Veel verenigingen van eigenaren (vve's) zijn niet tevreden over de beheerder. Dat zegt Vereniging Eigen Huis op basis van ruim 500 reacties die zijn binnengekomen bij het eigen vve-meldpunt. Driekwart van de reacties was negatief.

Eigenaren van een appartement zijn automatisch lid van een vve. Die vereniging is onder meer verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het gebouw. Veel vve's besteden hun taken uit aan externe beheerders.

De meeste klachten bij het meldpunt gaan over slechte communicatie en bereikbaarheid van beheerders. Ook blijkt bij sommige vve's de administratie niet op orde en is er een betalingsachterstand. Verder maken bewoners melding van beheerders die op eigen houtje beslissingen nemen of onvoldoende kennis van zaken hebben.

"Dat zijn dus best wel flinke klachten", zegt Valeska Hovener van Vereniging Eigen Huis in het NOS Radio 1 Journaal. "We zijn ook een beetje geschrokken dat er zo veel zijn." De vereniging zegt al langer klachten te krijgen van zijn leden over beheerders en richtte daarom in februari het meldpunt op.

Daar kwamen ook vijf vermoedens van fraude binnen. "Die hebben we natuurlijk niet kunnen controleren. Maar dat is wel het meest extreme voorbeeld."

De meeste klachten gaan dus over gebrekkige communicatie, wat volgens Hovener erg frustrerend kan zijn. "Als je mails niet worden beantwoord of als je met een lekkage zit die niet wordt opgelost. Dat leidt gewoon tot heel vervelende situaties."

In Nederland zijn er zo'n 125.000 verenigingen van eigenaren, die sterk in grootte variëren. Zeker de helft daarvan besteedt het beheer uit aan een externe dienstverlener. Die verdient meer aan grote vve's, waardoor de kleine verenigingen relatief minder aandacht krijgen, zegt Eigen Huis.

Een andere oorzaak van het probleem is volgens Hovener dat het beheren van een vve een vrij beroep is. "Iedereen mag zich dus beheerder noemen en daar ontstaan ook problemen door. Wij vinden dat je het bestuur in eigen handen moet houden. Dat is belangrijk om de controle op je eigen financiën te houden."

Als dat binnen een vve niet lukt, adviseert Eigen Huis om een kascommissie in te stellen om te waken over de financiën of iemand van de vereniging van eigenaren mee te laten kijken met de externe beheerder. "Maar zorg er in ieder geval wel voor dat je die controle houdt over je vve", zegt Hovener. "Dat is heel belangrijk."

De Amsterdamse fietsenfabrikant VanMoof is failliet. Dat maken de oprichters van het bedrijf bekend in een interne mail. Het bedrijf vroeg eerder al uitstel van betaling aan.

In het bericht aan de medewerkers laten de VanMoof-oprichters Taco en Ties Carlier weten dat het niet is gelukt het tij te keren. Ze bedanken de honderden werknemers voor hun inzet de afgelopen veertien jaar.

VanMoof stond lange tijd bekend als groeiparel en leek op weg de wereld te veroveren met elektrische stadsfietsen. Vorige week bleken de financiële problemen groot.

"We zijn jullie allemaal dankbaar en vinden het jammer dat we deze missie niet samen kunnen volbrengen. We zijn bedroefd, maar bovenal voelen we trots op wat we bereikt hebben", schrijven de broers.

De curatoren gaan op zoek naar kandidaten voor een doorstart, zodat ook reparaties weer kunnen worden uitgevoerd. Het is niet duidelijk wat er met het personeel gebeurt. Dat hangt ook af van een eventuele doorstart.

Vorige week woensdag kreeg VanMoof uitstel van betaling. Het ging al een tijdje slecht met het bedrijf. Veel van de verkochte fietsen hadden mankementen. Daardoor was VanMoof veel geld kwijt aan reparaties voor fietsen waar garantie op zat.

Op hun eigen site meldt VanMoof zelf dat er nu geen nieuwe fietsen worden geleverd, ook al is er al voor betaald. Dat geldt ook voor bestelde accessoires en onderdelen.

Klanten die een fiets hebben besteld en daarvoor een aanbetaling hebben gedaan moeten een vordering indienen. Of er nog geld wordt terugbetaald, hangt af van hoe de doorstart van VanMoof verloopt. Hetzelfde geldt voor nieuwe onderdelen.

De politie Amsterdam zegt dat er veel vragen van klanten binnenkomen over het bankroet en dat gedupeerden zelfs aangifte doen van diefstal. Dat is niet de bedoeling, twittert de politie.

De fietsen van VanMoof bestaan voor een groot deel uit door het bedrijf zelf ontwikkelde onderdelen. In 2021, het meest recente jaar waar cijfers over bekend zijn, leed VanMoof een verlies van bijna 80 miljoen euro.

VanMoof moest meerdere malen voor geld aankloppen bij investeerders om het bedrijf overeind te houden. Er zijn sinds de oprichting van het bedrijf in 2009 iets minder dan 200.000 VanMoofs verkocht.

Sinds het uitstel van betaling moeten mensen betalen voor reparaties en onderhoud bij Kwikfit, ook al hebben ze nog garantie of een onderhoudscontract bij VanMoof. De garages van het failliete bedrijf zelf zijn dicht. "In het algemeen hebben mensen begrip hiervoor", zegt Pieter Bikker, directeur e-mobility bij Kwikfit. "Of ze zeggen: ik wacht nog even af, misschien is het straks weer als vanouds."

Bij het reparatiebedrijf zijn de specifieke VanMoof-onderdelen inmiddels op. Sinds een paar weken konden VanMoof-eigenaren bij drie Kwikfit-filialen terecht voor onderhoud en reparaties. "We zijn in contact met VanMoof over of we nog nieuwe onderdelen kunnen krijgen", zegt Bikker. "Ik ga ervan uit dat we niet zelf aan deze onderdelen kunnen komen, de kortste klap zou rechtstreeks via VanMoof zijn."

Kwikfit kan nog wel dingen doen waar geen specifieke VanMoof-onderdelen voor nodig zijn, zoals reparatie van banden, vervanging van remmen en onderhoudsbeurten. VanMoof waarschuwt dat fietsen die kunnen worden opgehaald uit garages soms niet gerepareerd zijn.

Fans vragen zich de laatste weken bij elke Barbie-première één ding af: als welke variant van de wereldberoemde pop zou actrice Margot Robbie zich vandaag weer hebben laten aankleden? Zou het de jaren 60-Londen-Barbie zijn, of de jaren 80-carrière-Barbie?

De film Barbie gaat vandaag in Nederland in première (volgens bioscoopketen Pathé was er een stormloop op de 22.000 kaartjes) en leidt wereldwijd tot een wederopstanding van de populariteit van de pop én van de kleur roze. Dat laatste wordt ook wel Barbiecore genoemd: Barbie en roze als (mode-)inspiratie. En zoals wel vaker is dit geen toeval, maar een slimme en grote marketingcampagne van Barbie-eigenaar Mattel.

Eerst wat Barbie-feitjes. De pop zag voor het eerst het licht in 1959 - Ken kwam twee jaar later. Ze heeft meer dan 250 carrières gehad, van piloot tot president, en elke minuut worden er meer dan 100 van haar verkocht in 150 verschillende landen. Ze zorgt voor bijna een derde van de omzet van Mattel. Het moederbedrijf maakte vorig jaar bijna 5 miljard euro omzet en is na Lego de grootste speelgoedfabrikant ter wereld.

