Na maandenlange onderhandelingen en meerdere treinstakingen ligt er een cao-akkoord voor NS-medewerkers. Daarin staan ook afspraken over eerder stoppen met werken.

De vakbonden willen nu het vroegpensioen ook voor andere bedrijfstakken definitief regelen. Kunnen we al die vroege stoppers wel missen?

Vijf vragen over het vroegpensioen.

Wat is er bij de NS precies afgesproken?

Wie zwaar werk bij de NS doet, kan eerder afzwaaien. Om te bepalen of je eerder kunt stoppen, wordt een puntensysteem gebruikt. Je scoort punten als je fysiek zwaar of onregelmatig werk doet, of als je veel met agressie of lawaai te maken hebt. Ook het aantal gewerkte dienstjaren telt mee. Hoe zwaarder je werk is, hoe eerder je kunt stoppen.

De precieze puntentelling zal worden uitgewerkt door een commissie met daarin leden van de vakbond, de NS-directie en de ondernemingsraad. De NS gaat er alvast vanuit dat zo'n 12.000 van de ongeveer 22.000 medewerkers op termijn in aanmerking komen voor de regeling. Daarmee is nog niet gezegd dat al deze mensen er gebruik van gaan maken. Je levert dan namelijk wel inkomen in.

Want wat houdt die regeling in?

Een jaar geleden spraken het ministerie van Sociale Zaken, de vakbonden en werkgevers af dat er een regeling komt voor vroegpensioen per 2026. Zoiets bestond al, maar dat was een tijdelijke regeling.

De permanente regeling zorgt ervoor dat mensen met een zwaar beroep maximaal 3 jaar voor hun AOW-leeftijd (nu 67 jaar) kunnen stoppen met werken. Ze krijgen dan nog geen geld van hun pensioenfonds, maar wel van hun werkgever maandelijks een bedrag van 2.273 euro. Dat kost de werkgever dus geld, maar die hoeft over die uitbetaling geen belasting af te dragen. En het moet voorkomen dat de oudere werknemers uitvallen.

Verder beloven werkgevers dat ze hun best doen om zwaar werk zoveel mogelijk uit te bannen. Denk daarbij aan tilhulp in plaats van sjouwen, het vervangen van fysiek werk door bureauwerk en een regelmatiger rooster. Zo is er bij de NS nu afgesproken dat medewerkers na een bepaalde leeftijd geen nachtdiensten meer hoeven te doen, tenzij de roosters dat echt niet toelaten.

Wie bepaalt wat zwaar werk is?

Dat gebeurt bij de cao-onderhandelingen per sector. Volgens de bonden kun je niet in één landelijke norm vatten wat wel of geen zwaar werk is.

Helemaal vrij spel is er niet. Als er akkoord is over een zwaarwerkregeling, moet dit worden voorgelegd aan TNO. Het onderzoeksbureau gaat beoordelen of niet zomaar overal het etiket 'zwaar werk' op wordt geplakt. Ook moet het gaan om bewezen gezondheidsrisico's, bijvoorbeeld als gevolg van nachtwerk, stress, tillen of blootstelling aan gevaarlijke stoffen.

Hoe staat het er nu voor?

Vlak voor de zomer bekeek het ministerie van Sociale Zaken 665 actuele cao's, die gaan over 6,1 miljoen werknemers. In 273 van die nieuwe akkoorden staan afspraken over vroegpensioen. Daar zitten grote sectoren bij: 92 procent van de werknemers kan nu iets lezen over vroegpensioen in zijn of haar cao.

Of je met vroegpensioen kan, hangt vrijwel altijd af van het aantal dienstjaren. Gemiddeld moet je 33 jaar zwaar werk gedaan hebben. Meestal zijn er ook aanvullende eisen zoals over functie, rooster en inkomen.

Vakbond FNV wil voor meer beroepsgroepen een zwaarwerkregeling. In Nieuwsuur noemde de bond de zorg. Met ruim 1,3 miljoen zorgmedewerkers zou dat kunnen betekenen dat er heel wat extra gebruik gemaakt gaat worden van het vroegpensioen.

Stoppen er niet te veel mensen voortijdig?

Overal wordt personeel gezocht. Dus wil de regering voorkomen dat er te veel mensen vroegtijdig stoppen met werken.

Het ministerie heeft daarom een 'signaalwaarde' ingesteld. Als blijkt dat er jaarlijks meer dan 15.000 mensen met vroegpensioen gaan, wil het ministerie van Sociale Zaken van de werkgevers en werknemers weten waar het misgaat. Het ministerie gaat dan kritisch kijken in welke sectoren er naar verhouding veel gebruik wordt gemaakt van de regeling.

De afgelopen jaren, onder de tijdelijke regeling, werd er beperkt gebruik gemaakt van het vroegpensioen. Inmiddels weten meer mensen hun weg te vinden naar de regeling. In 2021 gingen 4300 werknemers met vroegpensioen. In 2024 waren het er drie keer zoveel: 13.200 medewerkers. Ambtenaren, zorgmedewerkers en politieagenten maken het meest gebruik van de regeling.

Het duurde even, maar ze zijn eruit. De Europese Commissie en de Verenigde Staten zijn het eens geworden over uitwerking van de handelsovereenkomst die eind juli gesloten werd.

Zoals al eerder door Commissievoorzitter Von der Leyen en President Trump was afgesproken, worden de importtarieven die de VS hanteert voor goederen uit de EU 15 procent, in plaats van de 30 procent waar Trump mee dreigde.

Afgelopen maanden was onduidelijk of de 15 procent ook zou gaan gelden voor onder meer de auto-industrie. Nu is afgesproken dat dat inderdaad zo wordt. Ook voor farmaceutische producten, halfgeleiders en hout wordt het tarief beperkt tot 15 procent, zo is nu afgesproken.

Auto's en wijn

Het was de afgelopen weken nog spannend of de VS zou instemmen met het beperken van de invoertarieven voor alle sectoren. Met name de auto-industrie en de wijnproducenten keken met spanning uit naar de technische invulling van de politieke deal die was gesloten.

Voor de autosector lijkt er nu een duidelijke afspraak te liggen: ook die valt onder de heffingen van 15 procent. De Amerikanen hebben daar wel als voorwaarde aan verbonden dat de EU wetgeving presenteert waarin heffingen op Amerikaanse producten worden afgeschaft. Volgens Eurocommissaris Sefcovic gaat dat deze maand nog gebeuren.

Vooral de Duitsers keken met spanning uit naar wat er verder afgesproken zou worden over heffingen op auto's. Duitsland heeft een grote auto-industrie die veel naar Amerika exporteert. Tijdens de uitwerking van de afspraken tussen de VS en de EU golden voor het land hoge tarieven van 27,5 procent.

De Franse wijnboeren hebben nog geen zekerheid: over heffingen op alcohol zijn de twee handelsblokken nog in gesprek.

