Na een aantal aanpassingen stuurt het kabinet het wetsvoorstel voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp'ers naar de Raad van State voor advies. Organisaties en zelfstandigen zijn gematigd positief.

De Belastingdienst en uitkeringsinstantie UWV uitten eerder kritiek. In het nieuwe voorstel ontvangen verzekerden niet na één, maar na twee jaar arbeidsongeschiktheid een uitkering, waardoor de kosten lager liggen. Een zelfstandige betaalt daardoor straks maximaal 171 euro bruto per maand aan de AOV.

Acceptabel

"We waren eerst tegen, nu vinden we het voorstel acceptabel", zegt voorzitter Cristel van de Ven van Vereniging Zelfstandigen Nederland. Ze noemt het goed dat de wachttijd van twee jaar de verzekering fors goedkoper maakt, maar ze staat ook niet te juichen.

"Het is een beetje kiezen tussen twee kwaden", zegt Van de Ven. "Verzekeren is nooit leuk, zeker als het verplicht is. De meerderheid van de leden is nog altijd niet blij, maar een deel zit hier weer enorm op te wachten omdat ze nu geen verzekering kunnen krijgen."

Het UWV verzette zich vorige zomer fel tegen het wetsvoorstel. Nu zijn veel van de bezwaren volgens een woordvoerder weggenomen. Vooral omdat er door een langere wachttijd minder keuringsartsen nodig zijn. "Technisch gezien denken we dat de wet zo uitvoerbaar is, maar er moet wel genoeg capaciteit bij de artsen zijn. We hopen dat een nieuw kabinet daarmee aan de slag kan."

'Leven kan anders lopen'

Volgens het huidige demissionaire kabinet is driekwart van de zelfstandigen nu niet verzekerd omdat zij de kosten vaak te hoog vinden. Een verplichte AOV zou er volgens demissionair minister Paul van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor zorgen dat zzp'ers meer zekerheid krijgen bij ziekte.

Daar is Henk van der Schaft, bestuurder bij FNV Zelfstandigen, het mee eens. "Deze verzekering is er niet voor niks. Juist omdat je ziekte niet in de hand hebt is het goed. Het is geen vetpot, maar wel goed dat het zo betaalbaarder wordt."

Een paar jaar geleden vertelde zelfstandige Paul Schimmel wat er gebeurde toen hij onverzekerd een ongeluk kreeg:

Die zekerheid voor alle zelfstandigen vindt ook zzp'er Willemijn (achternaam bekend bij de redactie) een goed idee. Ze werkt al ruim twintig jaar als zelfstandige en verzekerde zich toen ze daarmee begon. Ze was ontzettend blij met die keuze toen ze hoorde dat ze borstkanker had. "Je hoopt dat je het nooit nodig hebt, maar het leven kan anders lopen."

Risico's van ondernemerschap

Dat verhaal herkent Linda Rosink. Zij werd in 2015 ziek en bleef dat anderhalf jaar. Ze kon destijds terugvallen op haar broodfonds, een collectieve voorziening van zelfstandigen voor arbeidsongeschiktheid. "Het ondernemerschap brengt altijd risico's met zich mee en je ziek melden is ingewikkeld."

Toch staat ze dubbel tegenover een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. "Toen ik zag hoe duur het zou worden, vond ik het helemaal niet ideaal. Maar ik vind het zeker verstandig dat er iets geregeld wordt voor zzp'ers."

Ook Willemijn begrijpt dat veel zzp'ers zich niet verzekeren door die hoge kosten. "Het is wel een diepte-investering. Ik ben blij dat ik een verzekering had, maar ik zat ook vrijwel nooit zonder werk dus had er de financiële ruimte voor. Het zijn namelijk aanzienlijke bedragen."

'Focus op beter worden'

Volgens Willemijn is het beter om verzekerd te zijn, om te veel stress bij ziekte te voorkomen. "Ik heb geleerd dat stress een heel bepalende factor is bij het beter worden. Heel veel dingen moeten worden aangepast als je niet bent verzekerd en die stress wil je dan niet hebben."

Van der Schaft van FNV denkt dat zzp'ers zich gesteund kunnen voelen door een verzekering. "Ziekte overkomt je en dit vormt enige bescherming tegen bijvoorbeeld het 'opeten' van je eigen huis."

Broodfonds

Tegelijkertijd denkt Van de Ven van Vereniging Zelfstandigen Nederland dat een broodfonds nodig blijft. "Je moet goed kijken of je goed uitkomt met die basisverzekering. Dit soort initiatieven voor de eerste twee jaar zijn al goed, en kunnen nu blijven bestaan."

Willemijn combineerde een broodfonds met haar arbeidsongeschiktheidsverzekering om de eerste twee jaar te overbruggen. Ze denkt dat dat het beste werkt om je in te dekken tegen risico's. "Ik kan niet in andermans portemonnee kijken. Voor mij bracht het broodfonds een fantastische oplossing."

Daar is Rosink het ook mee eens. Ze vindt het belangrijk dat er ruimte blijft voor keuzes. "Het voorstel geeft gelukkig ruimte voor ondernemers om nog hun eigen oplossing te verzinnen. Ik denk dat het goed is niet naïef te zijn over arbeidsongeschiktheid."

Het demissionaire kabinet steekt bijna een half miljard euro extra in de techindustrie. Dat staat in de stukken van Prinsjesdag, melden bronnen aan de NOS. Het kabinet vindt het strategisch belangrijk om te investeren in bedrijven die zich bezighouden met hoogwaardige technologie. Op dit moment speelt Nederland een belangrijke rol in deze sector, en dat moet zo blijven, is de redenering.

Er gaat 230 miljoen euro naar de halfgeleiders-industrie, in die sector worden computerchips gemaakt. Het geld daarvoor wordt in een Europees fonds gestoken. Dat fonds heet een IPCEI, Important Project of Common European Interest, en het geld dat daarin gestoken wordt zal dan terugvloeien naar projecten in Nederland, is de afspraak.

De chip-industrie is volop in beweging. Er komen allerlei nieuwe toepassingen van halfgeleiders en Nederland mag de boot niet missen, vindt het kabinet. Ook moeten we niet afhankelijk worden van andere landen als China voor technologie.

Start-ups laten doorgroeien

Er gaat ook 200 miljoen euro naar het ondersteunen van nieuwe bedrijven in de techindustrie. Met het geld moeten bedrijven geholpen worden die de startup-fase willen ontgroeien. De miljoenen worden gestopt in het European Tech Champions Initiative (ETCI) en ook dit geld moet via dat fonds terugvloeien naar Nederlandse projecten. De ontwikkeling van 'start-ups' naar 'scale-ups' loopt in Europa achter bij de VS, vooral door een tekort aan kapitaal.

De 430 miljoen in totaal wordt betaald vanuit de begroting van Economische Zaken. Het komt voor een groot deel uit het Nationaal Groeifonds dat niet al zijn geld uitgegeven heeft. Het Groeifonds is bedoeld om overheidsgeld te investeren in duurzame initiatieven van bedrijven. Het fonds startte in 2020 met twintig miljard euro in kas.

