In Noord-Brabant hebben VVD, GroenLinks, PvdA, SP, D66 en Lokaal Brabant een coalitieakkoord bereikt. De provincie is de laatste die een akkoord bereikt na de Provinciale Statenverkiezingen van maart. De grootste partij, de BBB, zit niet in de coalitie.

Eerdere onderhandelingen over een akkoord waren op het laatste moment geklapt, omdat de BBB zich terugtrok. De partij wilde de zogenoemde 'stallendeadline' op een later moment vastleggen dan de andere partijen.

Brabantse melkveehouders moeten voor 1 juli 2024 een emissiearme stalvloer hebben, voor boeren in de rest van het land staat die datum op 1 januari 2028. BBB wil die Brabantse deadline gelijktrekken met het landelijke beleid.

De BBB werd in maart met 11 zetels de grootste partij in de provincie, gevolgd door de VVD (9 zetels) en GroenLinks (4 zetels).

Verschillende partijen willen het akkoord eerst nog voorleggen aan hun leden, voordat de afspraken definitief zijn. Naar verwachting wordt het coalitieprogramma volgende week vrijdag gepresenteerd, op 1 september.

Limburg was op 9 juni de eerste provincie die een coalitieakkoord bereikte. BBB zit in alle provincies behalve Utrecht en Noord-Brabant in het bestuur.

Meerdere partijen in de Tweede Kamer willen uitleg van minister Yesilgöz van Justitie en Veiligheid over de opsporing van klimaatactivisten die in november vorig jaar meededen aan een protestactie op Schiphol. D66, SP, GroenLinks en PvdA hebben Kamervragen gesteld.

175 mensen kregen een schriftelijke waarschuwing van het Openbaar Ministerie waarin stond dat ze een misdrijf hadden begaan. Ze kwamen er dit keer mee weg, maar dat ging bij een eventuele volgende demonstratie op het terrein van de luchthaven niet meer op, aldus het OM.

Zeker zeven mensen houden bij hoog en bij laag vol dat ze op de dag van die klimaatactie helemaal niet op Schiphol zijn geweest, onder wie oud-Greenpeace-directeur Anne Schoenmakers en bestuurskundige en campagnestrateeg Kirsten Verdel. Een achtste persoon zegt dat niet, maar wil bewijs voor de aanname dat hij er was.

Verdel zegt dat ze van het OM en de Koninklijke Marechaussee hoorde dat marechaussees met foto's van deelnemers in de hand op sociale media naar likes zijn gaan zoeken bij berichten over de demonstratie. "De profielfoto's van deze mensen zijn met die van demonstranten vergeleken", vermoedt Verdel. Verdel en Schoenmakers kregen bij een bezoek aan de marechaussee een foto van een demonstrant te zien die niet op hen leek.

De demonstranten reden bij de actie met fietsen het Schipholterrein op:

Voor Schoenmakers geldt dat ze expres was weggebleven bij de actie, omdat ze twee maanden eerder was vertrokken bij Greenpeace. "Ik koos er daarom bewust voor om niet bij de actie aanwezig te zijn. Ik bracht die dag door met mijn gezin en een vriendin."

Ook Verdel was er naar eigen zeggen niet. De vrouw op de foto die de marechaussee deze week aan haar toonde, was naar schatting tien jaar ouder dan zijzelf en had blond haar in plaats van bruin. "Ik schoot keihard in de lach: ik zag een mevrouw die in de verste verte niet op mij leek."

Belangrijker nog is volgens haar dat zij kan bewijzen dat ze op de bewuste dag met haar kinderen naar een speeltuin en een bruiloft was. Ze kan dat met getuigen en betaalbewijzen aantonen.

Het OM gaf de marechaussee vorige maand opdracht om uitgebreid onderzoek te doen naar wat er misging bij mensen die ten onrechte een waarschuwingsbrief kregen. "Als mensen inderdaad niet aanwezig waren, dan is dat betreurenswaardig en zullen er excuses volgen."

Verdel werd afgelopen maandag door de marechaussee gebeld of ze de volgende ochtend op gesprek kon komen met bewijs dat ze niet op Schiphol was geweest. In dat gesprek kreeg ze te horen dat ze geen verdachte was. Desondanks blijft haar naam als "betrokkene" in bestanden van opsporingsdiensten staan.

Verdel is bang dat ze daar vroeg of laat last van kan krijgen. Bijvoorbeeld als ze naar het buitenland gaat of als instanties in Nederland gegevens over haar opvragen.

Kamerleden willen nu opheldering van de minister over de opsporingsmethode die de marechaussee heeft gebruikt en de betrouwbaarheid daarvan. Ook willen ze weten of er gezichtsherkenningssoftware is gebruikt.

De Kamerleden Ellemeet (GroenLinks) en Mutluer (PvdA) willen verder weten waarom "onverdachte burgers zonder enige vorm van proces als daders van een strafbaar feit worden aangemerkt". Hun collega's Sneller (D66) en Temmink (SP) zijn benieuwd of de opsporingsdiensten de gehanteerde methode vaker inzetten.

Minister Yesilgöz zei na afloop van de ministerraad dat ze niets over de zaak kan zeggen, omdat die wordt onderzocht.

Demissionair minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken vindt het "een enorme eer" dat hij de Nederlandse kandidaat is om Eurocommissaris in Brussel te worden. Hij benadrukt dat hij de functie nog niet in de zak heeft. Dinsdag heeft hij een gesprek met voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Behalve de Europese Commissie moet het Europese Parlement zich nog over zijn benoeming uitspreken. Daarbij wordt nog bekeken of Hoekstra dezelfde portefeuille krijgt als Frans Timmermans, die lijsttrekker van de combinatie GroenLinks/PvdA is geworden en daarvoor zijn functie in Europa opgaf.

Timmermans hield zich vooral bezig met klimaat en binnenkort is de grote, jaarlijkse internationale klimaattop, dit keer in Dubai. Hoekstra zou het een voorrecht vinden om daar een bijdrage aan te leveren.

Hij noemt klimaat een van de grote thema's van deze tijd. "We hebben het er allemaal thuis en op het werk over. Ik heb me ermee beziggehouden in mijn eerdere functie als minister van Financiën en zeker ook in mijn huidige functie als minister van Buitenlandse Zaken."

