De overheid weet vaak al wie hulp nodig heeft, maar komt te laat of helemaal niet in actie om hen te helpen. Doordat regelingen vaak ingewikkeld zijn, missen burgers de ondersteuning waar zij recht op hebben, concludeert de Nationale ombudsman in het jaarverslag over 2025.

De zorgen zijn niet nieuw. In april liet de Nationale ombudsman zich al kritisch uit over het voornemen van het kabinet om te besparen op het proactief benaderen van mensen die recht hebben op een bijstandsuitkering. Die bezuinigingen zijn inmiddels teruggedraaid.

De Nationale ombudsman, de Kinderombudsman en de Veteranenombudsman ontvingen vorig jaar 25.000 klachten en signalen. "Sinds ik ombudsman ben, is het al alle jaren hetzelfde. Nummer één: ik krijg een bericht van de overheid en ik begrijp het niet. En nummer twee is: ik krijg geen contact met de overheid", vertelt Van Zutphen. "Dat betekent die responsiviteit, een overheid die vanuit zichzelf enorm zijn best doet - dat lukt nog steeds niet."

Gebrek aan initiatief

Het gebrek aan actie vanuit de overheid komt volgens ombudsman Van Zutphen niet doordat er onvoldoende informatie is over welke burgers hulp nodig hebben. Volgens de Ombudsman is het een keuze: "Er zijn al heel veel rapporten over geschreven. De overheid weet al heel lang wat er moet gebeuren. Soms is het geldgedreven, omdat ze moeten bezuinigen. Dan gaan ze ervan uit dat niet iedereen die aanspraak mag maken op iets, zich ook meldt. Er zit een soort idee achter, dat als mensen het nodig hebben, ze zich wel melden."

Als voorbeeld noemt Van Zutphen het Tijdelijk Noodfonds Energie. Dat fonds werd vorig jaar voor de derde keer opengesteld en was bedoeld om huishoudens met een lager inkomen en een relatief hoge energierekening te helpen. "Daarvoor moet je weer digitaal vaardig zijn, je kan het alleen met je DigiD aanvragen. Degenen die het hardst nodig hebben, die komen niet aan de beurt."

Onnodig in de problemen

Door het gebrek aan initiatief vanuit de overheid komen burgers volgens de ombudsman soms onnodig in de problemen. "Dat betekent dat ze een hele moeilijke financiële positie hebben. Met gevolgen voor hun gezin, voor de kinderen. We weten ook allemaal dat gezondheid bij deze groep zich te wensen overlaat. Het heeft een enorme impact op mensen."

Tegelijkertijd ziet de ombudsman ook dat er organisaties en gemeenten zijn die burgers wel proactief benaderen. Bijvoorbeeld door hen te informeren over de regelingen waar ze gebruik van kunnen maken of hen die hulp automatisch te bieden. Dat gebeurt echter nog niet op grote schaal.

Volgens Van Zutphen is het belangrijk dat de muurtjes bij de overheid dan verdwijnen. "Als je dat gescheiden houdt, is het heel moeilijk om alles bij elkaar te brengen. Dat is het echt een voorwaarde om te komen tot die proactiviteit. De organisatie van de overheid moet zo ingericht zijn, dat ze weten wat er speelt in een huishouden en in een gezin."

De Amerikaanse chipfabrikant Nvidia heeft afgelopen kwartaal een recordomzet van 81,6 miljard dollar behaald. De nettowinst verdrievoudigde ten opzichte van een jaar eerder naar 58,3 miljard dollar. Op de beurs is de waarde van de chipmaker inmiddels gegroeid naar meer dan 5 biljoen dollar (dat zijn 12 nullen) en die is daarmee het waardevolste bedrijf ter wereld.

Hoewel deze cijfers de verwachtingen overtreffen, steeg het aandeel van Nvidia niet bijzonder hard na de bekendmaking van de kwartaalcijfers. Beleggers lijken inmiddels gewend aan het succes van het bedrijf.

AI is booming

Het bedrijf maakt chips die gebruikt worden voor AI-datacenters. De afgelopen jaren worden die met hoog tempo wereldwijd uit de grond gestampt en dat leidt tot grote winsten voor bedrijven zoals Nvidia.

Topman Jensen Huang zei bij de presentatie van de kwartaalcijfers te verwachten dat de omzet komend kwartaal om deze reden zal doorgroeien naar 91 miljard dollar. Het succes van Nvidia betekent ook goed nieuws voor de vele bedrijven die leveren aan de chipbouwer.

De ontwikkelingen in de AI-industrie gaan ontzettend hard. Beleggers steken op dit moment veel geld in bedrijven die actief zijn in deze sector.

Hoewel Nvidia op dit moment nog boven iedereen uittorent, neemt de concurrentie wel toe. Vorige week maakte AI-chipfabrikant Cerebras Systems een beursgang in New York. Het was met een aanvankelijke opbrengst van 5,5 miljard dollar de grootste beursgang op Wall Street van dit jaar.

Te hoge lasten en een te laag inkomen: de financiële situatie van Nederlandse huiseigenaren verslechtert, blijkt uit onderzoek van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Dat leidt tot problemen met aflossen en rente betalen.

"Waar het tot voor kort eigenlijk alleen maar mensen met een laag inkomen waren, mensen in de steden en jongeren, zien wij nu een veel grotere groep met een betalingsachterstand die zich grote zorgen maakt", zegt directeur Roald van der Linde van NHG. "En dat zijn cijfers van voor de oorlog in Iran."

Zo geven meer huiseigenaren met een NHG-hypotheek aan het afgelopen jaar veel moeite te hebben met het betalen van de woonlasten. Ook steeg het aantal mensen dat wel eens een betalingsachterstand heeft. "Wat we nu zien is echt een keerpunt", zegt Van der Linde.

De Nationale Hypotheek Garantie

De NHG is een regeling voor huizenkopers die ze beschermt tegen financiële risico's. Als woningbezitters noodgedwongen hun huis moeten verkopen, bijvoorbeeld vanwege een scheiding, neemt de NHG de eventuele restschuld over.

Kopers kunnen zelf kiezen of ze de garantie willen; daarvoor betalen ze eenmalig een vergoeding van 0,4 procent van de totale hypotheek. Bij een hypotheek van 470.000 euro is dat dus 1880 euro. In Nederland hebben 1,4 miljoen huishoudens een hypotheek met een NHG.

Het is de vijfde keer dat NHG een onderzoek naar woonlasten uitvoert onder huishoudens met deze garantie. Zo'n 2400 mensen deden mee. Het eerste onderzoek dateert uit 2024.

Ruim een derde van de mensen die meededen aan de enquête zegt dat hun inkomen net genoeg of zelfs niet genoeg is om alle kosten en vaste lasten te kunnen betalen. Ze hebben weinig ruimte voor andere uitgaven, zeggen ze.

Daarom nemen ze maatregelen. Het grootste deel bespaart op bijvoorbeeld een vakantie, bezoek aan een restaurant of andere uitjes om de woonlasten te kunnen betalen. Soms bezuinigen ze ook op boodschappen en zeggen ze abonnementen op.

Jonge woningbezitters

Wat het meest opvalt, is dat nu vooral bij jonge woningeigenaren de financiële zorgen toenemen. Het percentage volwassenen tot 34 jaar dat het inkomen onvoldoende vindt om de woonlasten te betalen steeg van 12 naar 23 procent.

Volgens Van der Linde komt dat doordat jongeren van plan zijn hun huis te verduurzamen om de energiekosten omlaag te brengen. "Vooral jonge huiseigenaren zien verduurzaming steeds vaker als een kans om grip te krijgen op hun energierekening. Terecht, want verduurzaming loont in de meeste gevallen. Maar veel mensen hebben ook behoefte aan duidelijkheid over kosten, besparingen en de terugverdientijd."

