De Franse ban op de iPhone 12 wordt opgeheven. Toezichthouder ANFR is tevreden met een update die Apple heeft gemaakt om de elektromagnetische straling die de mobiele telefoon uitzendt te verminderen. Twee weken geleden moesten alle iPhone 12's uit de winkels worden gehaald omdat de straling volgens de toezichthouder te hoog was.

Als Apple de software-update beschikbaar stelt aan gebruikers mag de telefoon in Frankrijk gewoon weer worden verkocht, meldt het Franse agentschap voor de regulering van radiofrequenties. Na een aantal tests concludeerde de ANFR dat de elektromagnetische straling na het installeren van de update onder de goedgekeurde waarde van vier watt blijft.

Uit onderzoek bleek dat de ledematen van gebruikers werden blootgesteld aan straling van 5,74 watt per kilogram.

Het onderzoek dat de Spaanse justitie is begonnen naar zangeres Shakira heeft ook een Nederlandse component: een van de brievenbusfirma's die ze zou hebben gebruikt om 6 miljoen euro aan belastingen te ontduiken, bevindt zich aan de Amsterdamse Zuidas, ontdekte Het Financieele Dagblad.

Shakira heeft het al enige tijd aan de stok met de Spaanse belastingdienst. Vorig jaar eiste het Spaanse Openbaar Ministerie acht jaar cel en een boete van 23,5 miljoen euro.

De in Spanje wonende Colombiaanse zangeres wordt ervan beschuldigd tussen 2012 en 2014 voor 14,5 miljoen euro aan inkomsten verborgen te hebben gehouden voor de belastingdienst. Shakira spreekt dit tegen, en zegt dat ze vooral op de Bahama's woonde en niet in Spanje.

Deze week kwam er een tweede aanklacht bij. Het OM uit Barcelona vond bewijs dat Shakira de Spaanse schatkist voor nog eens 6,6 miljoen euro zou hebben opgelicht.

Dit zou zijn gebeurd via een netwerk aan brievenbusfirma's, gevestigd op Malta, de Britse Maagdeneilanden, de Bahama's, Liechtenstein, Panama, Luxemburg en Nederland. Volgens het FD is het in Amsterdam gevestigde Geneurope Holding via Luxemburg terug te voeren naar Shakira.

Op 20 november moet bij de rechtbank van Barcelona het proces tegen Shakira van start gaan.

In de maand september is de inflatie verder teruggelopen. In een eerste voorlopige berekening komt het Centraal Bureau voor de Statistiek nog maar net op een positief inflatiecijfer uit, namelijk op 0,2 procent. Dat betekent dat het gemiddelde prijspeil voor september 2023 0,2 procent hoger ligt dan een jaar geleden, september 2022.

Sinds oktober 2022 daalt de inflatie, op het percentage van de maand mei na. Dat de inflatie nu terugloopt heeft vooral te maken met het feit dat brandstof ruim 38 procent goedkoper is dan een jaar geleden. Dan gaat het vooral om de prijs van gas. Dat heeft een sterke invloed op de afvlakking van de inflatie. De prijs van boodschappen ligt nog wel 10 procent hoger dan een jaar geleden.

Dat gemiddeld genomen de prijzen aanzienlijk minder hard stijgen dan een jaar geleden, lag in de lijn der verwachting: in september 2022 bereikte de inflatie een recordhoogte van 14,5 procent. Dat was toen voornamelijk het gevolg van een prijsstijging van energie.

De meest recente cijfers zijn niet een op een te vergelijken met het percentages van een jaar geleden. Sinds juni gebruikt het CBS gebruikt een nieuwe rekenmethode. Daarin wordt de prijs van nieuwe energiecontracten gedempt door de bestaande.

De nieuwe methode levert een realistischer beeld op van de gemiddelde kostenstijgingen voor elke Nederlander. Op 10 oktober publiceert het CBS het definitieve inflatiecijfer.

Juist nu het inflatiepercentage zo laag uitvalt, komen er vragen op over het wisselen van de rekenmethode. Volgens Hugo Erken, hoofdeconoom Nederland van Rabobank levert dit veel verwarring op. Als je met het de nieuwe methode de inflatie van september 2022 opnieuw zou berekenen, komt Erken uit op een inflatiecijfer 7,8 procent in plaats van 14,5.

Erken wijst erop dat er belangrijke beslissingen zijn gebaseerd zijn op te hoge inflatiepercentages. Hij noemt daarbij de invoering van het prijsplafond en de looneis van de vakbond. "Vorig jaar zagen we dat de politiek halsoverkop steunmaatregelen nam, omdat de koopkracht van huishoudens enorm zou worden uitgehold. In de praktijk viel dat nog wel mee."

Als je het prijspeil van september 2022 naar beneden zou bijstellen, zou het dit jaar juist hoger uitvallen dan nu berekend door het CBS, zegt Erken. Rabobank gaat uit van een inflatiecijfer van 7,5 procent voor september 2023. "Door het lage inflatiepercentage dat het CBS nu noemt, ontstaat onterecht het beeld dat we nu de inflatiecrisis hebben bezworen. De statistieken laten echter een ander beeld zien dan zich daadwerkelijk in de economie manifesteert."

Het lage inflatiecijfer correspondeert dus terecht niet met het wat de winkelde Nederlander ervaart. "Mensen hebben het relatief zwaar. In de praktijk hebben ze iedere maand een heel hoge rekening te betalen en dat voelen ze wel degelijk in hun portemonnee." De vertekening van het beeld zal nog aanhouden, zegt Erken. Hij verwacht dat na oktober juist de CBS-inflatiecijfers weer zullen oplopen omdat vanaf november 2022 juist energie weer goedkoper werd.

Het was niet zozeer de vraag óf, maar wanneer Meta z'n eigen chatbots met AI (kunstmatige intelligentie) zou aankondigen. Met het succes van OpenAI's ChatGPT en Googles Bard als reactie daarop, was het duidelijk dat de techgigant ook niet achter kon blijven. Het antwoord kwam gisteravond: Meta wil AI-chatbots als een rode draad door al z'n chat-apps laten lopen.

Het gaat dan om Messenger, wat ontstaan is binnen Facebook, de chatfunctie van Instagram en uiteraard WhatsApp. Die laatste app is de belangrijkste berichtendienst in Nederland en veel andere Europese landen.

Tijdens een presentatie vanaf het hoofdkantoor van Meta in Californië kondigde oprichter en topman Mark Zuckerberg aan dat er diverse vormen van chatbots naar de apps komen. In feite allemaal slimme assistenten in verschillende vormen. Om te beginnen 'Meta AI' die je vanuit alle drie de apps kunt aanroepen.

Gebruikers kunnen die bot aanroepen door @Meta AI te typen, net zoals je nu iemand kunt noemen door '@' voor de naam te zetten. De gedachte is dat die vervolgens in de chat, of dat nou een-op-een is of in een groep, je vragen kan beantwoorden. Ook kan je vragen om een afbeelding te genereren. Je kunt ook zelf een-op-een met 'Meta AI' chatten.

Daarnaast komt het bedrijf met 'AI-persoonlijkheden'. Het gaat om 28 persoonlijkheden, van een reis-expert tot een chefkok en een American Football-speler, waarvan de helft wordt 'gespeeld' door bekende personen. Denk aan TikTok-ster Charli D'Amelio (Coco, danseres), societyster Paris Hilton (Amber, detective) of voormalig NFL-speler Tom Brady (Bru, sportdebater). Zij doen dit dus niet onder hun eigen naam.

