg te geven in plaats van op te slaan. Automobilisten die elektriciteit terug willen geven hebben daarnaast een intelligente laadpaal nodig die met de auto en de netbeheerder kan praten. Hierdoor weet de auto wanneer hij moet laden of elektriciteit moet teruggeven.

Het bedrijf MyWheels heeft inmiddels 320 deelauto's die het elektriciteitsnet helpen vullen als ze niet verhuurd zijn. BMW test terugleveren in Duitsland, net als Volvo in Zweden.

Een grote zwarte Koreaanse SUV die terug kan laden staat op de oprit van een hoekwoning in Soest. Achter het stuur zit Bob Niesing, die bij Kia verantwoordelijk is voor alles wat te maken heeft met het laden van elektrische auto's. Een groot scherm in de auto beschrijft het proces. "Op dit moment zien we dat de auto teruglevert aan het net met een vermogen van 10 kilowatt, om de wijk te helpen."

Met een app die lijkt op die van veel energiebedrijven, kan de deelnemer bepalen wanneer de auto mag terugleveren en tot welk niveau. Ook kan de gebruiker aangeven wanneer de batterij weer voldoende opgeladen moet zijn voor de volgende rit. Maar wat als je onverwachts toch weg moet met de auto? "Dan heb je altijd de mogelijkheid om het tijdelijk uit te schakelen of de auto snel op te laden zodat je snel weg kan," verzekert Niesing.

Nieuwe elektrische auto's zijn ook "rijdende batterijen" vertelt Jeroen van Loon van Vattenfall. De vraag is waarom dit nog niet het nieuwe normaal is. "Wat je nu ziet is dat de meerderheid van de nieuwe modellen dit kan. Alleen nog niet alle auto's en zeker niet de oudere elektrische auto's die nu op de weg rijden."

Vattenfall wil met het project kijken hoe ze klanten een verdienmodel kunnen aanbieden met wat in jargon 'bi-directioneel laden' heet.

Tot nu toe waren elektrische auto's vooral een boosdoener van netcongestie, doordat veel mensen uit het werk hun auto opladen op het moment dat ook andere elektrische apparaten in huis aangaan. Met de nieuwe auto's kan dit dus omgedraaid worden.

Een van de autoriteiten op het gebied van elektrisch laden en problemen op het elektriciteitsnet is Auke Hoekstra van de Technische Universiteit Eindhoven. "Eén elektrische auto die op piekuren stroom teruggeeft, lost voor zeker tien huizen de problemen op," vertelt Hoekstra. "Als we dit massaal gaan doen is de impact waanzinnig groot."

De auto-industrie was tot voor kort huiverig om bi-directioneel laden mogelijk te maken, maar lijkt nu om. "Autofabrikanten waren bang dat de batterij veel sneller zou slijten," vertelt Hoekstra. De nieuwe batterijen zijn beter en beter gekoeld, bovendien is het juist goed voor de batterij dat die niet te lang helemaal vol is. "Laden en ontladen naar het net is voor de batterij juist heel relaxed."

Miljarden

Overheid, netbeheerders en energiebedrijven zouden meer kunnen doen om terugleveren te stimuleren, denkt Hoekstra. "Dan zouden we enorm veel van die netinvesteringen, zeker voor woonwijken, overbodig kunnen maken."

Hoekstra denkt dat het om miljarden euro's per jaar kan gaan. "Ik vind het echt te gek voor woorden dat energiebedrijven en vooral netbeheerders niet aan de deur staan te bonzen van alle elektrische autorijders en vragen: wil jij alsjeblieft slim laden of terugleveren."

Ede, Amersfoort, Breda. Het zijn misschien niet de eerste namen die opkomen bij wie denkt aan plaatsen met veel woningen die meer dan een miljoen euro waard zijn. Toch zijn het juist gemeenten als deze die hard stijgen in het jaarlijkse overzicht van miljoenenwoningen van taxatiebedrijf Calcasa.

Daaruit blijkt dat het aantal woningen dat meer dan een miljoen euro waard is hard blijft stijgen. Vorig jaar groeide dit aantal met ruim 22 procent. Met ruim 273.000 huizen is inmiddels 6,2 procent van het aantal woningen in Nederland een miljoenenwoning. "Tien jaar terug waren het er nog zo'n 40.000", stipt een woordvoerder van Calcasa aan.

Tien jaar terug was een miljoenenwoning iets uit traditioneel rijke gemeenten als Bloemendaal, Laren en Wassenaar of dure steden als Amsterdam, Den Haag en Utrecht. "Toen was een miljoenenwoning echt iets unieks, een magische grens", ziet de woordvoerder van Calcasa. "Maar met aantallen die we nu hebben is het een stuk minder bijzonder."

Geen villa meer

Op het lijstje van gemeenten met relatief veel miljoenenwoningen duiken nu ook namen als Ede, Amersfoort, Breda, De Bilt, Zeist en Utrechtse Heuvelrug op.

Een miljoenenwoning wordt langzaam niet meer iets voor de elite, merkt Calcasa op. "De prijsontwikkeling is de afgelopen jaren heel hard gegaan. De gemiddelde prijs van een woning is al de helft van een miljoen euro."

Daarmee hoeft een miljoenwoning allang geen villa meer te zijn. "We zien ook steeds meer twee-onder-een-kapwoningen, tussenwoningen en appartementen die meer dan een miljoen waard zijn."

