De beurswaarde van Apple is met 200 miljard dollar gedaald na berichten dat China het gebruik van iPhones door overheidsmedewerkers wil inperken. Het aandeel daalde de afgelopen dagen met ruim 6 procent. Daarbij moet worden aangetekend dat de beurswaarde nog altijd zo'n 2,8 biljoen dollar is, ofwel 2800 miljard dollar. Ook de beurskoersen van een aantal leveranciers van Apple daalden.

The Wall Street Journal meldde woensdag dat overheidsmedewerkers in China voor hun werk niet langer gebruik mogen maken van iPhones en telefoons van andere buitenlandse merken. Persbureau Bloomberg meldt dat het verbod ook geldt voor werknemers van staatsbedrijven en overheidsinstellingen. Eerder werd duidelijk dat bepaalde ambtenaren van de Chinese regering al te maken hadden met restricties voor het gebruik van de populaire telefoon.

China is de op twee na belangrijkste afzetmarkt voor Apple en daarmee goed voor 18 procent van de omzet van de techgigant. Daarnaast is China het land waar de meeste Apple-producten worden geproduceerd.

In Peking hield het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zich op de vlakte. "Producten en diensten van elk land zijn welkom op de Chinese markt, mits ze zich houden aan de Chinese wetten en regels", zei een woordvoerster. Vanuit Apple is geen verklaring gekomen.

De berichten over de restricties komen in aanloop naar nieuwe modellen van de iPhone, die naar verwachting volgende week worden gepresenteerd. Onlangs lanceerde ook het Chinese Huawei zijn nieuwste toestel, dat qua kracht en snelheid de concurrentie met de iPhone moet kunnen aangaan.

Tussen China en de VS zijn oplopende spanningen over onder meer chiptechnologie. De Amerikanen hebben stevige sancties opgelegd aan Peking om te voorkomen dat de Chinese chipsector te hard groeit. In Nederland gelden er sinds 1 september nieuwe beperkingen voor de export van chipmachines van fabrikant ASML uit Veldhoven.

De verpakkingsbranche krijgt tot begin volgende maand om een verbeterplan in te dienen om voldoende plastic flessen met statiegeld in te zamelen. Dat laat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) weten. De toezichthouder heeft de brancheorganisatie Stichting Afvalfonds Verpakkingen vandaag officieel gewaarschuwd dat het doel om flesjes in te zamelen niet wordt gehaald.

In de brief schrijft de ILT dat er een analyse en verbeterplan wordt verwacht waarmee de inzameldoelen wel worden gehaald. Slechts 68 procent in plaats van het wettelijk vastgelegde inzameldoel van 90 procent wordt nu gehaald. "Dat is een overtreding", benadrukt de ILT

Daarbij heeft de ILT bij het Afvalfonds ook cijfers gevorderd over onder meer inzamelcijfers per merk, het aantal flessen dat vrijwillig onder het statiegeldsysteem valt en de hoeveelheid inzamelautomaten en andere inzamelpunten.

Voor het aanleveren van het verbeterplan krijgt het fonds tot begin oktober de tijd, laat een woordvoerder van de ILT desgevraagd weten. "De ILT zal de gevorderde gegevens van het Afvalfonds Verpakkingen analyseren en gebruiken bij het beoordelen van het verbeterplan. Daarna kijkt ILT of het aanleiding geeft tot vervolgstappen." Op de precieze vervolgstappen wil de ILT nog niet vooruitlopen.

Demissionair staatssecretaris Heijnen uitte vanmorgen haar onvrede over de inzameling van flesjes met statiegeld. Dat slechts 68 procent is gehaald, noemde zij "ronduit teleurstellend.

Heijnen verklaarde er bij het Afvalfonds Verpakkingen op te hebben aangedrongen om snel verbetering te laten zien. Het Afvalfonds is opgericht door het bedrijfsleven en regelt de inzameling van plastic flessen en blikjes. Pas volgend jaar komen cijfers over de inname van blikjes met statiegeld.

De invoering van de inzameling van blikjes verliep niet zonder problemen:

Het is één van de grootste infrastructurele projecten van Nederland: de Delta Rhine Corridor. Het omvat meerdere pijpleidingen voor het transport van grote hoeveelheden chemische stoffen vanuit de Rotterdamse haven naar de grote industriecomplexen in Limburg en Duitsland. Maar hoewel het kabinet deze maand wil beslissen welke pijpleidingen er komen te liggen, is er voor een deel daarvan nog geen investeerder gevonden.

Het plan, gepland voor 2028, omvat een kabel voor gelijkstroom en zes buisleidingen: voor waterstof, aardgas, CO2, lpg, ammoniak en propeen. Het prijskaartje daarvan is ruim 10 miljard euro. Onduidelijk is nog welk deel daarvan de overheid betaalt, welke het bedrijfsleven én welke bedrijven überhaupt zullen investeren.

Waterstof en CO2 zijn met name van belang voor de energietransitie. Nederland en Duitsland willen investeren in een waterstofeconomie en met de CO2-buis kan de door de industrie uitgestote koolstofdioxide worden opgeslagen in lege gasvelden onder de Noordzee. Duitsland heeft de komende jaren daarnaast aardgas nodig voor de Energiewende. Rotterdam wil met de Corridor in de toekomst de belangrijke doorvoerhaven blijven die het nu nog is voor fossiele brandstoffen.

Bij de leidingen voor lpg, ammoniak en propeen weegt veiligheid zwaar. De licht ontvlambare stoffen vinden hun weg nu vooral over het spoor. Maar dat transport loopt tegen grenzen aan. Nu al worden de veiligheidsmarges op het traject tussen Rotterdam en Venlo - waar een kwart miljoen mensen aan of dichtbij het spoor wonen - overschreden. Zij zien de "giftreinen" dan ook liever vandaag dan morgen verdwijnen.

Dion van der Sanden woont vlakbij het spoor waarover 'giftreinen' rijden. "Als hier iets gebeurt, moet je zien weg te komen."

Bedrijven zien wel brood in de gelijkstroomkabel (Tennet) en de leidingen voor waterstof, aardgas en CO2 (Shell, het Duitse energiebedrijf OGE, chemiebedrijf BASF en Gasunie). Maar rond de 'veiligheidsbuizen' voor lpg, propeen en ammoniak blijft het vooralsnog stil.

Gezien de miljardeninvesteringen die de aanleg kost zullen afnemers al snel tientallen miljoenen per jaar moeten ophoesten. En al gaat het in Limburg om gevestigde kapitaalkrachtige multinationals, de ondernemersrisico's om zich voor decennia financieel vast te leggen zijn groot. "We weten niet hoe de economie er over dertig jaar uitziet, of welke alternatieve stoffen er dan beschikbaar zijn", zegt Loek Radix, directeur van chemische bedrijventerrein Chemelot.

Ondergronds vervoer van lpg, propeen en ammoniak mag dan veiliger zijn, de winstgevendheid hiervan is nog onzeker, mede omdat ook de Duitse industrie zich niet definitief aan de Delta Rhine Corridor heeft verbonden.

Veiligheid is ook een maatschappelijk belang, zegt Radix. De overheid zal dan ook garant moeten staan voor de financiële risico's, vindt hij. Anders zouden de bedrijven kunnen kiezen voor de Antwerpse haven, dat ook buisleidingen naar Limburg en het Ruhrgebied aan wil leggen.