Frontale botsing EU en VS afgewend

Aan de gezamenlijke verklaring van vandaag gingen weken van intensieve onderhandelingen vooraf. Ondertussen was er ook felle kritiek op de politieke deal die Von der Leyen had gesloten met Trump. Europa zou zich te veel in de verdediging hebben laten drukken door de agressieve handelspolitiek van de Verenigde Staten, zo klonk het vooral in de Franse media.

EU-commissaris Sefcovic spreekt vandaag van een strategisch belangrijke deal. "Het alternatief, een handelsoorlog met torenhoge tarieven en politieke ruzies, zou schadelijk zijn voor banen, groei en de economie."

EU-correspondent Kysia Hekster:

"Het is niet zo dat alles nu rond is, er moet nog steeds veel verder worden uitgewerkt. Dat is ook logisch, je kan niet in een paar maanden een handelsakkoord sluiten waar normaal gesproken jaren over onderhandeld wordt. Maar de druk was groot om in ieder geval voor enige stabiliteit te zorgen in deze onzekere tijden.

Eerder klonk veel kritiek op de afspraken die de Europese Commissie eind juli maakte met de VS. Het uitgangspunt van de Europeanen was immers géén heffingen, omdat die altijd slecht zijn voor de handelsbetrekkingen. Maar ze kwamen uit op 15 procent, hoger dan de 10 procent die het VK afsprak met de Amerikanen.

Bovendien beloofde de EU voor honderden miljarden aan Amerikaanse energie en wapens te kopen en gingen tegenmaatregelen waar eerder mee gedreigd werd, terug de la in, om erger te voorkomen. Sommigen spraken daarom zelfs van een politieke vernedering van de Europeanen, die zich lieten afpersen door de VS. Anderen noemden de strategie van de-escalatie juist verstandig.

De EU had geen andere keus, zegt de Europese Commissie. Het alternatief van geen akkoord en nog veel hogere heffingen zou helemaal rampzalig zijn. Nu de afspraken concreter zijn, kunnen de EU-landen kijken wat ze voor hun eigen bedrijven en economieën gaan betekenen en beter de balans opmaken."

In ruil voor de afspraak om de invoerheffingen te beperken, belooft de EU de markt open te stellen voor producten uit de VS en bestaande heffingen af te schaffen. Daardoor kunnen onder andere Amerikaanse vis, noten, melkproducten, fruit, zaden, varkens- en rundvlees makkelijker op de Europese markt gebracht worden.

De Europese Commissie zal de afspraken met spoed omzetten in Europese wetgeving, waar de lidstaten en het Europees Parlement nog mee moeten instemmen. De Commissie heeft haast, want de Amerikanen laten de lagere tarieven pas ingaan wanneer Europese wetsvoorstellen gepresenteerd zijn. In het Europees Parlement en tussen lidstaten kan nog discussie ontstaan over de verschillende belangen die op het spel staan.

De Europese Commissie hoopt dat de lagere heffingen voor de auto-industrie met terugwerkende kracht vanaf 1 augustus ingaan.

De zonnepanelen in de buurt van Schiphol krijgen speciale folie om reflectie tegen te gaan. Piloten hadden last van de schittering van de panelen bij het landen op een bepaalde landingsbaan. Dat zou volgens Schiphol tot gevaarlijke situaties kunnen leiden. De zonnepanelen worden nu verwijderd om het folie aan te brengen, zodat het veiligheidsrisico verdwijnt.

De kosten worden door alle partijen gedragen. Het gaat hierbij om Schiphol zelf, het zonnepanelenbedrijf De Groene Energie Corridor (DGEC), de gemeente Haarlemmermeer en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Om hoeveel geld het gaat, is niet bekend. Het gaat om vier velden met in totaal 228.000 zonnepanelen.

De gemeenteraad van Haarlemmermeer kan nog wel wensen en bedenkingen inbrengen komende week. Dan moet het collegebestuur kijken wat hiermee gedaan wordt. "Dat kan betekenen dat op punten nog iets veranderd zou moeten worden", zegt een woordvoerder van de gemeente, maar ze gaat daar niet van uit.

Vorige maand oordeelde de rechter dat een deel van de zonnepanelen, 78.000, verwijderd moeten worden. De eigenaar daarvan, DGEC, zou opdraaien voor die kosten. Het bedrijf gaf eerder aan dat zij niet voor de totale kosten konden opdraaien, omdat ze dan direct failliet zou zijn. Begin deze maand werden de eerste zonnepanelen verwijderd.

Niet bereikbaar

Het zonnepanelenpark werd eind vorig jaar aangelegd, maar toen hadden piloten nog geen last van de reflecties. Dat begon pas in het voorjaar, omdat de zon dan in een bepaalde stand staat bij helder weer.

Ook in het najaar staat de zon in die stand. Vanaf volgende week gaat de Zwanenburgbaan dus opnieuw op bepaalde momenten dicht voor landend verkeer. Schiphol moet dan op andere banen meer vliegtuigen laten landen. Dit geldt tot 29 september of tot alle zonnepanelen tijdelijk verwijderd zijn.

"We zijn blij dat we nu op weg zijn naar een oplossing die ruimte biedt voor veilig vliegverkeer, betrouwbare luchthavenoperatie én duurzame energie", zegt Patricia Vitalis, operationeel directeur van Schiphol.

Verzekeringsbedrijf Aegon wil zijn hoofdkantoor naar de Verenigde Staten verhuizen. Dat liet de verzekeraar vandaag weten bij de presentatie van de halfjaarcijfers. Het bedrijf heeft nu nog een hoofdkantoor bij Schiphol.

Aegon heeft zijn meeste activiteiten in de VS zitten. Op de Nederlandse verzekeringsmarkt is het bedrijf niet meer actief na de verkoop van Aegon Nederland aan verzekeraar ASR in 2023.

Met het vestigen van het hoofdkantoor in de VS denkt Aegon verschillende voordelen te behalen. De opzet van het bedrijf zou eenvoudiger kunnen worden. En de Amerikaanse regels voor boekhouden zouden beter passen bij de activiteiten van het bedrijf, die voor 70 procent in de VS liggen.

Voordelen

Na het afstoten van de Nederlandse verzekeringstak aan ASR verhuisde Aegon al de juridische zetel naar Bermuda. Dat betekent dat het bedrijf juridisch gezien daar is ingeschreven. Hierdoor valt het al niet meer onder het toezicht van De Nederlandsche Bank.

De gewenste verplaatsing van het hoofdkantoor naar de VS wordt nu nader uitgewerkt. In december zou er een plan voorgelegd moeten worden aan de aandeelhouders. De verhuizing zou meerdere jaren in beslag nemen.

Na het bekendmaken van de verhuisplannen vandaag steeg het aandeel Aegon 7 procent op de aandelenbeurs AEX.

Geschiedenis

Aegon kent een lange geschiedenis in Nederland. De eerste voorloper van Aegon werd 1759 opgericht: 'De Broederlijke Liefdesbeurs', een van de eerste coöperatieve uitvaartverenigingen in Nederland.