Hij vindt het lastig om als minister van Buitenlandse Zaken te vertrekken, terwijl de oorlog in Oekraïne voortduurt. "Maar niemand is onmisbaar, zeker ik niet", zegt hij. Hij wijst erop dat premier Rutte en minister Ollongren van Defensie er nog zijn en dat het kabinet "vol zal doorgaan met dit thema".

Demissionair minister Kaag feliciteerde Hoekstra vanmorgen. Zij steunt zijn kandidatuur, maar zegt ook dat het geen geheim is dat haar partij D66 als pro-Europese partij ook interesse had in de post.

"Wij hebben een aantal krachtige bewindspersonen. Kijk naar het profiel van onze lijsttrekker Rob Jetten, wat hij doet op klimaat, naar Kajsa Ollongren, Hans Vijlbrief, ikzelf ook", aldus de minister van Financiën.

Door zijn brede ervaring is demissionair minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken de juiste persoon om Frans Timmermans op te volgen als Eurocommissaris in Brussel. Dat zei premier Rutte voor de camera van de NOS.

"Ik denk dat hij een goede kandidaat is. Ik heb daar de afgelopen dagen intensief over geconsulteerd binnen het kabinet en in Brussel en dit was mijn conclusie." Hij noemt Hoekstra "zeer breed en vaardig met financiën en Buitenlandse Zaken".

Er was een Nederlandse vacature ontstaan in Brussel nadat Timmermans zijn ontslag had ingediend om als lijsttrekker van PvdA/GroenLinks mee te kunnen doen aan de komende Tweede Kamerverkiezingen. Timmermans was vicevoorzitter van de Europese Commissie en belast met de Europese Green Deal. Het is nog niet bekend welke portefeuille Hoekstra krijgt.

Is het vertrek van een vicepremier om dat gat op te vullen niet een te grote opoffering? "Je hebt het liefst geen verandering in je team", stelt Rutte. "Maar we hebben te maken met een belangrijke vacature en met Frans Timmermans die naar Den Haag komt."

Op de vraag of het verantwoord is om nu, ten tijde van de oorlog in Oekraïne, de minister van Buitenlandse Zaken te laten vertrekken, antwoordt Rutte dat het gaat om een cruciale post in Brussel. "Er zijn belangrijke onderwerpen waarover internationaal vergaderingen gepland staan. Er zijn nadelen, maar het voordeel is dat hij ze snel kan oppakken."

Het is de vraag hoe Hoekstra nu ligt in Brussel. In 2020, midden in de coronacrisis, botsten Rutte en hij met Zuid-Europese landen over de coronasteun vanuit Brussel. Later kwam Hoekstra daarvan terug en zei hij dat Rutte en hij niet empathisch genoeg waren geweest. Volgens de demissionair premier ligt de kwestie inmiddels ver in het verleden. "Volgens mij is dat al gladgestreken en wordt hij als minister van Buitenlandse Zaken zeer gerespecteerd."

Rutte kon niet zeggen of Hoekstra een jaar aanblijft, tot de vorming van een nieuwe Europese Commissie na de verkiezingen van juni 2024, of misschien langer in Brussel blijft. "Dan regeer ik over mijn graf heen. Ik kan niet meer overzien dan dit kabinet."

Over de opvolging van Hoekstra zei hij: "Het ligt voor de hand dat Hoekstra's positie snel wordt vervuld en dat iemand van het CDA vicepremier wordt." Of er al iemand klaarstaat in de coulissen wilde Rutte niet zeggen. "Het gaat even tijd kosten."

De afgelopen dagen gingen veel namen rond voor de opvolging van Timmermans in Brussel. Zo werden D66-ministers Kaag (Financiën) en Ollongren (Defensie) genoemd. "Ik heb veel namen in de krant gelezen, daar ga ik allemaal niet op in."

Het demissionaire kabinet gaat minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken voordragen als nieuwe Eurocommissaris. Morgen na de vergadering van het kabinet wordt de voordracht bekendgemaakt. De Britse krant Financial Times maakte als eerste melding van het nieuws.

Er is een vacature voor een Nederlandse Eurocommissaris na het vertrek van Frans Timmermans. Die diende deze week zijn ontslag in, omdat hij bij de Tweede Kamerverkiezingen lijsttrekker wordt van de combinatie PvdA/GroenLinks. Timmermans was vicevoorzitter van de Europese Commissie en belast met de Europese Green Deal. Het is nog niet bekend welke portefeuille Hoekstra krijgt.

De naam van CDA'er Hoekstra ging al enige tijd rond, net als die van D66-kopstukken Kaag en Ollongren. Premier Rutte zei dinsdag dat het kabinet "echt even de tijd neemt" voor de keuze.

Hoekstra is in het sinds vorige maand demissionaire kabinet minister van Buitenlandse Zaken en vicepremier namens het CDA. Bij de Kamerverkiezingen van 2021 was hij ook lijsttrekker van het CDA, maar in die rol keert hij niet terug.

Eerder was hij onder meer minister van Financiën, Eerste Kamerlid en consultant bij adviesbureau McKinsey.

Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp keert na november niet terug als Kamerlid. Op X (voorheen Twitter) zegt ze dat ze zich niet opnieuw verkiesbaar stelt. Bergkamp zit elf jaar in de Tweede Kamer voor D66. Sinds maart 2021 is ze Kamervoorzitter. Ook aan haar voorzitterschap komt na de verkiezingen dus een eind.

In een toelichting schrijft ze dat een nieuwe politieke fase aanbreekt. "Daarom vind ik dat het voor mij nu tijd is voor iets nieuws." Bergkamp voegt eraan toe dat ze haar partij al op 26 juli heeft laten weten dat ze niet wil terugkeren. Ze benadrukt dat ze voorzitter werd in een turbulente tijd en dat onder haar leiding meer is geïnvesteerd in de ondersteuning van Kamerleden. Ook zijn de stemmingen nu op meer voorspelbare tijden, schrijft ze.

Bergkamp vult aan dat het werken aan de sociale veiligheid nu hoog op de agenda staat en dat het belangrijk is dat klachten van ambtenaren over een onveilige werksfeer serieus worden genomen. "Bij ernstige signalen moet dit, zoals in elke organisatie, ook kunnen leiden tot een onafhankelijk onderzoek."