Maar waar het Rijk wel geld steekt in de waterstofbuis, is overheidsfinanciering voor de buizen met chemische stoffen volgens energie-minister Rob Jetten "vooralsnog niet aan de orde". Het betreft "een private aangelegenheid" die vraagt om "private investeringen", zegt Jetten in antwoord op vragen van Nieuwsuur.

Het ministerie, Shell en Gasunie willen dat bedrijven dit jaar toezeggingen doen over de aanleg van buizen of afname van vervoerde stoffen. Meldt niemand zich voor de veiligheidsbuizen "dan zou het zo kunnen zijn dat we zonder die buizen beginnen", zegt Helmie Botter, manager waterstof bij Gasunie.

De leidingen voor de chemische stoffen zullen dan later of helemaal niet worden aangelegd. Het demissionaire kabinet bepaalt op 18 september voor welke buisleidingen zij toekomst zien. Heeft zich dan geen investeerder gemeld, dan vallen de leidingen voor chemische stoffen voorlopig af.

De huurprijzen van woningen lagen in juli gemiddeld 2 procent hoger dan een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. De stijging is een procentpunt minder dan het jaar daarvoor.

Sociale huurwoningen van woningcorporaties werden nauwelijks duurder: hier lag de gemiddelde stijging op 0,1 procent. Dat komt mede doordat bepaalde groepen recht hadden op huurverlaging. Vorig jaar ging de huur van corporatiewoningen in de sociale sector nog omhoog met gemiddeld 2,6 procent.

Sociale huurwoningen van andere verhuurders werden 3,7 procent duurder. Dat was een jaar eerder nog 2,8 procent. Ook in de vrije sector was de huurstijging groter dan vorig jaar: van 3,8 procent naar 4,5 procent.

De huren worden elk jaar over het algemeen op 1 juli verhoogd. Een uitzondering kan worden gemaakt bij een bewonerswisseling. De huur kan dan tussentijds worden verhoogd, vaak met een hoger percentage.

Gemiddeld stegen de huren bij bewonerswisselingen het afgelopen jaar met 10,9 procent., de grootste stijging sinds 2014. Vorig jaar was het 9,7 procent.

De huurstijgingen zijn het afgelopen jaar beperkt gebleven doordat het maximale stijgingspercentage in de vrije sector nu anders wordt berekend. Vroeger stegen de huren mee met de inflatie, maar toen die vorig jaar boven de 10 procent kwam, is het systeem veranderd.

De huren zijn nu gekoppeld aan de loonontwikkeling. In de vrije sector mogen ze maximaal 1 procentpunt meer stijgen dan de lonen.

In de sociale sector stelt de overheid elk jaar de maximale stijging vast. Die was voor dit jaar gelijk aan de gemiddelde loonstijging van 3,1 procent. Voor huurders met een relatief hoog inkomen kon de stijging wel wat hoger zijn.

Philips heeft in de Verenigde Staten een schikking gesloten met klanten in de zaak rondom de slechte apneu-apparaten. De apparaten van het zorgtechnologiebedrijf zouden gezondheidsklachten hebben opgeleverd.

Alle patiënten, ziekenhuizen en slaaplaboratoria die in aanmerking komen, krijgen een geldbedrag van Philips, afhankelijk van welk type apparaat ze gebruikten en welke garantie daarop gold. Gebruikers die het gemankeerde apneu-apparaat hebben ingeleverd, krijgen ook extra geld uitgekeerd.

Philips stelt in een persbericht dat deze schikking geen bekentenis is van schuld of erkenning van kwade opzet.

In de VS lopen drie grote rechtszaken tegen het bedrijf, deze schikking is er daar één van. Het gaat nu alleen om klanten van Philips die economische schade hebben geleden, mensen die het apparaat hebben gekocht en nu schade claimen omdat het gekochte apparaat niet aan hun eisen voldoet.

De andere twee zaken die nog lopen gaan over persoonlijk letsel en voor mensen die vallen onder medisch monitoren oftewel patiënten die nu nog geen klachten hebben maar eventueel in de toekomst wel.

Zo'n 50.000 andere mensen hebben zich bij het bedrijf gemeld om er voor te zorgen dat een eventuele zaak van hen niet verjaart. Zij houden het recht om een klacht in te dienen, maar hebben dat nu nog niet gedaan. Over hoeveel mensen het precies gaat in de apneu-affaire, doet het bedrijf geen uitspraken.

Hoeveel de schikking Philips uiteindelijk gaat kosten hangt onder andere af van hoeveel patiënten meedoen. De eerste betalingen aan patiënten worden begin volgend jaar verwacht. Volgens een woordvoerder van het bedrijf neemt een derde partij straks contact op met klanten over de uitbetaling.

Voor de juridische afhandeling van deze rechtszaak zette het bedrijf in het eerste kwartaal al 575 miljoen euro opzij. Dat bedrag kwam bovenop de miljard euro die het bedrijf al vrijmaakte voor de terugroepactie van de apneu-apparaten.

Goede doelen, sportverenigingen en kerken zullen in de toekomst minder vaak door een bank worden gecontroleerd. Omdat deze non-profit organisaties relatief weinig te maken hebben met witwassen of terrorismefinanciering zullen ze ook minder last krijgen van bankonderzoeken, blijkt uit nieuwe richtlijnen van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

In de afgelopen jaren werd het voor de non-profit sector moeilijker om zaken te doen met banken vanwege strenge klantonderzoeken, opgezet om te voldoen aan anti-witwasregels. Banken namen daarvoor duizenden extra werknemers aan.

Stichtingen en verenigingen zijn voor criminelen aantrekkelijke rechtsvormen om geld wit te wassen. Ze hoeven niet erg transparant te zijn en bijvoorbeeld niet altijd een jaarrekening te publiceren. Door de intensieve bankonderzoeken die veel non-profit organisaties daarom moesten ondergaan, namen hun administratieve lasten toe en kon het soms lang duren voordat een bank goedkeuring gaf om een rekening te openen of te beheren.

Met de nieuwe richtlijnen willen banken een betere balans vinden: strenger zijn waar het nodig is en soepeler waar het kan. "Als een sportclub een nieuwe penningmeester heeft, gaan we niet meer elk klein detail van die persoon onder de loep nemen voordat we toegang geven. Op die manier gaan we geen grote witwasacties ontdekken", zegt een woordvoerder.

De nieuwe werkwijze van de banken benoemt factoren die het risico op witwassen kunnen verminderen, naast het transparant zijn over financiën door het publiceren van jaarrekeningen bijvoorbeeld het hebben van een keurmerk dat goede doelen controleert en goedkeurt.

Door de nieuwe werkwijze hopen de banken meer aandacht te kunnen besteden aan organisaties en bedrijven die meer risico lopen op witwas-operaties. Zo wordt werken in een land waartegen sancties gelden onder meer gezien als risicoverhogende factor.

Voorzitter van de bankenvereniging Medy van der Laan onderstreept het belang van non-profit organisaties in de maatschappij en kondigt aan dat haar vereniging van plan is om ook nieuwe richtlijnen te ontwikkelen voor andere risicovolle sectoren, zoals sekswerkers, autobedrijven en cryptobedrijven.

Om de treinen ook de komende jaren op wind- en zonne-energie te laten rijden, stapt NS van Eneco over naar de Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij (PZEM) en Shell. Hoewel NS meer kwijt zal zijn, zegt het bedrijf de prijs van een treinkaartje niet extra te verhogen.