Na 20 jaar voorbereiding is het Nederlandse bedrijf Avantium begonnen met de productie van bioplastic in de haven van Delfzijl. De chemische fabriek is inmiddels gedeeltelijk opgestart. Begin volgend jaar moeten de zogenoemde 'PEF-flesjes' voor de verpakking van vruchtensappen in de schappen van de supermarkt liggen.

Uit bijvoorbeeld de resten van landbouwproducten of houtsnippers worden industriële suikers gehaald. Deze fructosesiroop wordt in de fabriek in Delfzijl omgezet in het basismateriaal voor bioplastic (PEF). Deze PEF wordt geleverd aan bedrijven die het gebruiken als alternatief voor plastic uit olie. Het gaat onder meer om Albert Heijn, het cosmeticamerk Dior en bierbrouwer Carlsberg.

Zodra bewezen is dat de fabriek de beloofde kwaliteit stabiel kan leveren, moet het concept verkocht worden aan nog veel grotere chemische fabrieken. Op dat moment wordt PEF wereldwijd een serieus alternatief voor het traditionele plastic. Naarmate het gebruik van aardolie vanwege klimaatbeleid vermindert, neemt de vraag naar PEF toe, verwacht Avantium.

De fabriek werd al in oktober vorig jaar officieel geopend door Koningin Máxima. Toch was het daarna nog even de vraag of Avantium de eindstreep zou halen. Vanwege een aantal constructiefouten bij de bouw is de oplevering drie maanden uitgesteld.

Hierdoor kwam Avantium in financiële problemen. Banken, investeerders en uiteindelijk ook de overheid moesten vorige week over de brug komen met een nieuwe kapitaalinjectie. Dit om te voorkomen dat de fabriek al zou omvallen nog voor de productie echt is gestart.

Er worden ook extra aandelen uitgeven waardoor de waarde van die aandelen is verminderd. Sinds de beursgang in 2017 is het aandeel Avantium gedaald van 63 euro naar negen euro.

Bestuursvoorzitter Tom van Aken gaat ervan uit dat financiële problemen nu opgelost zijn en verwacht in 2027 winst te kunnen maken. "Het was ontzettend intensief en spannend om er voor te zorgen dat je alle partijen meekrijgt om vertrouwen te houden in dit project."

Vlak naast het Chemiepark in Delfzijl, waar Avantium begon in een oude brandweerkazerne, staat inmiddels een forse fabriek. Die ziet er op het oog uit als een traditionele petrochemische fabriek met grote opslagtanks die verbonden worden met een groot aantal buizen. De basis voor de productie is nu fructosesiroop afkomstig van tarwe uit Frankrijk. "In de toekomst verwachten we dit soort siroop te kunnen maken van textielafval of houtsnippers," vertelt Van Aken.

Dat het twintig jaar geduurd heeft voor de productie kan beginnen, is volgens Van Aken niet raar. "Dit is de eerste keer dat een startup een nieuw plastic naar de markt brengt. Dat gebeurde in het verleden alleen door hele grote bedrijven."

Er is eerder bioplastic gefabriceerd, maar die kan volgens Van Aken niet tippen aan de kwaliteit van plastic uit olie. "Het mooie van dit project is dat we een product maken dat superieur is ten opzichte van plastics uit aardolie." Zo blijven volgens Van Aken vruchtensappen in PEF-flesjes langer houdbaar dan in PET-flesjes uit aardolie.

De duurzaamheid van PEF zit volgens Avantium niet alleen in het feit dat er geen aardolie aan te pas komt. Uit een eerste onderzoek blijkt volgens het bedrijf ook dat PEF in het milieu iets minder slecht afbreekt dan traditioneel plastic. Toch moeten ook de flesjes van Avantium, net als die van plastic uit aardolie, gerecycled worden. Ook omdat er maar een beperkte hoeveelheid biomassa beschikbaar is.

Biomassa is in de nabije toekomst niet alleen nodig voor biochemie en vervanging voor allerlei materialen die nu van plastic uit olie gemaakt worden. Het wordt ook gebruikt als vervanging of voor het bijmengen van bijvoorbeeld diesel en kerosine om de lucht- en scheepvaart te verduurzamen.

"Het eerste dat we moeten doen is zorgen dat er genoeg voedsel is," zegt Van Aken. "Mijn mening is dat je daarna die biogrondstoffen inzet om materialen te maken. Materialen kunnen lang gebruikt en gerecycled worden dus uiteindelijk is dat een veel beter gebruik dan energietoepassing."

PostNL gaat binnenkort weer pakketten vervoeren naar de VS. Alle zakelijke zendingen kunnen weer verstuurd worden en cadeaupakketten van een consument naar een consument tot 100 dollar.

Hiermee stopte het postbedrijf eind augustus. Het besluit om tijdelijk te stoppen met de verzending kwam door onduidelijkheid vanuit de Amerikaanse douane. De wetgeving voor het versturen van pakketten is toen veranderd.

PostNL zegt dat de verzending vanaf "half september" weer wordt hervat, maar een specifieke datum wil het bedrijf niet noemen.

Vrijstelling invoerrechten vervallen

De tijdelijke stop had te maken met de vrijstelling van invoerrechten op pakketten. Deze vrijstelling, voor pakketten met een waarde tot 800 dollar, kwam te vervallen. Volgens de Amerikaanse overheid werd die namelijk misbruikt om de importheffingen te ontduiken en drugs binnen te smokkelen.

Volgens PostNL is er tot nu toe niet meer duidelijkheid gekomen, maar hervatten ze wel weer deels de verzendingen, voor consumentenpakketten dus tot een maximum van 100 dollar. Zendingen tot dat bedrag blijven namelijk vrijgesteld van invoerrechten.

PostNL-klanten zijn geïnformeerd over de nieuwe manier van verzenden. "Er wordt op dit moment gewerkt aan een oplossing die binnenkort beschikbaar komt", zegt directeur Cross Border Solutions bij PostNL.

Briefpost vanuit Nederland naar de VS was wel nog mogelijk.

De koopkracht van huishoudens in Nederland is vorig jaar fors toegenomen. Dat kwam vooral doordat de lonen flink stegen. Het doorsnee huishouden zag de koopkracht in 2024 met 3,6 procent stijgen. En dat is de grootste stijging sinds 2001, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Niet iedereen profiteerde. Er waren ook huishoudens van wie de koopkracht daalde. Werknemers zagen hun koopkracht het sterkst stijgen, de gemiddelde werknemer met 5,3 procent.

De prijzen stegen vorig jaar flink: de inflatie was 3,1 procent. Maar daartegenover stond een gemiddelde cao-loonstijging van 6,8 procent. Werkenden profiteerden bovendien van een aantal belastingaanpassingen. Ook veranderden sommige mensen van baan en gingen meer verdienen.

De koopkracht van het doorsnee huishouden met een bijstandsuitkering steeg veel minder, met maar 0,2 procent. Mensen met een uitkering kregen in 2023 nog een energietoeslag van 1300 euro vanwege de hoge energieprijzen. Maar in 2024 was die toeslag er niet meer. Dat hun koopkracht ondanks het wegvallen van de energietoeslag nog wel steeg, hebben ze te danken aan de verhoging van uitkeringen en de verruiming van de huurtoeslag en het kindgebondenbudget.