Kijk je goed, dan zie je Barbie op dit moment overal. Het bedrijf is met tientallen merken een samenwerking aangegaan. Fastfashionmerken als Primark en Forever21 hebben hele kledinglijnen aan de pop gewijd, maar er zijn ook Barbiecrocs, Barbieskates (Impala), Barbiemake-up (NYX) en Barbie Xbox-consoles. In Malibu in Californië kan je een echt Barbiehuis huren, compleet roze met gouden Ken-letters in het zwembad. Recepten voor roze Barbiepasta zijn misschien wel het hoogtepunt van Barbiecore.

Maar de allergrootste troef lijkt toch wel hoofdrolspeler Margot Robbie, die elke première gekleed gaat als een Barbie die ooit door het bedrijf is uitgebracht. De kleding wordt gemaakt door 's werelds bekendste modehuizen als Vivienne Westwood, Valentino en Chanel. Ook in de film ziet Robbie eruit als iconische Barbies, in de eerste uitgekomen trailer zelfs als de allereerste Barbie. Een leuk extraatje voor de kenners.

Geen toeval dus, maar een uitgekiende marketingcampagne. Dat was nodig omdat de verkoop van Barbie (en de omzet van Mattel, zie hieronder) sinds 2013 daalde.

'Barbie kampt met een midlifecrisis', kopten verschillende media in 2014. Kinderen begonnen sneller op hun speelgoed uitgekeken te raken. De leeftijdsgroep van degenen die met Barbies spelen slonk van 3 tot 9 naar 3 tot 6 jaar.

Daarnaast ging de pop niet genoeg mee met de tijd. Dat probeert het bedrijf inmiddels te veranderen. In 2016 verscheen curvy Barbie, in 2017 kwam de eerste Barbie met een hoofddoek en dit jaar de eerste met het syndroom van Down.

De pandemie bracht hernieuwde interesse in de pop, maar het kan altijd beter, dacht Mattel-topman Ynon Kreiz. De strategie van de in 2018 aangetreden bestuursvoorzitter lijkt op die van een merk als Disney: een themapark (die van Mattel opent volgend jaar), speelgoed, merchandise en natuurlijk een film.

Met een budget van 100 miljoen dollar en een samenwerking met filmstudio Warner Bros, kreeg Barbie eindelijk een gezicht (hiervoor was Barbie altijd geanimeerd). Het moet de verkoop van Barbies een nieuwe impuls geven.

"Ik verwacht dat het compleet losgaat deze zomer", zegt Paul Bouwman die al 38 jaar oude en nieuwe Barbies verkoopt in zijn winkel PM Collectibles. "De Barbiepop geïnspireerd op de film is al weken uitverkocht. Mattel heeft dit zo ontzettend slim in de markt gezet."

Ook verkoopplatform Marktplaats merkt extra interesse: de afgelopen zes maanden werd er meer dan een half miljoen keer op Barbie gezocht, een aantal dat sinds corona weer toeneemt. De website verwacht dat de Barbiemania dit jaar een hoogtepunt zal bereiken. Er staan nu al bijna 20.000 advertenties van de pop online.

En niet alleen de pop zelf neemt weer toe aan populariteit, ook de kleur roze. Trendvoorspeller Jan Agelink geeft aan warenhuizen en modemerken al een jaar het advies: dit jaar wordt dé zomer van roze. "Er zijn twee gebeurtenissen die roze tot een populaire kleur bombarderen: de Valentino-show met een lijn waar alles hot pink was, en natuurlijk de Barbie-film. Sinds vorig jaar foto's verschenen van het draaien, wordt er al gesproken van een aankomende roze-hype."

Waar inkopers al maanden bezig moeten zijn met de voorbereidingen op de roze zomer, daalt het volgens Agelink bij consumenten pas in op het moment dat de film uitkomt. "We zullen naar mijn verwachting de komende weken pas echt veel roze op straat tegenkomen. En niet alleen bij vrouwen."

Bedrijven die nog actief zijn in Rusland, tasten in het duister over het risico dat ook hun divisies in het land worden genationaliseerd. Vanmorgen bleek dat de Russische overheid de controle over de Russische activa van het Franse voedingsmiddelenconcern Danone en de Deense bierbrouwer Carlsberg heeft overgenomen. Dit gebeurde volgens een decreet van president Vladimir Poetin.

Unilever zegt desgevraagd kennis te hebben genomen van de nationalisatie van de Russische vestigingen van Danone en Carlsberg. Een woordvoerder benadrukt dat het bedrijf zijn positie in Rusland "nauwlettend" blijft volgen. Maar vooralsnog blijft de divisie, zoals eerder besloten, onder restricties doordraaien om "te voorkomen het direct of indirect in handen van de Russische staat terechtkomt. "En om onze mensen te helpen beschermen."

ING is bezig met het afbouwen van de zakenbank in Rusland. Een woordvoerder hier zegt niet in te kunnen schatten of de nationalisatie van Danone en Carlsberg de dreiging heeft vergroot dat de ING-tak door de Russische overheid kan worden overgenomen. "De situatie in Rusland en Oekraïne baart ons al zorgen sinds het uitbreken van de oorlog. Die bezorgdheid is niet verminderd", laat de bank weten.

De Russische ING-divisie wordt afgebouwd door geen nieuwe kredieten meer te verstrekken en de oude versneld af te laten lossen. "Sinds het uitbreken van de oorlog tot en met het eerste kwartaal van dit jaar is onze blootstelling aan Rusland en op Russische klanten minder dan een derde van het oorspronkelijk uitstaande bedrag", zegt ING. Hoeveel de blootstelling nu is wordt begin volgende maand duidelijk als ING de nieuwe kwartaalcijfers publiceert.

Bavaria zegt geen risico meer te lopen in Rusland. Moederbedrijf Swinkels heeft in april een punt gezet achter een deal met de Moscow Brewing Company (MBC) om Bavaria in Rusland op de markt te brengen. "Voor ons is de situatie niet gewijzigd", zegt een woordvoerder. "Wij hebben geen bezittingen in Rusland, we hebben geen brouwerij en ook geen medewerkers in Rusland."

Carlsberg had juist een koper voor de divisie gevonden. Er werd gewacht op goedkeuring nadat op 23 juni de koopovereenkomst was getekend. Maar tot verrassing van het bedrijf namen de autoriteiten de brouwerij vanmorgen opeens over.

Ook Heineken maakte eerder bekend dat het een koper had gevonden voor de divisie in Rusland en dat er alleen nog goedkeuring door de Russische autoriteiten nodig was. Of de nationalisatie van Carlsberg roet in het eten kan gooien is niet duidelijk. Heineken reageerde vandaag niet op vragen van de NOS.

Rusland schort zijn medewerking aan de graandeal met Oekraïne tot nader order op. De overeenkomst, waardoor Oekraïens graan ondanks de oorlog toch over de Zwarte Zee kon worden geëxporteerd, eindigt daarmee aan het eind van de dag.

Het Kremlin klaagt dat afspraken met betrekking tot Rusland niet zijn nagekomen. Poetins woordvoerder Peskov zei dat de export van Russische kunstmest en tarwe nog worden gehinderd. Op die export rusten geen westerse sancties, maar banken, verzekeraars en vrachtvervoerders in het Westen kunnen vanwege de oorlog wel aarzelen over hun samenwerking met Rusland. Ook wil Rusland dat de landbouwbank Rosselkhozbank weer wordt toegelaten tot het internationale betalingsverkeer.