Tegelijk sluit de vervoerder niet uit dat een treinrit duurder of goedkoper wordt als er toch iets verandert in de stroomprijs. Wel kreeg NS vorige maand van demissionair staatssecretaris Heijnen van Infrastructuur toestemming om de komende twee jaar de prijs van treinkaartjes extra te verhogen dan normaal gebeurt. Het bedrijf mag de kaartjes in twee stappen in totaal 7 procent extra verhogen vanwege de hoge inflatie. Ook denkt NS na over een spitstoeslag.

NS stapte in 2017 als eerste landelijk vervoersbedrijf ter wereld volledig over op windstroom. Daarmee rijdt NS naar eigen zeggen klimaatneutraal. Vanaf 1 januari 2025 stapt NS van Eneco over naar de nieuwe leverancier. PZEM zal hierin de elektriciteit leveren, waarbij Shell de certificaten levert om te bewijzen de stroom ook echt groen is.

"Hiermee wordt gegarandeerd dat er op jaarbasis in Europa net zoveel elektriciteit via zon en wind wordt opgewekt als NS verbruikt voor het rijden van treinen", stelt NS. Het contract gaat in 2025 in.

Met 1,2 TWh per jaar gebruikt NS naar eigen zeggen 1 procent van totale Nederlandse energieverbruik. Het is net zo veel als de hele stad Amsterdam per jaar aan stroom verbruikt. Als grootste vervoerder gaat 85 procent van de stroom op aan treinen van NS. Door energiezuinig te rijden, met bijvoorbeeld efficiënt optrekken en remmen, probeert NS minder stroom te verbruiken.

Directielid Tjalling Smit erkent dat de keuze voor Shell nogal opmerkelijk overkomt. "Ik kan weinig zeggen over het algemene duurzaamheidsniveau van Shell. Maar de groene certificaten die wij van hen afnemen voldoen aan alle externe, wettelijke, eisen én aan de eisen van NS. En wellicht helpt deze nieuwe samenwerking Shell om ervaring op te doen die ze vervolgens ook elders toe kan passen."

Wel stelt NS dat de kosten voor energie de komende jaren hoger zullen zijn dan onder het oude energiecontract. Maar omdat die prijs al was meegenomen in de inflatie zal er volgens NS niets veranderen in de prijskaartjes. "Alleen als in de toekomst de prijs van energie hoger of veel lager uitvalt dan de inflatie, dan kan de prijs van het treinkaartje daarop naar boven of naar beneden worden bijgesteld."

Toch wordt het nieuwe energiecontract voor slechts drie jaar afgesloten. Dat komt volgens directielid Tjalling Smit door de onzekerheid op de energiemarkt door de oorlog in Oekraïne. Omdat energieleveranciers vanwege de onzekere tijden liever geen langetermijncontracten willen afsluiten is gekozen voor een kortlopend contract.

In het volgende contract, dat afgesloten wordt voor na 2027, wil NS op dagen als de zon niet schijnt en het windstil is ook groene stroom blijven ontvangen, en geen fossiele zoals nu nog gebeurt.

Het besluit van de gemeente Amstelveen om handen af te trekken van het Cobra Museum is overhaast genomen. Dat zegt directeur Stefan van Raay van het zwaar verlieslijdende museum voor moderne kunst in gesprek met de NOS. "Wij zijn erg geschrokken. Maar we kunnen nog de tijd nemen om samen naar een oplossing te zoeken."

Voor het Cobra Museum dreigt na bijna dertig jaar het doek te vallen, omdat de gemeente Amstelveen weinig vertrouwen meer heeft in de financiën van de instelling. Op basis van het verlies van 350.000 euro over 2022, twijfelde het college al om de komende periode jaarlijks ruim 1,2 miljoen euro aan subsidie te geven. De risico's werden onverantwoord geacht toen twee wekengeleden bleek dat het verlies dit jaar met 700.000 euro nog groter zou worden dan gedacht.

Van Raay wijt die rode cijfers aan de zonnige junimaand. "Dan komen bezoekers niet. Dat is een landelijke trend. Overal gingen de bezoekersaantallen met bijna 60 procent omlaag. Wij hebben dit enorm gevoeld."

Het museum wil zoeken naar een oplossing om financieel gezond te worden, maar de directie kan nu nog geen concrete opties noemen. Over een fusie met een ander museum in Amstelveen of Amsterdam is Van Raay weinig concreet. "We zouden hier naar kunnen kijken, maar proactief zijn we nog nooit benaderd."

Eerder is volgens hem al eens onderzocht of het Cobra Museum zou kunnen samengaan met het glaskunstmuseum Jan uit Amstelveen. "Maar we zagen geen reductie aan kosten of extra culturele waarde. Ook Jan wilde het niet."

Daarbij zit het het museum dwars dat de economie van Amstelveen indirect zou verdienen aan de bezoekers. "Zelfs als je de subsidie ervan aftrekt brengen wij 2,5 tot 3 miljoen euro per jaar binnen. Mensen gaan winkelen en eten in het Stadshart. Ze parkeren er of gebruiken een andere manier van transport. Amstelveen en het Cobra Museum kunnen niet zonder elkaar. Als het Cobra Museum verdwijnt, dan is het nog maar de vraag of mensen naar Amstelveen komen en hier geld uitgeven."

De gemeenteraad debatteert vanavond over de subsidie aan het Cobra Museum. Over een week wordt hierover een besluit genomen.

De trend van almaar stijgende prijzen in de supermarkt is ten einde, concludeert data- en insightsbedrijf Hiiper. Het bureau maakte op verzoek van de NOS een nieuwe analyse van de supermarktprijzen en kassabonnen.

Vergeleken met maart zijn consumenten voor veel producten goedkoper uit aan de kassa. Toch lijkt het er niet op dat de prijzen op termijn terugkeren naar die van voor de oplopende inflatie. "In totaal betaal je nog altijd ruim 11 procent meer voor je boodschappen dan vorig jaar", zegt Joep Smeets, directeur van Hiiper.

Voor het onderzoek is opnieuw gekeken naar de prijzen van producten, waarbij aan dagelijkse boodschappen meer waarde wordt toegekend dan aan producten die minder vaak worden gekocht. Zo bleek twee maanden geleden nog dat alleen komkommers, aardbeien, aubergines en meloenen goedkoper waren dan een jaar geleden.

Die trend van dalende prijzen op gebied van groente en fruit zet nu door. Inmiddels is een komkommer gemiddeld 10 procent goedkoper dan een jaar geleden. Vergeleken met de prijspiek in maart is een komkommer zelfs 34 procent goedkoper.

Wel zijn tomaten, broccoli en bananen nog altijd duurder dan een jaar geleden. "Dit wordt slechts beperkt veroorzaakt door het seizoenseffect."

Zuivel, kaas en eieren zijn 3 procent goedkoper dan in maart.

Tegenover de dalingen staan prijsstijgingen van bijvoorbeeld diepvriesproducten. Die zijn nu ruim 16 procent duurder dan een jaar geleden. Hetzelfde geldt voor koek en chocolade. Dat lijkt het gevolg van de hoge prijzen van cacao en suiker.

Sinds begin vorig jaar is koek en chocolade elke maand duurder geworden, zegt Smeets. Volgens hem is de piek in prijsverhogingen bij deze producten nog niet bereikt.

Vorige maand beloofde Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn, de prijzen waar mogelijk te verlagen. Zowel Albert Heijn als Jumbo zetten daarom hun huismerken steeds prominenter in de etalage.

Het Kadaster beperkt vanaf volgende maand het aantal mensen dat adressen op naam kan opzoeken in de registers. Alleen notarissen, deurwaarders, makelaars, financiële ondernemingen en overheidsorganisaties kunnen nog volledig gebruik maken van die functie.