Grens van 2 miljoen?

Bij Calcasa vragen de onderzoekers zich af of er langzaam geen nieuwe standaard ontstaat voor wat traditioneel een woning van de buitencategorie is. "Een aantal jaar geleden hadden we de eerste gemeente waar de prijs van een gemiddelde woning boven een miljoen lag. Maar nu zijn dat er al een stuk meer. Je gaat je langzaam afvragen of de prijs van 2 miljoen euro de nieuwe grens wordt."

Of dat echt zo wordt, dat durft de woordvoerder van Calcasa niet te voorspellen. "Je vraagt je af of dit het niveau is wat mensen nog kunnen betalen voor een woning. Dat zie je bijvoorbeeld in Amsterdam, waar de prijzen afvlakken. Daar blijven de prijzen inmiddels op hetzelfde niveau. Maar hoe het echt verder gaat met de woningprijzen, dat is lastig te voorspellen."

Kledingketen Zeeman sluit zijn winkels in Oostenrijk en Portugal. Ook sluit de keten een aantal vestigingen in Frankrijk, Duitsland en Spanje, staat in het jaarverslag.

Het bedrijf maakte vorig jaar een nettoverlies van 11,7 miljoen euro. De sluitingen zijn een poging om de trend te keren want ook in 2024 draaide Zeeman verlies.

Zeeman koppelt de rode cijfers vooral aan de geopolitieke onrust en slechte economische groei, onder meer in Duitsland en Frankrijk. Het bedrijf is actief in acht Europese landen.

Zeeman had in al die landen vorig jaar bijna 1400 winkels. In de komende jaren zal de keten zo'n 150 winkels sluiten.

Vooral de winkels buiten de voor Zeeman zo belangrijke Benelux-landen doen het slecht. De kledingreus zal zich in Duitsland vooral concentreren op de regio Berlijn en op de grensstreek met Nederland in Noordrijn-Westfalen.

Moeilijk online

Zeeman kampt ook met de concurrentie op het internet. In het jaarverslag constateert het bedrijf dat Chinese webshops Shein en Temu heel populair zijn geworden in Europa. Die bedrijven verkopen goedkope spullen terwijl ze niet altijd alle Europese regels op het vlak van duurzaamheid en veiligheid volgen, volgens Zeeman.

Tegelijkertijd doet het Nederlandse bedrijf het relatief slecht online. De verkoop in de eigen webshop daalde vorig jaar. Slechts 1 procent van de omzet komt uit de online winkel.

Samsung is tienduizenden chipmedewerkers tegemoetgekomen door een definitief akkoord te sluiten over hogere salarissen en bonussen. Na maandenlange onderhandelingen dreigde vorige week nog een staking van achttien dagen, maar die is nu afgewend. Kortgeleden was er al een tijdelijke overeenkomst bereikt.

Het Zuid-Koreaanse techbedrijf belooft nu 10,5 procent van de winst uit te keren aan medewerkers van de chipsafdeling. Werknemers die aan chips werken kunnen bonussen ontvangen van omgerekend 120.000 tot 350.000 euro.

Enorme winsten door AI

Door de wereldwijde AI-boom boekte Samsung de afgelopen tijd enorme winsten. Het bedrijf is de grootste producent van geheugenchips ter wereld en de vraag stijgt enorm.

Volgens Korea-kenner Casper van der Veen vonden medewerkers van de chipdivisie dat zij daar ook meer van moesten profiteren. "Normaal ligt de maximale bonus bij Samsung rond de helft van een jaarsalaris, maar medewerkers vonden dat bij een winstgroei van 750 procent ook meer naar het personeel mocht gaan", zegt Van der Veen tegen de NOS.

Samsung wilde juist een groot deel van de winst opnieuw investeren om het bedrijf verder te laten groeien, in plaats van de lonen fors te verhogen. Daardoor dreigde een staking met mogelijk grote economische gevolgen. "Die staking had niet alleen Samsung maar ook de Zuid-Koreaanse economie miljarden kunnen kosten. Samsung vertegenwoordigt ongeveer een vijfde van de economie van Zuid-Korea."

De regering bemoeide zich rechtstreeks met de onderhandelingen uit angst voor grote economische schade. De chipsector is cruciaal voor de export van het land en volgens critici kunnen langdurige stakingen zelfs gevolgen hebben voor de wereldwijde levering van AI-chips. Een rechtbank had delen van de staking daarom al verboden.

Huizenprijzen

Met het akkoord wordt nu ruim 10 procent van de winst verdeeld onder medewerkers van de chipdivisie. Daarnaast stijgen de salarissen gemiddeld met 6 procent en helpt Samsung werknemers bij het kopen van een woning. Volgens Van der Veen stijgen huizenprijzen rond de fabrieken inmiddels al door het nieuws over de deal.

De royale regeling zorgt ondertussen voor onvrede bij andere afdelingen binnen Samsung. Werknemers die bijvoorbeeld televisies, smartphones of huishoudelijke apparaten maken, krijgen slechts enkele duizenden euro's extra. "Normaal zou je daar blij mee zijn, maar als collega's van een andere afdeling tot honderd keer meer krijgen, zorgt dat natuurlijk voor scheve gezichten", zegt Van der Veen. Sommige medewerkers zouden zelfs een spoedrechtszaak hebben aangespannen om de deal tegen te houden.