Dat laatste lijkt een verwijzing naar het onderzoek dat het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer heeft ingesteld naar mogelijk grensoverschrijdend gedrag door oud-Kamervoorzitter Arib. Op de manier waarop het dagelijks bestuur, en met name Bergkamp, dat onderzoek aanpakt kwam van veel kanten kritiek.

In haar toelichting wijst Bergkamp er ook op dat het vertrouwen in de politiek laag is en dat haar dat pijn doet, omdat ze ziet hoe hard Kamerleden werken. "Met liefde voor de inhoud en vakmanschap."

Ze voegt toe dat de kritiek niet kan worden genegeerd. "Nadat de grens qua omgangsvormen in het debat jarenlang was opgeschoven, hebben we gelukkig gezamenlijk een streep in het zand getrokken." Ze vraagt om "een diepgaande reflectie en wellicht verdere aanpassing van onze cultuur en werkwijze. Ik hoop dat de volgende Tweede Kamer zich die ruimte gunt."

Voordat Bergkamp voorzitter werd, voerde ze als Kamerlid onder meer het woord over langdurige zorg en familierecht. Daarvoor was ze voorzitter van lhbti-belangenorganisatie COC en directeur bij de Sociale Verzekeringsbank.

Lucille Werner komt na de verkiezingen niet terug in de Tweede Kamer. Het CDA-Kamerlid zegt op X dat ze haar missie om de positie van mensen met een handicap te verbeteren na november zal voorzetten, maar dan vanuit een andere rol.

Werner kwam in maart 2021 als een van de weinige CDA-nieuwelingen in de Kamer. Ze stond op de tiende plaats op de kandidatenlijst. Daarvóór was zij al bekend als tv-presentatrice. Zo was ze van 2005 tot 2014 het gezicht van het tv-programma Lingo.

Werner is verder de bedenker van de 'Mis(s)-verkiezingen', waarbij een miss met een handicap wordt gekozen. Zij had ook naam gemaakt als ambassadeur van organisaties van mensen met een functiebeperking. Door zuurstofgebrek bij haar geboorte is Werner zelf slecht ter been.

Op X zegt ze dat ze aanvankelijk vier jaar in de Kamer wilde blijven. Maar nu er vervroegde verkiezingen komen, stopt ze eerder. Als Kamerlid voerde Werner behalve over het gehandicaptenbeleid onder meer het woord over media en cultuur.

Tweede Kamerlid Nilüfer Gündogan komt na november niet terug in de Tweede Kamer. Op X (het vroegere Twitter) zegt ze dat ze na de val van het kabinet wist dat de verkiezingen het eind van haar Kamerlidmaatschap zouden betekenen: "In een paar maanden uit het niets een vitale en kansrijke eigen beweging uit de grond stampen, is simpelweg onmogelijk. Hierdoor werd de keuze voor mij gemaakt."

Ze voegt eraan toe dat ze op zoek gaat naar andere manieren om zich in in te zetten in het maatschappelijke en publieke debat.

Gündogan kwam bij de verkiezingen van 2021 in de Kamer voor Volt, maar sinds maart vorig jaar vormde ze een eigen fractie. Volt zette haar uit de fractie na meldingen van grensoverschrijdend gedrag. De rechtbank bepaalde dat die maatregel onrechtmatig was, maar in hoger beroep oordeelde het hof later dat Volt het recht had haar niet langer deel te laten uitmaken van de fractie.

Ook het partijlidmaatschap van Volt werd haar ontnomen. In haar verklaring op X herhaalt Gündogan dat haar ongefundeerde beschuldigingen ten deel zijn gevallen: "Het staatsrechtelijke oordeel van het hof dit jaar doet niets af aan de 'smaad en laster' die zijn geuit om mij te doen bewegen mijn Kamerzetel op te geven. Ik zal het juridisch bewijs hiervoor leveren en daarmee doorgaan tot mijn naam is gezuiverd."

De politiek moet bij de grote klimaatverandering die gaande is de regie nemen en met een langetermijnvisie doorpakken, vindt Frans Timmermans, de nieuwe leider van de samenwerking van PvdA en GroenLinks. Maar mensen moeten zich ook geen apocalyptische verhalen laten aanpraten, aldus Timmermans op een bijeenkomst met leden in Den Haag.

Volgens hem zijn we "in een tijd geraakt waarin we door ons eigen handelen de overleving van onze eigen soort in gevaar brengen". Dat is vermijdbaar, maar alleen "als de politiek nu gaat bijsturen", stelde Timmermans. Dat bijsturen is vooral nodig om de ongelijkheid tussen mensen niet nog groter te maken. Timmermans benadrukte de noodzaak van grote veranderingen, maar waarschuwde ook voor pessimisme. "Laat je niet wijsmaken dat je allemaal het perfecte klimaatleven moet leiden. Stap voor stap kunnen we het aan."

In zijn eerste speech als leider van de samenwerking combineerde hij de klassieke thema's klimaat (GroenLinks) en sociale ongelijkheid (PvdA) veelvuldig, en hamerde op een regierol van de overheid. Om ongelijkheid tegen te gaan moet die gaan aansturen op "herverdelingen op basis van solidariteit". Ook "het kapitaal [moet] nu gaan horen dat ze verantwoordelijkheid moeten nemen".

Volgens Timmermans zijn beide partijen heel goed in 'gelijk hebben', maar op 22 november moeten zij maar eens gelijk krijgen van de kiezer:

Het is de eerste keer dat PvdA en GroenLinks met één lijst meedoen aan landelijke verkiezingen. In de Eerste Kamer vormen de partijen al wel een fractie, maar bij de verkiezingen trokken ze nog apart op. Hoewel de samenwerking van beide partijen officieel nog geen naam heeft, hoorden de leden van PvdA en GroenLinks Timmermans bij herhaling over "Verenigd Links" spreken, een term die hij naar eigen zeggen heeft "gejat van Jesse Klaver".

Niet alleen PvdA en GroenLinks moeten volgens Timmermans nu gaan samenwerken. Dat is volgens hem ook hard nodig voor en met meer partijen. Om iets te bereiken zullen PvdA en GroenLinks als progressieve beweging het vertrouwen in het midden van de samenleving moeten zien te winnen, denkt hij.