ABN Amro rekende een paar maanden geleden uit dat de gemiddelde woonlasten voor jonge kopers bijna gelijk zijn aan die van jonge huurders. Jonge kopers zijn gemiddeld zo'n 30 procent van hun inkomen kwijt aan woonlasten. Bij jonge huurders is dat iets meer dan 35 procent.

Volgens de bank komt dat door de sterk gestegen huizenprijzen. Nederland is nog altijd een van de landen met de hoogste woonlasten van de eurozone.

Professionele hulp zoeken

Door de toenemende financiële druk op woningeigenaren neemt ook de stress toe, bij een op de vijf ondervraagden. Ze slapen slecht en worden moedeloos van hun financiële situatie.

Steeds meer mensen zoeken daarom professionele hulp om de problemen op te lossen, blijkt uit het onderzoek. Daar is Van der Linde blij mee: "Als je financiële zorgen hebt, ga alsjeblieft naar je financieel adviseur, ga naar je hypotheekverstrekker. Probeer erover te praten. Er zijn vaak oplossingen mogelijk."

Toch bleven de gemiddelde betalingsachterstanden grotendeels stabiel, rond de 4,6 tot 4,9 maanden. Er is wel een lichte stijging zichtbaar, maar het niveau van de betalingsachterstanden blijft volgens de NHG historisch laag.

Een lange, koude en dure winter, dat staat Europa te wachten als het de strenge milieuregels voor fabrikanten van fossiele brandstoffen niet snel versoepelt. Daarvoor waarschuwt Andrew Puzder in het FD.

Hij is ambassadeur van de Verenigde Staten bij de Europese Unie en volgens hem zijn de klimaatregels 'onuitvoerbaar'. De regels zijn twee jaar geleden door de EU vastgelegd in de methaanwet, die volgend jaar moet ingaan.

Het doel daarvan is om de uitstoot van methaan die vrijkomt bij olie- en gaswinning te verminderen. Energieleveranciers zijn daarmee verplicht om te melden hoe hoog de uitstoot van het broeikasgas is en moeten maatregelen nemen om die ook terug te dringen. Als zij dat niet doen volgen er boetes.

Erg afhankelijk

Maar volgens de Amerikaanse ambassadeur is dat niet te doen en kan dus de olie- en gaslevering aan Europa per 1 januari stoppen als er niets verandert. Volgens de VS kunnen ze hun olie en gas ook naar Azië sturen in plaats van naar Europa.

"Dat is bijzonder ongemakkelijk voor de Europese Unie", zegt energiedeskundige Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). "Wij zijn erg afhankelijk van import van zowel ruwe olie als vloeibaar aardgas, met name uit de Verenigde Staten."

Schaliegas, schalieolie en aardgas en -olie worden grootschalig gewonnen in de VS, legt Van Geuns uit. Daarbij is vaak sprake van methaanuitstoot bij de productie, "maar die administratie is niet altijd op orde".

"Het brengt veel papierwerk met zich mee, maar uiteindelijk is dat nodig om importeurs inzicht te geven in hoeveelheid methaan die zij indirect invoeren via de import van ruwe olie en aardgas."

Tempo te hoog

De nieuwe regels zijn door de EU bedacht in een tijd dat er nog geen sprake was van een oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de Straat van Hormuz. De manier waarop Europa het wil uitvoeren is een probleem, vindt directeur Jan-Willem van den Beukel van de belangenorganisatie van energiebedrijven, Vemobin.

"We steunen het doel van de methaanregels en het terugdringen van methaanemissies, maar de wereldwijde oliemarkt staat er al slecht voor", zegt Van den Beukel. Er is niet voldoende 'gecertificeerde' olie beschikbaar, zegt hij. Als de EU het plan doorzet, verwacht hij dat bedrijven geen interesse meer hebben om te exporteren naar Europa.

"Toen de regels werden opgesteld was dat voor binnen Europa", zegt Van den Beukel. Nu gelden ze ook voor de rest van de wereld, maar volgens Van den Beukel is het tempo van de EU te hoog. Als ze daar rekening mee houden zou een groter deel van de beschikbare olie aan de eisen kunnen voldoen.

Gebeurt dat niet, dan kan dat leiden tot meer import van eindproducten zoals benzine en diesel, denkt Van den Beukel. En dat kan weer leiden tot hogere prijzen. Ook energiedeskundige Van Geuns vraagt zich af of Europa de VS en andere landen kan vragen om aan de nieuwe regels te voldoen.

"Met een crisis in het Midden-Oosten waarin wij wel degelijk ook de gevolgen zien en voelen met betrekking tot de betaalbaarheid van gas, maar ook de betaalbaarheid van bijvoorbeeld olieproducten zoals kerosine en diesel, zijn we eigenlijk nu niet in een positie om dat te eisen."

Van tafel

In Brussel wordt erover gesproken om de regels misschien wat te versoepelen. Als het aan Europarlementariër Auke Zijlstra (PVV) ligt gaat de wet van tafel. Volgens hem zijn de bezwaren van de Amerikanen terecht en moet Europa kiezen: "Gas kopen in de VS, of we zitten vanaf januari met een gat van 25 procent in onze gasvoorziening."

Europarlementariër Mohammed Chahim (GroenLinks-PvdA) heeft juist geen begrip voor de Amerikanen en zegt dat Europa de rug recht moet houden. "We zijn een ontzettend belangrijke markt, ook voor de Amerikaanse olie- en gasindustrie, vooral gas", zegt Chahim. Hij kan zich niet voorstellen dat de VS zomaar een andere partij vindt waaraan ze miljarden verdienen en "daarmee ons aan de kant zetten."

Klimaatminister Stientje van Veldhoven zegt dat het belangrijk is om schone olie en gas te winnen, maar dat moet ook gebeuren op een manier die uitvoerbaar is. De Europese Commissie voert daar nog gesprekken over. "Ik weet zeker dat ze met een oplossing zullen komen", besluit de minister.

Vakbond FNV kondigt stakingen aan in het openbaar vervoer op woensdag 24 juni. Werknemers in het trein-, bus-, tram- en metrovervoer beginnen op die dag pas om 8 uur 's ochtends met werken. Voor die tijd rijdt er geen openbaar vervoer.

FNV wil dat bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gaan. FNV en andere vakbonden zijn kritisch op plannen van het kabinet. Dat wil ondanks eerdere afspraken onder meer de AOW-leeftijd verhogen en de werkloosheidsuitkering (WW) verkorten van twee naar één jaar. Ook wil het kabinet bezuinigen op de WIA, die uitkering die mensen krijgen als ze twee jaar of langer ziek zijn en daardoor niet kunnen werken.

Teruggedraaid

Een deel van de kabinetsplannen is inmiddels teruggedraaid. Vorige maand trok het kabinet een bezuiniging in op hulp bij de bijstandsuitkering. In plaats daarvan stelde minister Aartsen (Werk en Participatie) voor om het kindgebonden budget vanaf volgend jaar voor meer gezinnen te versoberen.

Ook de verhoging van de AOW-leeftijd is nog niet definitief. Eind februari besloot het kabinet om die voorgenomen verhoging nog niet vast te leggen in de wet en eerst in overleg met onder meer de vakbonden op zoek te gaan naar alternatieven.

Verkeershinder

Het gevolg van de aangekondigde staking is dat mensen 's ochtends vroeg niet of moeilijker naar hun werk kunnen. "Wij begrijpen goed dat reizigers last hebben van deze actie en dat vinden wij heel vervelend", zegt Edwin Kuiper van FNV Vervoer. "Maar het kabinet weigert te luisteren naar de zorgen van werkenden. Onze leden zien geen andere mogelijkheid meer dan staken."