De fusie tussen verffabrikant AkzoNobel met de Amerikaanse concurrent Axalta is nog geen gelopen race. Eind april heeft Nippon Paint uit Japan een bod uitgebracht om AkzoNobel over te nemen. AkzoNobel heeft het bod geweigerd, omdat het concern meent dat de fusie met Axalta meer waarde oplevert voor de eigen aandeelhouders.

Door de fusie verdwijnt AkzoNobel van de Amsterdamse beurs, maar houdt het nieuwe bedrijf één van de twee hoofdkantoren in Nederland. Bij een overname door Nippon zouden alle verfmerken voor consumenten en de industrie bij de nieuwe Japanse eigenaar worden ondergebracht. De verf en coating voor auto's en vaartuigen worden vervolgens verkocht aan het Amerikaanse Sherwin-Williams.

Aandeelhouders van AkzoNobel zouden direct geld krijgen voor hun aandelen. Bij de fusie met Axalta worden zij aandeelhouder van het nieuwe concern. Toch zegt AkzoNobel dat het bod van 73 euro per aandeel dat Nippon Paint heeft geboden niet in de buurt komt van de waarde die de fusie met Axalta zal opleveren.

Aandeelhouders

Vanmorgen was het aandeel van AkzoNobel op de Amsterdamse beurs zo'n 52 euro per stuk waard. Toch adviseert het bedrijf aandeelhouders om te kiezen voor de "fusie van gelijken" met Axalta. Aandeelhouders moeten nog instemmen met het bod. Dat staat gepland voor een buitengewone aandeelhoudersvergadering die deze zomer moet plaatsvinden. Een datum hiervoor is nog niet ingepland.

AkzoNobel laat aan de NOS weten dat het bod van Nippon Paint pas nu bekend wordt gemaakt omdat het concern voor de fusie met Axalta alle documenten bij de Amerikaanse toezichthouder moet inleveren. "We zijn proactief in onze communicatie om ervoor te zorgen dat het bod van Nippon en Sherwin-Williams niet ondersneeuwt in een groot document", aldus een woordvoerder.

In de afwijzing aan Nippon Point zegt AkzoNobel alle belangen te hebben meegewogen, ook die van aandeelhouders. De woordvoerder wijst naar grootaandeelhouder Cevian, die een zetel in de raad van commissarissen heeft. Deze activistische aandeelhouder eist juist dat AkzoNobel meer oplevert op de beurs. "De raad van commissarissen en raad van bestuur hebben unaniem geconcludeerd dat het voorstel zich niet kwalificeerde als een superieur voorstel", benadrukt de woordvoerder van AkzoNobel.

Een brandstofauto of een hybride auto leasen wordt vanaf 2027 een stuk duurder voor de baas. Per 1 januari gaat er een soort 'brandstofboete' in voor nieuwe leasecontracten. Daarmee wil de overheid de overstap naar elektrisch rijden verder stimuleren.

Toch staan veel kleine en middelgrote werkgevers het nu nog toe om een auto van de zaak op brandstof te nemen, blijkt uit navraag van de NOS bij leasemaatschappijen.

De werkgever moet in de toekomst per maand 1 procent van de officiële nieuwprijs van een auto aan de Belastingdienst betalen. Voor een brandstofauto van 35.000 euro is dat dus een 'brandstofboete' van 350 euro per maand. Officieel heeft de boete de onnavolgbare naam pseudo-eindheffing. De werkgever moet hem betalen en mag hem niet doorberekenen aan de werknemer.

'Onrust en onzekerheid'

Volgens de Vereniging van Nederlandse Autoleasemaatschappijen (VNA) leidt de komst van de pseudo-eindheffing tot onrust en onzekerheid bij werkgevers. "De heffing kan grote gevolgen hebben voor het mobiliteitsbeleid van organisaties en kan leiden tot forse extra financiële lasten", zegt voorzitter Renate Hemerik.

Bij grote werkgevers mogen werknemers vaak nu al alleen maar elektrische auto's bestellen, blijkt uit onderzoek van de VNA. Maar bij kleinere bedrijven is dat veel minder het geval.

Volgens de VNA wordt het straks ook moeilijk voor sommige werkgevers om een elektrisch wagenpark te faciliteren. "Op steeds meer locaties is het stroomnet overvol", zegt Hemerik. "Bedrijven krijgen geen zwaardere aansluiting en kunnen laadpleinen niet uitbreiden. Tegelijkertijd wordt er vanaf 1 januari 2027 wél een fiscale boete ingevoerd op niet-volledig elektrische mobiliteit. Dat wringt enorm." De brancheorganisatie wil daarom dat de heffing niet doorgaat.

Leasemaatschappij Athlon is positiever. "De aankondiging van de pseudo-eindheffing werkt vooral als versneller van een transitie die wij actief ondersteunen", zegt Willemijne de Wit, verkoop- en marketingdirecteur.

Vaker elektrisch

Athlon ziet dat vooral kleinere bedrijven met minder dan tien lease-auto's nu al relatief vaker voor elektrisch kiezen. Maar nog altijd is er ook een aanzienlijk aandeel benzineauto's die worden besteld. Voor de aankondiging was vorig jaar 41 procent van de bestellingen van kleine bedrijven elektrisch, na de aankondiging was dat 51 procent.