De naam Aegon ontstond in 1983 na een fusie tussen de verzekeringsmaatschappijen AGO en ENNIA.

Waterstof moet een belangrijke bijdrage leveren aan de energietransitie, toch komt de productie van de duurzame brandstof moeizaam op gang in Nederland. Er is bijna geen vraag naar omdat er geen aanbod is, en er is geen aanbod omdat er geen vraag is.

Een kip-en-eiprobleem dat de sector in een lastige positie brengt, zegt waterstofexpert René Peters van onderzoeksinstituut TNO. "De overheid probeert nu met subsidies die markt op gang te brengen. In het begin moet dat gestimuleerd worden."

De regering trekt ruim 700 miljoen euro uit voor elf waterstofprojecten. Maar coalitiepartij BBB stelde onlangs Kamervragen toen bleek dat drie van die projecten van plan zijn om de geproduceerde waterstof te verkopen aan het buitenland.

Kamerlid Henk Vermeer vindt dat niet kunnen. "Nederlandse subsidie van Nederlandse burgers en ondernemers moet in Nederland besteed worden."

Vanuit Europese wetgeving is het niet mogelijk bedrijven te verbieden de waterstof naar het buitenland te exporteren. "Als dat niet gegarandeerd kan worden, dan maar niet," stelt Vermeer.

Wat is waterstof?

Waterstof wordt gemaakt door water te splitsen in waterstof en zuurstof met behulp van elektriciteit. Wanneer die elektriciteit duurzaam is opgewekt, bijvoorbeeld met windmolens of zonneparken, spreekt men van groene waterstof.

Daarnaast bestaat ook grijze en blauwe waterstof. Grijze waterstof wordt opgewekt door middel van fossiele brandstoffen, daarom is het niet duurzaam. Blauwe waterstof wordt ook opgewekt uit fossiele brandstoffen, maar daarbij wordt de CO2 grotendeels opgevangen en opgeslagen onder de grond. Ook dat is niet heel duurzaam.

Waterstofexpert Peters vindt het in tegenstelling tot de BBB geen probleem als gesubsidieerde waterstof naar het buitenland gaat. Sterker: "Als waterstof in Nederland succesvol wil worden, moeten we dat samen oppakken. Nederland investeert, maar ook Duitsland, België en Frankrijk doen dat. Het is logisch dat waterstof dan soms vanuit Nederland naar België gaat. Nederland gedijt het best als handelsland en er komt straks ook waterstof uit Duitsland naar Nederland toe."

Het gebruik van waterstof zorgt ervoor dat de CO2-uitstoot vermindert zodat klimaatdoelen gehaald kunnen worden. Als de geproduceerde waterstof naar het buitenland gaat, wordt de klimaatwinst dus dáár gerealiseerd. Dat vindt Vermeer "kamikazebeleid". "Dan hebben we er nog een extra probleem bij. Wél ons geld kwijt, maar géén klimaatdoelen bereikt. Dubbel de sjaak."

Het voelt inderdaad gek, beaamt demissionair minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans. "Maar dit is een heel belangrijke subsidie voor de Nederlandse economie én voor de Europese waterstofmarkt."

De VVD-bewindspersoon vindt de stelling van de BBB "kortzichtig". "De verduurzaming van onze economie en onze energievoorziening is van Nederlands, Europees en mondiaal belang. Uiteindelijk voeren we beleid om het in Europa en mondiaal voor elkaar te krijgen."

Ook lokaal

Dat de waterstofsector niet alleen internationaal maar ook lokaal kan slagen, probeert Willem Biesheuvel van Energiehub Eeserwold te bewijzen. Dit project heeft overheidssubsidie gekregen en gaat een waterstoffabriek bouwen in het Overijsselse Steenwijk. "De energie wordt hier lokaal opgewekt, door middel van zonnepanelen op de daken van het gebouw hiernaast. Hierdoor kunnen we de waterstoffabriek direct voorzien van elektriciteit."

De waterstoffabriek wordt vervolgens gekoppeld aan het naastgelegen tankstation, waar vrachtwagens het direct kunnen afnemen. "Daarnaast distribueren we de waterstof zelf ook met tankwagens in de regio."

Biesheuvel begrijpt de ophef over de geëxporteerde waterstof wel, maar plaatst ook een kanttekening. "Er komt ook waterstof vanuit het buitenland naar Nederland toe. Het werkt een beetje twee kanten op." Toch houdt hij het liever lokaal. "Dat is zeker de mooiste oplossing."

Oud-Jumbo-topman Frits van Eerd gaat in hoger beroep tegen zijn celstraf. Twee weken geleden oordeelde de rechtbank dat Van Eerd 24 maanden de cel in moet, omdat hij zich schuldig heeft gemaakt aan witwaspraktijken.

Robbert Jonk, de advocaat van Van Eerd, laat via de website van het advocatenkantoor weten dat "zijn cliënt zich op geen enkele wijze kan vinden in het vonnis". Ook zou het oordeel van de rechtbank geen recht doen aan de feiten en zijn rol daarin.

Bij huiszoekingen in 2022 vond de politie bijna een half miljoen euro aan contanten in de woning Van Eerd. Volgens de rechtbank wist de oud-supermarktdirecteur dat die grote som geld uit criminele activiteiten afkomstig was.

Inmiddels is Van Eerd weg als hoogste baas van Jumbo. Samen met zijn zussen is hij nog wel eigenaar van de supermarktketen.

Online boodschappenbezorger Picnic vertrekt uit Nederland als het bedrijf zich toch moet houden aan de supermarkt-cao. Dat heeft topman Michiel Muller gezegd in het radioprogramma Sven op 1. Het bedrijf kreeg eerder nog vrijstelling van de regering, waardoor het is uitgezonderd van de supermarkt-cao.

Als de overheid het bedrijf in de toekomst niet opnieuw vrijstelling verleent, voelt het zich genoodzaakt om verder te gaan in het buitenland. "Voor ons ontstaat er dan een ongelijk speelveld", zegt Muller. "We hebben dan 40 procent hogere loonkosten en we kunnen dan niet meer concurreren."

Picnic ziet zichzelf als een technologie- of e-commercebedrijf, zoals Bol.com of Amazon, en valt nu onder de cao voor e-commerce. Eerder dit jaar oordeelde de rechter dat de online boodschappenbezorger in de periode 13 september 2022 tot 1 juli 2023 wel onder de supermarkt-cao viel. Picnic moet de mensen die toen voor het bedrijf hebben gewerkt met terugwerkende kracht toeslagen uitbetalen.

"Die cao had drie jaar geleden toegepast moeten worden. Dat heeft niks te maken met vandaag en heeft ook geen voorspellende werking," zegt Muller. En daarmee is een vertrek uit Nederland nog niet definitief.

Zwaarwerkregeling bij de NS

De NS en de vakbonden hebben na een lange nacht onderhandelen een akkoord bereikt voor een nieuwe cao. Volgens FNV Spoor is het een onderhandelingsresultaat dat "voor de poorten van de hel is weggesleept".