De graandeal kwam een jaar geleden tot stand dankzij bemiddeling van Turkije en de VN. Door de afspraken kon Oekraïne het afgelopen jaar bijna 33 miljoen ton mais, tarwe en andere granen uitvoeren, met name naar minder welvarende landen in Afrika, Azië en het Midden-Oosten.

De export was de afgelopen maanden al wel flink teruggevallen, zegt de Nederlandse akkerbouwer in Oekraïne Kees Huizinga tegen de NOS. "Rusland is die graandeal gaan manipuleren. Ze hebben te weinig inspecteurs naar Turkije gestuurd waar de schepen worden gecontroleerd. De inspecteurs die er zijn, werken maar een paar uur per dag. Daardoor konden te weinig schepen doorvaren naar Oekraïne, waardoor er ook minder kon worden uitgevoerd." Ook de Britse VN-ambassadeur Woodward beklaagde zich eerder in de VN-veiligheidsraad over de Russische vertragingstactieken.

De Turkse president Erdogan zei dat hij verwacht dat Poetin de deal uiteindelijk weer zal steunen. Hij zei dat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken vandaag overleg hierover voert met zijn Russische ambtgenoot Lavrov. Erdogan kondigde aan dat hij later deze week met Poetin zal bellen over de kwestie.

Europese Commissievoorzitter Von der Leyen sprak van een cynische actie van Rusland:

Aandeelhoudersvergaderingen van grote bedrijven moeten veel strakker worden geleid, zodat activistische aandeelhouders niet te lang aan het woord zijn. Dat zegt Eumedion, de belangenbehartiger van grote aandeelhouders, in een rapport waar NRC vandaag over schrijft.

Volgens Eumedion liep het dit jaar bij een aantal vergaderingen uit de hand door de aanwezigheid van activistische aandeelhouders. "Denk daarbij aan Ahold Delhaize, Shell, Unilever, waar werd gezongen en geschreeuwd", zegt Rients Abma van Eumedion. Volgens hem komen bij vergaderingen zo geregeld zaken als bedrijfsvoering, belastingbeleid en beloningsbeleid "niet goed" aan bod.

De institutionele beleggers pleiten er nu voor dat de spreektijd per spreker en de beschikbare tijd per onderwerp wordt ingeperkt. Abma vindt niet dat aandeelhouders hiermee de mond wordt gesnoerd. "Er moet ruimte zijn voor alle aandeelhouders om aan het woord te komen", zegt hij. "Nu zien we dat vergadering soms urenlang over klimaat gaan. Op een gegeven moment moet daar een einde aan gemaakt kunnen worden."

Afgelopen voorjaar roerden activistische aandeelhouders zich geregeld bij de vergaderingen van grote bedrijven. Zij vragen de bedrijven herhaaldelijk om meer werk te maken van minder CO2-uitstoot, in lijn met het Parijs-akkoord uit 2015.

Bij Ahold werd de topman bij de entree opgevangen door demonstranten. Unilever werd gedwongen een reeks vragen van Milieudefensie te beantwoorden omtrent CO2-reductie. Bij de vergadering van ING kwam de politie in actie om demonstranten af te voeren. Bij Shell kwamen activisten het podium op waar de directie zat.

Winnie Oussoren van de jongerentak van Milieudefensie is steevast aanwezig als aandeelhouder bij deze grote bedrijven. Zij vindt het inperken van spreektijd belachelijk. "Ik ben aandeelhouder en heb net zoveel recht op spreektijd. Als ik vond dat de institutionele beleggers het klimaat al voldoende op de agenda's zetten, dan zat ik als 20-jarige echt niet voor mijn plezier bij een superlange, supersaaie aandeelhoudersvergadering", zegt ze. "Eumedion doet nu net alsof die discussie over klimaat nog gestart moet worden."

Activistisch aandeelhouder Follow This probeert het klimaatbeleid van oliebedrijven Shell en BP te beïnvloeden. Oprichter Mark van Baal kiest niet voor verstoring van de vergadering, maar snapt wel dat dit gebeurt.

Van Baal: "Als je als bedrijf niet voldoende maatregelen neemt om het klimaat te beschermen, is dit het gevolg. Voor activisten is het de enige kans. De rest van het jaar is de directie te veel afgeschermd van de maatschappij. Als het een keer per jaar een paar uur over klimaat gaat, is dat prima."

Van Baal ziet niet hoe de vergaderingen anders geleid kunnen worden. "Die voorzitters handelen al binnen hun mogelijkheden. Als er wordt geschreeuwd, wijzen ze op de mogelijkheid op vragen stellen. Daarna worden mensen verwijderd. Ik zou niet weten wat ze nog meer kunnen doen."

"Die mensen hebben een aandeel gekocht en mogen naar binnen. Ik heb nu het idee dat die bedrijven de aandeelhoudersvergadering als corvee zien. Ik raad die bestuursvoorzitters aan om op regelmatige basis een aantal uur met die mensen gaan praten."

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) schaart zich juist achter de oproep van Eumedion. VEB-voorzitter Gerben Everts: "Ik ben het hier volstrekt mee eens. Klimaat is een belangrijk thema, maar het kan niet zo zijn dat deze activisten alles overheersen. Nu is er gewoon vaak sprake van sabotage van sommige lieden."

De rol van de voorzitter, vaak de president-commissaris van het bedrijf, is van doorslaggevend belang, benadrukt Everts: "De voorzitter moet een rechte rug houden. Veel besturen hebben het echt een beetje laten gebeuren. Je kunt prima een half uur inruimen om de vragen over klimaat te verzamelen, maar daarna moet er ook ruimte zijn voor andere thema's."

De populaire game Call of Duty blijft te spelen op Playstation, ook na de overname van Activision Blizzard door Microsoft. Daarover hebben Microsoft en Sony, de fabrikant van Playstation, een overeenkomst ondertekend, maakt Xbox-ceo van Microsoft Phil Spencer op Twitter bekend.

Sinds duidelijk is dat Microsoft game-uitgever Activision Blizzard wil overnemen, vreesden Sony en Playstation-spelers dat de spellen alleen nog maar op Xbox zouden worden uitgebracht. Sony verzette zich dan ook fel tegen de mogelijke overname. Microsoft beloofde al meermaals dat dit niet zou gebeuren. Met de overeenkomst is er voorlopig officieel een einde aan die zorgen. Het is nog niet duidelijk hoe lang de overeenkomst duurt.

Nintendo sloot in december al een overeenkomst met Microsoft. Daarin werd vastgelegd dat de Call of Duty-spellen de komende tien jaar ook voor spelcomputers van Nintendo worden uitgegeven.

De miljardenovername werd deze week goedgekeurd door een federale Amerikaanse rechter. De Amerikaanse toezichthouder Federal Trade Commission (FTC) probeerde de deal tegen te houden, omdat de overname zou leiden tot oneerlijke concurrentie.

Activision Blizzard brengt naast Call of Duty ook de populaire games World of Warcraft, Overwatch en Candy Crush uit. De mogelijke overname werd begin 2022 bekendgemaakt en heeft een waarde van omgerekend ongeveer 60 miljard euro. Het zou de grootste overname ooit in de game-industrie zijn.

Documenten die vorige week door een Amerikaanse rechtbank per ongeluk zijn vrijgegeven geven een inkijkje in de waarde van Call of Duty voor Playstation. De informatie was met een zwarte stift slechts half doorgestreept, waardoor de tekst toch nog leesbaar was.