De koopkracht van zelfstandigen steeg met 3,1 procent. Maatregelen zoals de verlaging van de zelfstandigenaftrek drukten hun koopkrachtstijging. Gepensioneerden zagen een plus van 1,8 procent. Dat was de eerste koopkrachtstijging voor gepensioneerden na drie jaar koopkrachtdaling op rij.

Dankzij een spectaculaire stijging van het aandeel Oracle is medeoprichter Larry Ellison Elon Musk voorbij gestreefd als rijkste persoon op aarde. Het is voor het eerst dat Ellison de rijkste persoon is. Hij werd vandaag meer dan 100 miljard dollar rijker, nadat het aandeel Oracle met ruim 40 procent steeg na goede kwartaalcijfers.

Ellison bezit als mede-oprichter 41 procent van alle aandelen Oracle. Hij heeft nu een vermogen van zo'n 393 miljard dollar en dat is meer dan de 385 miljard dollar van Tesla-baas Elon Musk.

Oracle levert allerlei software aan bedrijven, zoals voor databases, personeelsmanagement en het onderhouden van klantrelaties. Het bedrijf werd in 1977 in Californië opgericht door Ellison en twee compagnons en kreeg in 1982 de naam Oracle. De 81-jarige Ellison staat nog steeds aan het hoofd van het bedrijf.

Ellison is een stuk onbekender dan Musk. Ter vergelijking, Musk heeft ruim 225 miljoen volgers op X, het sociale medium dat hij een paar jaar geleden kocht. Ellison heeft er 168.000.

Eiland gekocht

Een van de dingen waarmee hij in het nieuws kwam was zijn aankoop van het Hawaïaanse eiland Lanai. Dat is het op vijf na grootste van die eilandengroep. In 2012 betaalde hij 300 miljoen dollar voor 98 procent van de grond op het eiland. Hij is er onder meer eigenaar van een luxe hotel voor superrijken. Verder heeft hij een jacht van de Nederlandse jachtenbouwer Feadship. Dat schip, de Mushashi, is 88 meter lang en 'slechts' het op 113 na grootste jacht ter wereld.

Ellison trouwde zes keer. Zijn meest recente huwelijk was vorig jaar met de 47 jaar jongere Jolin Zhu.

De Amerikaanse president Trump heeft een bestuurder van de federale centrale bank (de Fed) onterecht ontslagen, heeft een rechter in de VS bepaald. Dat betekent dat Lisa Cook mag aanblijven. Wel moet ze de pogingen van de president om haar te ontslaan aanvechten.

Trump ontsloeg Cook vorige maand nadat hij haar had beschuldigd van mogelijke hypotheekfraude voordat ze bestuurder werd. Maar de rechter concludeert dus dat daar geen grond voor was. Ook zou de manier waarop ze is ontslagen haar recht op een eerlijk proces hebben geschonden.

Het ministerie van Justitie gaat naar verwachting snel in beroep tegen de uitspraak. Het Amerikaanse Hooggerechtshof zal vermoedelijk het laatste woord in de ontslagzaak hebben.

In 2022 werd de Fed-bestuurder aangesteld door president Joe Biden. Cook is de eerste zwarte vrouw ooit in het bestuur van de centrale bank.

Renteverlaging

Volgende week stemt de centrale bank over een renteverlaging. Die rente is nu 4,25 tot 4,5 procent, maar Trump wil al lange tijd dat die fors omlaag gaat, met 2 procentpunt. De Fed verlaagt de rente deze maand waarschijnlijk met 0,25 procentpunt, is de verwachting op de financiële markten. Het idee is dat de prijsstijgingen in de VS daardoor worden afgeremd.

Het beschermen van stabiele prijzen is een van de taken van Fed. De koepel legt nadruk op de lange termijn, terwijl Trump de rente juist fors wil verlagen om de economie snel te stimuleren.

Door het besluit van de rechter kan Cook alsnog meedoen aan de stemming over de renteverlaging.

Grondpersoneel van KLM heeft vanochtend voor twee uur het werk neergelegd. Door de staking zijn zo'n 27.000 reizigers geraakt. Tussen 08.00 uur en 10.00 uur staakten onder anderen mensen die bagage in- en uitladen, vliegtuigen verslepen en reizigers te woord staan.

Volgens een verslaggever die ter plaatse was, leken de vertragingen mee te vallen.

Vakbonden FNV en CNV steunden de staking, omdat ze ontevreden zijn over het cao-akkoord dat drie andere, kleinere vakbonden sloten. FNV is vooral ontevreden over de loonsverhoging die in het akkoord is afgesproken, maar de vakbond wil ook dat er een betere regeling voor zwaar werk komt, en meer vaste banen voor het grondpersoneel.

Ook CNV-bestuurder Souleiman Amallah had het liever anders gezien. "KLM had deze staking al 10 maanden geleden kunnen voorkomen, nu staan we hier en dat is helaas ten koste van de passagiers en de operatie, maar het is belangrijk dat er eerlijke verdeling is tussen piloten, cabinepersoneel en het grondpersoneel."

Impact

Die 14.000 grondmedewerkers op Schiphol zijn verantwoordelijk voor het laden en lossen van bagage en vracht, het verslepen van vliegtuigen, de beveiliging. Ook helpen ze passagiers op de luchthaven of werken ze bij de technische controle. Zonder dat personeel kunnen er geen vliegtuigen vertrekken of landen.

"We zorgen er met zijn allen voor dat het vliegtuig de lucht in gaat. Als de piloot niet aan boord is, vliegen we niet en ook niet als wij er geen kerosine in doen," zegt een van de stakers.

Grondpersoneel wil ook volgende week woensdag tussen 8.00 uur en 10.00 uur het werkneerleggen. Volgens KLM is de impact van de staking dan ook groot.

De luchtvaartmaatschappij bereidt volgens een woordvoerder een logistieke puzzel voor, die meerdere dagen in beslag kan nemen: "Allereerst werken we er hard aan om alle passagiers om te boeken, zodat ze zo snel mogelijk alsnog op hun bestemming aankomen", aldus KLM. "Daarbij komt ook de beschikbaarheid van onze collega's die op de vluchten werken en bijvoorbeeld de toestellen zelf."

Door rechter verboden

Die impact op het vliegverkeer was de reden waarom de rechter twee keer eerder een stokje stak voor de stakingen. De vakbonden wilden in juni 24 uur het werk neerleggen en begin juli 8 uur. KLM stapte naar de rechter en die zette daar een streep door.

Volgens de rechter zou de actie te ingrijpend zijn door alle veiligheidsproblemen die op Schiphol kunnen ontstaan. De geplande staking viel namelijk in de drukke vakantieperiode en zat dicht op de NAVO-top in Den Haag. Volgens FNV hebben Schiphol en KLM ditmaal wel voldoende tijd gehad om voorbereidingen te treffen.

Novo Nordisk, de maker van de afslankmiddelen Ozempic en Wegovy, gaat 9000 banen schrappen. De farmaceut heeft al langere tijd veel last van Amerikaanse concurrentie.