"Waar we heel goed in zijn met beide partijen is ontzettend gelijk hebben. Waar we historisch gezien wat minder goed in zijn is gelijk krijgen." En daarvoor is het in zijn ogen de hoogste tijd. "Als je gelijk wil krijgen moet je aan de macht." Hij noemt macht "geen vies woord", maar een "instrument om datgene te doen voor de mensen die jou nodig hebben." "Voor 22 november moeten we voor elkaar krijgen dat we niet alleen gelijk hebben, maar ook krijgen."

Eurocommissaris Maros Sefcovic neemt de komende tijd de verantwoordelijkheid voor de Green Deal over van Frans Timmermans. Dat heeft commissievoorzitter Von der Leyen bekendgemaakt. De klimaatportefeuille komt tijdelijk in Sefcovic' handen, nu Timmermans zijn ontslag heeft ingediend als Europees Commissaris. Hij is vandaag door de leden van de PvdA en GroenLinks officieel gekozen tot lijsttrekker.

Von der Leyen prees Timmermans voor zijn "uitstekende bijdrage en sterke persoonlijke betrokkenheid". Door zijn optreden zijn er flinke vorderingen gemaakt in de richting van het doel om van de EU het eerste klimaatneutrale continent te maken, zegt Von der Leyen. "Hij heeft bijgedragen aan het vormgeven van veel van de initiatieven van de Commissie, in een echte collegiale stijl."

De opvolger van Timmermans in Brussel zal uit Nederland komen, want de Europese Commissie bestaat uit 27 leden: uit elke lidstaat één. Het demissionaire kabinet heeft nog geen besluit genomen over de vraag wie dat wordt, melden Haagse bronnen.

Demissionair premier Rutte zei vandaag op de jaarlijkse heidag bij het Catshuis dat hij "echt even de tijd neemt" voor een keuze. Hij sluit zichzelf uit als kandidaat. Rutte: "En als we weten wie het is, zal waarschijnlijk ook snel bekend worden welke portefeuille dat is. We hebben daar goed contact over met Ursula von der Leyen."

Er zingen al een tijdje verschillende namen rond, zoals de D66'ers Kaag, Ollongren en Vijlbrief. Ook Wopke Hoekstra en Esther de Lange (allebei CDA) worden genoemd, en met enige regelmaat valt ook de naam van PvdA'er Samsom, nu kabinetschef van Frans Timmermans.

Kaag wilde op de heidag "niet via de media" duidelijk maken of ze interesse heeft in een functie als Eurocommissaris. Ze benadrukte wel dat het voor Nederland goed is "dat we weten dat het een krachtige portefeuille blijft na het vertrek van Timmermans".

Na bijna tien jaar Europese politiek komt er een (voorlopig) einde aan de Brusselse carrière van Frans Timmermans. Nu hij gekozen is als lijsttrekker van de combinatie PvdA/GroenLinks stopt hij als Eurocommissaris. Hij heeft zijn ontslag ingediend bij voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie.

De afgelopen vier jaar stond Timmermans' werkzame leven helemaal in het teken van natuur en klimaat. Hij was verantwoordelijk voor de Green Deal, het ambitieuze plan van de Europese Unie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Vele duizenden pagina's wetgeving loodste hij door de Brusselse instituties.

Website Politico omschrijft Timmermans als 'de piloot' van de EU op weg naar klimaatneutraliteit en schrijft dat de Europese Commissie door zijn vertrek "de luidste stem in de kamer die aanzet tot ambitieuze actie" verliest.

Vriend en vijand roemen die ambitie en zijn voortgang op de dossiers. "Frans houdt echt van de klimaatdiplomatie", zegt Esther de Lange, fractievoorzitter van de Nederlandse christendemocraten in Brussel. Als klimaatonderhandelaar botste ze namens de grootste partij in het Europees Parlement regelmatig met Timmermans, maar ook zij prijst zijn inzet.

Volgens De Lange heeft de vertrekkend Eurocommissaris ook veel te danken aan voorzitter Von der Leyen, die net als zijzelf christendemocraat is. "Zij stelde de kaders van de Green Deal al vast voordat hij Eurocommissaris werd. Ik wil zijn werk absoluut niet relativeren, want dat heeft hij gewoon heel goed uitgevoerd, maar dit moest ook echt gebeuren." Het is een publiek geheim dat de verhoudingen tussen Timmermans en Von der Leyen op zijn best koeltjes zijn.

Veel van de natuur-en klimaatwetgeving is af, maar er speelt in het Europees Parlement nog een aantal gevoelige punten, waaronder de omstreden natuurherstelwet. Dat wetsvoorstel over herstel van de slechte staat van de natuur redde het op het nippertje, maar er moet nog onderhandeld worden tussen de Europese Commissie, de 27 EU-landen en het Europees Parlement. Voor Nederland staat veel op het spel, zegt De Lange. "Het is dus belangrijk dat de klimaatportefeuille van Frans Timmermans in Nederlandse handen blijft."

Maar het is niet zeker dat de nieuwe Nederlandse Eurocommissaris die portefeuille van Timmermans overneemt. Von der Leyen kan ervoor kiezen om de functies en de inhoud van de portefeuilles anders in te delen of tijdelijk helemaal niet in te vullen.

Von der Leyen zegt in een reactie op het vertrek van Timmermans dat Eurocommisaris Maros Sefcovic in ieder geval de verantwoordelijkheid voor de Green Deal overneemt. De klimaatportefeuille van Timmermans komt tijdelijk in zijn handen.

Verder onderstreept Von der Leyen dat Europa dankzij Timmermans' "uitstekende bijdrage en sterke persoonlijke betrokkenheid" flink is gevorderd in de richting van het doel om van de EU het eerste klimaatneutrale continent te maken. Von der Leyen: "Hij heeft bijgedragen aan het vormgeven van veel van de initiatieven van de Commissie, in een echte collegiale stijl."

Met het vertrek van Timmermans valt een gat in de Europese Commissie. Die telt 27 leden, namens ieder EU-land één. Timmermans' opvolger komt dus uit Nederland en het is aan het demissionaire kabinet om iemand voor te dragen bij Von der Leyen. Daarover is nog geen besluit genomen, zei premier Rutte op de jaarlijkse heidag van het kabinet.