Zakelijke gebruikers die niet onder één van deze beroepen vallen, moeten voortaan per dossier een aanvraag doen bij het Kadaster. De informatie wordt dan na goedkeuring pas vrijgegeven.

In het Kadaster is - tegen betaling - allerlei informatie in te zien over een adres, bijvoorbeeld wie de eigenaar is van een huis, hoeveel ervoor is betaald en welke hypotheek op de woning is afgesloten. Bedrijven kunnen op een afgeschermd deel ook op naam zoeken, om bijvoorbeeld te zien welke huizen in het bezit van iemand zijn.

Vorige maand onthulde RTL Nieuws dat dit afgeschermde deel gemakkelijk voor iedereen was in te zien, bijvoorbeeld door registratie als een professioneel bedrijf. Zo konden kwaadwillenden woonadressen van onder anderen rechters, advocaten, politici en bijvoorbeeld ex-partners opvragen.

Het Kadaster voert ook nog andere maatregelen in om misbruik tegen tegen te gaan. Zo wordt het voor bepaalde beroepen, zoals journalisten, rechters en advocaten, makkelijker om adressen af te schermen als er een mogelijke dreiging is.

Daarnaast wordt beter bijgehouden wie wat opzoekt in de registers, zodat politie en justitie kunnen nagaan wie mogelijk adresgegevens heeft gelekt. Vanaf 2024 moeten professionele gebruikers daarnaast inloggen met eHerkenning, een soort DigiD voor bedrijven, om gegevens op te vragen.

De mogelijkheid om via een adres vastgoed op te zoeken, wordt niet afgeschermd. De registers van het Kadaster moeten volgens de wet juist openbaar zijn, zodat iedereen kan opzoeken wie eigenaar is van grond of gebouwen.

Opnieuw zit een winkelketen in de problemen. Modeketen Shoeby kan niet alle rekeningen betalen. Om te voorkomen dat de keten met zo'n 240 vestigingen de deuren moet sluiten, wordt geprobeerd een akkoord te sluiten met schuldeisers.

Dat blijkt uit een brief van Shoeby aan schuldeisers en leveranciers, die vakblad RetailTrends in handen heeft. Daarin wordt geschreven dat zonder akkoord het bedrijf binnen enkele weken niet meer aan de betalingsverplichtingen kan voldoen. De keten herstelt onvoldoende na de lockdowns tijdens de coronacrisis, en daar komt de hoge inflatie bovenop.

Shoeby laat in een reactie aan de NOS weten dat de schulden inderdaad zijn ontstaan in de coronaperiode, toen de winkels dicht moesten en ketens met grote voorraden onverkochte kleding bleven zitten. De hoge inflatie en de schaarste bij leveranciers maakt het lastig om die slechte periode te compenseren.

Maar de afgelopen tijd presteerde de winkelketen naar eigen zeggen goed. "Shoeby is in de kern een gezond bedrijf", zegt een woordvoerder. Nieuwe rekeningen worden volgens haar wel binnen de gebruikelijke betalingstermijn betaald.

Vorige week werden de coronaschulden en inflatie al te veel voor Doek Retail. Dit bedrijf exploiteert tientallen vestigingen van Vero Moda, Vila en Pieces. Het vroeg faillissement aan omdat het de tijdens de coronaperiode opgebouwde belastingschuld niet kan terugbetalen.

Zo ver is Shoeby niet. De keten probeert via een zogeheten Whoa-procedure een deal te sluiten met schuldeisers. Vorige week probeerde koopjesketen Big Bazar nog via zo'n zelfde procedure extra tijd te krijgen om het bedrijf gezond te maken. De rechtbank wees dit verzoek gisteren af.

Eerder gingen modeketens Score en het tot hetzelfde bedrijf behorende kledingmerk Chasin' failliet. Ook Scotch & Soda viel om, maar dat bedrijf maakte een doorstart.

Een "krachtig signaal" en "een duidelijke roep om respect van de Belgische spaarders richting de bankensector". De Belgische minister Van Peteghem van Financiën kraaide gisteren victorie over zijn alternatief voor de magere spaarrentes in zijn land.

Via een 'staatsbon', zoals obligaties in Vlaanderen worden aangeduid, konden Belgen hun geld voor minimaal een jaar vastzetten bij de overheid, voor een rente van 2,81 procent.

Ruim 634.000 Belgen staken in een week tijd bijna 22 miljard euro in een staatsbon, zo maakte het Federaal Agentschap van de Schuld bekend. Dat is bijna 7 procent van het geld dat Belgische spaarders vorige week nog op deposito's bij banken hadden staan. Deze banken moesten de afgelopen week zelfs extra medewerkers optrommelen voor hun callcenters om klanten die via de bank 'staatsbons' - het meervoud van staatsbon - wilden kopen te helpen.

Maar nu het stof neerdaalt klinkt er ook kritiek. Want heeft de Belgische overheid nu een probleem opgelost? Of is er juist een nieuw probleem gecreëerd met deze staatsbons? Zo merkte dagblad Het Nieuwsblad vanmorgen op dat de banken helemaal niet in paniek zijn geraakt over het weglekkende spaargeld. Sterker nog: er zijn banken die juist hun spaarrentes verlagen.

Uit een rondgang van de krant blijkt dat Axa, Argenta, Beobank en Deutsche Bank een tijdelijk hogere rente van 2,81 procent op een termijnrekening van een jaar, dezelfde rente dus als een staatsbon, weer hebben ingetrokken. "Een tijdelijk aanbod", reageren de banken.

Ondertussen zijn er bij grotere banken als BNP Paribas Fortis en ING geen signalen dat zij iets aan hun rentes willen gaan doen. Op een gewone spaarrekening blijft die rond een half procent. "Je ziet dat voornamelijk kleinere banken hun rentes tijdelijk opgetrokken hebben", moest Van Peteghem erkennen bij de zender VTM.

Om die reden lijkt de minister de spaarrente in België niet te willen loslaten. Van Peteghem kwam met de staatsbons aanzetten nadat coalitiepartij Vooruit had gepleit voor een wet die banken verplicht de rente op reguliere spaarbankboekjes te koppelen aan de hoogte van de beleidsrente bij de Europese Centrale Bank. In een persverklaring stelt Van Peteghem dat banken nu gehoor moeten geven aan het signaal van ontevreden spaarders.

"Mensen kunnen er dan ook op rekenen dat de regering dit dossier de komende periode op de voet volgt om de concurrentie binnen de bankensector te verzekeren", zinspeelde hij op een tweede ronde met staatsbons. Die komt mogelijk in december.

Ondertussen moet Van Peteghem nog bedenken wat hij met de opgehaalde 22 miljard euro gaat doen. De minister stelt dat er dit jaar voor 10,4 miljard euro minder aan staatsobligaties uitgegeven hoeft te worden.

Wel is het een feit dat de staatskas over een jaar 22 miljard euro moet terugbetalen aan spaarders met een staatsbon, plus ruim een half miljard aan rente. Om er geen verlies op te draaien lijkt de Belgische overheid het geld ergens te moeten beleggen.

In België liggen de spaarrentes aanzienlijk lager dan in Nederland, waar de grote banken op een vrij opneembare spaarrekening nu 1,5 procent rente bieden. Toch klonk ook vanuit de Tweede Kamer dit jaar felle kritiek op de spaarrente en de hoge winsten van banken.