"De markt is in ontwikkeling, vooral op het gebied van obesitas is het competitiever geworden en de consument heeft meer invloed gekregen", staat in een persbericht van Novo Nordisk. Het bedrijf is daarom bezig met een "transformatie om het bedrijf te stroomlijnen en sneller besluiten te kunnen nemen".

De Deense farmaceut was vorig jaar het grootste beursgenoteerde bedrijf van Europa. Het bestaat al ruim honderd jaar, maar maakte recent een explosieve groei door vanwege de populariteit van het middel Ozempic, en later en Wegovy.

Ozempic is een medicijn voor diabetes, maar raakte vooral in zwang omdat het de eetlust remt en zo helpt bij afvallen. Wegovy is op de markt gebracht als afslankmiddel. Novo Nordisk kon de grote vraag amper bijbenen.

Vorig jaar was de beurswaarde van Novo Nordisk hoger dan het Deense bruto binnenlands product (bbp). De medicijnmaker zorgde eigenhandig voor een groei van 1,7 procent van de Deense economie.

Concurrentie

Dat het bergafwaarts ging met het bedrijf was al langer bekend. Concurrerende farmaceuten in de VS kwamen snel met afslankmiddelen die leken op die van Novo Nordisk, maar goedkoper en effectiever waren. Het Deense bedrijf spande daar zeker 130 rechtszaken tegen aan. Ook waarschuwde Novo Nordisk voor een tekort aan grondstoffen.

In juli gaf het bedrijf een winstwaarschuwing, waarna de aandelen in het bedrijf op de beurs 70 miljard dollar minder waard werden. Er werd een nieuwe topman aangesteld en in augustus stelde het bedrijf een vacaturestop in.

5000 ontslagen in Denemarken

Er werken momenteel ruim 78.000 mensen bij Novo Nordisk, in 80 verschillende landen. In Denemarken zullen 5000 banen verdwijnen, de rest van de ontslagen valt in andere landen. In Nederland is ook een vestiging, waar ongeveer 170 mensen werken. Of zij ook getroffen worden is niet bekend.

Novo Nordisk verwacht met deze ontslagronde 1,2 miljard dollar te besparen in 2026. Het bedrijf zegt zich te gaan richten op "groeikansen" op het gebied van diabetes en obesitas. Daarmee wordt waarschijnlijk een nieuwe afslankpil bedoeld, die nog wacht op goedkeuring voor de Amerikaanse markt. De huidige afslankmiddelen moeten worden toegediend via injecties.

Claimorganisaties en Volkswagen hebben voor Nederland een schikking bereikt over de 'dieselgate' uit 2015. Dat jaar werd bekend dat dieselauto's van de Volkswagen-groep 'sjoemelsoftware' hadden, die de uitstoot te laag voorstelde. Naar verwachting worden eigenaren van meer dan 100.000 voertuigen in Nederland gecompenseerd.

Ze krijgen tussen de 300 en 2500 euro. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van het aantal eigenaren dat zich aanmeldt voor de vergoeding. Ook het model van de auto, het tijdstip waarop de auto is gekocht en of het gekochte voertuig nieuw of tweedehands was, speelt mee bij de bepaling van de hoogte van de vergoeding.

Gedupeerde eigenaren kunnen zich tot 10 december 2025 via de website dieselakkoord.nl. melden. Ze moeten kunnen aantonen dat zij een voertuig hebben of hadden met een EA189-dieselmotor, waarbij de software was geïnstalleerd.

De 'sjoemelsoftware' kon herkennen of een auto werd getest op uitstoot, en deze op het moment van testen beperken. Onder normale omstandigheden op de weg lagen die waarden hoger, dus leken de auto's schoner dan ze waren.

De schikking geldt voor alle dieselauto's van de Volkswagen Groep die waren uitgerust met sjoemelsoftware. Dat waren diesel van de merken Volkswagen, Audi, Seat en Skoda, die op de markt zijn gebracht van 2008 tot en met 2015.

Rechtszaken

Met de schikking komt er een eind aan rechtszaken die de claimorganisaties Stichting Car Claim, de Volkswagen Group Diesel Efficiency Stichting (VGDES) en de Stichting Diesel Emissions Justice hadden aangespannen tegen de Volkswagen-groep. Die eerste twee belangengroepen werkten samen met de Consumentenbond.

VGDES had vier rechtszaken aangespannen, en alle vier gewonnen. Volkswagen spande daarop een hoger beroep aan, dat met de schikking nu van de baan is. Ook Stichting Car Claim won al een rechtszaak namens 150.000 getroffen dieseleigenaren. Ook die zaak liep nog in hoger beroep.

België

In België werd er eerder dit jaar een akkoord bereikt tussen de Volkswagen-groep en claimorganisatie Testaankoop. Daar kregen zo'n 320.000 mensen een vergoeding van vijf procent van de aankoopprijs. Wie zijn auto al had doorverkocht kreeg vijf procent van het verschil tussen de aankoopprijs en de doorverkoopprijs.

De bewuste motoren zaten in modellen van Volkswagen, Audi, Skoda en Seat. Miljoenen auto's werden in de afgelopen jaren teruggeroepen. Volkswagen moest ook al miljarden euro's betalen aan schadevergoedingen, boetes en hersteloperaties.

Na het emissieschandaal bij Volkswagen bleek dat ook andere autofabrikanten de Europese wetgeving probeerden te omzeilen. Ook tegen die concerns lopen claims.

Een wasmachine, smartphone, koffieapparaat of waterkoker die het na twee jaar niet meer doet. Hoewel een verkoper dan moet aanbieden het product te laten maken, gebeurt dit in de praktijk vaak niet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) kreeg hier in de eerste helft van dit jaar 3500 meldingen over, bijna net zoveel als heel vorig jaar. Toen waren het er 3900.

Waar die stijging door wordt veroorzaakt, weet de ACM niet. De opvallende stijging is wel reden om vandaag een publiekscampagne te beginnen. De belangrijkste klacht die bij de toezichthouder binnenkomt is dat consumenten te horen krijgen dat ze na twee jaar geen recht hebben op garantie.

De ACM ziet dit bevestigd worden in eigen onderzoek; bijna 40 procent van de ondervraagden denkt dit. Ruim 35 procent van de mensen vindt dat gebruik maken van de garantie te veel gedoe is.

Twee jaar

Anders dan veel mensen denken is de garantie vaak langer dan twee jaar na aankoop geldig. De wettelijke garantie betekent dat een product moet meegaan zolang je dat redelijkerwijs mag verwachten. In Nederland is hier geen vaste termijn voor.

Gaat je aankoop te snel kapot en is het niet je eigen schuld, dan moet de verkoper het product kosteloos repareren, vervangen of vergoeden. Eventuele kosten die hierbij kunnen komen, voor onderzoek of verzending van het product, zijn ook voor de verkoper.

"De wet schrijft niet per product voor wat de garantietermijn is", legt bestuurslid Martijn Ridderbos van de ACM uit. "Dat moet je als consument deels zelf uitvinden. Over het algemeen mag je van duurdere producten verwachten dat er een langere garantietermijn is."