Met deze aankondigingen reageert Meta op de enorme opleving van chatbots door komst van OpenAI's ChatGPT afgelopen november. Chatbots bestaan al langer, maar die waren voorheen veel minder 'slim' en 'menselijk'. Dat is inmiddels flink verbeterd. Dusdanig dat ze menselijk kunnen overkomen, terwijl ze in feite niet meer zijn dan geavanceerde tekstgenerators die erg goed zijn in voorspellen wat de volgende woorden moeten zijn.

De AI's van Meta zullen niet feilloos zijn. Iets wat het bedrijf zelf ook zal benadrukken als gebruikers ermee aan de slag gaan. "Berichten zijn gegenereerd door AI. Sommigen zullen fout of ongepast zijn", staat als waarschuwing boven aan het chatvenster van Meta AI.

Zuckerberg kondigde ook een functionaliteit aan waarbij je razendsnel door AI afbeeldingen kunt laten genereren, dit is een voorbeeld dat hij liet zijn:

Zuckerberg kondigde integratie van de AI-assistent aan met de nieuwste versie van de slimme (zonne)bril die het bedrijf samen met RayBan heeft ontwikkeld. Het idee is dat je, met de bril op, Meta's AI-assistent vragen kunt stellen.

Meta heeft met al zijn apps een miljardenpubliek. Hoewel ChatGPT in korte tijd enorm populair is geworden, heeft het bij lange na niet de schaal die Meta wél heeft. Het betekent dat áls al deze functionaliteiten breed worden uitgerold, honderden miljoenen mensen wereldwijd ermee kunnen gaan experimenteren.

Maar, zover is het nog niet. Meta rolt al deze functies langzaam uit en begint in de VS. Want, zo zei Zuckerberg vanaf het podium, het bedrijf wil dit rustiger doen dan normaal gesproken.

De vrees voor fouten en misbruik is niet ver weg. Het is niet voor niks dat Meta een blog heeft geschreven om uit te leggen dat het deze stappen verantwoordelijk zet, een boodschap die met name ook gericht is aan alle politici wereldwijd die nieuwe regels willen opleggen aan AI-systemen. The Verge schrijft dat er bij Meta 6000 uur is besteed aan red teaming, waarbij wordt getest wanneer het systeem uit de bocht vliegt. Dit moet voorkomen dat dat in de praktijk gebeurt.

Want het laatste wat Meta kan gebruiken, is een pr-debacle met AI. Dat gebeurde vorig jaar al, twee weken voordat ChatGPT uitkwam. Dit keer moet het goed gaan.

Op de Amsterdamse beurs is van de grote verzekeraars NN en ASR in bijna twee dagen miljarden aan waarde in rook opgegaan. Hun aandelen kelderen na een oordeel van het gerechtshof Den Haag over aan miljoenen consumenten verkochte beleggingsverzekeringen, beter bekend als woekerpolissen. Hoewel de juridische strijd tussen claimclubs en de verzekeraars zich nog jaren verder kan voortslepen, vrezen aandeelhouders wel dat er een gepeperde rekening wacht. We zetten op een rij waar de zaak om draait.

In de jaren 90 bedachten verzekeraars het product 'beleggingsverzekering' voor consumenten die wilden sparen voor hun oude dag, een huis of iets anders. Het idee: het levert meer op dan een gewone spaarrekening. De verkochte financiële producten droegen wervende namen als 'Koersplan' en 'Vermogensplan' van Aegon, 'Flexibel Verzekerd Beleggen' van NN en 'Waerdye' van Fortis ASR.

Hoewel veel mensen het voor een spaarproduct hielden, was het feitelijk beleggen met een vaste looptijd, met verborgen hoge kosten. Hierbij lag niet alleen het risico van verliezen geheel bij de polishouder, er bleken veel en onverwacht hoge kosten aan een beleggingsverzekering verbonden. Dit viel lange tijd niet op toen de beurzen stegen. Maar toen die rond de eeuwwisseling inzakten, zagen polishouders tot hun schrik dat hun appeltje voor de dorst niet groeide maar kleiner werd. Zodoende kreeg een beleggingsverzekering de bijnaam woekerpolis.

Vanaf 1993 werden volgens de Consumentenbond in Nederland zeven miljoen woekerpolissen verkocht, met een totale waarde van 100 miljard. In een tijd waarin ook aflossingsvrije hypotheken heel populair waren omdat niemand rekening hield met dalende huizenprijzen, was ook de beleggingsverzekering onder spaarders razend populair. "Ook ik heb ooit een woekerpolis aangeschaft", zei Jeroen Dijsselbloem als minister van Financiën in 2016 eens op een congres aan de Amsterdamse Zuidas. "Er werd gezegd dat het een hartstikke mooi product was. Afgerekend met de fiscus bleef er niets van over." Klanten die ontdekten aan welk product ze vastzaten, konden het tot hun ergernis ook niet stopzetten. Dit leverde schrijnende verhalen op.

Veel polishouders stapten naar de rechter. In 2008 werd een tegemoetkomingsregeling afgesproken. Hierbij werden te hoge kosten gecompenseerd, maar tegenvallende beleggingsresultaten niet. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) raadt gedupeerden nog altijd aan om gratis 'hersteladvies' in te winnen. Veel claimclubs lieten het er niet bij zitten en procedeerden door tegen de verzekeraars. Dat is inmiddels op een ware uitputtingsslag uitgedraaid. Dinsdag oordeelde het gerechtshof in Den Haag in zaken van Woekerpolis.nl tegen Nationale Nederlanden en Aegon dat de verzekeraars hun klanten hadden moeten waarschuwen voor alle risico's en kosten.

Dat valt nog te bezien. De claimclubs hopen met de uitspraak op zak snel over compensatie te kunnen gaan praten. Maar ondertussen kregen de aandelen van NN en ASR, dat onlangs Aegon Nederland overnam, enorme klappen op de beurs. De handel in het aandeel NN werd woensdag zelfs tijdelijk stilgelegd.

Analisten hadden berekeningen gemaakt van de kosten bij een algehele compensatie. Dit zou NN mogelijk zo'n 400 tot 500 miljoen euro gaan kosten. ASR heeft inmiddels laten weten in cassatie te gaan bij de Hoge Raad, net als NN. Dan kan de zaak nog twee jaar in beslag nemen, schetst een claimadvocaat. "Als je wilt kun je dit nog 25 jaar rekken, tot alle polishouders zijn overleden."

Dat blijft gissen. Toenmalig minister Dijsselbloem riep verzekeraars in 2016 al op om de kwestie op te lossen. "In de sector kan wel individueel gezegd worden: 'Ik heb niets fout gedaan'. Maar er is iets fout gegaan", benadrukte hij. "Dit zo snel mogelijk en ruimhartig achter ons laten is de enige weg om vertrouwen te herstellen."

Toezichthouder AFM laat in een reactie weten dat verzekeraars "doorlopend en op maat nazorg" moeten blijven bieden aan klanten met een beleggingsverzekering. De waakhond zegt verzekeraars hierover te volgen en waar nodig het gesprek met hen aan te gaan.

Vakantiebedrijf Vacansoleil is failliet. De campingaanbieder kampt met schulden en vroeg dinsdag al een uitstel van betaling aan na een mislukte overnamepoging. Ook de gestegen rente en stijgende kosten door inflatie spelen een rol.

Er zijn "ontzettend veel geïnteresseerden die op korte termijn de onderneming willen doorstarten", laat Vacansoleil weten. "Dat is hoopgevend nieuws."

Nu er faillissement is aangevraagd, kan een curator in gesprek met partijen die interesse hebben in een (gedeeltelijke) doorstart. Wat er met het bedrijf gaat gebeuren, is dus nog onzeker.