Vorige week verklaarde een woordvoerder van het ministerie van Financiën dat een vergelijkbare Nederlandse obligatie niet aan de orde is. Demissionair minister Kaag vroeg de afgelopen maanden in gesprekken met de grote banken en de Nederlandse Vereniging van Banken aandacht voor hun maatschappelijke rol bij de hoogte van spaarrentes. Kaag benadrukte dat de trage doorwerking van de ECB-rente "vragen oproept", zo schreef zij onlangs in een brief aan de Tweede Kamer.

Banken beloofden Kaag dat ze zullen proberen beter uit te leggen waarom de spaarrente niet één op één meestijgt met de ECB-rente. "De komende maanden zal ik aandacht blijven houden voor de ontwikkelingen in de markt en ten aanzien van de spaarrentes van banken. Daarbij zal ik nadrukkelijk ook de ontwikkelingen in internationaal perspectief in ogenschouw nemen", besluit Kaag.

T-Mobile Nederland en Tele2 Mobiel gaan vanaf vandaag verder onder de naam Odido. Ben, Simpel en Tele2 Thuis horen ook bij Odido, maar die merknamen blijven bestaan.

Voor de ongeveer 8 miljoen klanten van T-Mobile Nederland en Tele2 Mobiel verandert er buiten de nieuwe merknaam niet veel. Het bedrijf zegt dat het zich nog nadrukkelijker wil richten op de abonnementen met onbeperkte data. Ook andere providers richten zich al op die abonnementsvormen.

Odido heeft 119 winkels in Nederland en ruim 2000 medewerkers in dienst. Het bedrijf heeft vandaag de medewerkers ingelicht. De winkels zijn sinds zaterdag dicht voor een verbouwing.

Deutsche Telekom, dat werkt onder merknaam T-Mobile, nam in 2002 alle aandelen over van Ben en fuseerde later met de Nederlandse takken van Orange en Tele2. De Nederlandse tak van het bedrijf werd twee jaar geleden weer verkocht aan twee Amerikaanse investeringsfondsen.

Meer rode cijfers, een halvering van het rendement en niet nagekomen bankafspraken. De Nederlandse zorgsector heeft het financieel bijzonder zwaar, concludeert advies- en consultancybureau EY in de jaarlijkse zorgbarometer. De consultants nemen daarin jaarverslagen van zorginstellingen over 2022 onder de loep.

Bijna een op de drie zorginstellingen leed vorig jaar verlies en de vooruitzichten zijn somber. "Het ziet er echt anders uit dan andere jaren", zegt EY-partner Rob Leensen. "We zagen het vorig jaar al aankomen, toen waren het nog donkere wolken en nu zijn die omgeslagen in noodweer."

De financiële situatie in de zorg is een veelkoppig monster. Allereerst zijn er de naweeën van de coronacrisis. De regelingen om zorginstellingen te helpen, zijn inmiddels gestopt, maar de gevolgen nog niet. Het ziekteverzuim onder personeel is fors toegenomen, van 6 procent in 2019 naar 7,6 procent in 2022.

Tussen de verschillende sectoren binnen de zorg bestaan wel grote verschillen. Ziekenhuizen, revalidatiecentra en zelfstandige behandelcentra houden de financiële resultaten redelijk op peil. Zij kregen ook begin 2022 nog wat extra steun, maar in de langdurige zorg voor de jeugd, gehandicapten en ouderen was dat niet zo. Daar gaat het in het algemeen een stuk slechter. Gisteren concludeerde accountant BDO in een analyse dat de financiële situatie voor organisaties die ouderen verzorgen onhoudbaar wordt.

De langdurige zorg heeft het zwaar doordat het ziekteverzuim vergeleken met andere zorginstellingen erg hoog ligt. Bij gebrek aan personeel worden steeds meer zzp'ers ingehuurd die duurder zijn dan eigen, vaste mensen. "Er wordt momenteel heel veel gevraagd van de zorg", zegt Leensen. "We moeten ervoor zorgen dat de werkdruk afneemt en het werk weer leuker wordt. Verzuim is heel erg duur."

Maar er is ook verschil tussen verpleeghuizen bijvoorbeeld. Sommige kampen met onderbezetting. "Door corona was er oversterfte en nog niet alle huizen zitten weer helemaal vol. De moderne huizen zijn gewild, daar zijn wachtlijsten, maar de wat oudere huizen met meerpersoonskamers, daar blijft de bezetting laag. En als dat zo is, belandt de instelling al snel in de rode cijfers", zegt Leensen in het NOS Radio 1 Journaal.

Daarbij lopen de zorgkosten in het algemeen op. Niet alleen vanwege de inflatie en een hogere cao (plus 10 procent), maar ook door een vergrijzende samenleving. En binnenkort komen er bezuinigingen vanuit de overheid aan.

Het adviesbureau waarschuwt bovendien dat zorgaanbieders om de inkomsten op peil te houden, productie willen blijven draaien en bedden willen vullen, terwijl de samenleving daar lang niet altijd mee gediend is. EY vindt dat er in het zorgsysteem meer aandacht moet komen voor preventie. "We moeten ervoor zorgen dat mensen hun levensstijl aanpassen, waardoor later in het leven minder ziekenhuisbezoeken en pillen nodig zijn. Maar dat heb je niet in een jaar veranderd."

Wat die preventie ook bemoeilijkt: contracten bij zorgverzekeraars zijn voor één jaar. Leensen: "Waarom zou bijvoorbeeld Achmea in mij als patiënt gaan investeren als ik volgend jaar naar VGZ overstap? Er zitten heel veel van dit soort fouten in het stelsel."

Het maakt verschil hoe een specifieke instelling in elkaar steekt en wat de kwaliteit van het management is, maar het adviesbureau maakt zich zorgen om de financiële situatie van de sector in zijn geheel.

Daarbij denken ook banken niet zo ver vooruit, maar kijken ze naar de huidige financiële situatie van instellingen. Leensen: "Banken vinden dit spannend, want het is onzeker waar de sector naartoe gaat. Als je kredietwaardigheid verslechtert, en dat is bij veel instellingen gebeurd, dan is het moeilijker en duurder om nieuwe leningen aan te gaan. Maar je hebt juist investeringen nodig om weer financieel gezond te worden. Een keer rood mag, na twee keer kom je in bijzonder beheer."

Als voorbeeld geeft Leensen een ouderenzorginstelling. In goede jaren kreeg die groen licht van de bank om te verbouwen, omdat mensen er nog met zijn tweeën in een kamer sliepen. Sinds corona draait de instelling verlies, waardoor de bank heeft gezegd dat de investering wordt stopgezet totdat er weer zwarte cijfers te zien zijn. De ouderen zitten dus in een verbouwing die voorlopig niet wordt afgemaakt.

Dit soort situaties leidt volgens EY tot perverse prikkels. Leensen geeft als voorbeeld ziekenhuizen waar extra wordt geopereerd, niet omdat het nodig is, maar omdat extra productie tot extra inkomsten leidt. "De bestuurder wil het hoofd boven water houden, maar het is niet in het collectieve belang natuurlijk."

Sommige dingen zullen dus anders moeten volgens EY. "We hebben in Nederland 30.000 zorgaanbieders voor 17 miljoen mensen. Je kan je afvragen of we zoveel aanbieders nodig hebben."

Koopjesketen Big Bazar krijgt van de rechter geen extra tijd om het bedrijf gezond te maken. De betalingsachterstanden zijn te hoog opgelopen. Big Bazar wilde vier maanden extra tijd, maar de rechter is niet onder de indruk van de aanpak van de problemen. De keten denkt zelf dat het nu einde verhaal is.