Bij middelgrote bedrijven, met 10 tot 200 lease-auto's, bleven de elektrische bestellingen stabiel rond de 60 procent. En bij grote bedrijven, die al grotendeels overgeschakeld zijn op elektrisch, steeg het van 83 naar 90 procent. "Benzinelease-auto's worden ook in 2026 nog steeds besteld, maar de keuze daarvoor wordt sinds de aankondiging duidelijk kritischer bekeken", aldus De Wit.

De afgelopen jaren was er al een opmars van elektrisch in de leasemarkt. Maar van alle eind 2025 rondrijdende zakelijke lease-auto's was nog altijd een minderheid (43 procent) volledig elektrisch.

Vanaf 17 september 2030 (precies vijf jaar na de aankondiging op Prinsjesdag 2025) geldt de heffing ook voor lease-auto's met een contract van voor 1 januari 2027. Sluit je als werkgever op dit moment dus een leasecontract af voor vijf jaar voor een benzine-auto, dan moet je uiteindelijk dus zo'n acht maanden een boete betalen: tussen september 2030 en het einde van de looptijd in mei 2031.

Als bedrijven nog benzineauto's bestellen, kiezen ze nu vaker voor een kortere looptijd dan 5 jaar, zegt Athlon. "Want wie nu nog een benzineauto bestelt, komt met een contract van 5 jaar al in de periode terecht waarin de pseudo-eindheffing financieel relevant wordt."

Een andere grote leasemaatschappij, Ayvens (voorheen Leaseplan en ALD Automotive), ziet ook dat vooral kleinere organisaties nog voor brandstofauto's kiezen. "Of bedrijven met medewerkers die bovengemiddeld veel onderweg zijn en waarvoor elektrisch rijden nog onbekend is." Ook klanten van Ayvens kijken daarbij wel naar kortere looptijden om de heffing voor bestaande contracten vanaf september 2030 te ontwijken.

Tijdelijk vervoer

Bij klanten die al overgestapt zijn naar elektrisch zijn er wel zorgen over de regels voor tijdelijk vervoer. Want gaat je elektrische auto stuk en krijg je daarom een paar dagen een vervangende benzineauto, dan moet je werkgever ook daarvoor de heffing betalen. "Al bij één dag een vervangende auto moet je de heffing voor een hele maand betalen. Wij pleiten er sterk voor dat er een uitzondering komt voor tijdelijk vervoer, bijvoorbeeld bij reparatie en onderhoud", aldus Ayvens-directeur Sander Pleij.

Ook de Tweede Kamer wil dat er een uitzondering komt voor vervangend vervoer. Een motie daarover werd eind maart aangenomen. Het kabinet kijkt daar nu naar.

Fors meer Nederlandse huishoudens dienden afgelopen weken een aanvraag in voor een nieuwe of zwaardere aansluiting op het stroomnet. Dat bevestigen netbeheerders na berichtgeving van De Telegraaf. Ze zien de afgelopen weken een flinke toename in het aantal aanvragen.

De run op aansluitingen ontstond doordat er vanaf 1 juli nieuwe spelregels gaan gelden voor het verdelen van de schaarse ruimte op het stroomnet. In gebieden waar het stroomnet vol zit, belanden ook kleinverbruikers zoals huishoudens op een wachtlijst. Dat kan hun plannen om een warmtepomp, laadpaal of elektrische kookplaat te installeren in de weg zitten.

Netbeheerders maakten vorige maand bekend dat het stroomnet in delen van Utrecht grotendeels 'op slot' gaat, om te voorkomen dat het net overbelast raakt. In andere gebieden waar dit boven de markt hing, gebeurde dat niet.

Staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei sprak van "een pauzeknop" in Utrecht. Het is onduidelijk wanneer daar weer aanvragen kunnen worden geaccepteerd.

'Vier keer meer dan gemiddeld'

Stedin, de netbeheerder in het grootste deel van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland, ziet een verband tussen de berichtgeving over het volle stroomnet en de toename van het aantal aanvragen door huishoudens.

"Die stijging loopt inderdaad vanaf het moment dat de eerste berichten naar buiten kwamen over een aansluitingspauze in grootstedelijk Utrecht", reageert een woordvoerder van Stedin.

Maar niet alleen in Utrecht is de vraag toegenomen. "In ons hele gebied zien we dat er een toename van aanvragen voor huishoudens plaatsvindt", laat ook netbeheerder Liander (Gelderland, Flevoland, Friesland, Noord-Holland en delen van Zuid-Holland) weten.

En Enexis (Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg) spreekt van een "forse toename" sinds medio april. "Specifiek voor huishoudens is het aantal aanvragen voor verzwaring toegenomen." De netbeheerder zag de afgelopen maanden een stijging van alle soorten aanvragen, ook voor nieuwe aansluitingen.

Exacte cijfers hebben de meeste beheerders nog niet, maar de stijging is duidelijk. "In de maand april zagen we dat het aantal vragen voor een zwaardere huisaansluiting vier keer hoger lag dan het maandgemiddelde", ziet Stedin. "Ook nu ligt het niveau nog hoger dan het maandgemiddelde, met ongeveer anderhalf tot twee keer zoveel vragen per dag als gebruikelijk."