Wie het ook wordt, het is maar voor ongeveer een jaar. Volgend jaar juni zijn er Europese verkiezingen, eind 2024 treedt een nieuwe Europese Commissie aan.

De demissionaire regering kan zich niet permitteren al te lang te wachten. In december is de volgende klimaatconferentie in Dubai. De afgelopen jaren onderhandelde Timmermans namens de Europese Unie op die toppen. Jaime de Bourbon de Parme, klimaatgezant van Nederland, zag hem daar opereren. "Timmermans' opvolger heeft een invloedrijke positie om over te nemen", zegt hij.

De Bourbon de Parme noemt de klimaattoppen "de Olympische Spelen voor klimaatdiplomatie", waarbij kennis van zaken op klimaat, geloofwaardigheid en een goed netwerk belangrijk zijn. Timmermans vervulde een actieve politieke rol in de onderhandelingen en zette de toon naast de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry en zijn Chinese evenknie Xie Zhenhua. Timmermans was ook een drijvende kracht voor ambitieuze ontwikkelingslanden, zoals betere samenwerking met Afrikaanse landen."

In Dubai zal Timmermans dus gemist worden, maar als hij slaagt in zijn opzet om premier van Nederland te worden, hoeft hij Brussel niet al lang te missen en kan hij als regeringsleider aanschuiven bij de toppen om over de grote Europese vraagstukken te praten.

Frans Timmermans wordt bij de Tweede Kamerverkiezingen definitief lijsttrekker van de combinatie PvdA/GroenLinks. In een ledenreferendum kreeg hij 91,8 procent van de stemmen. Aan de raadpleging deden een kleine 38.000 mensen mee. Dat is 51,5 procent van de stemgerechtigde leden van de twee partijen.

De verkiezing van de lijsttrekker was een formaliteit, want Timmermans was de enige kandidaat. Mensen die niet voor Timmermans waren, konden voor 'geen van de kandidaten' stemmen.

Timmermans (62) is vicevoorzitter van de Europese Commissie, maar die functie legt hij neer. Eerder was hij onder meer minister en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en Tweede Kamerlid voor de PvdA.

Vanavond is er een eerste bijeenkomst van Timmermans met de leden van beide partijen.

Het is de eerste keer dat PvdA en GroenLinks samen meedoen aan landelijke verkiezingen. In de Eerste Kamer vormen de partijen al wel één fractie, maar bij de verkiezingen trokken ze nog apart op.

Met zijn partij Nieuw Sociaal Contract zou Pieter Omtzigt bij de komende verkiezingen wel eens hoge ogen kunnen gooien. Toch heeft hij niet de ambitie de grootste partij te worden, uit vrees dat zijn nieuwe partij daarop niet voorbereid is. "Je wil eerlijk zijn naar kiezers: dit is wat ik op korte termijn kan doen", zegt Omtzigt in Nieuwsuur.

Nog voor zijn deelname aan de verkiezingen bekend werd, kwamen peilingen op tientallen Kamerzetels uit voor Omtzigt. Een rooskleurig vooruitzicht, maar Omtzigt wil liever inzetten op "verantwoorde groei".

Wat hij verantwoord vindt, laat hij afhangen van de mensen in zijn team. "Dat gaan we bepalen op het moment dat we de kandidaten hebben. We hebben gesprekken gevoerd met potentiële kandidaten en mensen kunnen zich aanmelden. Een aantal mensen heeft dat vandaag ook gedaan."

Bij de aankondiging van zijn nieuwe partij gaf Omtzigt aan te hebben geleerd van wat er met LPF en Forum voor Democratie gebeurde. Beide partijen wonnen uit het niets veel zetels zonder daar goed op voorbereid te zijn, waarna ze in chaos hun winst verspeelden. "Goede mensen kunnen we wel vinden, maar kunnen we daar ook een team van maken? Dat is de uitdaging waar we de komende weken mee verder gaan."

De politicus noemt geen namen en geen aantallen. "We hebben een lijst, maar die is nog niet zo lang als hij volgens bepaalde peilingen zou moeten zijn."

Vorige maand peilde I&O Research dat Omtzigt zou uitkomen op 46 zetels met een eigen partij. Een recente peiling van Maurice de Hond kwam uit op 27 zetels. "Tot nu toe zijn het fictieve peilingen geweest", zegt Omtzigt hierover. "Ik doe niet alsof ze niet bestaan, maar nu wil ik mijn plannen presenteren, kijken hoe dat valt."

Hoe Omtzigt ervoor wil zorgen dat hij niet groter wordt dan hij aankan, beslist hij op een later moment. "We moeten eerst kijken hoe groot die groep is, dan gaan we kijken hoe je de kieslijst inlevert en hoe lang die is."

Een manier waarop Omtzigt ervoor kan zorgen niet te veel stemmen te krijgen, is door niet in alle kieskringen mee te doen. "Dat is een mogelijkheid, maar niet de voorkeursoptie. Op het moment dat je denkt 'dit kan niet', is alles een optie omdat je eerlijk naar je kiezers wilt zijn."

Een van de speerpunten van zijn nieuwe partij is het realiseren van een nieuwe bestuurscultuur. "Dat betekent ook dat je naar jezelf kijkt wat goed bestuur is; weten wat je wel en niet kunt."

Omzigt zegt geen premier te willen worden. Een premierskandidaat heeft hij nog niet. Hij benadrukt dat zijn partij pas twee dagen bestaat en dat de verkiezingscampagne nog alle kanten op kan. "Tegen de tijd dat vragen relevant worden, ga ik ze beantwoorden."

Bekijk hier het hele gesprek met Pieter Omtzigt terug:

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de Nederlandse plaatsvervangende ambassadeur op het matje geroepen, omdat Pegida-voorman Edwin Wagensveld afgelopen vrijdag een koran heeft verscheurd bij de Turkse ambassade in Den Haag. Ook een Deense diplomaat wordt ontboden na enkele incidenten met korans, meldt de Turkse staatstelevisie TRT.

Het gesprek heeft vanmiddag plaatsgevonden, zegt het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. De plaatsvervangend ambassadeur heeft toegelicht dat Nederland het verscheuren van de koran een "volstrekt smakeloze" en "bewust provocerende en aanstootgevende actie" vindt. Maar de diplomaat heeft ook benadrukt dat vrijheid van meningsuiting een grondrecht is in Nederland. "Uiteindelijk is het in Nederland aan de rechter om te bepalen of de wet is overtreden, en niet aan de regering."