De vakbond bereidt ook stakingen in andere sectoren voor. Zo kondigde de havensector eerder al aan na mei te gaan staken. Ook sluit het toekomstige acties in het ov niet uit, waarbij de stakingen langer kunnen duren.

De stakingen in het ov kunnen nog worden teruggetrokken. Daarvoor geeft de vakbond het kabinet tot 25 mei de tijd. Het kabinet moet dan de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen laten varen, stelt FNV.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) reageert niet direct op de stakingen, maar laat weten "ergens komende weken" met een nieuw plan te komen. "Wij werken op dit moment aan een voorstel waarmee de bonden weer aan tafel kunnen komen."

Iedere huizenkoper staat voor het dilemma: hoeveel kan en wil ik bieden om dat huis te krijgen? Een zogenoemd biedlogboek geeft de laatste jaren inzicht in het winnende bod en hoeveel anderen hebben geboden. Maar lang niet iedere bieder kreeg vorig jaar dat biedlogboek in te zien, ziet de Vereniging Eigen Huis (VEH).

Sinds 2023 moet het biedlogboek worden gebruikt door makelaars die zijn aangesloten bij brancheverenigingen zoals NVM of Vastgoed Nederland. In het logboek staat wat het winnende bod is, wat er is geboden en of er bijvoorbeeld een voorbehoud van financiering of bouwkundige keuring in het bod is opgenomen.

VEH onderzocht de ervaringen van huizenkopers met het logboek en zag dat veel kopers het biedproces met dat biedlogboek nog steeds als oneerlijk en niet-transparant ervaren.

"Heel vaak krijgen consumenten te horen dat makelaars er niet aan meedoen of is de mogelijkheid er helemaal niet", zegt directeur Cindy Kremer van de vereniging.

Raymond was een van die bieders die het biedlogboek niet mochten inzien. Hij bood op een huis waarvan de makelaar beweerde dat de vraagprijs al was geboden, maar toen hij zijn bod uitbracht hoorde hij van de verkoper dat hij de enige was die een bod had gedaan.

"Ik vroeg toen voor de eerste keer om het biedlogboek, maar ik kreeg het niet omdat ik toch de enige bieder was die een bod had gedaan."

Mischa kreeg zijn biedlogboek wel te zien toen hij erom vroeg, maar zag toen dat de makelaar een paar minuten na de sluiting van de bieding zelf een hoger bod had geplaatst.

"Je moet er wel echt zelf achteraan. Als je het niet weet dan krijg je die informatie vaak ook niet", zegt Mischa.

Hij vindt dat het proces met een biedlogboek wel transparanter is, maar hij twijfelt of het wel eerlijker is. "Op deze manier heb je niets aan dat systeem. Ik dacht dat het makelaarsproces wel eerlijker zou gaan, maar dat voelt nu niet zo."

Dat het nu nog vaak misgaat heeft er volgens de VEH mee te maken dat er nog geen wettelijke standaard is voor het biedlogboek. "Er is geen toezicht of controle, dus je bent overgeleverd aan de willekeur van de makelaar. Je weet daarom niet of het bieden eerlijk gebeurt."

Volgens één van de brancheorganisaties voor makelaars, Vastgoed Nederland, leidt het hanteren van verschillende systemen er inderdaad toe dat er soms geen biedlogboek wordt aangeboden.

"We hebben interne regels waar men zich aan moet houden, maar geen wettelijke, omdat niet alle makelaarspartijen het daarmee eens zijn. Daardoor is er niet één standaard, en zijn er vanuit ons ook vast leden die zich soms niet aan de regels houden, omdat ze er niet zijn", zegt Tristan Bons van Vastgoed Nederland.

Niet altijd duidelijk

De organisatie wil dan ook graag dat die regels er komen. "De makelaar kan bij een ander systeem dan dat van ons nog aan te veel knoppen draaien. Bijvoorbeeld om het bod nog aan te passen, of wanneer iemand het biedlogboek ontvangt. Dat is niet eerlijk."

Makelaars bij de andere brancheorganisatie, de NVM, moeten een eigen biedlogboek aanbieden. Via het biedsysteem is het biedlogboek pas zichtbaar op het moment dat de koop onherroepelijk is, dus na afloop van eventuele ontbindende voorwaarden.

De NVM herkent dat het moment van beschikbaarheid nog niet altijd duidelijk was. Volgens de NVM beseft een deel van de kopers ook nog niet dat je het biedlogboek pas achteraf krijgt.

Ervaringen van consumenten

Hoewel het biedlogboek moet worden gebruikt door makelaars die lid zijn van een branchevereniging, is het nog niet wettelijk vastgelegd.

De NVM is niet tegen een wettelijke regulering en hoopt dat een biedlogboek en biedprotocol bijdragen aan meer transparantie op de woningmarkt.

Het ministerie van Volkshuisvesting houdt tot nu toe de handen af van wetgeving. Volgens het ministerie beginnen er binnenkort wel gesprekken met brancheverenigingen en loopt er een onderzoek naar de ervaringen van consumenten met makelaars.

Daarnaast onderzoekt minister Boekholt-O'Sullivan verschillende opties voor regelgeving. Deze zomer presenteert ze de uitkomsten aan de Tweede Kamer.

De achternamen van Raymond en Mischa zijn bekend bij de redactie.

Vanaf vanochtend 11.00 uur tot vanavond 18.00 uur was het spoor voor goederentreinen op de Betuweroute niet in gebruik. Leden van de actiegroep Geef Tegengas hadden zich vastgeketend aan de spoorlijn tussen de Rotterdamse haven en de Duitse grens.

De demonstranten zaten ter hoogte van Elst, tussen Nijmegen en Arnhem. Uiteindelijk werden ze verwijderd door de politie.

Door de blokkade was er op het spoor tussen 11.00 uur en 14.00 uur geen treinverkeer mogelijk. Na 14.00 uur konden goederentreinen gebruik maken van het spoor naast de geblokkeerde sporen. Sinds 18.00 uur vanavond is het treinverkeer volledig hervat, laat een woordvoerder van ProRail weten.

Jaarlijks gaan er zo'n 20.000 goederentreinen over de Betuweroute, dat is ruim 50 per dag.

De politie was druk met het afvoeren van de demonstranten:

Deze maand blokkeerde Geef Tegengas al meerdere keren het spoor in de haven van Rotterdam. Bij eerdere acties werd ook geprobeerd het spoor te beschadigen en werden er keien onder het spoor uitgegraven.

De actiegroep stelt dat Nederland zich schuldig maakt aan "het rondpompen van fossiele brandstoffen, wapens en andere troep die de wereld naar de knoppen helpt".

De Rotterdamse haven en de Betuwelijn spelen volgens Geef Tegengas daarbij een belangrijke rol. Ook eist de groep dat de handel met Israël wordt gestopt.

Verbod

Zodra de actievoerders zich vastketenen, bellen ze het noodnummer van ProRail. De spoorbeheerder legt het treinverkeer stil als mensen bij een spoor worden gemeld of gezien.

ProRail maakt zich zorgen over de veiligheid: "Het spoor is echt geen plek voor demonstraties. Het is echt onveilig." De spoorbeheerder zegt dat het niet de bedoeling is dat goederentreinen met gevaarlijke stoffen moeten stilstaan op plekken waar ze normaal niet stilstaan.

Eerder verbood burgemeester Schouten van Rotterdam de acties. Zij heeft het over aanrijdgevaar, elektrocutiegevaar en stilstand van goederentreinen met gevaarlijke stoffen.