Ongemak

Een andere reden voor consumenten om niet naar de garantie te vragen, is ongemak. Bijna 40 procent van de ondervraagden voelt dat ongemak bij klagen. Onterecht, zegt Ridderbos, die er ook op wijst dat het benutten van je garantie niet alleen gunstig is voor je portemonnee, maar ook voor het milieu, want de producten worden hergebruikt.

De meeste meldingen die binnenkwamen gingen over de sectoren consumentenelektronica en witgoed. Bedrijven uit die branches hebben in juli een waarschuwingsbrief van de ACM gehad. Vanwege het lopende onderzoek kan de ACM niet zeggen om welke bedrijven het gaat. "In het najaar gaan we op basis van signalen kijken of er iets is gebeurd en dan nemen we eventueel maatregelen", zegt Ridderbos.

De ACM hoopt consumenten via een publiekscampagne duidelijk te maken wat hun rechten zijn. De toezichthouder opent hiervoor een pop-upwinkel op Utrecht Centraal. Bezoekers kunnen leren hoe het zit met de garantie op bijvoorbeeld hun koelkast, tv of stofzuiger.

Verder kun je er leren hoe je het gesprek moet aangaan met de verkoper, bijvoorbeeld als je een beroep wilt doen op een langere garantietermijn. "Je moet er vanuit gaan dat de wettelijke garantietermijn langer dan twee jaar is en je door de verkoper dus niet met een kluitje het riet in laten sturen", geeft Ridderbos mee als tip.

Nederland en Europa moeten veel meer handel en samenwerking aangaan met de landen in opkomst van het mondiale Zuiden. Dat is het dringende advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) dat vandaag wordt gepresenteerd.

Nederland en Europa zouden anders wel eens de boot kunnen gaan missen, zegt AIV-voorzitter Bert Koenders. Zijn raad is het hoogste adviesorgaan voor buitenlandse beleid voor regering en parlement. "Wij zien dat het allemaal een beetje te passief blijft. Dat we in de afwachtende sfeer zitten en veel van die landen wel belangrijk vinden, maar eigenlijk als het ons toevallig zo uitkomt. Zo werkt het niet meer."

Honderddertig landen

Eerst werden het ontwikkelingslanden of derdewereldlanden genoemd, maar nu dus het Monidale of mondiale Zuiden. Een bonte verzameling van zo'n honderddertig landen in vooral Latijns-Amerika, Afrika en Azië. Maar liefst tachtig procent van de wereldbevolking woont er en de landen zijn goed voor meer dan veertig procent van wat er wereldwijd wordt verdiend.

Vooral voortgestuwd door China en India steeg het aandeel van het mondiale Zuiden in de wereldeconomie fors. Ten koste van het rijke mondiale Noorden. "Naar verwachting zal de komende vijf jaar voor het eerst in drie eeuwen de handel tussen Zuid en Zuid gelijk zijn aan die van Noord en Noord. Het evenwicht op geopolitiek vlak in de wereld is veranderd", zegt Rebeca Grynspan, secretaris-generaal voor handel en ontwikkeling bij de Verenigde Naties (UNCTAD) tegen Nieuwsuur.

India en China zetten zich in de veranderende wereldorde graag neer als de leiders van dat mondiale Zuiden. "Het geopolitieke spel wordt daar nu gespeeld. We zagen het vorige week in China met India. En dat is nog lang niet uitgekristalliseerd", zegt Koenders. "Dat spel is bezig en Europa kan en mag voor zijn eigen toekomst niet afwezig blijven."

Koloniale verleden

De Adviesraad vindt dat Nederland dan ook een andere bril moet opzetten. Maar Nederland sloot de afgelopen jaren al meerdere ambassades in het mondiale Zuiden. En ook de huidige regering wil nog eens vijf ambassades sluiten: in Bujumbura (Burundi), Havana (Cuba), Juba (Zuid-Soedan), Tripoli (Libië) en Yangon (Myanmar).

Terwijl de adviesraad de ambassades juist ziet als een middel om de banden aan te halen. "Je moet ze zeker niet sluiten. Heel erg onverstandig", zegt Koenders. "Penny wise, pound foolish - verkeerde zuinigheid - zou ik willen zeggen."

Maar meer ambassades of niet. De adviesraad ziet dat ook ons koloniale verleden de relaties met landen van het mondiale Zuiden in de weg zit. "Vroeger ging de handel bijvoorbeeld over grondstoffen uit Afrika die naar Europa gingen en daar werden bewerkt", zegt Salima Abdelhak, de ambassadeur van het Noord-Afrikaanse Algerije tegen Nieuwsuur. "Die producten kwamen daarna weer bij ons terug om te worden verkocht. Dat willen we niet meer, we willen dat Afrika zijn eigen grondstoffen bewerkt."

Solidair met Gaza

Uit het mondiale Zuiden klinkt ook steeds meer kritiek op het Noorden. Het verwijt is dat er wordt gemeten met twee maten, ziet ook de AIV. Bijvoorbeeld wel snel harde sancties voor Rusland vanwege de inval in Oekraïne, maar niet voor Israël vanwege de oorlog in Gaza.

"Er is inderdaad sprake van dubbele standaarden. Dat wordt door eigenlijk het grootste gedeelte van de wereld zo gezien", zegt Koeners. "Een hele slechte zaak." Ambassadeur Abdelhak verduidelijkt: "Wij zijn allemaal zoals Gaza. Wij zijn allemaal gekoloniseerd. Het is normaal dat we solidair zijn met Gaza."

Toekomst

Om beter een vuist te kunnen maken, adviseert de adviesraad meer macht voor het mondiale Zuiden in belangrijke organisaties als het Internationaal Monetair Fonds en de Verenigde Naties. Zo is de Costaricaanse secretaris-generaal voor handel Grynspan één van de belangrijkste kandidaten om volgende jaar de nieuwe secretaris-generaal van de VN te worden. "Dat zou een grote eer zijn", zegt ze.

Koenders vindt dat met de verkiezingen in aantocht het in Nederland óók over de wereld moet gaan. "Je ziet wel zorgen over de ongewisheid van de wereld en de onveiligheid. Maar het is belangrijk dat iedereen ook begrijpt dat met de grilligheid van de Verenigde Staten en de onbestemdheid van China, we onszelf ook echt moeten bezighouden met de rest van de wereld. Voor onze eigen toekomst. Om er zeker van te zijn dat we de manier waarop we leven ook kunnen behouden."

Rusland en China

De invloed van Rusland en China in het mondiale Zuiden groeit volgens AIV hard. "Onder andere in grondstofrijke landen en fragiele staten. In het geval van China loopt dit vooral via handel en investeringen, terwijl Rusland zich met name manifesteert in conflictgebieden, onder andere door levering van militaire diensten", staat in het adviesrapport.

De Amsterdamse beurs wordt voor het eerst sinds 1989 uitgebreid. Aan de AEX worden eind deze maand vijf nieuwe bedrijven toegevoegd, waarmee de index groeit naar dertig bedrijven. Beursbeheerder Euronext zegt dat het de AEX met deze uitbreiding aantrekkelijker wil maken.