De weg waaraan de ambassade staat, de Prinsessegracht, was vrijdag enige tijd afgesloten vanwege de actie van Wagensveld. Er waren ook tegendemonstranten.

Demissionair minister Yesilgöz van Justitie noemde vrijdag vóór de actie van Wagensveld het vernietigen van een boek "nogal primitief en sneu". Maar ze voegde eraan toe dat het mag in Nederland. Eerder verhoogde Zweden het dreigingsniveau voor terreur vanwege de koranverbrandingen in dat land. Op de vraag of dat in Nederland ook zou kunnen gebeuren, antwoordde Yesilgöz vrijdag dat dat kan.

Turkije heeft zich vaker uitgesproken tegen het verbranden of verscheuren van de koran. Ook Pakistan veroordeelde de actie van Wagensveld; het ministerie van Buitenlandse Zaken noemde het bewust beschadigen van de koran kwetsend voor alle moslims in de wereld.

Kamerlid Pieter Omtzigt denkt dat het herstellen van goed bestuur in Nederland misschien wel een periode van tien jaar zal vergen. "Dat is niet iets wat je van de ene op de andere dag klaar krijgt. Ik kan geen ijzer met handen breken. Maar dat belet me niet om ermee te beginnen", zegt Omtzigt tegen de NOS in een toelichting op zijn aankondiging van gisteren om met zijn partij Nieuw Sociaal Contract mee te doen aan de Kamerverkiezingen van november.

Zijn speerpunten zijn een beter bestuur en bestaanszekerheid. Voor dat eerste punt wil hij onder meer een grondwettelijk hof, een nieuw kiesstelsel met regionaal gekozen kandidaten en betere toezichthouders. Hij vindt bijvoorbeeld dat er te veel akkoorden buiten het parlement om worden gesloten en dat te vaak documenten worden zwart gelakt.

Omtzigt vindt de problemen in Nederland zo groot dat hij een nieuwe partij noodzakelijk acht:

Wat de bestaanszekerheid betreft wil hij de 'voedselarmoede' en het grote tekort aan huizen aanpakken. Volgens Omtzigt zijn die onderwerpen zo belangrijk dat daar een nieuwe partij voor nodig is. Hij wil graag met andere partijen samenwerken op deze thema's. En hij wil daar nog voor de verkiezingen een inhoudelijk debat met hen over.

Omtzigt zegt verder dat hij geen algemene verlaging van de belastingen zal voorstellen. "Op dit moment zijn de staatsfinanciën niet op orde. Waar ik wel in zal snijden zijn de speciale belastinguitzonderingen die sommige mensen of groepen hebben."

Hij zou met zijn partij het liefst "verantwoord groeien". Dat betekent dat het niet zijn doel is om de grootste te worden. "Een verantwoorde groei is al lastig zat in zo'n korte tijd tot 22 november. Een partij die goed bestuur als hoofdthema kiest, doet er verstandig aan dat zelf ook in de praktijk te brengen." Omtzigt wijst daarbij op wat er gebeurd is met partijen als LPF en Forum voor Democratie, die uit het niets een grote Kamerfractie kregen en waar vervolgens veel intern gedoe was.

Nieuw Sociaal Contract zal eind volgende maand, na gesprekken met kandidaten, beslissen met wat voor lijst de partij meedoet. Omtzigt wil nog niet vooruitlopen op de vraag of de partij in alle kieskringen deelneemt. "We kijken de komende weken wat er gebeurt. We hoeven pas op 9 oktober de kandidatenlijsten in te leveren."

Zelf wil hij fractievoorzitter in de Tweede Kamer worden van de nieuwe partij, hij is niet van plan naar het kabinet over te stappen. Hij bestrijdt dat hij daarmee verantwoordelijkheid uit de weg gaat, zoals sommige critici zeggen: "Dat zou betekenen dat Kamerleden geen verantwoordelijkheid hebben. Ik ga echt niet mee in het idee dat Kamerleden onverantwoordelijk zijn." Hij wil niet in een coalitie samenwerken met PVV of FvD.

In Oldenzaal, waar de achterban van Pieter Omtzigt groot is, reageren inwoners enthousiast op het nieuws:

Pieter Omtzigt heeft bekendgemaakt dat hij een eigen partij begint: Nieuw Sociaal Contract. Het nu nog onafhankelijke Kamerlid doet het goed bij de kiezers. Nog voor zijn deelname aan de komende Kamerverkiezingen bekend werd, kwam hij in een aantal peilingen al op tientallen Kamerzetels uit. Tot gisteren was dat een fictieve situatie, en hij staat naar eigen zeggen ook niet te springen om zo veel zetels, maar het geeft aan dat de 49-jarige Omtzigt iets losmaakt bij mensen.

Toch is hij niet altijd zo populair geweest. De econometrist uit Twente komt in 2003 op plaats 51 op de CDA-lijst en krijgt nipt een plekje in de Tweede Kamer, omdat een aantal CDA'ers doorschuift naar het kabinet.

Omtzigt ontwikkelt zich als pensioenexpert, niet bepaald een onderwerp waarmee een nieuw Kamerlid een flitsend profiel opbouwt. Het geldt als taai en saai en met dit onderwerp komt een politicus niet snel op de voorpagina's terecht.

Binnen de partij is Omtzigt zeker geen allemansvriend. Sommigen vinden hem lastig en geen teamspeler. Bij de samenstelling van de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer in 2006 komt hij op plek 37; het CDA haalt 41 zetels. Vier jaar later staat hij op 29, terwijl zijn partij 21 zetels haalt. Omtzigt valt in eerste instantie buiten de boot. Maar hij keert al snel terug in de Tweede Kamer, wederom doordat CDA'ers doorschuiven naar het kabinet.

Dit zijn plannen van Omzigt voor zijn nieuwe partij:

Dat kabinet is Rutte I. Omtzigt durft binnen de partij kritiek te hebben op de gedoogsteun met de PVV en bijt ook met enige regelmaat in de kuiten van ministers van de coalitie. Zijn populariteit stijgt, eerst bij zijn trouwe achterban uit Twente en daarna ook daarbuiten, zoals bij de pensioensector. Die zet zich in om Omtzigt in 2012 met voorkeursstemmen de Kamer in te helpen. En dat lukt.