Meerdere schuldeisers hebben de afgelopen tijd een faillissementsaanvraag ingediend voor de koopjesketen. Morgen wordt de eerste aanvraag in behandeling genomen.

De advocaat van Big Bazar-directeur Jerke Kooistra zegt dat zijn cliënt "zwaar teleurgesteld is en alle hoop laat varen". Schuldeisers laten weten juist blij te zijn met de duidelijkheid. Zij hopen nu via een faillissementsaanvraag nog wat geld terug te krijgen.

Vorige week beloofde Kooistra in de rechtbank de schuldeisers nog beterschap. Van de 23 verlieslatende winkels zouden er al 12 zijn gesloten. Er zouden nieuwe geldschieters komen en de omzet over november en december zou veel moeten goedmaken.

De rechter is niet overtuigd van dit plan. Vrijdag liet hij al doorschemeren dat hij de verwachte omzet niet erg realistisch vond. Daarnaast wordt er zwaar aan getild dat de huur van september niet betaald is. Volgens de rechter laat dit zien dat er geen zicht op verbetering is.

28 miljoen schuld

Eerder meldde de NOS dat de achterstallige betalingen zijn opgelopen richting 30 miljoen euro. Dat gaat om schulden bij leveranciers en verhuurders, maar ook bij de Belastingdienst is er een schuld van bijna 10 miljoen euro.

Big Bazar hoopte nog in gesprek te kunnen met de schuldeisers. In de rechtbank gaven zes van de zeven schuldeisers aan geen vertrouwen te hebben in de saneringsplannen. Ze rekenen het Big Bazar zwaar aan dat het beloftes voor betaling niet nakomt en concludeerden dat er geen financiële dekking is voor de saneringsplannen van Kooistra.

Wanneer Big Bazar wel een afkoelingsperiode had gekregen, zouden faillissementsaanvragen en oudere claims van betalingsachterstanden tijdelijk worden opgeschort. In zo'n zogeheten WHOA-procedure moeten de onderneming en schuldeisers er nog één keer proberen samen uit te komen.

Dat traject is nu van de baan. Verschillende faillissementsaanvragen van verhuurders, leveranciers en een uitzendbureau worden per direct opgepakt. De eerste aanvraag wordt morgenochtend al behandeld door de rechtbank Amsterdam.

Hoewel het deze week nog flink nazomeren wordt, zal niet iedereen er met het najaar voor de deur even gerust over zijn. Pas ik mijn energiecontract aan, of vertrouw ik erop dat ik een koude winter financieel wel doorkom als de energieprijzen onverhoopt toch weer de lucht in gaan?

Mensen hebben de keuze uit vaste, variabele, en 'dynamische' contracten, waarbij die laatste twee het meest risicovol zijn. "Als je nerveus wordt van schommelende prijzen, dan is het verstandig om je tarief gewoon vast te zetten voor een paar jaar. Dan weet je waar je aan toe bent", stelt energie-econoom Hans van Cleef van adviesbureau Publieke Zaken.

Vijf vragen:

Behoorlijk beter dan een jaar geleden. Toen was de voorraad voor 84,6 procent gevuld. Nu zit die met 95,3 procent al zo goed als vol. Daarbij gebruiken we met ongeveer 500 gigawattuur ongeveer een kwart minder gas dan de afgelopen jaren. Vergeleken met een jaar geleden is de situatie voor consumenten en bedrijven een verschil van dag en nacht.

Door het sluiten van de gaskraan door Rusland betaalden mensen in augustus 2022 de hoofdprijs voor een nieuw energiecontract. Inmiddels liggen de prijzen weer op een relatief normaal niveau, zij het nog altijd het twee- of drievoudige van voor de energiecrisis.

Nieuwsuur onderzocht wat de gasprijs deze winter gaat doen:

Dat kun je absoluut niet zeggen. "De situatie is anders dan een jaar geleden, maar niet per se minder zorgwekkend", meent energie-econoom Van Cleef. "Weliswaar zijn de voorraden goed gevuld, blijven de kerncentrales langer open, blijven kolencentrales beschikbaar en is er meer hernieuwbare energie. Maar we blijven het met minder Russisch gas doen. Europa is constant in concurrentie met China en India voor energie. Als het echt koud wordt, in Europa of Azië en in het ergste geval allebei, dan gaan de prijzen hard omhoog. Dat wordt echt onderschat."

Ook die situatie is totaal anders. "Er valt weer iets te kiezen", liet minister Jetten voor Klimaat en Energie eerder weten aan de NOS toen energiebedrijven weer vaste energiecontracten voor een of drie jaar gingen aanbieden. Hij moedigde vooral consumenten aan om met het oog op de winter nog eens goed naar hun energiecontract te kijken en "bewust een keuze te maken".

Veel huishoudens hebben nu een variabel energiecontract, omdat energiebedrijven vanwege de grote prijsschommelingen lange tijd geen vaste energiecontracten meer durfden aanbieden.

Energiegiganten als Eneco en Vattenfall zeggen hierover geen advies te willen geven. Ze weigeren dat omdat de situatie voor elk huishouden verschillend is. "Denk aan zaken als financiële situatie, type woning, gezinssamenstelling et cetera", benadrukt Eneco.

"Doe vooral waar je je comfortabel bij voelt", vindt adviseur Van Cleef. "Ik vergelijk het altijd met de hypotheekrente. Daar heb je mensen met maandelijks tot dertig jaar vast. Met energie is dat niet anders. Als je nerveus wordt van schommelende prijzen, dan is het slim om voor een vast tarief te kiezen voor een jaar of langer."

Bij een dynamisch energiecontract betaal je de actuele dagprijs voor gas en de actuele uurprijs voor elektriciteit. Diverse kleinere aanbieders bieden dit aan, en vandaag start ook Eneco hiermee. Daarmee loopt het bedrijf vooruit op een verplichting in de nieuwe Energiewet van minister Jetten, die nog door de Tweede Kamer goedgekeurd moet worden.

Volgens de Vereniging van Dynamische Energieleveranciers (VvDE) hadden in 2022 zo'n 200.000 huishoudens al een dynamisch contract. Bij Eneco heeft zo'n 3 procent van de ruim twee miljoen klanten interesse in zo'n contract, zegt hoofd klantenorganisatie Selina Thurer in De Telegraaf.

Volgens Van Cleef kan een dynamisch contract interessant zijn voor consumenten die bewust omgaan met hun energieverbruik en het leuk vinden om daar actief mee bezig te zijn. "Als het vandaag waait en de zon schijnt, dan gaan de prijzen omlaag en kun je geld terugkrijgen. Het is onderdeel van het bewust worden van efficiënt omgaan met energie", zegt hij.

Mensen kunnen bijvoorbeeld de wasmachine of vaatwasser aanzetten of hun elektrische fiets of auto opladen op gunstige momenten, wanneer de stroomprijs laag is. "Vooral als de salderingsregeling eruit gaat kan het interessant worden voor mensen met zonnepanelen. Dan kun je besluiten wanneer je de opgewekte energie zelf gaat verbruiken en wanneer je gaat terugleveren. De keerzijde is wel dat in de winter de prijzen hoog kunnen zijn. Dat moet je wel kunnen dragen."

Een groep van bijna 3000 mensen in en rond Dordrecht heeft aangifte gedaan tegen de directie van chemiefabriek Chemours. Ze houden het bedrijf en de leidinggevenden ervan verantwoordelijk voor vervuiling met pfas en beschuldigen Chemours ervan dat het die vervuiling jaren onder de pet heeft gehouden.