De campingaanbieder zegt jaarlijks de vakantie voor bijna een half miljoen Nederlanders te regelen in 22 landen. De vakantiegangers die al geboekt hadden via Vacansoleil zouden nog gewoon op vakantie moeten kunnen gaan. Deze reizen worden namelijk vergoed uit het garantiefonds SGR. Voor de 300 medewerkers zouden de salarissen via de uitkeringsinstantie worden geregeld.

Het bedrijf uit Eindhoven geeft aan in contact te staan met klanten die al een vakantie geboekt hebben. Voor de mensen die al zijn vertrokken, zijn er geen problemen volgens Vacansoleil. Wel zegt de aangestelde bewindvoerder dat het lastig is om alle vakantiegangers direct duidelijkheid te bieden. "Wij willen op korte termijn in beeld hebben welke mogelijkheden er zijn om helderheid te krijgen rond de vakanties die nu plaatsvinden en nog gaan plaatsvinden."

Tijdens de coronalockdowns kwam Vacansoleil, zoals veel operators en reisorganisaties, in problemen omdat alle vakanties moesten worden geannuleerd. Het bedrijf kwam die periode door dankzij NOW-steun. De woordvoerder van het bedrijf benadrukt dat vooral de schuldenlast het grote probleem is.

Niet alleen in de winkelstraat kopen we minder, ook bij de webwinkels houden we steeds meer de hand op de knip. Er werd in het eerste halfjaar van 2023 online 3 procent minder aan spullen besteed in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. Dit blijkt uit onderzoek van marktonderzoeker GFK in opdracht van brancheorganisatie Thuiswinkel.org.

Dat we minder spullen kopen, komt vooral door de hoge prijzen. Vooral bij de categorieën woonartikelen, elektronica en kleding waren dalingen te zien. "Je ziet dat men bespaart door dingen niet te kopen of goedkoper te shoppen", zegt Marlene ten Ham, directeur van Thuiswinkel.org. "Als gevolg daarvan kijken consumenten meer over de grens naar een goedkoper alternatief."

De marktonderzoeker zag het aantal online aankopen in het buitenland iets stijgen, met name in China. Het bedrag waarvoor mensen iets kochten daalde er juist. "Omdat er dus goedkopere producten worden gezocht."

De terugloop van online aankopen was alleen te zien bij het kopen van spullen. Bestedingen aan online diensten blijven wel stijgen, met 10 procent. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om kaartjes voor evenementen, vliegtickets of hotelovernachtingen. Het gehele aantal bestedingen steeg hierdoor juist iets tot 16,3 miljard euro, 2 procent meer dan in het eerste half jaar van 2022.

Veel faillissementen, zoals bij fysieke winkels als Big Bazar en BCC, zijn er nog niet bij de webwinkels. "Dit zien we nog niet zoals bij de stenen winkels, wel hebben we voor het eerst te maken met stabilisatie. Er komen niet veel nieuwe online shops bij." Tijdens de coronajaren namen de bestedingen bij webwinkels enorm toe. Het aantal bestedingen lag het eerste halfjaar van 2023 nog wel hoger dan voor corona in 2019.

Of de daling van bestedingen gaat doorzetten is nog de vraag. Het vierde kwartaal is een belangrijke periode voor webwinkels. "Dat zijn normaal de beste maanden voor e-commerce. Traditioneel worden producten tijdens de feestdagen voor aantrekkelijke prijzen online aangeboden en we houden ongelooflijk van koopjes." Ten Ham verwacht de komende maanden wel weer dezelfde cijfers als vorig jaar te zien.

Het stelsel van inkomensondersteuning is te onvoorspelbaar en ontoegankelijk. Dat is in een notendop een van de conclusies in het nieuwe rapport van de Commissie Sociaal Minimum. Mensen moeten weten waar ze op kunnen rekenen, met meer duidelijkheid en simpele regelingen. Het beleid is te weinig gebaseerd op een realistisch mensbeeld.

"De financiële zekerheid van een grote groep Nederlanders staat onder druk", schrijven de onderzoekers.

De Commissie Sociaal Minimum bestaat uit elf deskundigen op het gebied van sociaaleconomische, juridische en fiscale vraagstukken. Demissionair minister Schouten voor Armoedebeleid gaf de commissie op verzoek van de Tweede Kamer opdracht voor dit onderzoek. In juni kwam het eerste deel van het tweeluik uit en nu deel twee.

In dit rapport gaat de commissie meer in op beleid. Zo wordt geschetst dat de hervormingen van de verzorgingsstaat de afgelopen decennia vaak gepaard zijn gegaan met bezuinigingen, waardoor inkomenshulp steeds gerichter werd en voor een kleinere groep.

De beperktere hulp leidt volgens de commissie enerzijds tot prikkels om te gaan werken, maar tegelijk schuilt in die keuze de veronderstelling dat iedereen kán werken en in staat is verantwoordelijkheid te nemen. "In de praktijk is dat lang niet altijd het geval", schrijven de onderzoekers.

Schouten vindt het heel goed dat er opnieuw is gekeken naar het sociaal minimum en het stelsel van inkomensondersteuning. Ze zegt in een reactie dat bij het opstellen van de begroting dit jaar "nadrukkelijk is gekeken naar de adviezen van de commissie om zo een eerste stap te zetten." Dit tweede rapport moet de minister nog goed bestuderen, zegt ze. "De sociale zekerheid moet voorspelbaar en toegankelijker worden en meer uitgaan van vertrouwen in mensen."

Volgens de commissie is er een doolhof aan landelijke regelingen, lokale regelingen en private initiatieven. Huishoudens krijgen uit onwetendheid of uit angst om fouten te maken vaak niet de hulp waar ze recht op hebben . Of ze worden juist verrast door terugvorderingen omdat ze ergens geen recht op bleken te hebben.

Zoals is gebleken uit het toeslagenschandaal zijn die terugvorderingen ook niet altijd terecht. Duizenden mensen moesten jarenlang onterecht kinderopvangtoeslag (met boetes) terugbetalen omdat ze onterecht werden aangemerkt als fraudeur. Veel ouders belandden daardoor diep in de schulden. Later bleek dat zulke onterechte terugvorderingen ook speelden bij de huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebondenbudget.

Dat doolhof waar de commissie over spreekt, wordt ook geïllustreerd door het nieuws van eerder dit jaar dat duizenden gezinnen onder het bestaansminimum leven doordat regelingen van de overheid tegen elkaar in werken.

De verantwoordelijkheid voor de bestaanszekerheid van mensen is steeds meer bij de gemeenten komen te liggen, ziet de commissie. Dat heeft tot gevolg dat de hulp per gemeente verschilt en het dus uitmaakt waar je woont, concludeerde ook de NOS al eerder. Dat verschil kan in de honderden euro's per maand lopen.

Het rapport maakt tevens een groot punt van de positie van kinderen, die nu te kwetsbaar is.

Veel problemen dus, maar hoe zit het met de oplossingen? Ook die zijn lastig, zeggen de onderzoekers, want het stelsel staat onder druk. Het is te complex, er liggen stapels opdrachten, er zijn verouderde systemen (bijvoorbeeld bij de Belastingdienst) en personeelstekorten (bijvoorbeeld bij uitvoeringsorganisaties). De werklast bij gemeenten is, mede door de corona- en energiecrisis, alleen maar toegenomen. Net als de geldtekorten overigens.

Het rapport kan worden gelezen als een soort samenvatting van conclusies die organisaties en ervaringsdeskundigen al langer trekken.