Het CDA komt vanwege de vorming van het tweede kabinet-Rutte van VVD en PvdA in de oppositie terecht. Dat geeft de inmiddels als 'beroepsdwarsligger' en 'terriër' bekende Omtzigt ruimte om kritische vragen te stellen aan iedereen waarvan hij het vermoeden heeft dat die jokt of informatie bewust achterhoudt.

Omtzigt stort zich op dossiers als de Bulgarenfraude, de toedracht van de ramp met de MH17 (waarbij hij in opspraak raakt vanwege een omstreden getuige) en vanaf 2019 met SP-Kamerlid Renske Leijten op de toeslagenaffaire, waarbij zo'n 25.000 ouders onterecht door de Belastingdienst werden beschuldigd van fraude.

'Pitbull' Omtzigt zet zich dag en nacht in om het onrecht boven water te krijgen. Bij het ministerie van Financiën, waar de Belastingdienst onder valt, hebben ambtenaren en verantwoordelijke politici een kluif aan de duizenden schriftelijke en mondelinge vragen van Omtzigt en Leijten.

Het geeft Omtzigt vleugels; inmiddels is hij wel een veelgevraagde gast in praatprogramma's. Ook schrijft hij de bestseller Een nieuw sociaal contract met ideeën om het wantrouwen tussen burgers en de overheid te slechten. Nu blijkt die titel ook de naam van zijn eigen partij te zijn geworden.

In 2020 doet hij een gooi naar het partijleiderschap van het CDA. Nipt verliest Omtzigt de lijsttrekkersverkiezing (met 49,3 procent tegenover 50,7 procent) van minister en vicepremier Hugo de Jonge, een politicus die gemakkelijker ligt binnen de partijtop. Er volgen nog een paar turbulente maanden als De Jonge zijn ambitie om partijleider te worden laat varen en Omtzigt op de functie rekent, maar Wopke Hoekstra uiteindelijk door de partij naar voren wordt geschoven.

Omtzigt neemt in februari 2021 gas terug vanwege zijn gezondheid en komt thuis te zitten. Wel haalt hij bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart ruim 342.000 voorkeursstemmen, goed voor zo'n vijf zetels.

De naam Omtzigt krijgt nog meer landelijke publiciteit als hij met de tekst 'positie Omtzigt; functie elders' in een formatiestuk opduikt. In het befaamde 1-april-debat over de kwestie hangt het politieke lot van premier Rutte aan een zijden draadje, omdat hij zegt zich van het bespreken van het Kamerlid niets te herinneren.

Omtzigt slaat de turbulentie rondom zijn persoon vanuit huis gade. Hij is dan nog overspannen. In juni 2021 besluit hij het CDA de rug toe te keren. Uit geheime documenten blijkt dat hij door de partij is tegengewerkt. Er was een fluistercampagne opgezet met roddels over zijn labiele toestand en in appgroepen werd hij 'psychopaat' en 'teringhond' genoemd.

Hij besluit als onafhankelijk Kamerlid in de Tweede Kamer te blijven; dat is nu meer dan twee jaar geleden. Sinds die tijd wordt hem met grote regelmaat gevraagd wat zijn toekomstplannen zijn. Zijn schare aanhangers blijft groot en zij hoopten al op een nieuwe politieke partij met Omtzigt aan het roer. Die partij is er nu dus gekomen.

Pieter Omtzigt doet op 22 november met een eigen partij mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Dat heeft hij bekendgemaakt in dagblad Tubantia. Zijn partij heet Nieuw Sociaal Contract.

Omtzigt heeft al wel een inhoudelijk programma, maar nog geen kandidatenlijst. "We zijn met mensen in gesprek, maar kunnen nog geen namen delen", zegt hij in de krant. "Komende week komt er een oproep op onze website voor mensen die mee willen doen om zich te melden. We hebben nog tot 9 oktober om met een kieslijst te komen."

Omtzigt scheidde zich in juni 2021 af van het CDA en zit sindsdien als eenmansfractie in de Kamer. Hij heeft een grote achterban en kan in peilingen rekenen op een groot aantal zetels.

Omtzigt zegt dat het "verwachtingspatroon" van mogelijk tientallen zetels het er niet makkelijker op heeft gemaakt om de knoop door te hakken. Hij noemt het "niet verantwoord" om als nieuwe partij te beginnen met zo veel zetels.

"Dit land heeft geleerd van wat er met LPF en Forum voor Democratie is gebeurd", zegt hij. "Dus nee, we willen niet in een keer naar 46 zetels, maar een partij beginnen met verantwoorde groei."

De partij Nieuw Sociaal Contract, ook de titel van een boek dat Omtzigt in 2021 publiceerde, werd dit weekend officieel opgericht. Omtzigt heeft op zijn sociale media een video geplaatst waarin hij zijn besluit toelicht.

Volgens Omtzigt heeft Nederland "een nieuwe bestuurscultuur" nodig. Als speerpunten noemt hij onder meer het realiseren van een ander kiesstelsel en het installeren van een grondwettelijk hof. Ook wil hij iets doen aan het huizentekort en de "voedselnood" onder Nederlanders.

Omtzigt zegt niet als doel te hebben om de grootste partij te worden. Maar mocht dat toch gebeuren, dan wil hij geen premier worden. "Mijn plek is in de Kamer, om daar als fractievoorzitter van een nieuwe partij leiding te geven aan een nieuw team."

Jaarlijks belandt een berg schoolboeken in de prullenbak, tot ergernis van veel ouders en docenten. Demissionair minister Dijkgraaf van Onderwijs wil daarom laten onderzoeken of het systeem van schoolboeken in Nederland duurzamer en goedkoper kan. Dat schrijft hij aan de Tweede Kamer, meldt Trouw.

De drie belangrijkste uitgevers van schoolboeken stapten de afgelopen jaren over op een model waarbij scholen elk jaar voor iedere leerling nieuwe boeken moeten aanschaffen. De gedachte daarachter is dat scholen zo geen boeken meer hoeven in te nemen aan het einde van het schooljaar en direct met uitgevers kunnen onderhandelen zonder tussenkomst van een distributeur. Scholen met een licentie krijgen toegang tot online lesmateriaal en ontvangen elk jaar een nieuw leerwerkboek.