In de Verenigde Staten bracht het spel Playstation in 2021 800 miljoen dollar op, wereldwijd gaat het om 1,5 miljard dollar. Als de ingame-aankopen en abonnementen worden meegeteld, bracht Call of Duty Playstation 15,9 of 13,9 miljard op, afgaande op de moeilijk leesbare zwartgelakte getallen.

Gebouwen voorzichtig uit elkaar halen en de onderdelen vervolgens opnieuw gebruiken; ondernemers en deskundigen zien de vraag naar circulair slopen toenemen. Daardoor groeit het aanbod van tweedehands bouwmaterialen, al is het soms nog lastig om voor bijvoorbeeld glas of hardhout een nieuwe bestemming te vinden.

De groei van circulair slopen wordt bevestigd door Veras, de branchevereniging van sloopaannemers. Ook bij sloopbedrijf GP Groot uit Alkmaar zien ze veel interesse in deze werkwijze. Zo'n 40 procent van hun nieuwe opdrachtgevers vraagt om circulair slopen. "Slopen wordt het nieuwe oogsten", zegt projectleider Dick Sijm.

Wat er allemaal hergebruikt kan worden, zie je in deze video:

"Zo'n beetje elk bouwbedrijf is ermee bezig, anders mis je de boot", zegt ook Ad Straub, universitair hoofddocent publiek opdrachtgeverschap in de bouw aan de TU Delft. "Je moet er ook wel mee bezig zijn, gezien de vraag vanuit de markt en de regelgeving."

Nederland moet in 2030 halverwege zijn richting een circulaire bouweconomie. In 2050 moet de sector volledig circulair zijn. Dat betekent dat alle bouwmaterialen, zoals beton, hout en asfalt moeten worden hergebruikt.

"Onze rol verandert erg", signaleert Axel Hendriks, mede-eigenaar van sloper Adex Groep. "We zijn niet meer alleen een sloopbedrijf, maar worden steeds meer producent en leverancier van bouwmaterialen. Elke zichzelf respecterende sloper heeft er wel een pagina op zijn site over."

"Er is ook al wat discussie over de term 'sloopbedrijven'", vult Straub aan. "Misschien past 'demonteerbedrijven' inmiddels beter."

Ondanks de toenemende circulaire manier van slopen zijn er nog wel wat obstakels. Zo zijn vraag en aanbod van tweedehands bouwmaterialen nog niet goed op elkaar afgestemd. Wat vrij komt bij de sloop, is namelijk niet altijd wat de bouwsector op dat moment kan gebruiken.

Het grootste probleem ligt bij het tekort aan materialen, zegt Straub. Er wordt veel meer gebouwd dan er gesloopt wordt, waardoor een 100 procent circulaire sloop en bouw nog ver weg lijken.

Bovendien wordt nog onderzoek gedaan naar de veiligheid en de kwaliteit van materialen die (steeds) worden hergebruikt. Daarnaast is het de vraag of het voor de bouwsector wel winstgevend is om de bestaande materialen weer te gebruiken.

Bij sloopbedrijf Lagemaat in Heerde werken ze al aan een oplossing voor deze problemen. Hier ontwikkelen ze nieuwe gebouwen met het materiaal dat ze onttrekken aan "donorpanden". Door zelf ook een bouwbedrijf te worden zorgt Lagemaat ervoor dat meer materiaal kan worden hergebruikt. "Je moet het uit elkaar halen van gebouwen koppelen aan het bouwen," zegt Arend van de Beek, programmamanager circulariteit.

Voorheen werd maar een paar procent van het materiaal hergebruikt, vertelt Van de Beek, zoals tegeltjes of sloten. Nu wordt het ook met zwaardere materialen als beton, glas en hout gedaan.

"Het gaat zo als een tierelier. De bouw zegt vaak dat bijvoorbeeld platen die wij uit een gebouw halen niet passen in hun gebouw, maar wij nemen dit mee bij het ontwikkelen van het nieuwe gebouw." Er wordt zo niets weggegooid, behalve asbest. Een nieuw gebouw kan daardoor tot 97 procent uit bestaand materiaal gemaakt worden, zegt de sector.

Nederlandse acteurs volgen de staking van hun collega's in Hollywood met grote interesse, omdat ze vergelijkbare problemen hebben, zegt de Nederlandse belangenvereniging voor acteurs, ACT.

In Hollywood hebben acteurs hun werk neergelegd omdat ze het met de grote studio's niet eens konden worden over een verdeling van de inkomsten van streamingdiensten. Ook voelen ze zich bedreigd door de opkomst van kunstmatige intelligentie in de filmindustrie.

Als een serie of film op een streamingplatform succesvol wordt, verdienen hoofdrolspelers, regisseurs en scenarioschrijvers daar vaak niets extra's mee. Streamingplatforms zijn de afgelopen jaren steeds dominanter geworden in de entertainmentindustrie, maar de regels zijn nog niet goed aangepast aan dit relatief nieuwe fenomeen.

Maxime Vandommele, actrice en woordvoerder van ACT, stelt dat veel streamingdiensten misbruik maken van hun machtspositie. "Het kan voorkomen dat je jezelf opeens terugziet op een bepaalde streamingdienst, terwijl je daar niets van afwist."

Acteurs ontvangen bij producties van streamingdiensten vaak alleen een betaling voor de dagen waarop wordt gefilmd. Stichting Norma houdt bij tv-producties in de gaten dat ze betaald krijgen bij een herhaling, maar voor streamingsdiensten geldt dat niet.

Omdat er al weinig werk is voor acteurs, is het weigeren van deze voorwaarden volgens Vandommele geen realistische optie. "Als je weigert, casten ze een andere acteur die het wel accepteert."

Media-advocaat Sander Dikhoff benadrukt dat grote streamingdiensten uitdagingen voor acteurs met zich meebrengen. Volgens hem zijn het machtige partijen die niet schromen om hun positie te gebruiken: "Ze opereren vrij directief en leggen hun voorwaarden strak op."

Daarnaast zijn deals met streamers gewild vanwege hun grote bereik, financiële middelen en vermogen om snel te handelen. Volgens Dikhoff zijn acteurs daarom eerder bereid om concessies te doen.

Het is voor acteurs ook nog eens moeilijk om te onderhandelen over een stukje van de winst doordat streamingdiensten hun kijkcijfers niet openbaar maken. Dikhoff verwacht wel dat hier binnenkort verandering in komt door toenemende wettelijke transparantieverplichtingen.

Streamingdienst Netflix heeft tegenover de NOS nog niet gereageerd op vragen hierover.

Nederlandse acteurs maken zich ook zorgen over de opkomst van kunstmatige intelligentie en door de computer gegenereerde gezichten en stemmen. Ze willen garanties dat AI niet wordt gebruikt om acteurs te vervangen of digitale replica's van hun optredens te maken zonder hun toestemming.

Vandommele maakt zich zorgen over de mogelijke impact van AI op het acteervak: "Het unieke karakter dat elke acteur bezit, waarmee we ons onderscheiden tijdens audities, dreigt verloren te gaan. Als AI dat unieke karakter kan nabootsen, verliezen wij als acteurs onze controle. Dat is een angstaanjagend vooruitzicht."

Dikhoff onderstreept het belang van nauwkeurige contractuele afspraken over het gebruik van de beeltenis van acteurs. Hij licht toe dat vroeger een algemene clausule als "je mag me filmen en de bijdrage in de montage bewerken" voldoende was.