De armoedegrens moet omhoog, zeiden financiële noodhulpbureaus bijvoorbeeld in december. De planbureaus concludeerden eerder dat het huidige armoedebeleid juist tot méér arme mensen leidt. En zelfs het hoofd Inspectie belastingen, toeslagen en douane wil van het toeslagenstelsel af.

Tegelijkertijd lijkt armoede in Nederland minder een taboe te worden. Zo zijn er inmiddels honderden uitgiftepunten om menstruatiearmoede tegen te gaan, wordt er gratis ontbijt op scholen uitgedeeld en hebben energiecoaches het druk. Ook is de drempel voor de voedselbank verlaagd.

Maar op dit soort regelingen is ook geregeld kritiek. Zo uitte de Raad van State vorige week bij de nieuwste Miljoenennota de kritiek dat beleid te vaak is gericht op de korte termijn: "Gaan we nu 25 jaar lang armoedestijging bestrijden met korte koopkrachtmaatregelen?" Ook armoedeorganisaties vinden dat er veel "met pleisters wordt geplakt" en missen structurele oplossingen.

De vraag is wat het nieuwe kabinet gaat doen. Voor de aankomende verkiezingen wordt bestaanszekerheid in ieder geval een van de belangrijke thema's.

Vanaf komende zondag wordt er helemaal geen gas meer opgepompt uit het Groningenveld, vanwege het risico op aardbevingen. Alleen de gasvelden in de Noordzee leveren dan nog een substantiële hoeveelheid Nederlands gas. Het overgrote deel van het gas dat in Nederland wordt gebruikt, komt nu uit het buitenland.

Vanwege de oorlog in Oekraïne komt er ook geen pijpleidinggas meer uit Rusland. Nederland is daarom vooral afhankelijk van gas uit Noorwegen en vloeibaar gas (lng) uit de Verenigde Staten en het Midden-Oosten.

De totale hoeveelheid gas die Nederland importeert is groter dan de hoeveelheid die wordt gebruikt, omdat Nederland een doorvoerland is voor gas. Een deel van het gas gaat via Duitsland en België verder Europa in.

De capaciteit voor de import van vloeibaar gas uit andere werelddelen is flink uitgebreid. Zo is de Gate Terminal in Rotterdam vergroot en wordt ook de capaciteit van de nieuwe drijvende terminal in de Eemshaven verder opgeschroefd.

Vorig jaar waren er na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne grote zorgen over de leveringszekerheid vanwege het wegvallen van Russisch gas. Deze winter staat Nederland er veel beter voor, vertelt Bart Jan Hoevers, directeur van Gasunie Transport Services: "De gasopslagen zijn bijna voor 100 procent gevuld en dat is aan het begin van de winter de beste positie die je je gegeven de omstandigheden kan wensen."

Het vullen van de gasopslagen ging niet helemaal zonder slag of stoot. De Nederlandse overheid heeft via Energie Beheer Nederland bedrijven overgehaald om ondanks de hoge gasprijzen toch gas op te slaan voor komende winter. Het kabinet trok daar deze zomer nog 210 miljoen euro extra voor uit, om zo de vullingsgraad boven de 80 procent te krijgen.

Het gas dat Nederland importeert is niet direct geschikt voor de Nederlandse gasfornuizen en cv-ketels. Het Groningenveld bevat laagcalorisch gas en het importgas is hoogcalorisch. Nederlandse huishoudens worden niet gedwongen om andere apparatuur aan te schaffen omdat de Nederlandse overheid de komende jaren helemaal van het gas af wil.

Daarom voegt de Gasunie stikstof toe aan het importgas. Hierdoor lijkt het qua samenstelling op Gronings gas en is het geschikt om te koken en huizen mee te verwarmen. De hoeveelheid gas die van stikstof moet worden voorzien is fors toegenomen. Daarom is er een nieuwe stikstoffabriek gebouwd, naast de menginstallatie in het Groningse Zuidbroek.

Ondanks problemen bij de bouw is het gelukt om de fabriek dit weekend deels operationeel te hebben, op het moment dat het Groningenveld wordt gesloten.

In principe is er genoeg gas om de winter door te komen, maar de wereldwijde gasmarkt blijft krap en is daarmee extreem gevoelig voor prijsschommelingen. Zo steeg de gasprijs in Nederland flink omdat onderhoudswerkzaamheden aan een gasinstallatie in Noorwegen langer duurden dan was voorzien.

Een dreigende staking in Australië leidde ook in Nederland onmiddellijk tot hogere gasprijzen. Die prijzen worden gevormd door vraag en aanbod op de wereldmarkt en niet door de Gasunie.

Maar de kans dat de gasprijzen nog verder stijgen, is groter dan de kans op een daling op korte termijn, denkt Hoevers van Gasunie. "Op dit moment kost het gas 2,5 tot 3 keer zo veel als we gewend waren. Op het moment dat er nieuwe tegenvallers komen, zou de prijs verder kunnen stijgen. De ruimte omlaag is relatief beperkt omdat de markt op dit moment zo krap is. Mijn verwachting is dus dat de prijs nog wel even hoog blijft."

Vanwege de goed gevulde gasvoorraden kan Nederland ook een koude winter aan. Toch kan het in theorie nog spannend worden als zo'n koude winter samenvalt met technische problemen bij de aanvoer van gas uit het buitenland.

In dat geval zou ook de discussie over het oppompen van gas uit het Groningenveld weer kunnen oplaaien. Mede onder druk van het buitenland heeft Nederland de gasputten nog niet helemaal dichtgegooid. Vanwege de krapte op de internationale gasmarkt staat het Groningenveld nog een jaar op stand-by. Er kan als het nodig is nog Gronings gas gewonnen worden.

Aan de ene kant heeft het Groningse aardgas Nederland veel geld opgeleverd, aan de andere kant drijft het mensen in Groningen tot wanhoop:

In de strijd tegen overtollige kilo's hebben veel mensen de afgelopen maanden hun hoop gevestigd op twee middelen van een Deense farmaceut, waaronder een voor diabetespatiënten. Hoewel de fabrikant zelf zegt dat de medicijnen daar niet voor bedoeld zijn, laten ze de kassa's bij het bedrijf flink rinkelen. Novo Nordisk is uitgegroeid tot de meest waardevolle farmaceut van Europa, met een marktwaarde van zo'n 400 miljard euro.

De populariteit van de middelen is aangewakkerd door onder anderen Tesla-baas Elon Musk en prominente TikTok-gebruikers. Die zeggen dat ze kilo's kwijtraakten door diabetesmedicijn Ozempic en Wegovy, dat daarvan is afgeleid maar is bedoeld voor mensen met ernstige zwaarlijvigheid.

Ozempic en Wegovy zijn in de VS, Groot-Brittannië, Noorwegen, Duitsland en Denemarken op de markt gebracht. Het diabetesmedicijn Ozempic wordt in Denemarken vergoed, het obesitasmedicijn Wegovy niet. Het gevolg was een run op Ozempic door mensen met zwaar overgewicht.

Dat leidde ertoe dat huisartsenposten een stop invoerden, omdat de vraag naar het diabetesmedicijn ten koste ging van de aandacht voor andere patiënten. Afgezien van de beperkte beschikbaarheid waarschuwen deskundigen dat afslankmedicatie niet zomaar gebruikt moet worden, zeker niet om die paar vakantiekilo's kwijt te raken.