Niet altijd nodig

De meeste netbeheerders benadrukken dat de zwaardere aansluitingen niet altijd nodig zijn, en dat dus lang niet iedereen een aanvraag hoeft te doen voor een zo'n aansluiting. "Ik snap dat mensen het aanvragen, maar er is ook veel mogelijk met de huidige aansluiting", aldus een woordvoerder van Liander.

Huishoudens die bijvoorbeeld de aanschaf van een warmtepomp of elektrische kookplaat overwegen en daarvoor een zwaardere stroomaansluiting willen, krijgen daarom het advies om goed te overleggen met hun installateurs. Zo kunnen ze bepalen of de verzwaring echt noodzakelijk is. "Dat kan ook kosten schelen. Het is niet altijd nodig."

Energieconcern BP heeft bestuursvoorzitter Albert Manifold per direct ontslagen. Het bedrijf meldt dat er "ernstige zorgen" waren over toezicht, bestuur en gedrag. De raad van bestuur heeft unaniem besloten dat hij niet kon aanblijven. Zijn vertrek komt onverwacht; hij werd vorig jaar nog benoemd om de nieuwe koers van BP in goede banen te leiden.

"Dit volgt op ernstige zorgen die bij de raad van bestuur zijn geuit met betrekking tot belangrijke bestuurlijke normen, toezicht en gedrag", aldus het bedrijf.

Verdere details over de inhoud van deze zorgen zijn niet bekendgemaakt. Het bestuur heeft de Brit Ian Tyler benoemd tot interim-voorzitter, hij blijft aan tot er een opvolger voor Manifold is gevonden.

Al langer onrustig

BP maakte begin vorig jaar bekend weer meer te willen investeren in olie en gas, en minder nadruk te leggen op duurzame energie. Daarmee nam het concern deels afstand van eerdere klimaatambities.

Manifold heeft geholpen, zegt BP, om meer tempo te brengen in die koerswijziging, maar de raad was "verrast en teleurgesteld over problemen rond toezicht en gedrag die als onacceptabel worden beschouwd".

Het is al langere tijd onrustig binnen BP. Eerder werd onder meer topman Bernard Looney ontslagen, nadat hij zou hebben gelogen over persoonlijke relaties. Ook zijn opvolger Murray Auchincloss vertrok plotseling zonder duidelijke uitleg.

Eind vorig jaar stelde het bedrijf Meg O'Neill aan als nieuwe CEO van het bedrijf. In Angelsaksische landen is -in tegenstelling tot veel andere landen- de CEO niet dezelfde persoon als de voorzitter van de raad van bestuur. O'Neill was de vijfde CEO in zes jaar tijd.

Door conflicten wereldwijd zijn financiële instellingen kwetsbaarder geworden. Daarvoor waarschuwen De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en het Centraal Planbureau (CPB).

De instanties uiten alle drie hun zorgen over de kwetsbaarheid van het financiële systeem. Olaf Sleijpen, president van De Nederlandsche Bank, heeft het over een "giftige cocktail" van economische onzekerheid, te groot optimisme op de beurzen en een toename van cyberaanvallen op banken.

Oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne en de verslechterde verhouding met de Verenigde Staten veroorzaken economische tegenwind en oplopende inflatie. Dat kan uiteindelijk ook financiële instellingen, zoals banken, verzekeraars en pensioenfondsen, raken.

Verder merken Nederlandse huishoudens de gevolgen van die economische onzekerheid. Zij zien die vooral terug in de prijzen voor het dagelijks leven, met name voor benzine. Ook lenen, bijvoorbeeld voor een hypotheek voor een koophuis, wordt duurder.

De drie rapporten concluderen dat de financiële markten sterk reageren op spanningen in de wereld. Al het nieuws hierover zet de olieprijs, de rente en de beurzen in beweging.

De olieprijs is wereldwijd hard gestegen door de aanvallen van de VS en Israël op Iran en de blokkade van de Straat van Hormuz. De prijs voor een vat olie schommelt al bijna drie maanden rond de 100 dollar, maar berichten over dreigende aanvallen of juist over onderhandelingen laten die prijs sterk op en neer gaan. Ook de leenrente stijgt. Dat maakt het voor bedrijven en particulieren moeilijker om geld te krijgen voor investeringen of uitgaven.

Op de aandelenbeurzen gaat het goed, maar ook daar zijn er sterke schommelingen. "Is de onzekerheid in de wereld wel goed doorgeprijsd in de aandelenkoersen?", vraagt CPB-directeur Pieter Hasekamp zich af. CPB, DNB en AFM wijzen op de nervositeit op de beurzen en wijzen op het gevaar van "fikse marktcorrecties".

Die sterke schommelingen kunnen kwetsbaarheden van financiële instellingen blootleggen. Eerder had DNB-baas Sleijpen het over "code oranje", maar inmiddels heeft hij over "donkeroranje". Van code rood is nog geen sprake, zegt DNB, omdat de onzekerheid er nog niet toe heeft geleid dat banken of andere financiële instellingen omvallen, zoals dat wel gebeurde bij de bankencrisis in 2008. "Gelukkig is er ook tegengif", zegt Sleijpen. "De Nederlandse banken hebben genoeg buffers."

Twijfels over opbrengsten AI

De zorgen zijn er vooral over een specifiek onderdeel van het financiële systeem: private credit. Dit zijn leningen van een vermogende partij aan een ander bedrijf zonder tussenkomst van een bank. Private credit kan een uitkomst zijn voor bedrijven en particulieren die niet direct in aanmerking komen voor een lening bij de bank, maar dat geld wel nodig hebben om te investeren.