Vele omwonenden zeggen gezondheidsschade te hebben door het handelen van Chemours. Ze willen dat het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek start. Advocaat Bénédicte Ficq heeft de aangifte vanochtend namens de hele groep gedaan bij het Functioneel Parket in Amsterdam, dat onderdeel is van het Openbaar Ministerie. Daar gaf Ficq, samen met omwonenden, een toelichting op de aangifte:

De aangevers beschuldigen Chemours (vroeger DuPont) ervan dat het bedrijf in de periode van 1962 tot heden opzettelijk en onrechtmatig pfoa en GenX in de lucht, bodem en oppervlaktewater heeft gebracht. Daardoor is gevaar voor de openbare gezondheid en zelfs levensgevaar ontstaan, stelt de groep. De stoffen (varianten van pfas) zijn bestanddelen van teflon, bekend van de koekenpannen, maar ze worden bijvoorbeeld ook gebruikt om kleding waterdicht te maken. Bij mensen en dieren kunnen ze allerlei ziekten veroorzaken.

Aanleiding voor de aangifte is een uitzending van Zembla van afgelopen juni. Daarin kwam naar voren dat de leiding van DuPont/Chemours in Nederland jarenlang op de hoogte was van de schade aan het milieu die door het bedrijf werd aangericht.

Nienke Blauw (46) uit Dordrecht was na het zien van de uitzending boos en verontwaardigd en ze merkte dat ze daarin niet alleen stond. Ze nam het initiatief om samen met een groep medestanders een juridische procedure tegen het bedrijf te starten. Via LinkedIn legde ze contact met advocaat Ficq omdat die al een procedure had lopen tegen Tata Steel in IJmuiden. Een crowdfundingsactie onder de noemer 'Stop pfas, stop Chemours' leverde enkele tienduizenden euro's op, waarmee de juridische steun voorlopig kan worden betaald. De groep aangevers groeide in twee maanden uit tot bijna 3000 personen.

De aangevers willen dat het Openbaar Ministerie vooral onderzoek doet naar de kennis die al sinds de jaren 70 binnen DuPont/Chemours bestond over de schadelijke effecten van uitstoot van pfas, terwijl het bedrijf die niet deelde met de overheid. Vast staat dat moederbedrijf DuPont in de VS al in een vroeg stadium wist dat pfoa zeer schadelijk is voor mens en milieu.

Afgelopen donderdag zei Chemours tegen Nieuwsuur dat het bedrijf in de loop der jaren actief heeft gecommuniceerd met overheden. "En we hebben de beschikbare informatie over de stoffen in onze productieprocessen conform overheidsvoorschriften gedeeld."

Op de vraag of het bedrijf pogingen heeft gedaan om de vervuiling te stoppen liet de woordvoerder weten: "We investeren al decennialang in het beperken van emissies naar lucht en water, door het toepassen van de best beschikbare technologieën."

Milieudienst DCMR is namens de provincie Zuid-Holland verantwoordelijk voor de vergunningsverlening, toezicht en handhaving bij bedrijven zoals Chemours. De dienst dreigt met boetes van 125.000 euro per overtreding als het bedrijf niet stopt met het lozen van de giftige stoffen.

Een vergelijkbare strafrechtelijke procedure loopt al een tijdje tegen Tata Steel in IJmuiden. Advocaat Ficq deed in mei 2021 namens 800 personen en tien stichtingen aangifte van strafbare feiten door de staalfabrikant. Later groeide de groep aangevers tot 1100 personen.

Het Openbaar Ministerie maakte een klein jaar later, in februari 2022, bekend dat na bestudering van alle stukken inderdaad een strafrechtelijk onderzoek van start ging, tegen Tata Steel en restproductverwerker Harsco Metals. De rol van de leidinggevenden maakt deel uit van dat onderzoek.

Inmiddels loopt dat onderzoek zo'n anderhalf jaar. Het OM doet tussentijds geen mededelingen over de stand van zaken.

De Nederlandse auto- en motorbranche heeft goede maanden achter de rug. In het tweede kwartaal van dit jaar had de sector een omzetstijging van ruim 33 procent in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Dat heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) berekend.

Dat komt onder andere door de toegenomen verkoop van elektrische voertuigen, het wegwerken van achterstallige orders en prijsstijgingen. Het grootste deel van de stijging komt vanuit de handel- en reparatietak van de branche. Daar nam de omzet met ruim 49 procent toe, de grootste stijging sinds 2005.

Welk aandeel de verkoop van elektrische auto's heeft is nog niet bekend, zegt CBS-econoom Marjolijn Jaarsma. Dat wordt pas uitgesplitst als het statistiekbureau gaat kijken naar het totale wagenpark in Nederland.

Ook bij importeurs van nieuwe auto's gaat het goed. Zij behaalden in het tweede kwartaal een omzetstijging van ruim 29 procent.

Zowel de stijgende verkoop als de reparaties bij auto- en motorhandelaren zijn onder andere te verklaren aan het chiptekort dat lijkt te zijn opgelost, zegt Jaarsma. Bij de verkoop van gebruikte auto's nam de omzet toe door een prijsstijging in grondstofprijzen. Volgens het CBS stijgt de prijs van tweedehandsmotoren door een tekort in occasions.

Ondanks deze goede resultaten is het ondernemersvertrouwen in de branche toch lager dan aan het begin van het jaar. In vergelijking met andere sectoren zijn ondernemers in de auto- en motorbranche vrij pessimistisch.

Dat komt volgens Jaarsma omdat ze gevraagd worden naar de vooruitzichten van de komende maanden. "Dan heb je met dingen te maken als sentiment, de recessie en hoe ze kijken naar het economische klimaat in de toekomst."

De rechter laat zowel winkelketen Big Bazar als zijn schuldeisers nog even bungelen. Aankomende maandag doet de rechtbank in Leeuwarden pas uitspraak of de koopjesketen aanspraak mag maken op een zogeheten afkoelingsperiode: vier extra maanden dat je niet failliet kan gaan, maar wel doorlopende rekeningen betaalt.

Big Bazar vraagt hierom in een uiterste poging om faillissement af te wenden. Maar schuldeisers zijn het beu en willen hun geld terug. De keten betaalt bij verschillende panden al maanden geen huur meer. Schuldeisers lieten vandaag aan de NOS weten dat de wanbetalingen inmiddels tot bijna 30 miljoen euro zijn opgelopen.

Mocht de rechter aankomende maanden de afkoelingsperiode afwijzen, dan kunnen eerdere faillissementsaanvragen de dag erna alweer worden opgepakt.

Waarom de rechter niet gelijk uitspraak deed, is onduidelijk. Het zou ermee te maken kunnen hebben dat Big Bazar-baas Jerke Kooistra pas een uur voor de zaak diende met een laatste inkijk in de financiën op de proppen kwam.

"Onze financieel manager kwam pas maandag terug van vakantie", zei Kooistra daarover. Volgens hem heeft de media-aandacht ertoe geleid dat eerdere gesprekken over financiering zijn mislukt.

Verschillende verhuurders, leveranciers en een uitzendbureau vroegen eerder een faillissement aan. Zij mochten reageren op het verzoek voor een afkoelingsperiode. De rechter benadrukte aan het begin van de zitting dat geen van deze partijen een afkoelingsperiode een goed idee vond.

De faillissementsaanvragers zeiden zelfs dat ze het geloof verloren hebben in een goede afloop voor Big Bazar. De advocaat van een verhuurder uit Terneuzen vond dat het bedrijf veel eerder maatregelen had moeten nemen.