Ondanks alle mitsen en maren leggen de medicijnen het Deense bedrijf dus geen windeieren en dat in het jaar dat de farmaceut honderd jaar bestaat. Een eeuw geleden reisde August Krogh, een Deense arts en wetenschapper, samen met zijn vrouw Marie naar de VS om daar lezingen te geven.

Marie Krogh, ook arts, had diabetes en het echtpaar maakte een tussenstop bij een onderzoeksinstituut in Canada, waar met insuline tegen diabetes werd geëxperimenteerd. Zo werd de basis gelegd voor Novo Nordisk, dat nu al honderd jaar lang insuline maakt in het Scandinavische land.

Decennialang was Novo Nordisk een gewoon bedrijf in Denemarken, totdat de farmaceut in 2018 Ozempic op de markt bracht, gevolgd door Wegovy. Dat medicijn lijkt op Ozempic, maar dan met een hogere dosis semaglutide. Dat is een nagemaakt verzadigingshormoon dat in de darmen wordt aangemaakt en er in verhoogde concentratie toe leidt dat de eetlust verdwijnt en je daardoor afvalt. Het blijkt effectief voor mensen met zwaar overgewicht.

De medicijnen zijn daardoor een goudmijn geworden voor de fabrikant. "In een klein land als Denemarken heeft Novo Nordisk extra veel impact", zegt econoom Martin Jes Iversen, vice-decaan van de Copenhagen Business School. Bijzonder bij Novo Nordisk is dat niet alleen de ontwikkeling van medicijnen en de hoofdkantoren in Denemarken gevestigd zijn, maar ook de gehele productie. "Dat is ongebruikelijk voor een grote multinational. Meestal wordt de productie naar het buitenland verhuisd."

Bovendien is er het Novofonds, de meest vermogende maatschappelijke stichting ter wereld. Het Novofonds is grootaandeelhouder van Novo Nordisk met een meerderheid aan stemmen in de aandeelhoudersvergadering.

Iversen: "Het feit dat het farmaceutisch bedrijf wordt aangestuurd door een stichting, betekent dat er stabiliteit heerst rondom het eigenaarschap en het bedrijf een langetermijnstrategie van 10 à 20 jaar kan ontwikkelen. Bovendien is via het fonds vastgelegd dat er geïnvesteerd moet worden in Deens wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling." Zo werd het 'verzadigingshormoon', dat de basis vormt voor het nieuwe obesitasmedicijn, ontdekt en nagemaakt op de Universiteit van Kopenhagen.

Dat hormoon helpt mensen bij afvallen, zeggen de onderzoekers, maar het zal bij sommige mensen ook veel levensplezier wegnemen:

De ontwikkeling van het nieuwe type medicijn wordt als een doorbraak beschouwd in de behandeling van obesitaspatiënten. De ontdekker van het hormoon, de Deense professor Jens Juul Holst van de Universiteit van Kopenhagen, is er blij mee. Maar hij plaatst ook een kanttekening: "We moeten ons toch gaan afvragen hoe het komt dat we allemaal zo dik worden."

De verwachting is dat concurrenten, zoals het Amerikaanse bedrijf Eli Lilly, binnen een paar jaar een goedkoper alternatief met een iets andere samenstelling op de markt brengen. Dat hoeft niet per definitie een terugval voor Novo Nordisk te betekenen: door het vermogende Novofonds zal de farmaceut vermoedelijk steeds een stap voor blijven in de ontwikkeling van nieuwe medicijnen.

Het recente succes van Novo Nordisk heeft grote, positieve gevolgen voor de Deense economie. De centrale bank voorspelde voor dit jaar een economische groei van 0,9 procent. Daarbij werd vermeld dat als de multinational er niet was geweest, er van een groei geen sprake zou zijn.

"Eigenlijk kun je ons een beetje vergelijken met aasgieren." Zo stelt de onbekende koopjesjager Jerke Kooistra zich twee jaar geleden in De Telegraaf voor als nieuwe eigenaar van Big Bazar. "Hij is heer en meester in dit soort handel", prijst Michiel Witteveen van de Mirage Retail Group in hetzelfde interview Kooistra aan.

Het goedkoop kopen en verkopen van massapartijen leerde Kooistra van zijn grootvader. Opa Kooistra uit Dokkum ging in de jaren dertig met een bakfiets langs de huizen met koopwaar voor een dubbeltje.

Het korte interview in De Telegraaf blijkt een zeldzaamheid van de mediaschuwe ondernemer uit Friesland. Zijn handen jeuken om Big Bazar uit te breiden en winstgevend te maken, vertelt hij. Maar na Blokker en Mirage, bijt ook deze eigenaar zich stuk in de keten. En hoe dieper Big Bazar in de problemen raakt, des te moeilijker Kooistra te bereiken is. Niet alleen voor schuldeisers en journalisten, ook op rechtbankzittingen over niet-betaalde huur komt de ondernemer niet opdagen.

Kooistra vecht voor zijn bedrijf, zo reageert hij als de NOS hem in juli voor de eerste en tegelijk laatste keer aan de lijn krijgt. "Een fout in de agendering", legt hij uit. "Als zij niet akkoord gaan met een lagere huur, willen wij niet meer samenwerken. Dat gaat gewoon niet in de huidige marktomstandigheden", zegt hij over de verhuurders met wie hij al maanden in de clinch ligt.

Maar terwijl niemand er meer in gelooft, weet Kooistra toch tot twee keer toe een faillissementsverzoek van tafel te krijgen voor een afkoelingsperiode. Vorige week tovert hij een reddingsplan uit de hoge hoed via een gewezen schuldeiser, die nu 2 miljoen euro in de keten zou willen steken. Als de rechtbank in Leeuwarden weinig geloof heeft in de plannen, werpt Kooistra maandag de handdoek in de ring. Een dag later verklaart de rechtbank in Amsterdam de keten failliet.

De koopjesketen had het vanaf dag één lastig. Het was het antwoord van de Blokker Holding op de op=op-winkels die steeds meer en sneller klanten weglokten bij de gevestigde huishoudwinkels. Bij Xenos, Kruidvat, Trekpleister en vooral Action waren zelfs A-merken 30 tot zelfs wel 40 procent goedkoper.

Daar lag de familie Blokker al snel wakker van. Midden jaren tachtig werd al tot actie overgegaan met de lancering van Giraffe. De concurrent van het indertijd populair wordende Kwantum kon alleen amper winst maken. Daarop bedacht Blokker in 2003 het Holland Handels Huis. Het idee: een goedkope winkel die er toch exclusief uitziet. De reacties waren negatief. Klanten die aan de Mariastraat in Apeldoorn de eerste omgebouwde Giraffe binnenwandelden, moesten er niets van hebben.

Op dezelfde plek probeerde Blokker in 2007 weer een nieuwe formule: Big Bazar. Schappen van anderhalve meter hoog waardoor klanten hun koopjes makkelijker konden vinden, in plaats van tot aan het plafond rijzende volgepropte stellages. "Dat was waar we bij Holland Handels Huis opmerkingen over kregen", legde verkoopleider Michel Willems de nieuwe formule uit in dagblad De Stentor.

De nieuwe formule lijkt net op tijd gevonden. Tijdens de financiële crisis van 2008 stappen consumenten massaal over naar discounters. Deed in 2012 nog 40 procent van de Nederlandse huishoudens weleens boodschappen bij de Action, in 2017 was dat 75 procent.

Maar waar het discountshoppen goed was voor Big Bazar, daar trof het koopjesjagen eigenaar Blokker zelf. Na een volledig mislukte poging om de keten te verhippen, door onder meer actrice Sarah Jessica Parker voor een tv-commercial in te huren, moest de Blokker het mes zetten in alle winkels.