In het akkoord staat onder meer dat er een zwaarwerkregeling komt: werknemers die dertig jaar of langer zwaar werk hebben gedaan, kunnen onder voorwaarden drie jaar eerder stoppen met werken.

Te gast is FNV-bestuurder Asmae Hajjari. Zij heeft al ervaring met zo'n zwaarwerkregeling in de haven van Rotterdam.

Waterstofproductie valt tegen

Het kabinet investeert 700 miljoen in waterstof. De brandstof moet de industrie verduurzamen, vrachtwagens laten rijden en zelfs vliegtuigen de lucht in krijgen.

Maar vooralsnog valt de productie tegen. Ook blijkt dat met subsidie geproduceerde waterstof soms naar het buitenland wordt geëxporteerd. Dus neemt de kritiek toe.

Christelijke muziek is hot

Amerika-correspondent Rudy Bouma bezoekt een christelijk muziekfestival in de buurt van Buffalo, New York. Dat doet hij in het kader van onze serie over muziek in tijden van oorlog en crisis.

In Amerika klinkt het conservatieve geluid niet alleen in de politiek, maar ook steeds sterker in de muziekwereld. Christelijke popmuziek groeit razendsnel in populariteit, ook buiten de kerk. Het is een van de snelst groeiende genres op de streamingdiensten.

De NS en de vakbonden hebben vanochtend vroeg na een lange nacht onderhandelen een akkoord bereikt voor een nieuwe cao. Volgens FNV Spoor is het een onderhandelingsresultaat dat "voor de poorten van de hel is weggesleept".

De NS en de bonden hebben een loonsverhoging afgesproken van 4 procent vanaf 1 maart 2025. En op 1 maart volgend jaar komt daar voor de meeste NS-medewerkers nog 3,5 procent bij. De hogere functies krijgen er dan wat minder bij: 3 procent.

Nachtdiensten

Ook zijn er afspraken gemaakt over tot late leeftijd werken in de nacht. De bonden vonden het niet eerlijk dat een deel van de medewerkers, zoals machinisten, al eerder geen nachtdiensten meer hoefden te doen, terwijl anderen tot aan hun pensioen nachtdiensten draaiden. Nu is afgesproken dat mensen vanaf hun 63ste mogen aangeven of ze nog 's nachts willen werken. Die leeftijd gaat in stappen omlaag tot 61 in 2029.

Daarnaast is er een nieuwe zwaarwerkregeling afgesproken. Werknemers die dertig jaar of langer zwaar werk hebben gedaan, kunnen onder voorwaarden drie jaar eerder stoppen met werken.

Onderhandelaar Henri Janssen van FNV Spoor is tevreden met het onderhandelingsresultaat en wijst erop dat de leden van de vakbonden nog wel moeten instemmen met het akkoord. "Er zijn altijd dingen die we beter hadden willen zien. We hebben hard gestreden en gisterochtend dacht ik nog dat we er niet uit zouden komen en opnieuw zouden gaan staken."

In juni legden de vakbondsleden bij NS in twee weken tijd vier keer het werk neer om een betere cao af te dwingen. De bonden hadden al maanden zonder resultaat met NS onderhandeld.

Naast onenigheid over een loonstijging, was er ook veel onvrede over de regeling voor zwaar werk en de nachtdiensten bij NS, met name voor ouder personeel. Ook krijgen conducteurs en machinisten steeds vaker te maken met geweld in de trein.

Financiële problemen

NS zit sinds de coronapandemie diep in de financiële problemen. Er wordt al jaren verlies geleden, omdat minder reizigers de trein nemen door de opkomst van het thuiswerken. Ook is het onduidelijk of NS alleenheerser blijft op het landelijke spoor. De Europese Commissie stapt naar de rechter omdat het overheidsbedrijf de nieuwe vergunning niet volgens de regels zou hebben gekregen.

De bonden schortten de stakingen twee maanden terug op nadat NS hun had gevraagd om hun leden een eindbod voor te leggen. De achterban van de kleinere vakbond CNV ging met het bod akkoord, maar de leden van de grootste bonden, FNV en VVMC, wezen het af. NS bood daarop aan na te gaan denken over "een oplossing" en daarna met alle bonden terug om tafel te gaan. Daar is nu dus een onderhandelingsakkoord uitgerold.

De Nederlandse baggeraar Van Oord heeft een opdracht binnengehaald voor het maken van een kunstmatig eiland in Dubai. Het eiland komt net voor de kust van Jumeirah te liggen.

Het eiland, dat Naïa Island gaat heten en ongeveer 13 hectare zal beslaan, krijgt een kustlijn van 6 kilometer. Hiervoor moet Van Oord meer dan 28 miljoen kubieke meter zand opspuiten en ongeveer 4,3 miljoen ton steen storten, laat het bedrijf weten. Van Oord doet dit in opdracht van investeringsmaatschappij Shamal Holding.

"We zijn vereerd dat we mogen bijdragen aan deze gedurfde stap voorwaarts in Dubais ontwikkeling van iconische plekken en trots dat we Shamals vertrouwen hebben gekregen om dit unieke project te helpen realiseren", zegt directeur Govert van Oord.

Het baggerbedrijf verwacht dat het eiland in de eerste helft van 2027 opgeleverd zal worden. Er is niets bekendgemaakt over de kosten van het project.

Verdacht van omkoping

Het is niet de eerste keer dat Van Oord een grote klus uitvoert in Dubai. Eerder werkte het bedrijf al aan de twee schiereilanden in de vorm van een palmboom en de kunstmatige eilandengroep The World voor de kust van de stad.

Het Nederlandse bedrijf is wereldwijd actief en ligt daarbij regelmatig onder vuur. Zo liet het Openbaar Ministerie vorig jaar weten het baggerbedrijf te onderzoeken op verdenking van omkoping in Kazachstan, naar aanleiding van berichtgeving van Follow the Money.

Tweedehandskleding is populair. In de afgelopen twaalf jaar is het aantal winkels in tweedehandskleding met 40 procent toegenomen. Dat blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel (KVK). Waar deze zaken voorheen vooral in grotere panden aan de rand van de stad zaten, zijn ze door de populariteit steeds vaker te vinden in drukbezochte winkelgebieden.

Liefhebbers kunnen hun slag met name slaan in Noord-Holland, daar zitten de meeste tweedehandskledingwinkels, gevolgd door Zuid-Holland. Met vijf winkels staat Flevoland onderaan de lijst. Tussen 2013 en 2025 nam het aantal winkels het sterkst toe in Friesland en in Zeeland. In geen enkele provincie nam het aantal af.

"Mensen willen goedkoper en duurzamer leven", zegt Kim Poldner. Volgens de hoogleraar circulaire economie sluit de trend om tweedehands te kopen daar perfect bij aan. "Daarnaast heb je ook de kans om pareltjes te vinden waar andere mensen niet mee rondlopen."