Schade

De branchevereniging van bedrijven in de Rotterdamse havens, Deltalinqs, zegt de acties "spuugzat" te zijn. Volgens Deltalinqs leveren ze 100.000 tot 250.000 euro schade per uur op

De verstoringen raken naast de spoorvervoerders ook de industrie in de haventerminals en de bedrijven waar de producten naartoe gaan.

Tot nu toe duurden de acties zo'n twee tot drie uur, maar deze keer slaagden de actievoerders erin om het treinverkeer meer dan dubbel zo lang plat te leggen.

Het vakantiegeld voor gepensioneerden zal dit jaar fors hoger zijn dan vorig jaar. Over een aantal dagen wordt het vakantiegeld uitbetaald. Seniorenplatform AOW.nu berekende dat AOW-gerechtigden dit jaar netto tot 20 procent meer ontvangen.

Alleenstaande AOW'ers krijgen 21 mei ongeveer 1174 euro aan vakantiegeld op hun rekening gestort van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Vorig jaar was dat nog 978 euro.

Partners die allebei het basispensioen van de overheid ontvangen krijgen dit jaar ook meer. Gezamenlijk bedraagt het vakantiegeld netto 1677 euro, ten opzichte van de 1398 euro vorig jaar.

De hoogte van het vakantiegeld verschilt wel per situatie. Zo krijg je geen volledige AOW-uitkering als je een jaar of langer in het buitenland hebt gewoond. Op de site van de SVB kunnen mensen kijken wat de bedragen voor hen specifiek zijn.

Minimumloon

De stijging komt voor het grootste deel door de relatief sterke stijging van het minimumloon afgelopen jaren. Vakantiegeld voor gepensioneerden die recht hebben op AOW is namelijk een vast bedrag per maand, dat gebaseerd is op het minimumloon. Als dat stijgt, dan stijgt het vakantiegeld dus mee.

Vakantiegeld voor AOW'ers is anders geregeld dan voor mensen met een baan. Werknemers krijgen minimaal 8 procent van het brutoloon, maar voor de AOW geldt dit niet.

Vakantiegeld werkenden

Uit een berekening van ADP vorige maand bleek al dat de hoogte van het vakantiegeld voor werkenden dit jaar flink kan verschillen tussen deeltijd- en voltijdsbanen. Over het algemeen krijgen parttimers en mensen met een minimumloon dit jaar meer vakantiegeld dan het jaar daarvoor.

De politie waarschuwt voor advertenties met mooie aanbiedingen op Facebook en Instagram: die kun je niet altijd vertrouwen. Oplichters maken op die twee platforms reclame voor honderden nepwebwinkels, ziet de politie. Het lijkt te gaan om hoge kortingen voor producten van bekende winkels, maar in werkelijkheid is het bedrog.

"Wie bij deze website iets bestelt, krijgt niets geleverd", zegt Gijs van der Linden, teamleider van het Landelijk Meldpunt Internetoplichting van de politie. "Oplichters adverteren ook via Google, Snapchat en TikTok, maar het overgrote deel zien we op de platformen van Meta." Dat is het bedrijf achter Facebook en Instagram.

Sinds juni 2025 heeft de politie 535 websites officieel aangemerkt als criminele webwinkel. De oplichters achter 273 van die websites plaatsten reclames op Facebook en Instagram. Het gaat dus om meer dan de helft van de valse webwinkels die zijn onderzocht. Omdat de oplichters moeilijk te pakken zijn, laat de politie de nepsites vaak offline halen.

Wie een advertentie op Facebook of Instagram ziet, gaat ervan uit dat het betrouwbaar is, zegt Tanja Henn uit Amsterdam. Twee maanden geleden zag ze op Facebook een reclame van buitensportzaak Bever, vertelt ze. "Ik wandel graag. Outdoorkleding en -spullen zijn best duur. Dus toen ik een advertentie zag voor 80 procent korting, was ik toch verleid om erop te klikken."

Ze kwam terecht op een website die heel erg leek op de webwinkel van Bever. Schoenen, drinkflessen en jassen werden aangeboden met hoge kortingen. "80 procent korting is best veel, maar het komt weleens voor", zegt Tanja. "Dus ik heb een broek, jas en rugzak uitgezocht. Daar kan ik binnenkort mee wandelen, dacht ik toen. Laat de lente maar komen!"

"Er zat veel korting op, dus het kostte niet veel: 85 euro." Maar toen er geen e-mail kwam met een bevestiging van de bestelling, ging ze toch twijfelen. En inderdaad: toen ze op haar bankrekening keek, bleek het geld te zijn overgemaakt naar een onbekende bankrekening in een ander land. "Toen wist ik: dit geld is weg en krijg ik niet meer terug."

Oplichter plaatste week lang reclames

De oplichter achter de Bever-nepsite plaatste tussen 13 en 22 maart zeker 25 advertenties op Facebook en Instagram, blijkt uit onderzoek van de NOS. Ruim een week lang kwamen de reclames tienduizenden keren voorbij op de twee platforms.

De NOS vroeg Meta wat het bedrijf doet tegen dit soort advertenties. Waarom lukt het niet om reclame voor oplichterssites tegen te houden? Meta gaf geen antwoord op die vragen. Wel roept het bedrijf mensen op om advertenties die zij niet vertrouwen te melden.

Dan is het al te laat, zegt Van der Linden van het politiemeldpunt. "Wij zien die advertenties, maar Meta ziet ze ook." Hij wil dat het bedrijf meer doet, zodat de oplichters de reclames niet meer op Facebook en Instagram kunnen zetten. "Als heel veel mensen zo'n advertentie zien, is er altijd wel iemand die daarop klikt."

'Pas op bij hoge kortingen'

"Pas dus op bij hoge kortingen", zegt de politieman. "Als je dan toch op de link klikt, controleer dan of je écht op de website van de winkel zit waar je spullen wil kopen." Iets wat Tanja voortaan wil doen: niet meer op de Facebook-advertentie klikken, maar zelf naar de site van de webwinkel gaan.

Ze schaamt zich een beetje dat het haar is overkomen, zegt ze. "Want normaal ben ik degene die mijn kinderen en mijn vader waarschuwt: klik niet zomaar ergens op! Nu deed ik het zelf."

Toch vindt ze het belangrijk om anderen te waarschuwen met haar verhaal. "Na drie dagen heb ik het toch verteld. Het is beter om het niet voor jezelf te houden. Ik denk dat dit heel veel mensen overkomt."

De Nederlandse chipmachineproducent ASML gaat nauw samenwerken met het Indiase Tata Electronics. Dat is bekendgemaakt tijdens het bezoek van de Indiase premier Modi aan Nederland. De stap wordt gepresenteerd als onderdeel van de nauwere strategische samenwerking tussen de twee landen.

De twee bedrijven hebben in Den Haag een memorandum ondertekend. De samenwerking is onder meer gericht op de uitwisseling van expertise en de levering van technologie en apparatuur.

Megafabriek in India

Tata Electronics is een dochteronderneming van het wereldwijde conglomeraat Tata Group, waar ook Tata Steel IJmuiden onderdeel van is. Het bedrijf bouwt in de Indiase deelstaat Gujarat een megafabriek voor de productie van chips en chipproducten.

ASML wordt door het Indiase bedrijf beschouwd als onmisbare partner om het project te laten slagen. Het bedrijf in Veldhoven levert wereldwijd de machines waarmee geavanceerde halfgeleiders, oftewel chips, worden gemaakt. Het bedrijf is marktleider op dat gebied en speelt daarmee een sleutelrol in de technologiesector.

'Vereerd'

De directeur van Tata Electronics, Randhir Thakur, roemt het werk van ASML. De samenwerking zal volgens hem essentieel zijn "om een sterk ecosysteem" voor de productie van chips in India te creëren. Andersom zegt ASML-topman Christophe Fouquet dat het bedrijf "vereerd is om via onze technologische expertise bij te dragen aan de ontwikkeling van talent in India."