Olaf Sleijpen ziet het nut van private credit, maar waarschuwt voor intransparantie: "We weten onvoldoende wat er speelt. Dat maakt ons als centrale bankier wel een beetje zenuwachtig". Volgens DNB is vaak onduidelijk of de bedrijven en fondsen die het geld ophalen - en weer uitlenen - voldoende geld in kas hebben om aan aanzienlijke terugkoopverzoeken te kunnen voldoen.

Honderden miljarden

De laatste tijd zijn er zorgen over private credit ontstaan. Veel van de investeringen van de Amerikaanse techbedrijven zijn hiermee gefinancierd. Het gaat om honderden miljarden. Onder beleggers bestaan er inmiddels twijfels of de totale investeringen in AI nog wel in verhouding staan tot de opbrengsten.

Als blijkt dat een techbedrijf de schuld niet kan terugbetalen, kan zo'n private credit-instelling in de problemen komen en dat kan ook traditionele instellingen raken, waarschuwt DNB.

De centrale bank wijst erop dat pensioenfondsen een deel van hun geld in private credit hebben gestoken. Ook bestaan er private credit-fondsen die gevuld zijn met geld van banken.

Het kabinet trekt het plan om de AOW-leeftijd sneller te verhogen weer in. Met dat besluit hoopt minister Vijlbrief van Sociale Zaken de vakbonden weer om tafel te krijgen voor een breed akkoord over de sociale zekerheid. Hij heeft ze daarover een brief gestuurd met een uitnodiging voor "een open gesprek op korte termijn".

De bezuiniging op de AOW had een besparing van ruim 2,7 miljard euro per jaar moeten opleveren. Vanaf 2033 zou de leeftijd waarop mensen AOW krijgen weer een-op-een gaan meestijgen met de gemiddelde levensverwachting. Maar er kwam veel kritiek op dat plan van het minderheidskabinet. Niet alleen van de vakbonden, ook de werkgevers en de Tweede Kamer zijn er niet voor.

In de brief aan de vakbonden constateert het kabinet dat het AOW-voorstel het sluiten van een akkoord in de weg staat. "We hebben besloten te stoppen met dit wetsvoorstel", staat er. De bonden stelden eerder een ultimatum: als de verhoging niet van tafel zou gaan, zouden er stakingsacties komen.

Minister Vijlbrief legt uit waarom het kabinet deze zet doet:

Nu stijgt de AOW-leeftijd ook al op basis van de levensverwachting; voor ieder jaar dat we langer leven, komen er acht maanden bij. In het kabinetsplan werd dat een jaar per extra jaar levensverwachting. Jonge mensen zouden dan mogelijk tot hun 71ste moeten blijven werken voordat ze AOW krijgen.

Ook de voorgestelde versoberingen van de uitkeringsregelingen voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid, de WW en de WIA, leverden veel kritiek op. Ook die plannen zet het kabinet voorlopig niet door. "Daarmee maakt het kabinet ruimte voor sociaal overleg en rust in de polder", schrijft Vijlbrief.

Hij wil nu samen met de vakcentrales en de werkgevers kijken naar een alternatieve invulling van de bezuinigingsplannen. De minister wijst daarbij op de veranderende arbeidsmarkt die vraagt om werknemers die makkelijker en sneller van baan kunnen wisselen.

Door meer te doen aan scholing en begeleiding naar nieuw werk wil hij komen tot "een ontslagvrije samenleving", waarin mensen zo min mogelijk gebruikmaken van een WW-uitkering. Ook het arbeidsongeschiktheidsstelsel wil hij hervormen. Vijlbrief noemt dat "een doolhof, een onbegrijpelijk systeem dat mensen gevangen houdt".

Bezuiniging wel halen

Het kabinet hoopt dat de vakbonden weer willen komen praten nu de bezuinigingen in hun huidige vorm niet worden doorgezet, maar houdt voorlopig wel vast aan de miljarden die de maatregelen moesten opleveren.

"Het kabinet voelt een diepe verantwoordelijkheid om Nederland beter door te geven aan de volgende generaties. Dat betekent ook dat het geen rekening wil doorschuiven", staat in de uitnodigingsbrief, die ook is ondertekend door premier Jetten.

'Volstrekt onvoldoende'

Ondanks de uitnodiging van het kabinet gaan de geplande acties wat de bonden betreft nog steeds door. Volgens CNV, FNV en VCP zijn de voorstellen over AOW, WW en WIA "volstrekt onvoldoende" maar ook "mager en ontzettend onduidelijk".

"Dat moet echt opgehelderd", zegt FNV-voorzitter Hans Spekman. "Als de bezuinigingen doorgaan wordt de rekening enkel en alleen neergelegd bij mensen die werken en uitkeringsgerechtigden."

De bonden willen wel een "verhelderend gesprek" met het kabinet om te bepalen of het klopt dat de politieke partijen bij de bezuinigingen op de sociale zekerheid willen blijven. Volgens de bonden "de keuze tussen een stomp in de buik of een klap in het gezicht".

Ze zijn wel blij dat de plannen rondom de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd worden teruggedraaid. "Maar ook hier laat het kabinet de deur op een kier om in de toekomst toch geld op te halen bij gepensioneerden. Daar valt voor de bonden niet over te praten."