Het zijn vooral vrouwen die een tweedehandswinkel runnen. Van de 573 ondernemers zijn er 471 vrouw. Daarmee komt het aandeel vrouwelijke ondernemers in die branche ver boven het gemiddelde (38%) in het Nederlandse bedrijfsleven uit.

Meer winkels

Judith Tuinhof uit Barneveld runt haar tweedehandswinkel Oh Me Oh My al bijna vijftien jaar. "In het begin vertelden mensen niet dat ze tweedehands winkelden, het werd toen ook gedaan om te bezuinigen. Nu is het populair, dat ik zelfs mijn winkel heb verhuisd naar het centrum."

Tuinhof ziet ook in haar omgeving dat er meer winkels bij komen. Zo opende de 21-jarige Emma van de Beek aan de andere kant van het centrum van Barneveld twee maanden haar winkel YOURS Vintage. "Het gaat zo goed, veel mensen zeggen dat ik mooie spullen heb hangen", zegt Emma enthousiast. Sinds de opening heeft ze wekelijks terugkerende klanten en mensen leveren ook kleding bij haar in.

Pre-loved en pre-owned

Ook grote modemerken hebben de markt van tweedehandskleding ontdekt. Via hun eigen pre-loved en pre-owned platformen kunnen mensen hun gedragen kleding inleveren. Die kleding wordt dan weer opnieuw verkocht - volgens die merken dragen ze zo bij aan een duurzamere kledingindustrie.

Volgens Poldner is tweedehands beter, zolang het de aanschaf van nieuwe kleding vervangt. "Maar daar zit net het probleem. Als mensen heel veel tweedehands kopen en ook nog steeds nieuwe kleding, dan heeft dat een minder positieve impact op het milieu."

En de nieuwe kleding die mensen kopen is niet altijd geschikt voor een tweede leven. De afgelopen jaren is de 'ultra fast fahion' opgekomen, kleding van vooral Chinese webwinkels die in enkele dagen ontworpen en gemaakt wordt. "Kleding van die bedrijven is van ontzettend lage kwaliteit. Het is heel goedkoop, voor een paar euro heb je al de leukste jurkjes", zegt Poldner.

Uit cijfers van brancheorganisatie Kringloop Nederland blijkt dat er steeds minder kleding terechtkomt in kringloopwinkels door de opkomst van ultra fast fashion. Kringloopwinkels bieden naast kleding een breder assortiment van tweedehands items aan, zoals meubels en servies. Jarenlang groeide het aantal kringloopwinkels, begin dit jaar is dat licht gedaald.

De Koninklijke Paardekooper Group heeft uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf kan niet meer aan zijn betalingsverplichtingen voldoen.

Dat blijkt uit het insolventieregister van de rechtbank. De aanvraag is gedaan bij de rechtbanken in Rotterdam en Amsterdam.

Paardekooper is een producent van verpakkingen voor tal van sectoren, zoals de industrie, de horeca, voeding, kantoren en winkels.

Te weinig geld

De fabrikant schrijft in een korte persverklaring dat het niet meer lukt om extra geld te lenen. "De afgelopen maanden hebben aandeelhouders en directie intensief gewerkt aan oplossingen om Paardekooper financieel gezond en toekomstbestendig te maken. Alles is op alles gezet om een herfinanciering rond te krijgen en voldoende kapitaal veilig te stellen om door te kunnen."

Het bedrijf zou bijna afspraken hebben kunnen maken met een nieuwe geldschieter, maar dat is toch niet rondgekomen.

700 mensen

Het familiebedrijf werd opgericht in 1919 en is wereldwijd actief in meer dan 75 landen. In 2019, toen Paardekooper 100 jaar bestond, kreeg het bedrijf het predicaat 'Koninklijk'.

Paardekooper heeft verschillende productielocaties in het land, in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Barendrecht en Beverwijk. Er werken ongeveer 700 mensen. Het is nog onduidelijk wat de surseance voor de medewerkers betekent.

Het aantal screeningbureaus dat sollicitanten doorlicht neemt toe. Dat meldt het AD op basis van opgevraagde cijfers van de Kamer van Koophandel.

In de afgelopen vijf jaar steeg het aantal screeningsbedrijven van 268 in 2020 naar 353 dit jaar. Het gaat om bedrijven in de categorie opsporingsdiensten.

Deze bureaus hebben de mogelijkheid om diploma's, certificaten en werkervaring te controleren. Ook verklaringen omtrent gedrag en BIG-registratie, nodig om een beroep in de zorg uit te kunnen oefenen, worden gecheckt.

Nepdiploma's

Vorige maand berichtte het AD over de handel in nagemaakte zorgdiploma's. Honderden zorgmedewerkers zouden zonder ervaring toch aan de slag zijn gegaan, onder meer in de gehandicapten- en ouderenzorg.

Drie mensen zouden een criminele organisatie hebben gevormd rond de handel in valse zorgcertificaten, zogenaamde EVC's (Erkenning Verworven Competenties-certificaten). Deze certificaten moeten bewijs leveren over opgedane ervaring. Ook kunnen deze de basis vormen voor een mbo-diploma.

Door gesjoemel met diploma's, mede door misbruik van AI, lijkt het erop dat werkgevers argwanender zijn geworden. Om die reden nemen ze vaker een screeningsbureau in de arm.

In het AD geven de screeningsbureaus aan dat het niet alleen gaat om zorgbedrijven die hulp inschakelen. Ook in de advocatuur, bij banken, accountantskantoren en casino's worden er screeningsbureaus ingezet.

Nederlandse huishoudens beleggen steeds meer geld direct in defensiebedrijven. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandsche Bank (DNB). In het tweede kwartaal steeg de waarde van deze defensiebeleggingen naar 832 miljoen euro. Begin 2023 bedroeg dit nog 87 miljoen euro.

De waardestijging komt voor 44 procent door aankopen van nieuwe aandelen. Voor de rest kwam de gestegen waarde door koersstijgingen.

DNB denkt dat onder meer de aankondiging van Duitsland eerder dit jaar om de Schuldenbremse ofwel schuldenrem voor defensie los te laten met de stijging te maken heeft. Hierdoor kan meer in defensie geïnvesteerd worden. Ook de aankondiging van de Europese strategie voor de defensie-industrie speelt mee volgens de bank.

Rheinmetall

Het is ook voor het eerst, sinds DNB het in 2018 begon bij te houden, dat een defensiebedrijf onderdeel is van de top 25 bedrijven waarin huishoudens het meest direct beleggen. Het gaat om Rheinmetall, de Duitse wapenfabrikant die vooral defensievoertuigen verkoopt. Het bedrijf profiteert al tijden van de spanningen in de wereld.

Van de defensiebeleggingen van Nederlandse huishoudens ging 63 procent naar dit Duitse bedrijf. Begin 2023 bezaten Nederlandse huishoudens nog 15 miljoen euro, twee maanden geleden was dit 521 miljoen euro.