En saillant detail: ook Mirage, een van schuldeisers én het voormalige moederbedrijf van Big Bazar, gelooft niet in herstel. Over Kooistra zei hun advocaat: "We horen iemand die hoopt tijd te krijgen. Hij zegt: 'Wacht maar af, het komt wel goed.' Maar er is gewoon geen dekking."

Kooistra zelf vertrouwt er nog wel op dat de financiële positie van Big Bazar snel kan verbeteren: "Er is in de afgelopen maanden al flink gesneden. Van 23 verlieslatende winkels zijn er inmiddels 12 ontbonden. Er zijn nu gesprekken met twee financiers voor nieuw werkkapitaal."

Big Bazar verwacht dat in november en december de omzet weer flink zal stijgen. Die maanden zijn door de feestdagen erg belangrijk voor de retail.

De advocaat van Kooistra wees erop dat er al stappen zijn gezet om schulden terug te dringen. De achterstallige lonen zouden bijvoorbeeld al betaald zijn. Maar de huurachterstanden lopen nog op, gaf het bedrijf toe. "De huren van september zullen te laat worden betaald. Dat gaat om zo'n 800.000 euro." Het bedrijf doet de belofte dat woensdag alle huren betaald zullen zijn.

Maar dat is volgens de verhuurders juist een pijnpunt. Een liet via zijn advocaat weten: "Eerst zou de huur op 6 september worden betaald. Nu horen we al 7 of 8 september."

Daar hopen ook een aantal aanwezige personeelsleden op. Die waren aanwezig en zichtbaar geëmotioneerd. Zij kregen onverwachts de mogelijkheid te spreken. Een personeelslid sprak haar steun uit aan Big Bazar en zei dat ze de schouders eronder zouden zetten.

Het laatste woord was aan Kooistra: "We hebben een heel bijzondere club mensen. Ik had veel eerder grof moeten snijden in de kosten, dat geeft een verdrietig gevoel. Had ik eerder ingegrepen dan was het niet zo hoog opgelopen." Op maandag wordt bekend of het faillissement van Big Bazar een stap dichterbij is.

Het kabinet gaat het aantal vluchten op Schiphol terugbrengen, maar niet zo ver als eerder gedacht. Het maximaal aantal vliegbewegingen op de luchthaven gaat volgend jaar van 500.000 terug naar 452.500. Dat is een minder grote krimp dan het eerder aangekondigde aantal van 440.000.

Het mes moet in de capaciteit op Schiphol om de geluidshinder voor omwonenden terug te dringen. Het kabinet moest uiterlijk vandaag de plannen hiervoor indienen bij de Europese Commissie. Die geeft advies over het krimpplan. Daarna neemt het kabinet een definitief besluit.

Een ban op privéjets komt er niet op Schiphol, dat voorlopig ook 's nachts openblijft voor vliegverkeer. In plaats van maximaal 32.000 vluchten mogen er straks nog 28.700 vliegtuigen opstijgen en landen in de nachturen. Dat moeten ook stillere toestellen zijn.

Het demissionaire kabinet gaat een nachtsluiting, zoals Schiphol dat zelf heeft voorgesteld, wel onderzoeken. Daarvoor wil het kabinet weten wat de gevolgen zijn en inspraak krijgen van bijvoorbeeld luchtvaartmaatschappijen.

Daarbij wordt het gebruik van start- en landingsbanen die voor de meeste overlast zorgen bij omwonenden beperkt. Een plan van Schiphol zelf voor een gedeeltelijke nachtsluiting wordt nog nader onderzocht, aldus verantwoordelijk demissionair minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat.

Met 15 procent wordt volgens Harbers de eis om de geluidsoverlast van Schiphol met 20 procent af te laten nemen niet gehaald. Mogelijkheden voor extra maatregelen blijken niet haalbaar of duren te lang, zoals stillere vliegtuigen.

Om die reden gaat Harbers het voorstel van Schiphol voor een gedeeltelijke sluiting nader onderzoeken. In een reactie na de ministerraad benadrukte Harbers dat het doel van 20 procent minder geluidsoverlast hoe dan ook gehaald gaat worden. "Het verder beperken van vluchten is een allerlaatste redmiddel. We gaan nu alvast 15 procent geluidsreductie invullen. Die overige 5 procent moet in de volgende fase ingevuld worden."

Om het doel van 20 procent te halen wordt het plan van Schiphol om 's nachts minder en ook stillere vliegtuigen te halen nu nader onderzocht. Om nieuw juridisch gedoe te voorkomen wil Harbers ook luchtvaartmaatschappijen hierin meenemen.

Schiphol laat in een reactie weten dat het kabinetsplan "meer zekerheid en duidelijkheid voor omwonenden, luchtvaartmaatschappijen en Schiphol geeft". "Wij staan volledig achter het uitgangspunt om de hinder voor omwonenden te verminderen. Daar hebben we ook fundamentele voorstellen voor gedaan".

Wel zegt Schiphol te hebben verwacht iets terug te zien van de eigen voorstellen voor nachtsluiting, het weren van de meest lawaaiige vliegtuigen en het weren van privévliegtuigen. "Tegelijkertijd merken we op dat het kabinet en politieke partijen het voorstel van Schiphol voor de nachtsluiting nu ook serieus op de agenda hebben staan. Dat is goed nieuws voor de nachtrust van omwonenden."

De koepelorganisatie voor luchtvaartmaatschappijen Barin is 'teleurgesteld' over de beslissing van het kabinet. De branche is van mening dat er internationale afspraken worden geschonden en dat het 'unieke hub systeem' van Schiphol wordt aangetast.

Vanmorgen bleek dat ook de Verenigde Staten niet blij zijn met de krimp. Zij dreigen met sancties tegen KLM om te proberen om de krimp op Schiphol controversieel verklaard te krijgen. Harbers zegt de Amerikaanse onvrede te kennen. "We nemen alle reacties serieus. Er zijn grote belangen, die ook tegengesteld zijn. Ik weet dat ze dit in Amerika niet leuk vinden. Maar deze situatie is ook voor Schiphol kwetsbaar."

Daarbij benadrukt de minister dat het demissionaire kabinet nu geen besluit neemt: "Eerst komt het advies van Brussel. Daarna gaat het verder."

Hoewel milieuclubs zoals Natuur & Milieu en vakbonden als De Unie "teleurgesteld" reageren op de krimpplannen van het kabinet voor Schiphol, zijn omwonenden gematigd positief. "Het gaat er ons om dat we stap zetten naar vermindering van het aantal vluchten", zegt Matt Poelmans, bewonerslid in de Maatschappelijke Raad Schiphol.

Poelmans is vooral tevreden dat het kabinet de krimp van de luchthaven niet controversieel heeft verklaard, waardoor de discussie tot een nieuw kabinet stilligt. Hij spreekt van een "belangrijk signaal" naar de Tweede Kamer en de luchtvaartsector. "Het luchtvaartbeleid heeft lang in de lucht gehangen. De wet is niet nageleefd. De afgelopen twintig jaar is steeds geprobeerd om meer te kunnen vliegen met schonere en stillere vliegtuigen. Maar je hoort er niets van. Dat bestaat alleen in sprookjes."

Om het aantal vliegbewegingen verder terug te brengen zou Poelmans het liefst zien dat het aantal overstappers op Schiphol wordt teruggebracht. "Wij zijn niet tegen vliegen. Maar de economische voordelen worden zwaar overschat. Als land schieten we niets op met al die overstappers. We moeten terug naar 400.000 vluchten."