Toekomst van de arbeidsmarkt

Werkgeversverenigingen VNO-NCW en MKB-Nederland vinden het verstandig dat het het kabinet de versnelde stijging van de AOW-leeftijd van tafel haalt. Ook zijn ze te spreken over het verkorten van de WW en het aanpassen van de WIA.

Zij hopen dat dit voor de bonden voldoende is om snel over de toekomst van de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid te gaan praten. De werkgevers gaan ervan uit dat de bonden de aangekondigde stakingen opschorten.

Een klimwand, schminkhoek of arcadehal: het is waarschijnlijk niet het eerste wat je verwacht als je uit eten gaat. Toch wordt er in horecazaken regelmatig ruimte vrijgemaakt voor dit soort uitgebreide speelhoeken.

Bij Pannenkoekenhuis Voorst begon dat klein, met een zaaltje waar kinderen oudhollandse spelletjes konden doen terwijl hun ouders zaten te eten. Nu, ruim dertig jaar later, zijn er botsauto's, een rodelbaan en een springkasteel. "Daarmee onderscheiden we ons van al die andere pannenkoekenhuizen waar alleen een wipwap of een schommel is", zegt eigenaar Bert van Welsem. "Mensen rijden ervoor om."

Het is onduidelijk hoeveel van dit soort kindvriendelijke horeca er precies is in Nederland. Koninklijke Horeca Nederland houdt er geen cijfers over bij. "Maar we zien wel dat het aantal pannenkoekenrestaurants al jaren stabiel is. Mensen met kinderen weten die plekken goed te vinden."

Dat herkent Goof Lukken, vrijetijdsdeskundige aan de Breda University of Applied Sciences. "Vooral buiten de stad zijn er al jaren restaurants die entertainment aanbieden voor kinderen, om zo klanten te trekken."

In de stad is er volgens Lukken minder van dit soort horeca. "Voor een springkasteel heb je ruimte nodig en die ruimte is er daar niet altijd." Toch ziet hij dat ook ondernemers in de stad zich steeds vaker op kinderen richten. "Maar wel in aangepaste vorm. Het is wat kleinschaliger en er worden allerlei dingen omheen bedacht om het rendabel te houden."

Voor jong en oud

In Utrecht bouwden de zussen Marleen en Carlijn Vos begin dit jaar een voormalig bruin café om tot een kindvriendelijk restaurant. "We hebben zelf kinderen en merkten dat je in gewone restaurants soms wat moeilijk wordt aangekeken als je met je kind binnenkomt. Het alternatief is een massaal indoor speelparadijs, maar daar zit je als ouder niet altijd op te wachten. Er zat eigenlijk niets tussenin."

Dus besloten ze zelf een zaak te openen. Ze verdeelden het pand in twee delen: aan de achterkant is het speelgedeelte met speelhuisjes, een klimwand en een boomhut. "Daar maakt het niks uit als je kind een keer huilt, schreeuwt of rent", zegt Carlijn Vos.

Aan de voorkant, afgescheiden door een geluidsdichte wand, is het restaurantgedeelte. "Daar kun je bijvoorbeeld terecht om te dineren of te flexwerken. Er is ruimte voor iedereen, met of zonder kind."

Een slimme zet, zegt vrijetijdsdeskundige Lukken. "Op die manier trek je de hele dag door mensen. In de ochtend en de namiddag vooral ouders die hun kinderen naar school brengen of ophalen, daartussendoor de gewone horecagasten."

Volgens Jos Klerx, horecaspecialist bij de Rabobank, richten ondernemers zich op kinderen omdat zij meestal de locatie kiezen als ze mee uit eten gaan. "Denk bijvoorbeeld aan McDonald's. Dat is al jaren een hit omdat kinderen een cadeautje bij hun eten krijgen en buiten van de glijbaan kunnen. Als kinderen het naar hun zin hebben, zitten ouders of grootouders vaak ook wat relaxter te eten en komen ze een volgende keer terug."

Wel ligt de lat voor vermaak de laatste jaren steeds hoger. "Alleen een kleurplaat of een glijbaan is niet meer genoeg om kinderen achter hun schermpjes vandaan te krijgen", zegt Lukken. "Daarom zien we bij steeds meer horecazaken aparte ruimtes, vol met entertainment."

Speeltoeslag

Buiten de steden is er meestal voldoende ruimte voor attracties of speelautomaten, maar in de stad blijft dat een puzzel. "De panden zijn daar kleiner, waardoor speelruimte ten koste gaat van een extra tafeltje", zegt Lukken.

Bij sommige kindvriendelijke horecazaken proberen ze die misgelopen omzet op te vangen door een speeltoeslag te rekenen. Marleen en Carlijn Vos in Utrecht doen dat voorlopig niet. "We merken dat ouders juist langer blijven hangen en meer bestellen als hun kind ondertussen kan spelen. En ze komen regelmatig terug zonder kinderen. Dat levert voor nu voldoende inkomsten op."

Of ze het net zolang volhouden als de pannenkoekenhuizen buiten de stad, blijft afwachten. "De zomermaanden worden spannend, want we hebben vooral speelruimte binnen", zegt Carlijn Vos.

In Voorst hebben ze die zorgen niet. "Er is hier ruimte zat", zegt Van Welsem, terwijl hij naar de velden achter hem gebaart. "Wij hopen vooral dat ook mensen uit de stad voor ons blijven omrijden."