Tegenwoordig moeten contracten duidelijker omschrijven welke digitale bewerkingen toegestaan zijn. Het is aan de acteurs om dit te bepalen en vast te leggen.

Dat gaat bijvoorbeeld over het jonger maken van acteurs zoals in Indiana Jones, of het plaatsen van een gezicht op andere lichamen. Acteurs moeten volgens Dikhoff contractueel vastleggen of ze hier wel of geen toestemming voor geven.

Vandommele zegt dat er momenteel gesprekken worden gevoerd met de overheid over nieuwe wetgeving om de positie van acteurs te beschermen. Daarnaast wordt er met de streamingdiensten gepraat over hun verantwoordelijkheid.

Als er geen overeenstemming wordt bereikt, kan het zijn dat er ook in Nederland gestaakt gaat worden, maar daar is nu nog geen sprake van.

De wet die de huurstijgingen in de vrije sector maximeert moet verlengd worden tot 1 mei 2027. Demissionair minister De Jonge van Volkshuisvesting schrijft aan de Tweede Kamer dat hij op die manier wil voorkomen dat zo'n 500.000 huurders volgend jaar worden geconfronteerd met forse huurstijgingen.

De wet, een initiatief van PvdA-Kamerlid Nijboer, is sinds mei 2021 van kracht. De toegestane jaarlijkse huurverhoging is daardoor beperkt tot de de gemiddelde loonstijging, plus 1 procent.

Het gaat om een tijdelijke maatregel, die op 1 mei 2024 afloopt. Uit een evaluatie blijkt volgens De Jonge dat bescherming van huurders nog steeds nodig is. Veel verhuurders hebben in 2021 en 2022 toch de huur verhoogd tot boven de wettelijke grens. Dat aantal steeg zelfs.

Dat heeft overigens niet geleid tot meer procedures bij de huurcommissie. "Een verklaring kan zijn dat huurders weinig bekend lijken te zijn met de wet", schrijft de minister in de brief. Het kan ook dat huurders de verhouding met hun verhuurder goed willen houden en daarom de verhoging maar accepteren.

De Jonge wil de wet dus verlengen tot 2027. Tegen die tijd zou een nieuwe wet van kracht moeten zijn die de zogeheten 'middenhuur' reguleert. Veel huizen in de vrije sector vallen in die categorie.

Ondertussen gaat de minister kijken hoe hij ervoor kan zorgen dat de tijdelijke wet beter wordt nageleefd en hoe hij verhuurders beter kan dwingen om zich aan de maximale huurstijging te houden.

Door de val van het kabinet is het wel de vraag of de invoering van de nieuwe doorgaat. Het kan zijn dat de Tweede Kamer het voorstel in september controversieel verklaart en tot aan de verkiezingen niet meer behandelt.

Het Zweedse streamingplatform Viaplay staat er nog slechter voor dan begin vorige maand werd gemeld. De nieuw aangetreden topman Jorgen Madsen Lindemann maakte vandaag aan beleggers bekend dat Viaplay de voor dit jaar beloofde financiële doelen niet gaat halen. De kans bestaat zelfs dat het doek valt voor Viaplay in Nederland.

Lindemann kondigt aan over een week een flink aantal kostenbesparingen door te voeren. In dat kader worden alle internationale onderdelen van Viaplay momenteel tegen het licht gehouden.

Eind 2022 had Viaplay 1,2 miljoen abonnees in Nederland. Of dat voldoende is om de grote bedragen die waren neergelegd voor de uitzendrechten van de Formule 1 en de Premier League terug te verdienen is niet duidelijk.

Ruim een maand geleden maakte het bedrijf al bekend dat de gehoopte groei van het aantal abonnees in alle landen waar het actief is flink tegenvalt. De advertentie-inkomsten daalden zelfs. Topman Anders Jensen nam daarop ontslag.

Zijn opvolger Lindemann lijkt te zijn geschrokken van de situatie bij Viaplay. In een korte persverklaring stelt hij dat het er bij het bedrijf nog slechter voor staat dan een maand geleden werd gedacht. "De kosten van content stijgen, maar gaan niet gepaard met omzetgroei of kostenbesparingen."

Viaplay bemachtigde in 2021 de Nederlandse uitzendrechten van de Formule 1 voor een periode van drie jaar. Die periode loopt nog tot en met 2024. Daarvoor had Ziggo de Formule 1-rechten in handen.

Het beursgenoteerde Viaplay zegt pas volgende week meer details te kunnen verstrekken over de besparingen en wil tot die tijd geen nader commentaar geven.

Klanten van VanMoof die hun fiets laten repareren bij gecertificeerde fietsenmakers moeten daar zelf voor betalen, ook al hebben ze een onderhoudscontract of valt de fiets nog onder de garantie van twee jaar.

Nu de rechter VanMoof uitstel van betaling heeft verleend, zijn de fietsenmakers er niet zeker van dat het bedrijf hen terugbetaalt voor de uitgevoerde reparaties.

Een van de gecertificeerde fietsenmakers is KwikFit, dat nog geen drie weken geleden een samenwerking met VanMoof aankondigde. Mensen met een VanMoof-fiets konden voortaan ook bij een aantal KwikFit-filialen terecht voor onderhoud. In het Amsterdamse filiaal kon dat al een paar maanden.

"Wij kunnen mensen gewoon nog helpen met hun fietsen", zegt Arjan van der Meer van KwikFit. "We hebben nog onderdelen liggen, we sturen mensen niet weg. Alleen moeten ze het nu wel zelf betalen, want we weten niet hoe dit afloopt."

Ook KwikFit krijgt weinig informatie van VanMoof over hoe nu verder. "We weten niet veel. We bekijken het nu even van dag tot dag. Als er straks geen onderdeel meer aanwezig is, wordt het wel lastig."

Een onafhankelijke fietsenmaker in Amsterdam die niet bij naam genoemd wil worden, zegt een kort telefoontje van VanMoof te hebben gekregen. "De enige boodschap was dat we alles buiten de garantie om moeten repareren. Mensen moeten zelf betalen. Wij geven een overzicht van de kosten en zij kunnen dan hun geld terugvragen bij VanMoof."

Maar het is de vraag of VanMoof dat gaat terugbetalen nu het bedrijf uitstel van betaling is verleend. Dat is vaak de eerste stap richting een faillissement.

"Voor ons is het heel chaotisch en verwarrend", aldus de fietsenmaker. "Voor grote reparaties is het voor klanten problematisch. Een nieuwe batterij is bijvoorbeeld heel duur. Daarom hebben sommige mensen hun reparatie geannuleerd."

VanMoof heeft ook eigen reparatiewinkels. Hoe het daar verdergaat, is onbekend. Gisteren gingen er winkels dicht, omdat er boze klanten voor de deur stonden die verhaal kwamen halen.

Vandaag bleef in ieder geval de VanMoof-winkel in Amsterdam-West gesloten. Klanten die een afspraak hadden voor een reparatie stonden voor dichte deur.

De rechter heeft twee bewindvoerders aangesteld. Die moeten nu kijken hoe het verder moet met VanMoof. Een woordvoerder van de bewindvoerders zegt dat ze vandaag nog niet met mededelingen komen. "Ze zijn gisteren aangesteld. Ze hebben nog tijd nodig om overzicht te krijgen en van start te gaan."