Ook de gehele beleggingsomvang van huishoudens, dus inclusief beleggingsfondsen en obligaties, stijgt. De totale waarde stijgt met bijna 3 procent naar 194 miljard euro. Eerder dit jaar verloren beleggers nog veel geld nadat de beurzen wereldwijd inzakten als reactie op de Amerikaanse importheffingen. Ook zorgde een lagere dollarstand voor een dalende waarde van veel aandelenportefeuilles, maar die verliezen zijn dus veelal goedgemaakt.

Nederlandse reders discrimineren zeevaarders uit andere landen door verschillende lonen te hanteren. Tot dat oordeel komt het College voor de Rechten van de Mens. De uitspraak werd gedaan in een zaak over een Filipijnse en een Indonesische man die werken op Nederlandse schepen.

De mannen verdienen minstens 50 procent minder dan hun collega's op dezelfde schepen terwijl ze vergelijkbaar werk doen, aldus het college. "In de praktijk is het verschil waarschijnlijk nog groter, vooral door de beloning van overuren."

De lonen van de mannen liggen volgens de reders zo laag vanwege een afspraak in de cao, waarin staat dat zeevaarders loon krijgen op basis van het prijspeil van hun woonland. Maar armoede in het land van herkomst rechtvaardigt volgens het college de loonverschillen niet. Er is dus sprake van discriminatie.

Met deze uitspraak komt het college terug van een uitspraak uit 1997. Toen zag de voorloper van het college, de Commissie Gelijke Behandeling, nog wel ruimte voor verschillende lonen. Maar sindsdien zijn de omstandigheden veranderd, aldus het College. "Het bewustzijn over ongelijkheid is gegroeid, maar de praktijk in de maritieme sector is grotendeels hetzelfde gebleven."

Ondermijning gelijke speelveld

De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) reageert vol verbazing op de uitspraak en noemt deze "onbegrijpelijk". De branchevereniging stelt dat met deze nationale uitspraak het internationaal gelijke speelveld wordt ondermijnd. "Met alle risico's van dien voor de Nederlandse zeevaart", aldus directeur Annet Koster.

Wereldwijd is in de loop der jaren een systeem ontstaan om om te gaan met alle verschillende nationaliteiten van werknemers aan boord, aldus de branchevereniging. "Elk land kent een andere sociale inrichting, een ander juridisch systeem en een ander fiscaal beleid. Om een eerlijk systeem te hebben zonder loondiscriminatie wordt dus gekeken naar het woonland. Kosten voor levensonderhoud variëren immers van land tot land."

Rechter

De uitspraak van het college is juridisch niet bindend, dus er volgt geen boete. Wel moet een rechter het oordeel meewegen, mocht er een rechtszaak zijn over het onderwerp.

Bij Stichting Equal Justice Equal Pay, die de zeevaarders steunde in de zaak, hebben zich ondertussen bijna 14.000 zeevaarders gemeld die ook een gelijke betaling willen. De stichting hoopt dat de KVNR de uitspraak serieus neemt. "Het is de hoogste tijd dat er een einde komt aan deze discriminatie van een bepaalde groep zeelieden. Mochten Nederlandse reders hun praktijken niet veranderen, dan zullen we dat via de rechter afdwingen."

Er hebben zich al meerdere bedrijven gemeld die interesse hebben in een overname van het failliete CêlaVíta. Dat zegt curator Frans Aartsen. "We moeten nog kijken hoe serieus die interesse is, maar ik heb goede hoop op de mogelijkheden van een doorstart." Welke bedrijven interesse hebben houdt hij geheim.

Vorige week ging CêlaVíta failliet. Het bedrijf, opgericht in 1967, kampte al langere tijd met financiële problemen. CêlaVíta leverde voorgesneden aardappels en gekruide aardappelpartjes aan supermarkten, hotels en restaurants.

Bij een faillissement benoemt een rechter altijd een curator. Dat is een extern persoon, vaak een advocaat gespecialiseerd in faillissementsrecht. Die curator moet dan bekijken hoe schuldeisers nog een deel van hun geld kunnen terugkrijgen en of er kopers zijn voor een bedrijf.

Ontslag

Het personeel van CêlaVíta is verteld dat het vanwege het faillissement wordt ontslagen. Het gaat volgens de curator om 171 mensen die in dienst waren. De betaling van hun loon wordt door dat ontslag voor maximaal de komende zes weken overgenomen door uitkeringsinstantie UWV. Naast het vaste personeel waren er ook flexkrachten actief.

Er worden op dit moment geen aardappelproducten meer gemaakt in de fabriek in Wezep. Ook is er geen voorraad meer waaruit geleverd kan worden. Jumbo liet vorige week weten dat het aanbod aan CêlaVíta-producten bij de supermarktketen al langere tijd gering is. Jumbo zegt huismerk-producten te hebben als alternatief.

Vandaag zegt Albert Heijn een korte onderbreking te verwachten in de levering van gekoelde aardappelen. "Vanaf eind deze week verwachten we weer op onze normale beschikbaarheid te zitten", aldus een woordvoerder.

Volgens Margreet Pasman van vakbond FNV kwam het faillissement niet als een verrassing. "Ook voor de mensen die er werkten niet. Het ging al langer slechter. Maar het is wel heel pijnlijk." Volgens Pasman was de fabriek verouderd en was er sprake van achterstallig onderhoud.

Ouders die hun onvrede uitspreken over lege knijpfruitschappen, omdat niet hun kind, maar volwassenen de vruchtenpuree gebruiken. Voor in hun matcha latte, welteverstaan.

Het is een van de vele voedseltrends die momenteel rondgaan op sociale media. De afgelopen maanden vonden cottage cheese, flatbreads en crispy chili-olie hun weg van TikTok naar de winkelmand. Met als gevolg soms zelfs lege schappen.

Influencers

Sociale media spelen een steeds grotere rol in eettrends. Supermarkten houden platforms dan ook nauwlettend in de gaten: "Vroeger keek je naar tijdschriften, horeca en speciaalzaken. Maar de wereld is kleiner geworden door sociale media. We houden echt per uur in de gaten waar we op in kunnen springen", zegt Joyce Bierman, hoofd merkcreatie en Allerhande bij Albert Heijn.

Bierman bekijkt met een socialemediateam op welke trend ze willen inspelen: "We maken een lijstje met dingen die groot kunnen worden. De ene keer komt het tot een recept in de Allerhande, de andere keer tot een nieuw product."

Ook Jumbo volgt met een socialemediateam en assortimentsmanager dagelijks eettrends: "We kijken naar trends in allerlei productcategorieën. Toen de Dubai-reep een hit bleek, hebben we snel geschakeld met onze inkoopafdeling en konden we die ook aanbieden. Datzelfde geldt voor bijvoorbeeld sportvoeding: we kijken naar een balans in ons assortiment én de behoefte van klanten en trends", zegt een woordvoerder.

Veel trends ontstaan bij influencers, zoals tiktokker en kookboekschrijver Ghislaine Voogd, bekend als Veggilaine. Ze ziet hoe producten die ze in de keuken gebruikt, snel bij een breder publiek aanslaan: "Ik denk dat het aanslaat door de kracht van herhaling. Hoe vaker je dingen gebruikt, hoe nieuwsgieriger mensen worden. Zo kun je sommige producten bij een breder publiek op de kaart zetten."