Bedrijven die promoveren naar de AEX zijn JDE Peet's (het moederbedrijf van Douwe Egberts en Pickwick), postkluisjesaanbieder InPost en investeringsmaatschappij CVC Capital Partners. Ook Just Eat Takeway, de eigenaar van Thuisbezorgd, en vastgoedinvesteerder WDP gaan naar de AEX.

Al deze bedrijven zaten in de zogenoemde MidKap, de index voor middelgrote beursfondsen. Doordat deze bedrijven doorschuiven naar de AEX, komen er vijf plekjes vrij in de MidKap. Metaalbedrijf AMG, flitshandelaar Flow Traders, investeerder HAL, marketingbureau Havas en farmaceut Pharming Group nemen die plekken in.

Nieuwe naam

Deze vijf bedrijven zaten weer in de zogeheten smallcap, waar de kleinere beursfondsen onderdeel van zijn. Euronext heeft besloten om die niet uit te breiden. De smallcapindex wordt verkleind van 25 naar 20 fondsen. Ook krijgt deze index een nieuwe naam: AMS Next 20.

Het is de eerste keer sinds 1989 dat de Amsterdamse beurs uitbreidt. De voorloper van de Amsterdamse beurs heette de EOE-index die in 1983 werd gelanceerd met dertien fondsen.

De wijzigingen gaan in op maandag 22 september.

KLM heeft voor morgen ruim honderd vluchten geschrapt vanwege een staking van het grondpersoneel. Daardoor worden zeker 27.000 reizigers geraakt, laat de luchtvaartmaatschappij weten. KLM verwacht ook dat er vertragingen zullen zijn. En die kunnen twee tot drie dagen na de staking doorwerken.

"Alle passagiers die geraakt worden, zullen we zo snel mogelijk omboeken naar de eerstvolgende beschikbare vlucht", zegt een woordvoerder. Het gaat vooral om vluchten binnen Europa.

Het werk wordt morgenochtend tussen 08:00 en 10:00 uur neergelegd. Het gaat om onder anderen mensen die bagage in- en uitladen, vliegtuigen verslepen en reizigers te woord staan. De werkonderbreking werd vorige week aangekondigd. Vakbonden FNV en CNV zijn niet tevreden met een cao-akkoord dat KLM heeft gesloten met drie andere, kleinere vakbonden.

FNV is vooral ontevreden over de loonsverhoging die in het akkoord is afgesproken. Ook wil de vakbond dat er een betere regeling komt voor zwaar werk en meer vaste banen.

"Grondpersoneel voelt zich soms een tweederangsmedewerker", laat een woordvoerder weten. Die wijst op de toekenning van bonussen voor de top van KLM, terwijl het grondpersoneel achterblijft.

Volgende week woensdag volgt een werkonderbreking van vier uur.

De komende tijd bouwt de Nederlandse staat het belang in ABN Amro verder af. Dat maakte demissionair minister van Financiën, Eelco Heinen, vandaag bekend. De bedoeling is dat het belang van de staat van 30,5 procent wordt teruggebracht naar ongeveer 20 procent.

De staat bouwt sinds 2015 geleidelijk zijn aandeel in de bank af. In 2008 werd ABN Amro tijdens de kredietcrisis voor 16,8 miljard euro genationaliseerd. De aandelenverkoop leverde intussen bijna 12 miljard euro op. ABN Amro werd tijdens de kredietcrisis genationaliseerd om te voorkomen dat de bank zou omvallen.

Demissionair minister Heinen schrijft in een Kamerbrief dat de opbrengst van de verkoop van de certificaten gebruikt zal worden om de staatsschuld terug te dringen. Het geld is niet bedoeld om gaten in de begroting te vullen.

Als het belang van de overheid kleiner wordt krijgt de bank meer eigen zeggenschap. Als de staat minder dan een derde van de aandelen heeft, wat afgelopen tijd dus al het geval was, hoeft de bank bijvoorbeeld geen toestemming meer te vragen om extra aandelen uit te geven. Ook hoeft de stichting die ABN Amro tegen vijandige overnames kan beschermen niet langer het stemadvies van de minister op te volgen.

Pas als het staatsbelang onder de 10 procent zakt verliest de overheid het recht om bestuursleden goed te keuren.

Chipmachinefabrikant ASML steekt 1,3 miljard euro in Mistral AI. Het Franse bedrijf ontwikkelt kunstmatige intelligentie die moet concurreren met snel opkomende Chinese versies als DeepSeek en Amerikaanse zoals ChatGPT en Gemini. Door de investering van ASML kan Mistral AI versneld doorgroeien.

Mistral AI wordt gezien als hét Europese alternatief om toepassingen met buitenlandse kunstmatige intelligentie te creëren. Het in 2023 opgerichte bedrijf bouwt AI-technologie die andere bedrijven weer kunnen gebruiken, zoals de chatbot Le Chat.

ASML denkt zelf ook te kunnen groeien door de innovaties die Mistral AI ontwikkelt. "Deze unieke samenwerking tussen een fabrikant van halfgeleiderapparatuur en een toonaangevend AI-bedrijf zal unieke competenties samenbrengen", zo stelt het bedrijf uit Veldhoven in een persbericht. Zo zou ASML bij Mistral kennis kunnen opdoen om zijn chipmachines beter te maken en nog snellere ai-chips te produceren.

Door de investering krijgt ASML een belang van 11 procent in Mistral, waardoor het de grootse aandeelhouder wordt. Daarmee krijgt het ook een stoel in een adviescommissie. Financieel directeur Roger Dassen zal hierin plaatsnemen.

De familievete over de opvolging binnen Rupert Murdochs media-imperium is ten einde. Zoon Lachlan houdt de leiding, terwijl drie andere kinderen van Rupert Murdoch een enorm geldbedrag ontvangen voor hun aandelen en daarmee afstand nemen.

Volgens ingewijden die The New York Times sprak, krijgen de drie kinderen ieder zo'n 1,1 miljard dollar voor hun deel (omgerekend ruim 935 miljoen euro). De stichting die in het leven was geroepen, waarin het belang van Murdoch werd ondergebracht, houdt daarmee op te bestaan.

Conservatieve koers voortgezet

Doordat de vete ten einde is, kan de conservatieve koers die vader Rupert aanhield worden voortgezet. De 54-jarige Lachlan was in de ogen van zijn vader de gedroomde opvolger omdat hij de conservatieve ideeën van zijn vader deelt. Zijn oudere zussen Prudence en Elisabeth en zijn jongere broer James gelden als meer progressief. De vier zijn de oudste kinderen van Rupert.

Ruim 25 jaar geleden werd een stichting in het leven geroepen en werd afgesproken dat de oudste vier kinderen van de mediamagnaat hier gezamenlijk de zeggenschap over zouden krijgen na zijn dood. Zoon Lachlan ontpopte zich door zijn conservatieve ideeën in de ogen van zijn vader steeds meer tot de ideale opvolger. Uit gelekte documenten bleek dat Murdoch vreesde dat een gezamenlijke leiding van vier kinderen zou leiden tot onenigheid, waardoor de waarde van zijn imperium zou dalen.