Google heeft vandaag alsnog zijn concurrent voor ChatGPT gelanceerd in Europa, en dus ook in Nederland. Een maand geleden moest de techgigant de introductie van 'Bard' nog uitstellen vanwege kritische vragen van de Ierse privacywaakhond.

Bard is, net als ChatGPT van het bedrijf OpenAI, in feite een geavanceerde tekstgenerator waar een zogeheten taalmodel achter zit. Een gebruiker stelt een vraag en Bard 'voorspelt' wat het meest waarschijnlijke antwoord is.

De technologie is inmiddels zo goed, dat de teksten heel overtuigend overkomen. Tegelijkertijd hebben dit soort chatbots ook last van wat 'hallucineren' wordt genoemd; ze zeggen dingen die niet kloppen.

In gesprek met journalisten noemt Jack Krawczyk, die bij Google verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van Bard, de stap van vandaag de "grootste uitrol tot nu toe". Bard krijgt ondersteuning voor veertig talen en kan antwoorden hardop uitspreken. De NOS heeft Google gevraagd de chatbot voor publicatie te mogen proberen, maar dat was niet mogelijk.

Ook kan de chatbot straks overweg met afbeeldingen. Daar gaf Krawczyk wel een opmerkelijk voorbeeld bij. Hij liet een fiets zien en suggereerde dat je Bard straks kan vragen om de "juiste woorden te vinden om mijn geliefden te danken voor het geven van een fiets". Waarmee hij lijkt te suggereren dat Bard beter is in het bedanken van naasten dan een mens.

Een woordvoerder van Google zegt dat er niet te veel achter deze keuze gezocht moet worden. In een ander voorbeeld ging het over hoe een loodgieter gebruikmaakte van Bard in communicatie naar klanten.

Googles chatbot komt later online in Europa dan het bedrijf had gewild. Vorige maand werd duidelijk dat de techgigant de lancering had uitgesteld na kritische vragen van de Ierse Data Protection Commission. Die houdt namens de hele EU toezicht op Google, omdat het bedrijf in Ierland zijn EU-hoofdkantoor heeft gevestigd.

Google blijft vaag over de gesprekken die sindsdien zijn gevoerd met de Ierse toezichthouder. Op de vraag of de privacywaakhond tevreden is met de antwoorden die de techgigant heeft gegeven, zegt Krawczyk dat er sprake is van een "gedeeld begrip" en dat de gesprekken niet "met de lancering stoppen".

Desgevraagd zegt de Ierse privacywaakhond nu dat Google een aantal veranderingen heeft doorgevoerd gericht op meer transparantie en controle voor gebruikers. Over drie maanden moet de techgigant rapporteren aan de waakhond over hoe het gaat.

Google staat al maanden onder druk vanwege de enorme populariteit van OpenAI's ChatGPT. Die chatbot werd eind vorig jaar gelanceerd en trok direct veel aandacht. Google had echter niet direct een alternatief klaarstaan, terwijl het bedrijf hier wel al jaren mee bezig is.

De zoekgigant is verwikkeld in een strijd met ChatGPT én met Microsoft, dat de technologie erachter heeft geïntegreerd in zoekmachine Bing. Het wordt gezien als de grootste dreiging tot nu toe voor Googles machtige positie op de zoekmarkt. Al zijn er tot nu toe weinig veranderingen te zien in de marktaandelen; Google staat nog altijd stevig bovenaan in cijfers van marktonderzoeker Statcounter.

Als Microsoft echt wil proberen marktaandeel van Google af te snoepen, zal het moeten onderhandelen met Apple en Samsung om als standaard zoekmachine te worden ingesteld op de telefoons van de fabrikanten. Dit soort overeenkomsten zijn vele miljarden dollars waard. Even leek het erop dat Samsung overwoog Google in te ruilen voor Bing, maar dat is uiteindelijk toch niet gebeurd.

Na maanden van stijgingen beginnen in de supermarkt de prijzen van diverse producten langzaam maar zeker te dalen. Komkommers, aardbeien, aubergines en meloenen zijn inmiddels zelfs al goedkoper dan een jaar geleden, blijkt uit een analyse die databureau Hiiper op verzoek van de NOS maakte van de supermarktprijzen en kassabonnen.

De prijsdalingen van dagelijkse boodschappen hebben volgens Joep Smeets van Hiiper niet alleen te maken met het seizoen, bijvoorbeeld door de mooie lente. "Er is echt wel wat aan de hand in de supermarkt. Het is niet zo dat ze allemaal over elkaar heen buitelen. Maar het prijswapen is wel getrokken. Er is nu ook meer ruimte voor, omdat de energieprijzen dalen."

Ook in de zuivel zakken de prijzen steeds meer. Zo was roomboter begin dit jaar nog een kwart duurder dan in maart 2022, maar ligt de prijs momenteel nog maar net iets boven die van juni 2022.

Melk was begin dit jaar 25 procent duurder, nu nog 17 procent. Mede door de dalende melkprijzen daalt ook de prijs van kaas.

Hieronder zie je dat de prijsstijgingen bij verschillende producten de afgelopen maanden afvlakken, of dat producten zelfs goedkoper zijn dan een jaar eerder:

Opmerkelijk is ook de daling van de prijs van eieren. Die ligt nog wel 19 procent boven die van juni vorig jaar, maar in het eerste kwartaal was het prijsverschil met een jaar eerder nog liefst 30 procent.

Verder letten consumenten door de hevige inflatie ook steeds bewuster op de prijs. A-merken leggen het steeds vaker af tegen huismerken. Hiiper kijkt behalve naar de actuele supermarktprijzen ook naar kassabonnetjes die consumenten delen. "We zien ook steeds meer klanten die naar discounters gaan. Mensen kiezen duidelijk voor betaalbaarheid in plaats van luxe en bedieningsafdelingen", stelt Smeets.

Vorige maand kwam de inflatie in Nederland uit op 5,7 procent, berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dinsdag. Vergeleken met een jaar geleden kwamen de prijsstijgingen van voedingsmiddelen bij elkaar volgens het CBS uit op 13 procent.

Alles bij elkaar liggen ook volgens Hiiper de prijzen nog boven die van een jaar geleden. "De piek in prijsverhogingen ligt achter ons. In totaal liggen de prijzen nog wel 16 procent boven die van een jaar terug. En dat doet gewoon pijn in de portemonnee van de consument", zegt Smeets. Hiiper keek voor de NOS alleen naar de prijzen in de supermarkt, waarbij de kosten voor dagelijkse producten het zwaarst meewegen.

369.000 euro. Niet eerder was de gemiddelde WOZ-waarde van een woning zo hoog als dit jaar, 16,4 procent meer dan een jaar geleden. De WOZ-waarde steeg het sterkst in de gemeente Lelystad, en dat gold eigenlijk voor de hele provincie Flevoland. Van de vier grote steden is de WOZ-waarde in Amsterdam het sterkst gestegen, met 19,1 procent. Dat komt naar voren uit de nieuwste cijfers van het CBS.

Voor de bepaling van de WOZ-waarde voor 2023 gebruiken de gemeenten de vastgestelde marktwaarde van alle woningen per 1 januari 2022, aan de hand van onder andere de transactieprijzen van verkochte huizen, dus met een jaar vertraging. De huizenprijzen lagen in 2022 ongeveer 20 procent hoger dan in 2021. De daling van de huizenprijzen in 2022 en 2023 is niet meegenomen in de nieuwe WOZ-cijfers.