Politiek verslaggever Eva Wiessing:

"Dat India bereid is om een strategisch partnerschap met Nederland af te sluiten, wordt gezien als een bijzondere stap en een welkom teken van vriendschap in een tijd dat Nederland minder afhankelijk wil worden van de grootmachten China en de VS.

Voor Nederland is het bovendien een mooie kans om de toch al goede handelsrelatie verder te versterken en meer toegang te krijgen tot de enorme afzetmarkt van India.

Het land investeert fors in de chipindustrie en heeft een enorme pool hoog opgeleid technisch personeel. Nederland is weer interessant voor India vanwege de kennis op het gebied van innovatie, technologie en duurzaamheid."

In een niet al te verre toekomst moeten alle producten in Europa worden gemaakt van oude spullen. Je levert bijvoorbeeld je afgedankte kleding in en die wordt vervolgens gebruikt als isolatiemateriaal. Alle plastic wordt in een uitstootvrij proces afgebroken en weer tot nieuw plastic gemaakt. En om auto's te fabriceren, importeren bedrijven geen zeldzame aardmetalen meer uit China. Ze halen de materialen uit oude apparaten, die Europese bedrijven hebben ingeleverd in ruil voor statiegeld.

Dit is geen fantasie. In 2050 moet de Europese economie volledig circulair zijn. Dat houdt in dat we het moeten doen met de olie, mineralen en erts die al zijn gedolven en inmiddels vastzitten in machines, huizen, voertuigen en andere goederen.

Economie valt uit elkaar

"Grondstoffen zijn schaars en vanuit een ecologisch perspectief heeft het zeker zin om de Europese economie circulair te maken", zegt Thomas Bauwens, econoom en onderzoeker aan de Erasmus Universiteit. De EU-landen hebben een heel pakket aan circulaire plannen aangenomen en momenteel buigen ze zich over de nieuwe verordening voor de circulaire economie.

Een ding is wel belangrijk: "Onze economie zal uit elkaar vallen als we stoppen met nieuwe spullen kopen en het circulaire concept volledig wordt ingevoerd", vat Bauwens het samen. Niettemin is hij duidelijk: dit is de beste weg voor de Europese economie.

Momenteel wordt 12 procent van Europese grondstoffen hergebruikt en dat wordt maar langzaam meer. Tegelijkertijd moet dat aandeel in 2030 verdubbeld zijn, volgens de doelen die de Europese landen zichzelf hebben opgelegd. De technische oplossingen zijn er grotendeels al, zeggen deskundigen.

"Als bedrijven circulair wilden worden, hadden ze dat al gedaan", concludeert Meindert Flikkema, hoogleraar economie aan de VU en onderzoeker bij RaboResearch.

Daarom moeten de Europese en nationale overheden wat hem betreft de overgang naar circulair aandrijven. "Aan de ene kant afdwingen met straffen, maar ook positief prikkelen." Denk aan regels voor hoeveel hergebruikte grondstoffen er in nieuwe producten moeten zitten, tot beter beschikbare bankleningen en overheidssubsidies voor circulaire bedrijven.

Wasmachinefabrikant

Terug naar de vraag hoe we de economie draaiend kunnen houden, als burgers en bedrijven massaal stoppen met nieuwe spullen kopen. Volgens Flikkema schakelen veel bedrijven nu al om van productie naar reparaties. Denk aan de wasmachinefabrikant die je tegenwoordig ook kunt bellen als het apparaat stuk gaat.

Dat is één voorbeeld; op industriële schaal kan het leiden tot aanzienlijk meer omzet voor de economie, denken economen. Flikkema: "Wij leven op een continent met weinig kritieke grondstoffen. Daarom kan circulariteit juist een strategie worden voor Europa - geen belemmering."

Dat is de theorie, maar om dat te bereiken moet Europa massaal investeren in de recycling-industrie. Politici kunnen dat ondersteunen met tijdelijke importheffingen op goedkope grondstoffen uit bijvoorbeeld China, zegt ING-econoom Gerben Hieminga. "Dan geef je de recyclingindustrie hier een kans om volwassen te worden."

Want momenteel is het vaak duurder om materialen te recyclen dan iets van nieuwe grondstoffen te maken. Hieminga: "Het is goedkoper om nieuwe aardmetalen te importeren uit China. En dan blijven we afhankelijk van een andere grootmacht."

Kwaliteitsproducten

Econoom Thomas Bauwens denkt dat Europese beleidsmakers te veel focussen op de consequenties van consumptie bij hun pogingen om Europa circulair te maken. "Dat is minder ingrijpend, dus ik snap het. Maar in plaats van beslissen 'we gaan plastic inzamelen' in de EU, is het beter om te komen met een verbod op het produceren van nieuwe plastic vanaf een bepaald jaar."

Ook het fiscale stelsel moet op de schop als je de circulaire economie winstgevend wil maken, vinden deskundigen. "Je wil meer belasting heffen op consumptie en minder op arbeid - zoals reparaties en onderhoud", zegt Klaske Kruk, directeur van de Nederlandse Vereniging van Circulaire Economie.

"Anders importeren we steeds meer Chinese wegwerprommel en worden we steeds afhankelijker van het buitenland. We moeten onze markt beschermen door in Europa kwaliteitsproducten te maken die we kunnen repareren en hergebruiken, zodat we hier economische waarde genereren."

Nederland blinkt uit

Vier jaar voor deadline is er nu één land dat de Europese doelstelling van 24 procent circulariteit haalt, en met gemak: in Nederland wordt 33 procent van de grondstoffen opnieuw gebruikt.

Volgens het Europees Milieuagentschap komt dat niet door burgers die hun best doen met blikjes waar statiegeld op zit inleveren. Het ligt vooral aan de wegenbouwsector. In Nederland, zo concludeerde het agentschap, wordt bouw- en sloopafval uitzonderlijk vaak hergebruikt om nieuwe wegen te maken.

Het Franse luxeconcern Louis Vuitton Moët Hennessy (LVMH) doet modehuis Marc Jacobs van de hand. Het merk wordt verkocht aan de Amerikaanse bedrijven WHP Global en G-III Apparel Group, die beide al een aantal andere modemerken bezitten.

De kopers schrijven in een persbericht dat ze 850 miljoen dollar bijeenbrengen om de deal te financieren. Voor het einde van het jaar moet de verkoop zijn afgerond.

Ontwerper Marc Jacobs blijft na de overname aan als creatief directeur. "Verandering is onvermijdelijk. Wat blijft is mijn onwrikbare liefde voor mode en het plezier dat ik daaraan beleef. De belofte van nieuwe mogelijkheden is waar ik me op verheug en wat mij inspireert", schrijft Jacobs op Instagram.

Het Amerikaanse modehuis stond al langer in de etalage. Het merk werd in 1984 opgericht door Jacobs en kwam in 1997 in handen van LVMH. In hetzelfde jaar werd de modeontwerper benoemd tot creatief directeur van Louis Vuitton, waarvoor hij, naast zijn eigen label, bijna twee decennia actief bleef.

Het komt niet vaak voor dat LVMH een merk verkoopt. De luxesector heeft echter te maken met teruglopende omzetten. Veel grote modehuizen hebben last van inflatie, geopolitieke spanningen en een consument die kritischer wordt op kwaliteit, duurzaamheid en exclusiviteit.

De financieel topvrouw van LVMH zei vorig jaar dat het concern niet vasthoudt aan merken "als we geloven dat ze geen goede aanvulling zijn of wij niet de juiste operator zijn".