Tot verbazing van winkelstraatspecialisten wordt Big Bazar in de etalage gezet. "Blokker heeft veel concurrentie van de Action en daar was Big Bazar nou juist het antwoord op", stelde hoogleraar Kitty Koelemeijer.

Van een verkoop komt het niet. De familie geeft in 2019 de strijd op en doet het gehele concern na 122 jaar over aan bestuursvoorzitter Witteveen. Hij krijgt zelfs geld mee. Dochter Big Bazar blijft ondanks Witteveen verder afglijden. In 2021 mag Kooistra een poging wagen. De allerlaatste, zo lijkt het.

Philips heeft vanaf 2010 duizenden klachten van long- en apneupatiënten achtergehouden voor de Amerikaanse toezichthouder (FDA). Dat meldt NRC na onderzoek in samenwerking met onder andere het Amerikaanse onderzoekscollectief ProPublica.

Met een dataonderzoek werden 100.000 meldingen over problemen met de apparaten van Philips geanalyseerd. Daaruit zou volgens de krant naar voren komen dat het bedrijf 3700 meldingen alleen intern registreerde en deze dus tegen de regels in niet binnen dertig dagen meldde bij de FDA. De krant concludeert dat de eerste melding over schadelijke schuimdeeltjes dateert uit 2010.

In een reactie aan NRC stelt een woordvoerder van Philips dat het bedrijf "uit grote voorzichtigheid" oude klachten die "mogelijk verband hielden met het verslechterde schuim" alsnog naar de FDA heeft gestuurd. Van deze klachten had Philips "eerder vastgesteld dat die niet gerapporteerd hoefden te worden". Philips was voor de NOS niet bereikbaar voor commentaar.

In de zomer van 2021 startte Philips een terugroepactie voor ruim 15 miljoen beademingsapparaten vanwege de gezondheidsrisico's. Patiënten konden schadelijke schuimdeeltjes en gassen inademen bij gebruik.

Datzelfde najaar concludeerde de FDA al in een vernietigend rapport dat Philips vanaf 2015 weinig tot niets gedaan had met sterke waarschuwingssignalen over het gevaar van de apparaten.

Het rapport van de Amerikaanse toezichthouder verwees daarin naar een e-mailcorrespondentie tussen Philips en de fabrikant van het schuim in oktober 2015. Daarin zou Philips hebben geschreven dat er problemen waren en de fabrikant zou dat hebben bevestigd.

Eveneens uit onderzoek van NRC bleek dat Philips ook in Nederland heeft nagelaten een onderzoek in te stellen naar de dood van een Nederlandse patiënt die een apneu-apparaat van het bedrijf gebruikte.

De zoons van de 65-jarige man koppelen het gebruik van het apparaat aan de zeldzame longziekte idiopathische longfibrose, waaraan hun vader overleed. In februari 2023 stuurden zij een brief naar de Philips-directie.

Het bedrijf had de melding moeten doorsturen naar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, dat deed het niet en daarmee overtrad het de Europese wetgeving voor medische hulpmiddelen.

De Amerikaanse toezichthouder Federal Trade Commission (FTC) en zeventien Amerikaanse staten klagen Amazon aan vanwege misbruik van de monopoliepositie. Het is een van de grootste zaken ooit tegen het bedrijf.

De FTC beschuldigt Amazon ervan verkopers op het platform te straffen als zij hun waar voor lagere prijzen op andere platforms aanbieden. Hun producten zouden dan op Amazon een minder prominente plek krijgen.

Ook wordt het bedrijf er onder meer van beticht dat het winkeliers die via Amazon verkopen min of meer dwingt om gebruik te maken van de bezorgdiensten van het bedrijf. Tevens zou het bedrijf eigen producten op de website een hogere plek geven dan producten van concurrenten.

Daarnaast moeten bedrijven die verkopen via het platform volgens de FTC veel te veel winst afstaan. Amazon ontving in 2020 35 procent van de winst van deze bedrijven.

De rechtszaak dient in de staat Washington, waar het hoofdkantoor van Amazon staat. Het bedrijf stelt dat het leidt tot hogere prijzen en tragere bezorgingen als de FTC de zaak wint.

Volgens de FTC gaat de rechtszaak in eerste instantie om aansprakelijkheid van het bedrijf, maar niet uitgesloten wordt dat Amazon, als de FTC wint, ertoe wordt gedwongen om het bedrijf op te splitsen zodat het een minder dominante positie in het online verkooplandschap in zal nemen.

Na aankondiging van de rechtszaak verloor het aandeel van Amazon 3,7 procent op de Amerikaanse beurs. De FTC nam het bedrijf al eerder op de korrel. Zo klaagde de toezichthouder Amazon in juni aan omdat het consumenten zou misleiden om zich in te schrijven voor de abonneeservice Prime en het vervolgens lastig maakt om de abonneeservice stop te zetten. Amazon ontkent ook in die zaak iets fout te hebben gedaan.

Het is niet voor het eerst dat de FTC op wil treden tegen de vermeende monopoliepositie van een techreus. In 2020 startte de toezichthouder een rechtszaak tegen Facebook voor een monopolie op de markt van sociale media. De FTC wilde dat het bedrijf twee dochterbedrijven afstootte: Whatsapp en Instagram, die zaak loopt nog.

Tegen Google dient in de VS eveneens een grote zaak vanwege misbruik van de monopoliepositie.

Het aantal werkende Oekraïense vluchtelingen in Nederland is vergeleken met vorig jaar toegenomen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Vooral Oekraïense vrouwen zijn vaker gaan werken.

Eind 2022 had zo'n 44 procent van de Oekraïense vrouwen een baan. Zes maanden later was dat meer dan de helft. Ook bij mannen is een stijging te zien, al is die niet zo hoog als bij vrouwen. Inmiddels heeft 41 procent van de mannen een baan.

De helft van de Oekraïners is werkzaam in de zakelijke dienstverlening, waar uitzendbureaus onder vallen. Daarnaast zijn veel Oekraïners werkzaam in de bedrijfstak handel, vervoer en horeca. Wat opvalt is dat een groot deel van de vluchtelingen binnen een jaar van baan wisselde: zo'n 39 procent.

Oekraïners die na de Russische invasie in Nederland terechtkwamen, kunnen gelijk aan het werk. Zij hebben daarmee een uitzonderingspositie, want andere vluchtelingen van buiten de Europese Unie kunnen dat niet.

De zorgpremie is sinds de invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet in 2006 nog nooit zo hard gestegen, zo maakte verzekeraar DSW bekend. En komende jaren zal die premie nog verder oplopen, is de verwachting.

Waar wordt al dat geld aan uitgegeven en maken zorgverzekeraars nu hoge winsten? Die vragen beantwoorden we hieronder.

Bij alle zorgverzekeraars is de afgelopen jaren de zorgpremie flink gestegen. In onderstaande grafiek is te zien dat de basispremie in 2006 nog 88 euro per maand was en we dit jaar 137,50 euro betalen. Een stijging van 55 procent dus.

Maar daar zit wel een belangrijke kanttekening bij, want het zorgverzekeringspakket is sinds 2006 flink uitgebreid. Je krijgt voor die hogere premie dus ook veel meer zorg vergoed.

De basisverzekering is niet de enige manier waarop je meebetaalt aan de zorgkosten, want werkgevers betalen ook een deel mee via de inkomensafhankelijke bijdrage. Die bijdrage gaat volgend jaar iets omlaag.

Daarnaast gaat er ook nog een deel van het overheidsbudget naar de zorg. Als laatste betaal je zelf ook nog extra voor de zorg, via het eigen risico van 385 euro.