Maar het systeem heeft volgens belangenverenigingen van ouders en docenten ook een groot nadeel: het leidt tot papierverspilling. "Het gaat om publiek geld en deze papierverspilling is niet goed", zegt een woordvoerder van onderwijsbond AOb tegen Trouw.

Volgens Dijkgraaf is het nieuwe systeem bovendien duurder voor scholen. Dat zou ertoe leiden dat docenten minder vaak de leermiddelen kunnen kiezen die ze willen, omdat het geld op is. De 300 euro die schoolbesturen jaarlijks per leerling ontvangen van de overheid is vaak niet toereikend omdat een licentie voor één vak soms al tientallen euro's kost.

De uitgeverijen Noordhoff, ThiemeMeulenhoff en Malmberg werpen tegen dat de nieuwe boeken milieuvriendelijker zijn om te produceren dan de oude. Ook het afstappen van de werkboeken die maar één keer kunnen worden gebruikt heeft volgens hen een besparing opgeleverd.

Het demissionaire kabinet wil voorkomen dat de armoede in Nederland toeneemt. Dat verzekerde premier Rutte op zijn eerste persconferentie na de zomerstop. De vier partijen van zijn onlangs gevallen kabinet moeten het voor Prinsjesdag eens zien te worden over de begroting voor volgend jaar en Rutte is ervan overtuigd dat ze daarin zullen slagen.

Het Centraal Planbureau kwam gisteren met de boodschap dat het aantal Nederlanders in armoede volgend jaar met bijna een procentpunt dreigt toe te nemen, tot zo'n één miljoen mensen. Maar Rutte verzekerde: "Het kabinet is demissionair, maar wij zijn eraan gehouden om het land verstandig te besturen en dat zullen we blijven doen. Ik denk dat niemand wil dat mensen met zo'n kwetsbare financiële positie er zo slecht uit zouden komen."

Volgens Rutte liggen er verschillende opties op tafel om iets aan het armoedeprobleem te doen, die allemaal hun nadelen hebben, maar zal er uiteindelijk een verstandige keuze worden gemaakt. Een van de speerpunten is wat hem betreft "dat de inkomensverhoudingen een beetje in balans moeten blijven. Nu zie je het wel heel erg uiteenlopen tussen de hogere inkomens en de mensen met een kleine beurs".

Dat er nog veel discussie zal worden gevoerd de komende weken, staat volgens Rutte buiten kijf. Maar dat ligt dan niet zozeer aan de aankomende verkiezingen, zegt hij. "Ik heb nog nooit in die dertien jaar van mijn premierschap meegemaakt dat het opstellen van de begroting niet tot zeer ingewikkelde discussies leidde, omdat partijen natuurlijk heel verschillende opvattingen hebben over inkomensverhoudingen en waar je het geld moet zoeken. En wat je dan moet doen als coalitie, is daar een goede middenweg in vinden."

Eerder deze week leek het even of de campagne al was begonnen. VVD-minister Adriaansens van Economische Zaken zei dat ze liever geen lastenverzwaringen voor het bedrijfsleven wilde, waar ministers van andere partijen meteen afstand van namen.

Vandaag verklaarde Adriaansens dat ze alleen maar had herhaald wat ze ook al zei toen het kabinet nog missionair was en dat dit vooral met haar portefeuille te maken heeft. "Ik heb gezegd dat we niet iedere keer automatisch naar lastenverzwaring moeten kijken. Dat hebben we de afgelopen periode best vaak gedaan en dat is uiteindelijk voor de economie en de bestrijding van armoede niet de beste oplossing."

Volgens Adriaansens liggen er verschillende opties op tafel. "En daar gaan we nu naar kijken. Ik heb niks uitgesloten. Ik heb gezegd: we gaan naar een gebalanceerd systeem kijken."

Minister Kaag van Financiën zei vanmorgen dat het niet zo kan zijn "dat in een rijk land als Nederland de meest kwetsbaren niet geholpen zullen worden". Maar ze voegde daar nogmaals aan toe de staatsschuld niet verder mag oplopen. Ze zei dat deze coalitie van het begin af aan "alle randen van de begroting heeft opgezocht" en dat "we het nu echt moeten doen met de middelen die we hebben."

VVD-lijsttrekker Dilan Yesilgöz sluit samenwerking met de PVV niet op voorhand uit. Ze wil "eerst zien waar de heer Wilders mee komt" en verwijst naar een recente uitspraak van de PVV-leider dat het tijd is om over de eigen ego's heen te stappen.

Sinds de mislukte samenwerking met Wilders als gedoogpartner in het kabinet-Rutte I (2010 - 2012) wilde Rutte niet meer met de PVV in zee. Voor de verkiezingen in 2017 zei hij dat Wilders eerst zijn 'minder Marokkanen'-uitspraak moest terugnemen.

Ruttes opvolger, de huidige minister van Justitie en Veiligheid, wil de deur naar samenwerking niet bij voorbaat dichthouden. Zij noemt het op voorhand uitsluiten van partijen "Haags gedoe". "Ik ben vooral bezig met: wie zit er aan tafel met welke bedoelingen?"

Yesilgöz noemt de 'minder Marokkanen'-uitspraak van Wilders uit 2014 verwerpelijk. "Maar ik wil nu vooruit kijken." Zij wijst erop dat Wilders zich na de val van het kabinet meteen constructief opstelde.

Wilders zei diezelfde avond dat hij, ondanks de slechte samenwerking in het gedoogkabinet, bereid was om na de verkiezingen met de VVD samen te werken. "Je moet over ego's heen stappen."

Demissionair premier Rutte zei in zijn wekelijkse persconferentie dat hij de nieuwe lijn van Yesilgöz volledig steunt. "De tijd schrijdt voort", zei hij.

De aankomende lijsttrekker van het CDA, Henri Bontenbal, zei maandag in Nieuwsuur: "Ik sluit ze uit. Wij zullen niet in een coalitie met PVV en Forum voor Democratie gaan, ook niet in een gedoogconstructie."

Het CDA maakte ook deel uit van het kabinet-Rutte I en het CDA-congres dat aan de samenwerking met de PVV vooraf ging veroorzaakt nog altijd "heel veel pijn", zei Bontenbal.