Met de verkoop kan het Franse conglomeraat zich meer richten op zijn duurdere aanbod, zoals Louis Vuitton, Christian Dior en Loewe.

Joint venture

De twee kopers richten een joint venture op om Marc Jacobs samen te runnen. WHP Global is al eigenaar van Vera Wang en het Nederlandse jeansmerk G-Star. De G-III Apparel Group bezit onder meer Karl Lagerfeld en DKNY.

Honderdduizenden Harries, zo worden fans van Harry Styles genoemd, zijn de komende dagen in Amsterdam te vinden voor een concertreeks van de Britse popster. Hij geeft maar liefst tien concerten in de Johan Cruijff Arena - een aantal dat nog geen enkele andere artiest bereikte.

Bij elk concert is er plek voor 50.000 bezoekers. Niet alle shows zijn uitverkocht; met name voor de laatste vier concerten zijn nog tickets beschikbaar, zegt concertorganisator Mojo. In de doorverkoop zijn kaarten soms zelfs voor de helft van de prijs te krijgen, tot frustratie van veel fans.

Na Amsterdam treedt Harry Styles twaalf keer op in Wembley in Londen. Ook die concerten zijn niet allemaal uitverkocht.

Wat levert zo'n concertreeks Amsterdam en Nederland economisch op? Econoom Walther Ploos van Amstel van de Hogeschool van Amsterdam zegt dat Styles' komst met name voor hotels en verhuurders van appartementen geld in het laatje brengt. Hij schat dat een gemiddelde Harry Styles-bezoeker zo'n 400 euro uitgeeft aan hotels, horeca en vervoer.

"Voor een tweepersoonskamer in Amsterdam voor twee nachten ben je al snel 400 euro kwijt. Daarnaast is het hoogseizoen en is de toeristenbelasting sinds dit jaar omhoog gegaan." Door die oplopende kosten verwacht hij dat bezoekers uitwijken naar plaatsen buiten de hoofdstad, zoals Haarlem of Amersfoort, zodat accomodaties in de regio meeprofiteren.

Jong publiek

Ook Airbnb ziet een duidelijke toename in het aantal zoekopdrachten naar verblijven rond Amsterdam in de komende tien dagen, met name vanuit gen Z'ers, geboren tussen ongeveer 1997 en 2012. Dat zijn na twintigers en dertigers een belangrijke doelgroep van de artiest, die eerder in boyband One Direction zat.

Ploos van Amstel vraagt zich af in hoeverre deze bezoekers na het concert nog de binnenstad in gaan, een museum bezoeken of uitgebreid uit eten gaan. "Het is een veel jonger publiek dan bijvoorbeeld dat van bijvoorbeeld artiesten als Paul Simon of Adele. Die hebben een oudere fanbase met meer bereidheid om veel te besteden aan een weekend, of er nog een paar dagen aan vastplakken."

Amsterdam is de enige stad op het Europese vasteland waar Styles optreedt tijdens zijn Together, Together-tournee. Zo'n marathonreeks heet een concert residency: de artiest blijft op één plek, terwijl fans moeten reizen. Volgens concertorganisator Mojo komt 30 tot 40 procent van alle bezoekers uit het buitenland.

Week op vakantie

Ploos van Amstel zegt dat zulke residencies misschien voordelig zijn voor artiesten, maar dat er voor veel fans een behoorlijk prijskaartje aan hangt. "Inclusief vliegtickets ben je als buitenlandse bezoeker al snel tussen de 1500 en 2000 euro kwijt voor twee personen. Daarvan kun je ook een week op vakantie."

Meer dan de helft van de bezoekers van het concert komt uit Nederland. Volgens Ploos van Amstel leveren de concerten economisch gezien nauwelijks iets op, behalve inkomsten uit benzineverkoop of reiskosten voor de NS. De economische effecten zijn dus gering en vooral lokaal. In totaal schat hij de impuls van alle bezoekers voor de stad op 120 miljoen euro.

Veel belangrijker dan de injectie in de lokale economie is volgens hem het effect voor de stad op de lange termijn. Hij ziet dat bezoekers die ooit voor Amsterdam Dance Event (ADE) of een concert naar de hoofdstad zijn gekomen, daar later in hun leven terugkeren.

"Tijdens hun bezoek aan Amsterdam hebben ze gezien hoe mooi en divers de stad is en bijvoorbeeld hoe goed het openbaar vervoer werkt. Dat smaakt naar meer, omdat je er goede herinneringen aan overhoudt." Wat hem betreft zijn de concerten "een geweldig uithangbord voor Amsterdam", al is de vraag in hoeverre de hoofdstad dat nodig heeft.

TikTok-rijen

Sandra Poelmann is marketingmanager bij amsterdam&partners, een stichting die voor de gemeente meedenkt over citymarketing. Met reclameborden in de stad van kussende stellen proberen ze Harries de komende weken na hun concert ook te verleiden tot culturele uitjes, zoals een bezoek aan musea, theater of horeca.

Het doel van de campagne is om de concertbezoekers beter over Amsterdam te spreiden en hen te stimuleren hun geld te besteden aan activiteiten die 'het verhaal van de stad vertellen', aldus Poelmann. "Daar hoort cultuur bij."

Ze zegt dat de campagne ook een tegenbeweging vormt tegen alles wat op TikTok over Amsterdam voorbijkomt, zoals kraampjes met stroopwafels, bier en patat. "Zo worden ze verleid om toch iets anders te doen." Dat is niet alleen goed voor de spreiding van bezoekers, maar op deze manier kunnen ook culturele instellingen de vruchten plukken van de grote aantallen concertbezoekers.

Mensen die in de buurt van Schiphol wonen, worden niet voldoende beschermd. Dat is de conclusie van de onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage (MER). Die heeft gekeken naar de nieuwe regels van het kabinet voor het vliegverkeer rondom Schiphol, het zogeheten luchthavenverkeerbesluit voor 2026.

In dat besluit staan regels over hoeveel geluid er maximaal is toegestaan voor de hele luchthaven en de omgeving van Schiphol. Ook zijn er regels over de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen.

Voor dit jaar wil het kabinet dat het aantal vluchten van en naar Schiphol laten groeien naar 500.000. Maar de MER-commissie zegt dat de tussendoelen voor stiller vlieger niet zijn gehaald.

Andere mogelijke oplossingen om die doelen wel te behalen, zijn niet onderzocht. Dat kan bijvoorbeeld gaan om 's nachts niet vliegen, anders vliegen of minder.

'Vernietigend' rapport

"Dit rapport van de commissie is vernietigend", reageert Sijas Akkerman. De directeur van Natuur en Milieufederatie Noord-Holland vindt dat het ministerie zijn huiswerk niet goed heeft gedaan.

"500.000 vluchten, dan kan helemaal niet. Ze moeten opnieuw milieuonderzoek doen en terug naar het reële niveau voor Schiphol, dat reële niveau is maximaal 410.000 vluchten", zegt Akkerman.

In het luchthavenbesluit van vorig jaar werd er gesproken van een maximum van 478.000 vluchten. Maar de Raad van State heeft dat vernietigd, omdat de minister van het vorige kabinet niet goed kon uitleggen waarom er een maximum is aan het aantal vliegtuigen dat mag opstijgen en landen op Schiphol.

Eerder waren er ook rechtszaken over geluidshinder rond de luchthaven. De rechter bepaalde dat omwonenden niet voldoende waren beschermd.

Dat is nu dus ook de conclusie van de MER-commissie. Het ministerie moet opnieuw naar de tekentafel en duidelijk de gevolgen in beeld brengen voor de omgeving en de bewoners.