Alle zorgverzekeraars moeten op de website publiceren waar ze hun geld aan uitgeven. VGZ spendeert bijvoorbeeld dit jaar 73 euro per jaarpremie aan bedrijfskosten, terwijl dat bij Zilveren Kruis 57 euro is.

Ook het bedrag dat ze opzijzetten voor wanbetalers verschilt: bij DSW is dit 3 euro per premie, terwijl het bij het Zilveren Kruis 8 euro is.

Het overgrote deel van de zorgpremie geven verzekeraars uit aan zorg. Hieronder zie je bijvoorbeeld waaraan DSW het geld ongeveer zegt uit te geven:

Het kabinet had de zorgtoeslag dit jaar tijdelijk verhoogd om de koopkracht van mensen met lagere inkomens te verbeteren. Die verhoging wordt nu weer teruggedraaid.

Hoeveel zorgtoeslag mensen volgend jaar precies krijgen, wordt pas later bekendgemaakt. De verwachting is dat eenpersoonshuishoudens maximaal 1523 euro in een jaar krijgen en gezinnen maximaal 2913 euro. Dat is nog altijd een stuk meer dan in 2022.

Dat kan, omdat verzekeraars vaak korting geven als je je eigen risico verhoogt. Het verplicht eigen risico is 385 euro, dit kan je zelf met maximaal 500 euro ophogen. Dat leidt vaak tot een korting van zo'n 10 tot 20 euro per maand.

Dat is natuurlijk wel alleen goedkoper als je volgend jaar geen of nauwelijks zorg gebruikt.

Ook kun je mogelijk bij sommige zorgverzekeraars nog een budgetpolis nemen, die vaak een paar euro's per maand goedkoper is. Dan kun je vaak maar bij een klein aantal ziekenhuizen en zorgverleners terecht voor niet-spoedeisende zorg, voor de rest moet je bijbetalen.

Zorgverzekeraars mogen sinds 2006 geen winst meer uitkeren aan bijvoorbeeld aandeelhouders. Als zij meer binnenkrijgen dan ze uitgeven, komt dat dus bij hun financiële reserves.

Er zijn regels die ervoor moeten zorgen dat zorgverzekeraars genoeg geld in kas houden, zodat ze financieel gezond blijven. Die reserves bij zorgverzekeraars zijn dan ook groot, maar zijn de afgelopen jaren wel gedaald.

Dat komt mede doordat zorgverzekeraars de afgelopen jaren de stijging van de zorgpremie dempten, door een deel uit eigen kas bij te leggen. In 2022 was dat 72 euro per verzekerde, bij elkaar ruim 1 miljard euro.

DSW maakt dit jaar bekend dat niet meer te kunnen doen, waardoor er voor het eerst een kostendekkende premie aan klanten doorberekend wordt.

Zo'n kwart miljoen scheepsbemanningsleden die wereldwijd werken op ruim 10.000 schepen krijgen de komende jaren ten minste 6 procent meer loon. Dat staat in een overeenkomst tussen de internationale vakbond van transportarbeiders ITF en maritieme werkgevers.

De afspraak werd gemaakt tijdens onderhandelingen in Berlijn tussen de internationale vakbond en een samenwerkingsverband van werkgeversorganisaties. De afspraken voor zeevarenden vormen volgens de partijen de grootste collectieve arbeidsovereenkomst (cao) ter wereld. Grote reders uit onder meer Japan, Zuid-Korea en Taiwan zijn erin vertegenwoordigd.

De cao werd twintig jaar geleden in het leven geroepen om de belangen van bemanningsleden te behartigen die varen op zogeheten uitgevlagde schepen. Dat zijn schepen die onder een andere vlag varen dan die van het land waar ze vandaan komen. Vaak kiezen rederijen voor zo'n flag of convenience (gemaksvlag) om belastingvoordeel te behalen of strenge arbeidsvoorwaarden te ontwijken.

Vanaf 1957 begonnen havenarbeiders in Rotterdam deze schepen te boycotten, om zo betere arbeidsvoorwaarden voor de scheepsbemanningen af te dwingen. Dat leidde ertoe dat grote internationale rederijen die met gemaksvlaggen varen, afspraken gingen maken met de internationale vakbond ITF.

De ITF heeft wereldwijd 135 inspecteurs die controleren of de afspraken worden nageleefd. "Helaas komt het nog weleens voor dat we misstanden aantreffen", zegt Niek Stam, bestuurder van FNV Havens die deelnam aan de onderhandelingen in Berlijn. "Meestal gaat het om achterstallige loonbetaling. Als wij de reder daarover aanschrijven, wordt het doorgaans snel rechtgetrokken. Maar soms komt er ook arbitrage aan te pas."

Naast de salarisverhoging staan er in de nieuwe overeenkomst ook afspraken over veiligheid aan boord, tegengaan van discriminatie en werken met moderne technologie, zoals het gebruik van alternatieve brandstof.

Touroperator Vacansoleil heeft uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf kampt met schulden uit het verleden en is daardoor in de problemen gekomen. Ook de gestegen rente en de stijgende kosten door de inflatie spelen mee. Het personeel is vanmiddag ingelicht, zegt een woordvoerder tegen de NOS.

Vacansoleil vroeg vanmorgen uitstel van betaling aan bij de rechtbank Oost-Brabant, na een mislukte overnamepoging. Het bedrijf zegt dat de onderhandelingen met een potentiële koper op het laatste moment zijn mislukt.

Uitstel van betaling is doorgaans de opstap naar een faillissement. Er komt nu een bewindvoerder die onderzoekt of er nog mogelijkheden zijn voor een doorstart.

Tijdens de coronalockdowns kwam Vacansoleil, zoals veel operators en reisorganisaties, in problemen omdat alle vakanties moesten worden geannuleerd. Het bedrijf uit Eindhoven kwam die periode door dankzij NOW-steun. De woordvoerder van het bedrijf benadrukt dat vooral de schuldenlast het grote probleem is.

Vacansoleil heeft driehonderd mensen in dienst. Jaarlijks vervoert het naar eigen zeggen bijna een half miljoen vakantiegangers naar 22 Europese landen.

Mensen die tegen problemen aanlopen met hun boeking, moeten zich eerst melden bij de organisatie waar de reis is geboekt. Mocht de touroperator binnenkort failliet gaan, dan kunnen klanten een vergoeding aanvragen bij het garantiefonds SGR. Daar is Vacansoleil bij aangesloten.

Big Bazar is door de rechtbank Amsterdam failliet verklaard. De koopjesketen kampt met langlopende huurachterstanden, wanbetalingen aan leveranciers en een belastingschuld van bijna 10 miljoen euro. Gisteren liet eigenaar Jerke Kooistra via zijn advocaat al weten dat hij de handdoek in de ring gooit.

Bij de rechtbank dienden vanmorgen vijf faillissementsaanvragen van schuldeisers, onder meer van voormalig eigenaar Mirage. Big Bazar hoopte gisteren nog bij de rechtbank in Leeuwarden in een andere zaak een afkoelingsperiode te kunnen krijgen. Toen de rechter hier niet in mee ging, viel het doek zo goed als definitief. "We hebben gevochten, maar weten waar de grens ligt en die is bereikt", liet Kooistra via zijn advocaat weten.

Uit de stukken die Big Bazar eerder aan de rechter overhandigde bleek dat de achterstallige betalingen inmiddels zijn opgelopen tot meer dan 30 miljoen euro.