De snelheid van sociale media

Dat er soms lege schappen ontstaan, heeft volgens Martijn Rol, sectormanager food bij Rabobank, te maken met de snelheid van platforms als TikTok: "Iets wat nu groot is in New York of Dubai kan dezelfde dag al trending zijn in Nederland. Dat ging voorheen veel langzamer, dan konden er weken of maanden overheen gaan."

Als nu een product populair wordt, kan er snel een stormloop ontstaan. Dat maakt het volgens Rol voor supermarkten lastig om meteen op in te spelen.

Dat 'socialemedia-effect' blijkt uit verkoopcijfers van bijvoorbeeld knijpfruit: Jumbo zegt sinds begin dit jaar een flinke stijging te zien in de verkoop. Ook Picnic zag de vruchtenpuree hard lopen: de verkopen stegen met 40 procent.

Hype en trend

Volgens Theo Toering, van marktonderzoekbureau Bamboo Brands, moeten supermarkten wel de afweging maken of een product tijdelijk is of blijvend: is het een hype of een trend? "Een hype is vluchtig, maar een trend ontwikkelt zich over langere tijd en vertaalt zich ook naar blijvend schapgedrag", zegt Toering.

Bierman van Albert Heijn ziet dat ook: "De crompouce was bijvoorbeeld drie maanden leuk, maar daarna ook echt klaar. Je moet goed inschatten wat groot en blijvend is en dus interessant gaat zijn."

Van TikTok naar supermarkt

Producenten en supermarkten hebben volgens Toering soms moeite met trends en hypes: "Het aanmelden van een nieuw product moet minimaal twaalf weken voor introductie. Sommige hypes zijn dan alweer over."

Ook sectormanager food Rol zegt dat er een risico is: "Speel je in op een hype en schaal je je productie op, dan loop je het risico dat supermarkten ook net zo snel weer aangeven het niet meer te willen als de hype afvlakt."

Hoe snel je kunt inspelen, hangt volgens Rol af van hoe vernieuwend het product is: "Als het ingepast kan worden in een bestaande categorie en ingevuld door bestaande leveranciers, dan is het snel schakelen. Maar als iets volledig nieuw is, wordt het lastig: je moet kijken in welk schap je het plaatst of dat je zelfs een heel nieuw schap inricht. Plus de hele toeleveringsketen moet erop worden gebouwd."

Toch weerhoudt het supermarkten niet om in te gaan op ontwikkelingen op sociale media: "We kijken hoe snel we iets kunnen maken en of we daarmee een grote groep aanspreken. Zo introduceren we tientallen nieuwe producten per week in onze schappen", zegt Bierman.

Vanaf volgend jaar kunnen mensen een dwangsom opgelegd krijgen als ze weigeren hun oude draaischijfmeter in de meterkast te vervangen door een slimme of digitale energiemeter. Het AD schrijft dat het om een groep 'notoire weigeraars' gaat die nog altijd geen slimme of digitale meter heeft.

Op dit moment hebben nog altijd ongeveer een half miljoen huishoudens zo'n draaischijfmeter. Redenen om deze te houden lopen uiteen. Veel weigeraars zeggen er geen te willen om privacyredenen. "Er zijn waarschijnlijk ook adressen waar het eerder technisch niet mogelijk was, of te uitdagend om de analoge meter te vervangen door een digitale", zegt Theo Scholte, woordvoerder van Netbeheer Nederland.

Maar volgens het AD kunnen mensen met zonnepanelen er financieel baat bij hebben om zo'n oude draaischijfmeter te houden. De schijf daarvan draait namelijk gewoon achteruit als iemand met zonnepanelen stroom teruglevert aan het net.

Het blijft daardoor onduidelijk hoeveel elektriciteit iemand precies verbruikt en teruglevert en daardoor zouden er geen terugleverkosten kunnen worden betaald.

Weigeren mag niet meer

Al jaren zijn netbeheerders druk bezig Nederlandse huishoudens aan een slimme of digitale meter te krijgen. Toch zijn er nog altijd mensen die liever niet zo'n meter in huis hebben. "Tot en met 2021 heeft iedere woningeigenaar in Nederland meermaals het aanbod van de netbeheerder gekregen voor het gratis plaatsen van een slimme meter", zegt Scholte.

Tot nu toe konden mensen zo'n digitale of slimme meter nog weigeren. Maar vanaf 1 januari komend jaar gaat de nieuwe energiewet van kracht en is iedereen met een oude analoge meter wettelijk verplicht die te vervangen. Netbeheer Nederland zegt dat vanaf 1 januari mensen weer gratis hun oude meter kunnen laten vervangen.

Beter beeld van energiegebruik

Vanaf 2027 komt er een einde aan de salderingsregeling. Dan kunnen huishoudens met zonnepanelen niet langer de kosten voor de stroom die ze kopen van het net, wegstrepen tegen de opbrengst van zonnestroom die ze terugleveren aan datzelfde net. Daardoor moeten energiemeters ook kunnen meten hoeveel elektriciteit er terug op het energienet komt. Die gegevens moeten de netbeheerders helpen om een beter beeld te krijgen van het verbruik in Nederland.

"Met het meer gedetailleerde inzicht in verbruik én teruglevering, en daarmee in belasting van de stroomnetten, kunnen effectievere maatregelen door de netbeheerders worden genomen tegen netcongestie", aldus Scholte.

Netbeheerders zullen vanaf januari eerst nog meerdere malen contact opnemen met mensen die nog geen nieuwe meter hebben. Mochten mensen dan nog altijd weigeren dan wordt zaak overgenomen de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI).

De RDI kan dan in het ergste geval een dwangsom opleggen als mensen nog altijd weigeren. Hoe hoog de dwangsom wordt is nog niet duidelijk. De RDI wil dat eind 2029 alle draaischijfmeters zijn verdwenen.

Jarenlang was Luxemburg het goedkoopste land om benzine te tanken enigszins in de buurt van Nederland. Maar nu ben je soms dichterbij goedkoper uit, namelijk in België.

Gemiddeld is Luxemburg nog steeds goedkoper dan België volgens cijfers van de ANWB. Namelijk voor benzine 1,45 euro tegenover 1,58 in België. Maar in België zijn er sommige prijsvechters die richting de 1,40 duiken. Vaak gaat het om onbemande tankstations weg van de snelweg.

Die lage prijzen zijn in Luxemburg niet te vinden op vergelijkingssite Carbu.com. In Luxemburg geldt een door de overheid vastgestelde maximumprijs voor benzine van 1,458 euro. Zo'n beetje alle pompstations zitten precies op die prijs.