"De rente zou veel lager moeten zijn dan hij nu is. Als Kevin op zijn plek zit, dan gaat de rente omlaag", zei de Amerikaanse president Donald Trump precies een maand geleden met een strak gezicht in een interview met nieuwszender Fox News.

Een president die je aanstelt om de rente te verlagen, terwijl de economie juist vraagt om een renteverhoging. Kevin Warsh zal volgende week niet heel gemakkelijk plaatsnemen op de voorzittersstoel bij het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve.

"Warsh wilde de baan heel graag hebben, maar komt in een hele lastige situatie terecht", zegt Philip Marey, Amerika-econoom van Rabobank. "Be careful what you wish for, because you just might get it, zoals de Amerikanen het zeggen."

Vandaag is de laatste werkdag van Jerome Powell als voorzitter van de Fed. Hij dient nog wel anderhalf jaar zijn termijn als gouverneur uit. Dit tot ongenoegen van president Trump, die hem helemaal weg wil bij de Fed. Het bestuur stemt gezamenlijk over de rente. Om genoeg gelijkgestemden te hebben, heeft de president naast een nieuwe voorzitter ook een nieuwe gouverneur in het bestuur nodig.

Ruzie met de Fed

Trump ligt zwaar overhoop met de Fed, omdat die de beleidsrente maar niet verlaagt om geld lenen goedkoper te maken. Voor de president dringt de tijd: in november zijn tussentijdse verkiezingen voor het Amerikaanse Congres. Door onder meer de schutterende economie steunt nog maar één op de drie Amerikanen zijn beleid.

Het afgelopen jaar probeerde Trump al Fed-gouverneur Lisa Cook te ontslaan vanwege vermeende hypotheekfraude. Powell noemde hij een "enorme loser", dreigde hem met ontslag en zelfs vervolging. Maar ondanks de enorme druk uit Het Witte Huis, bleven de twee Fed-bestuurders op hun post.

Powell liet zich niet door Trump opzij zetten, zoals hier in juni vorig jaar bij een bezoek aan de renovatie van de Fed-gebouwen:

Tot opluchting van Trump loopt de termijn van Powell als voorzitter van de Fed vandaag af. Afgelopen week keurde de Amerikaanse Senaat de voordracht van Warsh als zijn opvolger goed, met een nipte meerderheid. Niet alleen Democraten, ook enkele Republikeinen hadden grote zorgen of Warsh zich als hoogste baas van de Fed wel onafhankelijk zou opstellen.

Havik wordt duif

De 56-jarige Warsh is de schoonzoon de steenrijke zakenman Ronald Lauder, een oude studievriend van Trump. Onder president George Bush jr was hij economisch adviseur, en van 2006 tot en met 2011 al gouverneur bij de Fed.

Warsh speelde zich in de kijker bij Trump met stevige kritiek op het beleid van de Fed. Dat was best opvallend, merkt Marey van Rabobank op. "Hij stond als Fed-gouverneur bekend als havik, iemand die de rente liever hoog houdt. Nu komt hij terug als duif die pleit voor lage rentes. Dat voedt wel de speculaties in de financiële markten dat de nieuwe Fed-baas is geneigd de oren naar president te laten hangen."

En daarom heeft Warsh vanaf dag één meerdere ogen over zijn schouders meekijken dan die van Trump alleen. "Het wordt echt koorddansen", vat Marey het samen. "Hij moet voor de financiële markt geloofwaardig overkomen. Alles wat hij zegt zal worden uitgeplozen. Als Warsh naar een renteverlaging toepraat zonder economische onderbouwing, dan zal iedereen dat direct doorhebben."

Vertrouwen wankelt

Het afgelopen jaar kreeg het vertrouwen in de Verenigde Staten al een tik van de financiële markten, onder meer door de wereldwijde handelsoorlog die president Trump een jaar geleden ontketende. Daar kwam dit jaar de oorlog rond de Perzische Golf overheen. Ondertussen loopt de staatsschuld, van inmiddels bijna 39 biljoen dollar, alleen maar verder op.

Als de financiële markten ook de Fed gaan wantrouwen, dan wordt het volgens Marey steeds lastiger voor de Amerikaanse schatkist om geld te lenen. "De rente op Amerikaanse staatsleningen zal oplopen als investeerders denken dat de Fed een politieke speelbal is en niet meer bezig is de Amerikaanse economie te stabiliseren."

Voor investeerders in staatsschuld is de betrouwbaarheid en vooral de onafhankelijkheid van centrale banken een belangrijke eis. Marey: "In de jaren zeventig liet Fed-voorzitter Arthur Burns de oren hangen naar president Nixon. Paul Volcker moest uiteindelijk de Amerikaanse economie twee keer uit een recessie persen. Dat risico loop je nu weer."

Warsh komt daarom eigenlijk in een onmogelijke positie bij de Fed terecht, concludeert Marey. "Powell werd ook door Trump aangesteld. En wat hem gebeurde kan Warsh ook overkomen. Het Witte Huis verwacht dat hij de rente voor de tussentijdse verkiezingen flink verlaagt Hij zit echt in een niet te benijden positie. Maar goed, hij wilde deze baan zelf hebben."

Op een pluimveebedrijf in Biddinghuizen is vogelgriep vastgesteld, zo meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een persbericht. Als gevolg daarvan moeten de 55.000 kippen op het bedrijf worden gedood.

Rond het bedrijf in Flevoland is nu ook een zogenaamde 'beperkingszone' ingesteld, om te voorkomen dat het virus zich verder verspreidt: in een straal van 10 kilometer van het bedrijf geldt nu een maand lang een vervoersverbod. Dat betekent dat er vanuit dit gebied geen vogels of eieren mogen worden vervoerd.

25 andere bedrijven

Ook mogen er geen mest of gebruikt strooisel worden afgevoerd vanaf de pluimveebedrijven die in het gebied liggen. Het gaat om 25 andere pluimveebedrijven in het gebied die hier nu door worden getroffen.

Deze bedrijven moeten ook hun kippen ophokken en afschermen van de buitenwereld: scharrelen is er dus even niet meer bij voor de dieren.

Pakweg drie weken geleden werd de landelijke ophok- en afschermplicht ingetrokken, die sinds oktober vorig jaar van kracht was. Die had als doel om de vogelgriep in te dammen. Die plicht geldt alleen nog in de Gelderse Vallei, een gebied met veel pluimveebedrijven. De besmetting van vandaag is nog geen aanleiding om opnieuw een landelijke ophok- en afschermplicht in te voeren, zegt het ministerie.

Het kabinet maakt meer geld vrij voor het realiseren van woningen voor ouderen die zelfstandig willen blijven wonen. Er is dit jaar 40 miljoen euro subsidie beschikbaar, bijna twee keer zoveel als vorig jaar.

De verhoging is goed nieuws voor de 70.000 ouderen die op de wachtlijst staan voor een woning in een Knarrenhof, een woonvorm waarbij ouderen een eigen woning hebben, maar elkaar ook een handje helpen of samen dingen ondernemen.

Er zijn momenteel vijftien van dit soort hofjes verspreid over Nederland, bij elkaar goed voor zo'n 500 woningen. Als alles volgens plan verloopt, komen er de komende jaren 3000 bij.

Veel belangstelling

Op de open dag van Stichting Knarrenhof blijkt hoe groot de belangstelling is. "Ik ben vandaag helemaal vanuit Nunspeet naar Zutphen gereisd, omdat ik graag in een Knarrenhof wil wonen", zegt Wijmie van der Veen.

"Nu woon ik nog alleen in een eengezinswoning, maar die wil ik best inruilen voor een woning in een Knarrenhofje." Een appartementje waar ze alleen woont ziet ze niet zitten. "Dan woon je ergens driehoog, dat is niets voor mij en mijn hond. In een Knarrenhof help je elkaar, kijk je naar elkaar om."