Fox News

De 94-jarige Rupert Murdoch geldt als een van de machtigste mannen in de mediawereld. Hij bezit de bedrijven News Corp en Fox, waar mediakanalen onder vallen als Fox News, The Times en The Wall Street Journal. Er komt een nieuwe stichting met een meerderheidsbelang in News Corp en Fox die onder zeggenschap staat van zoon Lachlan en zijn twee jongere zussen Grace en Chloe.

Met de huidige deal verandert er in principe weinig voor de nabije toekomst. In 2023 kondigde Rupert Murdoch aan met pensioen te gaan en nam Lachlan de dagelijkse leiding over van al de bedrijven van zijn vader. Maar nu is wel duidelijk dat Lachlan daar ook lange tijd de leiding over blijft houden. De nieuw opgerichte stichting houdt op te bestaan in 2050, waardoor hij in ieder geval tot dan aan de macht kan blijven.

Gesloten deuren

De overeenkomst volgt na een rechtszaak die zich vorig jaar in de Verenigde Staten achter gesloten deuren afspeelde. Murdoch en Lachlan wilden zonder overleg de voorwaarden van de stichting aanpassen, wat tegen het zere been was van Prudence, Elisabeth en James. Hoewel de rechtszaak aanvankelijk niet leidde tot een overeenstemming, is die er nu wel gekomen.

De in Australië geboren Rupert Murdoch nam na de dood van zijn vader Keith in 1952 een kleine krant in Adelaide over. Daarna nam hij in de jaren 50 en 60 meerdere kranten over in zijn geboorteland en Nieuw-Zeeland, waarna hij zijn zakelijk imperium uitbreidde naar het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Hoewel hij aanvankelijk vooral oog had voor kranten en tabloids, breidde zijn interesse uit naar televisiezenders. Het leidde in de Verenigde Staten tot de lancering van Fox News, dat een uitgesproken rechts geluid in het Amerikaanse medialandschap bracht.

De familieperikelen van de Murchochs vormden de inspiratie voor de succesvolle tv-serie Succession. De met meerdere Golden Globes en Emmy's bekroonde serie was tussen 2018 en 2023 op televisie te zien. De serie volgde de fictieve familie Roy, die onder leiding stond door vader Logan, gespeeld door Brian Cox en de strijd om de macht over zijn media-imperium Waystar RoyCo.

In de la, in de kast of onder het bed. Grote kans dat je daar nog een oude smartphone vindt. Naar schatting liggen er bijna 27 miljoen oude toestellen bij Nederlanders thuis, blijkt uit Europees onderzoek van Fraunhofer Austria, in opdracht van Refurbed. Dat terwijl deze apparaten nog waardevolle grondstoffen bevatten.

In totaal liggen er in Europa 642 miljoen ongebruikte smartphones, waarvan maar een tiende wordt gerecycled. De meeste mensen bewaren een telefoon als reserve of laten hem liggen als ze hem niet willen repareren. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek bleek november vorig jaar dat maar 14 procent van de Nederlanders hun oude smartphone inlevert voor recycling. Meer dan de helft bewaart het apparaat thuis.

Volgens woordvoerder Sharda Balgobind van Refurbed laten veel mensen hun oude telefoon ten onrechte liggen uit angst voor hun privacy. "Ze zijn bang dat de data die ze erop hebben staan niet veilig zijn en daarom leveren ze hem niet in. Maar als je er niets meer mee doet, ligt zo'n smartphone alleen maar te verstoffen, terwijl er nog heel veel mee kan." Wel is het verstandig om de telefoon terug te zetten naar fabrieksinstellingen.

Miljoenen euro's aan (edel)metalen

In die oude smartphones zitten verschillende grondstoffen met veel waarde, zoals goud, tin en kobalt. Hoewel er in elke telefoon maar een klein beetje van die materialen zit, loopt de totale hoeveelheid flink op doordat er zo veel telefoons bij huishoudens opgeslagen liggen.

Het Oostenrijkse onderzoeksinstituut rekende uit dat de totale materiaalwaarde van Nederlandse oude telefoons neerkomt op zo'n 44,5 miljoen euro. In heel Europa zelfs op 1,1 miljard euro: "Je hebt dan ineens toegang tot een onverwachte goudmijn. Van al dat goud kun je heel veel trouwringen produceren", zegt Balgobind.

Volgens het bedrijf kun je telefoons die ouder dan drie jaar zijn het beste naar een recyclepunt brengen. Telefoons die jonger zijn, kunnen worden opgeknapt en weer worden verkocht: "Het is goed dat dit soort grondstoffen weer terugkomen in de keten. Om meer te gaan recyclen, heb je de consument nodig."

Het personeelstekort in de zorg was al nijpend en het is de afgelopen maanden alleen maar erger geworden, doordat er minder zzp'ers worden ingezet. Roosters zijn nog moeilijker rond te krijgen, werknemers draaien overuren en het ziekteverzuim is hoog. Uit een rondgang van vakbond CNV blijkt dat meer dan de helft van de ruim 500 ondervraagde zorgmedewerkers deze hogere werkdruk ervaart. Ook zorgmedewerkers met wie de NOS sprak, bevestigen dit.

"Het is nog nooit zo schrijnend geweest als nu", vertelt een zorgmedewerker die in een verpleeghuis werkt. De medewerkers willen anoniem blijven omdat ze geen problemen willen met hun werkgever. "Soms kan ik nauwelijks goede zorg leveren."

Aan de NOS vertellen medewerkers dat sommige cliënten tijden in hun eigen ontlasting zitten, het uren duurt voordat ze 's ochtends uit bed geholpen kunnen worden of dat douchebeurten of blaasspoelingen soms overgeslagen worden. "Daar ben je dan oud voor geworden, voor een halve dag in een poepluier liggen."

Roostergaten

Sinds januari handhaaft de Belastingdienst actiever op schijnzelfstandigen, oftewel op zzp'ers die eigenlijk werknemer zijn. Die zijn er veel in de zorg, denkt men, bijvoorbeeld omdat personeel in die sector meestal in vaste diensten werkt en dus niet zelf de werktijden mag bepalen.

Zorgorganisaties probeerden de afgelopen maanden om de zzp'ers in dienst te krijgen, maar de meeste zaten hier niet op te wachten. De streefdatum om helemaal met freelancers te stoppen, schoof een deel van de zorginstellingen dan ook steeds door. 1 april werd 1 juli en ondertussen zingt de datum 1 oktober rond.

In de zomer werd pijnlijk duidelijk dat het voor een deel van de zorginstellingen niet haalbaar was om te stoppen met zzp'ers en hebben zij toch weer freelancers ingezet om de gaten in het rooster op te vullen. "Een zomer zoals deze had ik nog niet meegemaakt", vertelt Richard Spraakman die al vijftien jaar in de ouderenzorg werkt.

Bij WZH Prinsenhof in Leidschendam, waar hij locatiemanager is, vulden ze voorheen 300 à 400 diensten per maand met zzp'ers. Nu lossen ze het vooral intern op. "We proberen elkaar overeind te houden, maar soms merk je ook dat iemand er gewoon doorheen zit door de werkdruk."

De zorginstelling probeert alternatieven in het leven te roepen om werken in loondienst aantrekkelijker te maken, zoals een flexpool waarbij medewerkers op verschillende locaties kunnen werken. Dat is een populair initiatief bij zorgorganisaties.