Directeur Kooistra beloofde schuldeisers verschillende keren om te betalen, maar die belofte werd niet nagekomen. Om die reden vroegen in ieder geval 29 verschillende partijen een faillissement aan. Daaronder zaten voormalig moederbedrijf Mirage, winkelcentrumbedrijf Wereldhave, particuliere verhuurders en leveranciers.

Volgens Big Bazar zijn de problemen ontstaan door de naweeën van corona, te hoge huren voor winkelpanden en teruglopende klandizie door economische tegenwind. Via een zogeheten WHOA-procedure probeerde Kooistra nog via de rechter tijd de winnen om er samen uit te komen met de schuldeisers.

Ook vroeg het personeel van Big Bazar tevergeefs om een herstructureringsdeskundige, een soort externe bedrijvendokter. Volgens de rechtbank kon Big Bazar echter niet aantonen dat er zicht was op nieuwe geldschieters. Ook bleven de schulden tijdens de rechtszaken oplopen. Extra tijd zou niet in het voordeel zijn van de schuldeisers, aldus de rechter.

Vakbond CNV noemt het faillissement een harde klap voor de ongeveer 1300 medewerkers van Big Bazar. "Zij hebben zich tot het laatste moment keihard ingezet om hun winkel overeind te houden", zegt vakbondsbestuurder Erik Maas. Of de keten via een nieuwe eigenaar een doorstart kan maken betwijfelt hij: "Eigenlijk ging het vanaf de oprichting al niet goed met Big Bazar. Het aantal filialen groeide wel, maar de keten werd nooit winstgevend."

Vorige week vroeg elektronicaketen BCC vanwege "aanhoudende en toenemende zware marktomstandigheden" uitstel van betaling. Dit werd gedaan door Mirage Retail Groep. Uitstel van betaling is doorgaans de opmaat van een faillissement.

Elkaar de hand schudden of dicht bij elkaar staan, we doen het sinds de afschaffing van de coronamaatregelen weer. Maar elke dag wind en weer trotseren om op kantoor te werken is nog wel een grote stap. In 2022 werkte nog altijd 45 procent van de werknemers (deels) thuis.

Vandaag stemt de Eerste Kamer over de nieuwe thuiswerkwet, die het voor werknemers makkelijker maakt om daar afspraken over te maken. De initiatiefwet van GroenLinks en D66 werd 5 juli al met een grote meerderheid van 125 stemmen voor aangenomen in de Tweede Kamer.

Het is eigenlijk een bezegeling van wat al gebeurt, zegt arbeidsmarktdeskundige Ton Wilthagen. "De meeste werknemers en werkgevers komen er wel uit bij het maken van afspraken over thuiswerken, maar deze wet geeft werknemers een steuntje in de rug als het niet lukt."

Als de initiatiefwet 'Werken waar je wilt' wordt aangenomen kunnen werkgevers niet zomaar een verzoek voor thuiswerken afwijzen. Op basis van 'redelijkheid en billijkheid' wordt dan op dezelfde manier gekeken naar verzoeken over thuiswerken als naar wensen om meer of minder te werken.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW ziet al dat veel bedrijven afspraken hebben gemaakt over thuiswerken. "Dit gaat heel goed", zegt woordvoerder Mieke Ripken. "Hoe vaak de wet ook echt nodig zal zijn weet ik dan ook niet."

De wet is lichter voor werkgevers door de formulering van 'redelijkheid en billijkheid' dan het eerdere voorstel, waarbij verzoeken alleen afgewezen zouden kunnen worden bij 'zwaarwegende bedrijfsbelangen'. Ripken: "Dit is voor ons heel belangrijk. Het zorgt voor meer evenwicht tussen de belangen van werkgevers en werknemers."

Annet de Lange uit, bijzonder hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie, vindt het positief dat flexibiliteit meer wordt vastgelegd. "Dan word je gesteund door de wet als werknemer van werkgevers, die nu nog heel wisselend omgaan met thuiswerken."

Thuiswerken heeft veel voordelen volgens De Lange. Zo blijkt uit onderzoek dat het grotere gevoel van zelfstandigheid tot een hogere productiviteit leidt en dat het goed is voor de werk-privébalans. Daarnaast is het duurzamer omdat je niet deelneemt aan het verkeer.

"De gemiddelde cijfers zijn positief", zegt De Lange. "Maar we zien ook kwetsbare groepen, zoals jongeren, waar er risico op productiviteitsverlies is wanneer er niet genoeg steun vanuit de werkgever wordt georganiseerd."

En er is een groot punt waaraan in de wet voorbij wordt gegaan, zegt Wilthagen. Als je thuiswerkt ben je uit het oog van de werkgever, terwijl deze wel verantwoordelijk is voor je werksituatie thuis.

"Ik merk dat ondernemers zich afvragen of het terecht is dat zij verantwoordelijk moeten zijn voor een plek die ze nooit zien. Ben je bijvoorbeeld verantwoordelijk voor gehoorschade als werknemers thuis in een lawaaiige omgeving werken? Of in een slechte houding aan de eettafel zitten te werken?"

Marjet Winsemius van Stichting Voor Werkende Ouders is positief over de wet. Ze ziet vaak dat werkgevers terugkomen van thuiswerk-verworvenheden. "Een goed idee dus om dit te verankeren."

Vooral omdat veel ouders ermee geholpen zijn in tijden van personeelstekort bij de kinderopvang. "Nu zie je wel dat er afspraken worden gemaakt, maar dan is vaak de eis dat je op maandag en dinsdag wél naar kantoor komt. Dat zijn nou precies de dagen waarop er vaak geen opvang is."

Hetzelfde geldt voor mantelzorg. "Er is een generatie werkenden die alle zorg draagt voor andere generaties." Met de toenemende vergrijzing is het volgens haar dus goed dat er meer mogelijkheden voor thuiswerken zijn.

Het spant er nog een beetje om of de wet wordt aangenomen in de Eerste Kamer, waar de verhoudingen anders liggen dan in de Tweede Kamer. De partij met de meeste zetels, BBB, heeft aangegeven tegen de wet te stemmen, net als onder meer PVV.

De initiatiefnemers GroenLinks/PvdA en D66 zullen in ieder geval wel voor de wet stemmen, net als het CDA. De VVD wilde nog niet zeggen hoe er gestemd zal worden.

De maandelijkse premie van de basisverzekering gaat bij zorgverzekeraar DSW volgend jaar met 11,50 euro omhoog. Klanten van deze verzekeraar gaan daardoor 149 euro per maand betalen.

DSW voert daarmee de grootste stijging van de zorgpremie door sinds de introductie van de Zorgverzekeringswet in 2006. De zorgtoeslag vanuit de overheid gaat volgend jaar juist omlaag, naar maximaal 127 euro per maand.

Volgens DSW groeit het aantal mensen dat een betalingsregeling aanvraagt of zorg mijdt. "We maken ons zorgen", zegt directeur Aad de Groot. "We denken dat de stijging een keer moet stoppen, omdat de grenzen aan wat betaalbaar is voor de mensen is bereikt."

Meerdere factoren zijn van invloed op de oplopende zorgkosten. De zorg heeft net als iedereen te maken met hoge inflatie, waardoor bijvoorbeeld ook de lonen flink stijgen. Daarnaast maken steeds meer mensen gebruik van zorg, mede omdat het aantal ouderen in ons land groeit.

Afgelopen jaren gebruikten DSW en andere zorgverzekeraars hun financiële reserves om de stijging van de zorgpremie te dempen. Dat kan volgens DSW niet meer. "De bodem is nu bereikt", zegt De Groot. "Daardoor hebben we dit jaar voor het eerst een kostendekkende premie."