In slierten rijden ze door het Zuid-Limburgse Heuvelland: scooters, motoren, oldtimers. Dat moet anders, vinden ze in Vaals. De gemeenteraad stemt dinsdag over een voorstel om gemotoriseerde toertochten aan banden te leggen. Wie voortaan met meer dan tien voertuigen op pad gaat, moet zich van tevoren melden bij de gemeente. Scooterverhuurbedrijven in de regio zijn niet blij met het plan.

Waar de toeristen juist komen voor de rust en het landschap, zien de bewoners van het Heuvelland het tegenovergestelde: steeds meer drukte. Dat moet anders, vindt Paul Merk, voorzitter van stichting Verkeersleefbaar Heuvelland. "Als het mooi weer is, zijn er fietsers op de weg, oldtimers, tractoren. Alles waar een wiel onder zit, gaat dan hier de weg op. Met verschillende snelheden en omvang."

Vooral het zogenoemde 'funverkeer' stoort hem. Groepen motoren, oldtimers en andere auto's op pleziertochtjes. Juist die groep wil gemeente Vaals aanpakken. Naast de verplichting om een toertocht met meer dan tien voertuigen te melden, komt er voor tochten met meer dan 49 voertuigen ook een vergunningsplicht. Die vergunning wordt maximaal vier keer per jaar afgegeven.

Toertochten voor bepaalde voertuigen worden helemaal niet meer toegestaan. Bijvoorbeeld voor hotrods, omgebouwde oldtimers met extra grote en lawaaiige motoren. In bepaalde gebieden mogen toertochten ook niet meer komen, zoals landelijke wegen en stilte- en natuurgebieden. Toeren op feestdagen wordt ook taboe.

Handhaving

De stichting van Merk is blij dat gemeenten iets proberen te doen aan de overlast, maar pleit vooral voor handhaving. Hij vraagt zich af hoe Vaals dat in dit geval wil doen: "Hoe wil je controleren of een oldtimertocht met 49 of met 50 komt?"

"We zien nu al gebeuren dat toertochten in groepen van tien komen, maar wel de hele dag. Als er daarvan meerdere groepen komen, dan heb je uiteindelijk een soort toertocht van wellicht honderd voertuigen, de hele dag door."

Locoburgemeester Erika Jaegers zegt dat handhaving op verschillen manieren kan plaatsvinden. "Boa's mogen niet handhaven op verkeersovertredingen, maar kunnen de verkeersdeelnemers wel aanspreken op het gedrag. Maar denk ook aan politieacties, dat we hierop controles uitvoeren. Afgelopen weekend was er nog een controle hier op geluidsovertredingen van voertuigen."

Ondernemers teleurgesteld

Scooterverhuurders in de regio staan minder te springen om de maatregelen. Ze willen kansen om het anders te doen. Thijs Schoenmakers verhuurt als eerste in de regio elektrische scooters vanuit Wijlre. "Er komen steeds meer vakantieparken bij, vakantiegangers, maar ook dagjesmensen uit de eigen regio die willen wandelen, fietsen en een scooter huren. Je kunt mensen niet opsluiten." Schoenmakers koos juist voor elektrische scooters, om geluidsoverlast te voorkomen.

"Het heeft ook met verdraagzaamheid te maken", vindt Schoenmakers. "Dat is het dilemma voor de gemeentes ook. Mensen die klagen moeten gehoord worden, maar mensen die niet klagen ook." Hij probeert zelf ook om zijn klanten te spreiden door ze niet te sturen naar de toeristische hotspots, maar bijvoorbeeld de grens over richting België.

Scooterverhuurder Marcel Bol uit Schin op Geul is kritischer. "De gemeente weet van gekkigheid niet wat ze moeten", zegt hij. "Ik splits groepen gewoon op in twee groepjes van tien scooters. De maatregel is echt belachelijk. De ondernemer wordt iedere keer gestraft op deze manier." Bol vreest dat andere gemeenten in het gebied dezelfde maatregelen gaan nemen.

Waterbedeffect

Als de ene gemeente een maatregel neemt, kan dat weer tot extra drukte leiden in de andere gemeente, een waterbedeffect. In 2022 leidde het al tot een rechtszaak tussen Vaals en buurgemeente Gulpen-Wittem. Vaals wilde de Epenerbaan, een bekende weg voor motorrijders, afsluiten in de weekenden. Gulpen-Wittem stapte naar de rechter uit vrees dat het te druk zou worden in hun gemeente en kreeg gelijk.

Ook het plan om gemotoriseerde toertochten aan banden te leggen is een nieuwe soloactie van Vaals. Paul Merk verwacht dat het probleem zich gaat verplaatsen, al heeft hij wel waardering voor het feit dat er iets gebeurt.

"Op bepaalde wegen wil je bepaalde weggebruikers niet meer hebben. Je moet je afvragen of een gehucht, een kern, een attractie moet of wil zijn, of een woongebied tegelijkertijd een doorgaande of toeristische route moet zijn? Voor ons is het heel belangrijk dat het leidt tot een aantoonbare afname van drukte en overlast. Veiligheid volgt vrijwel vanzelf."

De gemeente houdt rekening met een waterbedeffect, maar plaatst ook een kanttekening. "Het is niet dat wij doorgaande wegen gaan afsluiten", zegt Jaegers.