De WOZ-waarde wordt elk jaar opnieuw vastgesteld en door de overheid gebruikt om de hoogte van een aantal belastingen en heffingen te bepalen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), inkomstenbelasting en waterschapsbelasting. Hoe hoger de WOZ-waarde, des te meer belasting moet er betaald worden. Over de jaarlijkse WOZ-waarde is er doorlopend discussie, veel mensen maken dan ook bezwaar tegen de hoogte.

De duurste gemeente is het Noord-Hollandse Bloemendaal, de woningen hebben daar met 932.000 euro gemiddeld de hoogste WOZ-waarde van heel Nederland. In het Groningse Pekela is de WOZ-waarde het laagst, gemiddeld 194.000 euro.

De rechtbank Amsterdam heeft elektrischefietsenmaker VanMoof uitstel van betaling verleend. Het bedrijf verkeert in financiële problemen en onderhandelingen over een nieuwe kapitaalinjectie zijn stukgelopen, meldt NRC. Het personeel zou morgenochtend worden ingelicht over de situatie.

Er zijn twee bewindvoerders aangesteld die samen met het management van het e-bikebedrijf gaan zoeken naar een oplossing. Als gevolg van de situatie zijn de winkels van het bedrijf wereldwijd gesloten. De fietsenmaker heeft buiten Nederland vestigingen in Berlijn, Parijs, Tokio, Londen en New York en werkt samen met gecertificeerde fietsenwinkels.

VanMoof zegt "hard te werken" om dienstverlening te continueren en belooft contact op te nemen met klanten over bestellingen of reparaties.

Vanmiddag was er onrust bij het Amsterdamse filiaal van het bedrijf. "Er kwamen steeds meer mensen verhaal halen bij de winkel", vertelt Nieuwsuur-verslaggever Jelmer Jansma die erbij was. "De winkel stond vol. Er waren een paar mensen echt heel boos. Ze wilden hun fiets terugkrijgen." De medewerkers hebben toen de winkel ontruimd en de politie is gekomen om te bemiddelen.

Het FD meldde gisteren dat het VanMoof niet meer lukte om de rente op leningen die zij hebben lopen bij particuliere investeerders te betalen. Een betrokken crowdfundingplatform zou het bedrijf inmiddels in gebreke hebben gesteld. Daarnaast zou het fietsenmerk al twee weken geleden de verkoop hebben stilgelegd, met als gevolg dat er ook geen inkomsten meer binnenkomen.

VanMoof verkeert al langer in problemen. Er zijn veel klachten over defecten aan de prijzige elektrische fietsen. Het bedrijf is in 2009 gestart door de broers Taco en Ties Carlier. Het werd in korte tijd zeer succesvol en populair in met name de Nederlandse grote steden, mede door het strakke ontwerp van de fietsen. Ze begonnen met normale fietsen, maar richten zich inmiddels al een aantal jaar volledig op elektrische fietsen.

De populariteit gaat ook gepaard met hevige groeipijnen. Vorig jaar deden de oprichters een stap opzij, voormalig Booking.com-ceo Gillian Tan kreeg de leiding. In mei meldde vakblad Nieuwsfiets dat zij inmiddels alweer was gestopt. Daar is niet een nieuwe directeur voor in de plaats gekomen, volgens informatie van de KvK is de dagelijkse leiding in handen van de twee oprichters.

Volgens de meest recente jaarrekening die is gedeponeerd, uit 2021, draaide het bedrijf toen 77 miljoen euro verlies bij een omzet van 82 miljoen euro. Volgens het bedrijf kwam dit door "significante investeringen in technologie, wereldwijde groei en aanwezigheid". Het bedrijf had in dat jaar 493 medewerkers waarvan 298 in Nederland, hoeveel dat er nu zijn is onduidelijk.

De Nederlandse overheid steekt samen met chipgrootmachten ASML, NXP en VDL Groep 100 miljoen euro in de Eindhovense chipfabriek Smart Photonics. De chipfabriek op de High Tech Campus maakt fotonische chips. Die dragen informatie over via lichtdeeltjes (fotonen), waardoor ze zuiniger en sneller zijn dan gewone computerchips.

Nederland loopt wetenschappelijk voorop op het gebied van fotonica. Met het geld moet het bedrijf verder groeien en de techsector versterken.

Smart Photonics is een bescheiden chipfabriek, waar 170 mensen werken. Het bedrijf werd in 2012 opgericht en kwam voort uit een samenwerking van de TU Eindhoven en Philips. In de afgelopen tien jaar zijn er verschillende investeringsrondes geweest. De drie bedrijven lenen overigens het geld aan Smart Photonics, het is geen investering in ruil voor een belang. Naast de overheid en de drie chipgiganten doen ook bestaande investeerders en financiers mee aan deze financieringsronde.

In 2020 stak de overheid al 20 miljoen euro in het bedrijf om te voorkomen dat het in Chinese handen terecht zou komen. Volgens demissionair minister Micky Adriaansens van Economische Zaken wil Nederland met deze nieuwe investering van 60 miljoen euro een rol spelen in de ontwikkeling van deze nieuwe sleuteltechnologie.

Dat drie grote spelers in de halfgeleiderindustrie nu ook rechtstreeks geld steken in het chipfabriekje is opmerkelijk. Directeur Johan Feenstra van Smart Photonics is blij met de financiële steun van de drie collega-bedrijven. "Met deze financieringsronde krijgen we sterke support van het Nederlandse ecosysteem, inclusief strategische spelers en financiële instellingen, in onze ambitie om de wereldwijd leidende maker en leverancier van fotonische chips te worden."

De European Chips Act moet de productie van chips voor Europa veilig stellen. Het Europees Parlement stemde deze week over miljardensteun voor chipfabrieken, staatssteun die normaal niet is toegestaan. Economie-verslaggever Nik Wouters legt uit waarom:

Het tekort aan woningen is in een jaar tijd fors gestegen. Er is in 2023 een tekort van 390.000 woningen. Vorig jaar ging het nog om 315.000 huizen. Pas rond 2028 wordt de krapte op de woningmarkt iets minder.

Dat blijkt uit een nieuwe prognose van ABF Research. Dat onderzoeksbureau berekent jaarlijks het woningtekort in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De onderzoekers hebben gekeken naar de groei van de bevolking en de te verwachte huizenbouw. In eerdere prognoses was de verwachting dat het tekort aan woningen al vanaf 2026 zou afnemen.

Het tekort aan woningen is sterk gestegen omdat het aantal huishoudens in Nederland sneller toeneemt dan gedacht. Dat komt volgens ABF grotendeels door de komst van Oekraïense vluchtelingen. Ook zijn er minder plekken in verpleeghuizen, waardoor ouderen langer in hun huis blijven wonen.

Tegelijkertijd worden er de komende tijd minder huizen gebouwd dan eerder verwacht. Onder meer vanwege de gestegen hypotheekrente, waardoor woningen vaker buiten bereik van kopers zijn, is er terughoudendheid bij projectontwikkelaars om te bouwen.

Het onderzoeksbureau gaat ervan uit dat het kabinetsdoel om 900.000 woningen te bouwen tot en met 2030 niet gehaald gaat worden. En om de doelstelling van demissionair minister De Jonge van Volkshuisvesting te halen om het woningtekort te verminderen, zijn er bovendien meer nieuwe huizen nodig dan eerder gepland: 981.000 woningen.