CO2-belasting

Dat België nu soms goedkoper is komt doordat Luxemburg in 2021 een CO2-belasting heeft ingevoerd die jaarlijks stap voor stap ietsje hoger wordt. En dat terwijl in veel Europese landen de brandstofprijzen nu dalen doordat olie goedkoper is geworden. Ook is de euro nog eens meer waard geworden ten opzichte van de dollar. Olie wordt internationaal in dollars verhandeld, dus in euro's is olie nog goedkoper geworden.

Ook in Luxemburg zijn de benzineprijzen dan ook gedaald de afgelopen tijd, maar door die Luxemburgse CO2-belasting dus minder hard dan bij een aantal Belgische tankstations.

Ook hier dalende prijzen

Ook in Nederland is benzine wat goedkoper geworden. De gemiddelde landelijke adviesprijs is nu 2,11 euro. In maart was dat nog 2,19. Maar die bedragen zie je vooral op de snelweg. Gemiddeld betaal je volgens de ANWB nu 1,89. En met wat zoeken vind je ook tankstations waar je 1,79 betaalt.

Dat is dus nog altijd fors meer dan in België of Luxemburg. En ook Duitsland is met prijzen rond de 1,65 vaak goedkoper dan Nederland. De vraag is of mensen in de grensregio's dan gaan omrijden voor die prijsverschillen.

Onderzoekers meldden eerder deze week in economenblad ESB dat dat in het geval van Duitsland meevalt. Door accijnsmaatregelen was er in 2023 zowel een periode waarin er nagenoeg geen prijsverschil was tussen Nederland en Duitsland als een waarin Duitsland een stuk goedkoper was.

De onderzoekers bekeken de pingegevens van mensen in de grensregio en concludeerden dat meer dan de helft van de automobilisten amper extra ging tanken in Duitsland in de periode dat benzine daar goedkoper was. Het prijsverschil schommelde toen rond de 15 à 20 cent. Wel was er een kleine groep die extreem prijsgevoelig was en veel meer tankte in Duitsland.

Accijnsverhoging

Mensen herinneren het zich misschien niet meer, maar al een paar jaar geldt er in Nederland een accijnsverlaging op benzine en andere brandstoffen. In april 2022 verlaagde de overheid de accijnzen omdat de prijzen toen keihard waren gestegen nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen.

In juli 2023 werd een deel van de accijnsverlaging al opgeheven. De resterende verlaging zou eerst in 2024 geschrapt worden, maar dat werd toen 2025 en nu staat inmiddels op de planning voor 1 januari 2026. Dan dreigt benzine in één klap zo'n 25 cent duurder te worden.

Dat je donderdag meer dan 124.000 dollar moest betalen voor één bitcoin, was vermoedelijk niet het laatste record. Volgens experts zal de opwaartse trend voor de digitale valuta doorzetten. Op termijn zou het tot een nieuwe financiële crisis kunnen leiden.

Het oude prijsrecord voor de munt was maar drie dagen oud. Dat is niet verrassend, vindt Dennis Post, crypto-expert bij consultancy EY.

"Het heeft vooral te maken met de enorm positieve sentimenten rond crypto's in de VS. President Trump heeft wetgeving doorgevoerd die digitale munten veel aantrekkelijker heeft gemaakt voor investeerders", zegt Post, die ook is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

De cryptopresident

Trump noemt zichzelf de cryptopresident en zet zich al lang in voor minder toezicht op digitale munten. Het Amerikaanse Congres heeft recent wetgeving aangenomen voor zogenoemde stablecoins. Dat zijn cryptomunten die gekoppeld zijn aan vaste waarden, zoals de dollarkoers. Dit zou tot minder schommelingen moeten leiden dan bij andere crypto's.

Onder meer door het cryptovriendelijke beleid is de waarde van de bitcoin onder Trump meer dan 30 procent gestegen.

De nieuwe Amerikaanse wetgeving moet het ook makkelijker maken om cryptovaluta in de traditionele financiële wereld te gebruiken. Zo worden crypto's, waarvan bitcoin de grootste is, geleidelijk interessanter voor traditionele investeerders zoals banken en verzekeraars. Vooral in de VS willen zij er nu ook in investeren.

Prijs schommelt te veel

Deskundigen die de NOS heeft gesproken verwachten niet dat ook Nederlandse banken gaan investeren in crypto's. Nederlanders zijn nu eenmaal voorzichtiger, is de inschatting.

De grootste Nederlandse bank investeert in elk geval niet in crypto's. ING is "op dit moment" ook niet van plan om het mogelijk te maken voor klanten om te investeren in digitale valuta via de bank, zegt een woordvoerder. Het grootste risico zit volgens ING in de sterke prijsschommelingen waar bitcoin en andere cryptovaluta om bekend staan.

Hoe barst de bubbel?

"Investeerders krijgen een steeds groter vertrouwen in de bitcoin. Dit leidt geleidelijk tot een bubbel. De vraag is: barst die in één keer of geleidelijk?", zegt Annelieke Mooij, universitair docent publiek recht aan Tilburg University.

Ze voegt eraan toe: "Als investeerders investeren met geleend geld dat ze niet kunnen missen, zorgt dat voor heel veel problemen als de waarde van de bitcoin heftig omlaag gaat." Het kan volgens haar ook het vertrouwen in banken ondermijnen, als bekend is dat ze er veel geld in hebben gestoken.

Crypto-expert Post vergelijkt het met de financiële crisis rond 2008. "In 2008 implodeerde de huizenmarkt in de VS deels omdat er werd gehandeld met producten die mensen amper snapten", zegt Post. Volgens hem is dat vergelijkbaar met de Amerikaanse cryptomarkt waar de transparantie niet best is.

Post zegt erbij dat hij geen doemdenker wil zijn. "Maar toch: als je niet begrijpt waarin je je geld hebt gestoken en je hebt niet genoeg inzicht in die producten, dan loop je een risico. Helemaal nu het vertrouwen in deze producten, zoals bitcoin maar ook andere crypto's, aan het groeien is."

De chaos beperken

Als er een bankencrisis komt, staan de Europese banken sterker dan in 2008, zegt Mooij. "Er zijn tegenwoordig mechanismes die ervoor moeten zorgen dat het niet een complete chaos wordt als een Europese bank failliet gaat. Die lijken ook enigszins te werken." Als voorbeeld noemt ze het faillissement van de Spaanse Banco Popular, dat plaatsvond onder de nieuwe Europese faillissementsregels.

Europa kent relatief strenge regels die beleggers moeten beschermen tegen fraude en witwassen als ze cryptovaluta (ver)kopen. Dat is in theorie fijn voor beleggers, helemaal nu de bescherming van crypto-investeerders in de VS zwakker wordt. Maar in de praktijk kent de cryptomarkt geen landsgrenzen.

De experts benadrukken dat er nu nog geen signalen zijn van een aankomende bankcrisis. Het beleid van Trump doet het risico wel toenemen. Onze Europese regels op het vlak van cryptovaluta en banken kunnen ons niet volledig beschermen tegen wat er gebeurt in de VS. Ze kunnen waarschijnlijk wel een potentiële val ietsje verzachten.