Groepsdruk

Zorgmedewerkers bij verschillende instellingen vertellen de NOS dat ze geregeld met minder mensen een dienst draaien, soms mist zelfs de helft of staan ze alleen. Zo vertelt iemand dat ze vorig jaar standaard met acht mensen een nachtdienst draaiden en nu nog maar met vier. "Als je pech hebt, meldt iemand zich nog ziek en moet er iemand van de dienst ervoor blijven om een dubbele dienst te draaien. Je kan de mensen niet alleen laten." Ook worden mensen weleens gevraagd voor medische handelingen waarvoor ze niet bevoegd zijn, zegt een medewerker in de gehandicaptenzorg.

Medewerkers worden ook buiten werktijd continu gevraagd om bij te springen. Iemand vertelt dat ze soms weken van 46 uur maakt, terwijl ze een contract heeft voor 20. "Vanmorgen was er weer een appje met een overzicht van alle open diensten. Of iedereen even wil meedenken en reageren. Je kan je meldingen wel uitzetten, maar er komt ook een bepaalde groepsdruk bij kijken."

Er worden ook wel uitzendkrachten ingezet, maar die zijn duurder en komen ook weleens niet opdagen, vertellen meerdere mensen. En er zit ook een voordeel aan de verdwenen zzp'ers, zegt een zorgmedewerker: cliënten hebben met minder verschillende gezichten te maken. "Maar dat betekent wel dat je met minder mensen bent."

Ondanks alles spreken de zorgmedewerkers nog altijd opvallend lovend over hun werk. "Het is ook niet allemaal kommer en kwel. Het werk is gewoon prachtig." Alleen vinden de medewerkers het jammer dat nu vaker de gesprekjes met cliënten erbij inschieten. "Dat is de reden waarom ik de zorg ben ingegaan."

Verhaal delen?

Wil je ook een verhaal over dit onderwerp delen? Dat kan door te mailen naar oproep@nos.nl. Mails worden in vertrouwen behandeld.

Ruim 120 gemeenten slijpen de messen om nog iets terug te zien van het geld van Groupcard. Dit bedrijf dat lokale cadeau- en stadspassen uitgaf ging een maand geleden failliet. Gedupeerde gemeenten komen later deze week bij elkaar, waar wordt besloten of zij gezamenlijk het bedrijf aanklagen en de oud-directeur persoonlijk aansprakelijk gaan stellen.

Dat blijkt uit een rondgang van de NOS onder een deel van de getroffen gemeenten. De gemeente Den Bosch laat weten dat de eigenaar van Groupcard aansprakelijk wordt gesteld voor de schade. Het bedrijf bewaarde het geld dat gemeenten op hun stadspassen en cadeaukaarten hadden geplaatst apart bij een stichting.

Maar vrij snel na het faillissement bleek de rekening van deze Stichting Derdengelden Groupcard leeg. De curator meldde dat het geld vermoedelijk is overgemaakt naar het bedrijf Groupcard, om de verliezen te kunnen betalen.

'Onvoorstelbaar'

Den Bosch had nog voor ruim 211.000 euro bij de stichting van Groupcard staan. Met dat geld konden minima uit de gemeente een nieuwe wasmachine of koelkast kopen die minder energie gebruikt. De gemeente noemt het "onvoorstelbaar" hoe de kaartproducent is omgegaan met maatschappelijk geld.

"We stellen de eigenaar van de bv aansprakelijk, waarschijnlijk op grond van een onrechtmatige daad", meldt de gemeente. "Wij nemen samen met anderen gemeenten de nodige juridische stappen om de persoon of personen die dit hebben gedaan aan te pakken."

Een van de gemeenten die aanhaken bij de rechtsgang is Urk. Ook deze gemeente had een zogenoemde witgoedactie lopen via Groupcard, voor 250 Urker minima. Voor 23 van deze inwoners stond nog 26.000 euro bij de stichting, zegt een woordvoerder. Dat geld is kwijt. "Urk heeft bij de curator de claim ingediend en doet met het initiatief van gemeente Den Bosch mee", laat de gemeente weten.

Bergen op Zoom heeft inmiddels ook een advocaat ingeschakeld. De gemeente wil "ruim vier ton" terug van Groupcard. Dat geld was bestemd voor een Doe-Het-Zelf-kaart, waarmee inwoners isolatiemateriaal voor hun woning konden kopen. Bergen op Zoom overweegt zich bij een gezamenlijke rechtsgang van gemeenten aan te sluiten.

Bijna miljoen weg

De gemeente Helmond is met bijna een miljoen euro een van de grootste gemeentelijke slachtoffers van het gerommel met geld bij Groupcard. De ruim 923.000 euro die zoek is, was eveneens voor een witgoed- en isolatieregeling voor minima. "Samen met enkele andere gemeenten hebben wij een advocaat ingeschakeld die de bestuurder persoonlijk aansprakelijk zal stellen voor de schade", zegt een woordvoerder van de gemeente Helmond.

In Dordrecht wil de gemeente zo'n 100.000 euro terug die de stichting van Groupcard bewaarde. Ook hier was het geld bedoeld voor isolatie en zuiniger koelkasten voor minder bedeelde inwoners. De gemeente broedt nog op welke manier het stappen onderneemt: "Wellicht gezamenlijk met andere gemeenten."

Groningen eist voor een cadeaukaart om oude koelkasten te vervangen nog 90.000 euro van Groupcard terug. Voor Harderwijk gaat het om ongeveer 80.000 euro en Hilversum mist 7500 euro van een pas voor vrijwilligers. Andere gemeenten, zoals Venlo, Stein en Zevenaar, zijn nog bezig met het in kaart brengen van de financiële schade.

Stadspas

Nog los van de cadeaukaarten, werken bij gemeenten die samenwerkten met Groupcard ook de lokale stadspassen niet meer. Zo'n pas is vaak bedoeld om minima korting te geven voor sport- en andere recreatieve activiteiten in de gemeente. Het probleem wordt vaak tijdelijk opgelost door de korting te geven op vertoon van de pas, bijvoorbeeld voor de bijna 17.000 inwoners uit Groningen met de Stadjerspas. In de tussentijd wordt gezocht naar een nieuwe aanbieder die de stadspassen kan uitgeven.

Via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) praten ruim 120 gedupeerde gemeenten volgende week over de situatie. En welke vervolgstappen zij tegen wie en op welke manier nemen. De gemeenten die de NOS sprak hinten erop dit gezamenlijk te gaan doen.

Veel getroffen gemeenten zoeken ook nog een antwoord op de vraag hoe het zo kon misgaan. Groupcard bleek niet over een vergunning voor het uitgeven van cadeaukaarten te beschikken, bevestigde toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) bij het faillissement aan de NOS. Bronnen meldden dat DNB al een onderzoek naar Groupcard was begonnen, omdat het bedrijf wel een vergunning had moeten hebben.

In antwoord op vragen uit de gemeenteraad van Den Bosch of dit niet vooraf gecontroleerd had moeten worden, schrijft de gemeente: "We gaan samen met anderen gemeenten uitzoeken wat er mis is gegaan en hoe we in het vervolg het risico hierop kunnen verkleinen."