De beperkte doorstroom van ouderen is een belangrijk onderdeel van het woningtekort in Nederland. Veel senioren wonen in een huis dat niet meer bij hen past, bijvoorbeeld omdat de kinderen niet meer thuis wonen of ze niet meer kunnen traplopen.

Toch verruilen maar weinig ouderen hun eengezinswoning voor een kleinere, meer geschikte woning. Mede daardoor komen er onvoldoende woningen vrij voor starters en gezinnen.

Ouderen verleiden

"Ouderen wonen vaak al lang op dezelfde plek en zijn daardoor gehecht aan hun omgeving", zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft. "Een kleine, dure seniorenwoning aan de andere kant van de stad is dan niet zo verleidelijk." Dat betekent volgens Boelhouwer niet dat ouderen helemaal niet willen verhuizen, "maar je moet ze wel een interessant alternatief bieden".

Een Knarrenhof wordt geregeld genoemd als oplossing, maar in de praktijk valt dat tegen, zegt voorzitter van Stichting Knarrenhof Peter Prak. "De vraag naar ons concept is vele malen groter dan het aantal locaties dat we kunnen bemachtigen."

"Dat is zonde", zegt Boelhouwer, "want de mogelijkheid om laagdrempelig buren te ontmoeten en elkaar hier en daar wat te ondersteunen kan ouderen ertoe brengen toch te verhuizen. In een Knarrenhof kunnen ze langer zelfstandig blijven wonen dan als ze ergens alleen wonen. En het verlaagt de druk op de gezondheidszorg, want mensen die minder eenzaam zijn gaan minder vaak naar de dokter."

Obstakels

Dat de woonvorm nog niet op grote schaal van de grond komt, komt volgens hoogleraar Boelhouwer doordat de bouw vaak gepaard gaat met allerlei obstakels. "De initiatiefnemers zijn vaak particulieren, die met commerciële partijen moeten concurreren om dezelfde gemeentegrond. Dat verliezen ze geregeld, want de gemeente kiest meestal voor de partij die het meeste geld biedt."

Als de grond wel wordt toegekend aan een Knarrenhof, kan er nog van alles tegen zitten. "Voorwaarde voor het krijgen van subsidie is bijvoorbeeld dat de bouwvergunning op tijd binnen is", zegt Prak. "Die deadline wordt nu regelmatig niet gehaald door gemeentes."

Ook is het ingewikkeld om de financiering rond te krijgen. Banken blijken niet altijd bereid om dit soort alternatieve woonvormen te financieren. In 2019 beloofde het toenmalige kabinet om te onderzoeken of de overheid garant kon staan voor dit soort initiatieven.

Duizenden wachtenden

"In totaal heb ik nu zeven ministers op bezoek gehad, die allemaal het belang van dit soort woningen onderstrepen", zegt Prak. "En er gebeurt ook wel iets, maar met het oog op de vergrijzing de komende 100 jaar too little too late."

Prak noemt de verhoging van de subsidie "een goed begin". Tegelijkertijd duurt het op deze manier nog altijd lang voordat iedereen op de wachtlijst kan verhuizen. Met 40 miljoen euro kunnen ongeveer 230 ontmoetingsruimtes worden gebouwd en circa 4000 woningen, rekent Prak voor. Lang niet genoeg voor de duizenden wachtenden.

Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting erkent dat alleen subsidie niet voldoende is om aan de grote vraag te voldoen. "De bouw van het aantal ouderenwoningen blijft achter bij de gewenste aantallen. We gaan er alles aan doen om de problemen op te lossen. De subsidie is een eerste stap."

De Amerikaanse Senaat heeft ingestemd met de benoeming van Kevin Warsh als nieuwe voorzitter van de centrale bank, de Federal Reserve (Fed). Hij volgt Jerome Powell op, van wie de termijn als voorzitter morgen afloopt.

54 senatoren stemden voor de benoeming van Warsh, 45 tegen. Alle Republikeinse senatoren stemden voor, net als één Democraat. Daarmee is het volgens persbureau Bloomberg de krapste meerderheid ooit voor de benoeming van een voorzitter van de Amerikaanse centrale bank.

Warsh (56) werd eind januari door Trump naar voren geschoven. Dat gebeurde na aanhoudende aanvallen van Trump op Powell. De president wil dat de Fed de rente fors verlaagt. Onder Powell gebeurde dat pas na lange tijd en minder vergaand dan Trump wilde.

De bemoeienis van Trump ligt gevoelig, omdat de Fed formeel onafhankelijk is. Centrale banken proberen met hun rentebeleid onder meer prijsstijgingen onder controle te houden. Een lagere rente kan de economie op korte termijn aanjagen (wat Trump wil), maar kan op termijn ook bijdragen aan een hogere inflatie.

Powell, die overigens in 2017 zelf door Trump was voorgedragen als voorzitter, vertrekt niet helemaal bij de centrale bank. Hij blijft aan als bestuurder van de Fed en houdt daarmee ook invloed op het rentebeleid. Ook Warsh was van 2006 tot 2011 lid van het bestuur.

Onlinebank Bunq breidt na Europa en de Verenigde Staten uit naar Latijns-Amerika. De Nederlandse bank heeft een aanvraag gedaan voor een bankvergunning in Mexico. In de VS loopt sinds begin dit jaar een nieuwe aanvraag voor een bankvergunning.

Bunq zegt dat de uitbreiding naar Mexico voortkomt uit de ambitie om uit te groeien tot een wereldwijde bank. Oprichter Ali Niknam noemt een Mexicaanse bankvergunning "een logische volgende stap", omdat het land een "belangrijke schakel tussen Noord- en Zuid-Amerika" is.

In Mexico wil Bunq zich richten op Mexicaanse burgers en buitenlanders die al dan niet tijdelijk in het land werken of verblijven. De bank wil onder meer betaal- en spaarrekeningen in meerdere valuta aanbieden, net zoals in andere landen waar het actief is gebeurt. In veel landen biedt Bunq ook beleggingsrekeningen en hypotheken aan.

Ruim 20 miljoen klanten

In 2015 werd Bunq in Nederland gelanceerd als digitale bank met alleen een app, zonder kantoren. Ook in andere landen kwamen online banken op die snel groeiden, zoals het Duitse N26, Revolut uit Litouwen en het Spaanse Openbank.

Maar veel internetbanken slagen er nog niet in om winst te maken. Bunq zegt inmiddels meer dan 20 miljoen klanten te hebben en sinds 2022 structureel winst te maken. Over 2025 zijn de resultaten nog niet bekendgemaakt.

De bank claimt dat bij vrijwel alle afdelingen kunstmatige intelligentie wordt gebruikt. Daarover lag Bunq wel diverse keren overhoop met toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB), bijvoorbeeld over het gebruik van AI om witwassen te voorkomen.

Het lijkt bijna niet meer de vraag óf, maar meer wannéér je te maken krijgt met een hack van je persoonsgegevens.

De kans is groot dat de groep ShinyHunters erachter zit. Dit jaar werden onder meer provider Odido en studie-app Canvas - en daarmee miljoenen Nederlanders - al slachtoffer van de groep.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister (opent in nieuw venster) en alle andere podcastkanalen (opent in nieuw venster). Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Pim Takkenberg is algemeen directeur Benelux bij beveiligingsbedrijf Northwave Cybersecurity, dat bedrijven bijstaat die gehackt zijn. ShinyHunters is voor hem geen onbekende partij. Hij vertelt wat we weten over deze groep en over hoe ze te werk gaan. En wat ze drijft - want bij ShinyHunters lijkt het niet alleen maar te gaan om geld.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie en eindredactie: Rosanne Sies