De Jonge zag de tegenvallende cijfers naar eigen zeggen al aankomen. "Dit komt niet onverwacht, maar onderstreept wel de noodzaak om te zorgen dat het aantal woningen dat erbij komt harder stijgt dan het aantal mensen dat erbij komt. We zullen het woningtekort in moeten lopen. En dus moeten we met meer tempo en meer regie, meer betaalbare huizen bouwen."

Na 2030 neemt het woningtekort naar verwachting wel af, tot 205.000 woningen in 2038. Het onderzoeksbureau wijst er echter op dat het lastig is de bevolkingsontwikkeling, en daarmee de vraag naar woningen, goed te voorspellen omdat onzeker is hoeveel migranten naar Nederland komen.

Op veel plekken hoef je nog geen toeslag te betalen voor plastic wegwerpverpakkingen bij het bezorgen en afhalen van eten en drinken. Sinds ruim een week gelden regels die dat verplicht stellen.

"Het wordt nog lang niet overal nageleefd, dat is jammer", zegt inspecteur Gert van Rootselaar van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Zo bleek uit een rondgang van de NOS onder supermarkten dat klanten van supermarkt Plus nog geen plastictoeslag betalen. Ook bij veel lokale horecaondernemers, waaronder ijssalons en snackbars, is dit het geval. Toch kijkt hij niet ontevreden terug op deze eerste week. "Wat we wel zien is dat er ontzettend veel aandacht voor is en dat bedrijven nu eindelijk aan de slag gaan. Ze zijn duidelijk wakker geworden."

Een half miljoen bedrijven hebben te maken met de nieuwe regels. Sinds 1 juli moeten zij een toeslag rekenen aan hun klanten voor plastic wegwerpverpakkingen bij afhalen en bezorgen. Het doel is om zwerfafval tegen te gaan. Elke dag gooien we in Nederland 19 miljoen plastic bekers en voedselverpakkingen weg. Daarom moeten verkopers ook een herbruikbaar alternatief aanbieden of klanten een eigen beker of bakje mee laten nemen.

Volgens Van Rootselaar is de hoeveelheid vragen de laatste tijd "explosief gestegen". "Daarbij wordt natuurlijk ook flink gemopperd, maar we zien vooral heel veel vragen over de invulling: we doen nu dit, we willen dat gaan doen, kan en mag dat?"

Vooral de kleine horecaondernemers hebben moeite hebben met de nieuwe regels. Voor hen is vooral het aanbieden van herbruikbare bakjes een probleem. Op de andere optie, klanten eigen bakjes laten meenemen, is veel kritiek vanwege onder andere de voedselveiligheid. Want mogelijk zijn die bakjes niet schoon genoeg. "Dat zien wij in de praktijk dan ook weinig gebeuren," zegt Van Rootselaar.

Toch ziet hij ook bij lokale horeca creatieve oplossingen voorbij komen. "We zien met name initiatieven waar ondernemers alleen of samen met andere ondernemers toch gaan werken aan een soort herbruikbaar systeem."

Zo heeft de gemeente Leiden een herbruikbare koffiebeker geïntroduceerd die in verschillende cafés kan worden ingeleverd. In eerste instantie doen vijf horecagelegenheden mee.

In Wageningen nam de lokale Rotary Club het initiatief voor een gezamenlijk systeem voor herbruikbare bakjes. Het idee ontstond in coronatijd. "We schrokken allemaal van de hoeveelheid plastic als we bij elkaar kwamen en een afhaalmaaltijd bestelden", zegt Lous van Vloten. "We zijn ons in de materie gaan verdiepen en wilden een systeem opzetten waarbij bakjes opnieuw gebruikt worden."

In eerste instantie doen er drie bedrijven mee. Een vierde sluit in augustus aan. Twintig anderen willen op de hoogte blijven om eventueel later aan te sluiten. Er wordt gewerkt met herbruikbare bakjes die bij alle deelnemers worden gebruikt en ook ingeleverd kunnen worden volgens een 'bibliotheeksysteem'. Klanten hoeven geen statiegeld te betalen. Wel volgt er een boete als ze niet binnen twee weken zijn ingeleverd.

Derk Joosten van cafetaria Het Ambacht is één van de koplopers die vanaf begin vorige week meedoen in de Wageningse pilot. Hij zag het niet zitten als mensen hun eigen bakjes mee zouden nemen voor zijn snacks. "Wij maken verse frieten, die worden heel snel slap; dat moet in een bakje dat ventileert. Ik geef liever een goed bakje mee dat de kwaliteit van de producten garandeert. En het is een voordeel dat meerdere ondernemers meedoen waar mensen hun bakjes kunnen inleveren."

Goedkoop is het niet. Elk bakje dat hij meegeeft kost hem 20 tot 50 cent aan de leverancier. Daarbij komen nog kosten van het afwassen. Joosten gebruikt de toeslag van 5 cent op de wegwerpbakjes van suikerriet waar plastic in zit ter financiering. Hij hoopt dat het op termijn goedkoper wordt. "Hoe meer mensen dit gaan doen, hoe groter de schaalvoordelen en hoe goedkoper het zal worden."

Over de hogere kosten die de nieuwe regels met zich meebrengen wordt veel geklaagd bij de inspectie. "Tot nu toe werden alle kosten van zwerfafval afgewenteld op de maatschappij. Dus dat die kosten nu meer naar de ondernemers gaan: ik begrijp dat ze daarover klagen. Maar ik vind het ook jammer", zegt Van Rootselaar.

De inspectie spreekt in eerste instantie met koepelorganisaties en grote ondernemingen. "Als we zien dat het ergens niet goed gaat, dan gaan we in overleg. Als daar onvoldoende uit komt, dan gaan we over tot een last onder dwangsom."

Het Europees Parlement heeft ingestemd met een nieuwe wet die ervoor moet zorgen dat Europa een stevigere positie krijgt in de wereldwijde chipindustrie. De bedoeling is dat er de komende jaren miljarden euro's geïnvesteerd worden in onderzoek, innovatie en nieuwe fabrieken.

De European Chips Act, zoals de wet officieel heet, is vorig jaar door de Europese Commissie officieel voorgesteld. Het initiatief was mede het gevolg van het wereldwijde chiptekort dat ontstond tijdens de coronapandemie. Autofabrikanten stopten massaal hun bestellingen, onterecht bleek al snel, en moesten vervolgens achterin de rij aansluiten omdat de vraag naar laptops en andere consumentenelektronica enorm was toegenomen.

Het wetsvoorstel heeft twee belangrijke doelen. Het moet zorgen dat er geld vrijkomt voor investeringen in onderzoek, onderwijs en de ontwikkeling van nieuwe chips. Het andere is productielocaties voor chips hierheen halen.

Een belangrijk voorbeeld daarvan zijn de Intel-fabrieken die naar het Duitse Maagdenburg komen, waarmee tientallen miljarden euro's mee zijn gemoeid. Daarnaast moet de wetgeving de Europese Commissie de mogelijkheid geven in te grijpen bij bijvoorbeeld een nieuw chiptekort.

Nederlandse bedrijven in de chipsector zeggen tegen de NOS het initiatief te steunen. Zo spreekt chipmachinemaker ASML van "erkenning", chipfabrikant NXP noemt het een "hele goede ontwikkeling".

De raad van ministers van EU-lidstaten was al eerder akkoord gegaan met het wetsvoorstel. EU-ministers zullen dit later deze maand officieel maken, de stemming is dan een hamerstuk.