Elektronicaketen Mediamarkt mag acht winkels van de failliete concurrent BCC overnemen. Dat heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) bepaald. Het gaat om locaties in Amsterdam, Barendrecht, Beek, Beverwijk, Delft, Hilversum, Nijmegen en Zoeterwoude.

Mediamarkt gaf al eerder aan de winkels over te willen nemen. Volgens toezichthouder ACM is er na de overname nog genoeg concurrentie over op de Nederlandse markt. Zonder de BCC-vestigingen heeft Mediamarkt 48 winkels in Nederland. De elektronicaketen wil winkels overnemen op plekken in het land waar nog geen of weinig winkels waren.

BCC ging in september failliet. Het bedrijf met zestig filialen zat al langer in zwaar financieel weer. De curatoren probeerden nog een doorstart voor het bedrijf voor elkaar te krijgen, maar dat lukte niet. Wel worden er volgens RTL Nieuws nog vijf winkels door branchegenoten EP en Mikro-Electro overgenomen. Daarmee komt het totaal dus op dertien winkels die een doorstart maken.

Het is nog niet bekend wat de overnames gaan betekenen voor het winkelpersoneel.

Het aantal woningen dat ontstaat door het ombouwen van kantoorpanden is opnieuw afgenomen. Vorig jaar ontstonden er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ruim 3000 woningen door kantoorpanden te transformeren, dat is 30 procent minder dan in 2021.

Kantoorpanden die aantrekkelijk zijn voor transformatie tot woningen zijn grotendeels al omgebouwd. "Het laaghangend fruit is wel geplukt", zegt hoogleraar woningbouw aan de TU Delft Peter Boelhouwer. Ook noemt hij de beperkte capaciteit bij ambtenaren om de benodigde procedures af te ronden. "En het gebruik van kantoorpanden voor de opvang van Oekraïners kan een rol spelen."

Van alle woningen die niet ontstaan zijn door nieuwbouw komt het grootste deel uit het ombouwen van kantoren. Het aantal woningen dat voortkwam uit andere type gebouwen, zoals ziekenhuizen en scholen, nam toe met 11 procent. In totaal ontstonden vorig jaar 9600 woningen uit het ombouwen van gebouwen. Daarmee dook dat aantal voor het eerst onder de 10.000.

Het aantal woningtransformaties verschilt sterk per regio. In 2022 nam in Flevoland het aantal het sterkst toe, van 75 naar 355. Ruim driekwart hiervan bevindt zich in Almere, waar enkele grote projecten zijn afgerond. Van de grote steden leverde Utrecht de minste woningtransformaties op.

Het is al jaren de vraag: gaat Lelystad Airport open voor commercieel vliegverkeer en kan het vluchten overnemen van Schiphol? De meningen in politiek Den Haag zijn de afgelopen jaren veranderd en de kans is klein dat het nog gebeurt. Waar eerst bijvoorbeeld de PvdA in 2014 als coalitiepartner nog openstond voor de uitbreiding, is dat in 2023 niet meer zo.

Dat geldt voor het grootste deel van de partijen. In bijna alle verkiezingsprogramma's staat dat de luchthaven niet open kan gaan voor passagiersvluchten. Volgens de gemeente en ondernemers in de buurt heeft dat economische gevolgen. Er is de afgelopen jaren ruim 200 miljoen euro gestoken in het klaarmaken van Lelystad Airport voor commerciële luchtvaart.

In Lelystad en omgeving wordt gehoopt dat de uitbreiding toch door kan gaan. Maar die kans lijkt klein als je naar de plannen van de partijen kijkt.

Ondanks de politieke realiteit heeft de gemeente Lelystad nog goede hoop. Verantwoordelijk VVD-wethouder Dennis Grimbergen: "Wij vinden het spijtig, maar blijven positief over de opening. Het trekt bedrijvigheid aan, het biedt werkgelegenheid. We willen groeien naar 120.000 inwoners. Dat betekent dat we 20.000 woningen moeten bouwen. En waar mensen wonen, willen mensen werken. Het is een economische stimulans voor de regio. Een groter Lelystad Airport kan de komende tien jaar 1000 tot 1500 nieuwe banen opleveren."

Daarnaast is hij van mening dat Schiphol Lelystad Airport nodig heeft, vooral nu die luchthaven moet krimpen. En daarvoor ligt het vliegveld al jaren klaar, zeggen gemeente en ondernemers in de buurt.

Daarom willen ook de ondernemers nog geen definitief afscheid nemen van de uitbreiding. Volgens Buck Jüch, voorzitter van de Bedrijfskring Lelystad, zullen bedrijven die een vestiging bij Lelystad Airport in de planning hadden dat afzeggen. "Aan de ene kant wordt er al vijf kabinetten gepraat over de opening. Aan de andere kant wordt het continu tegengehouden. Het is geen betrouwbare omgeving. Dat schrikt ondernemers af."

Voor omwonenden die vrezen voor overlast, is het niet doorgaan van de uitbreiding een overwinning. "In alle gesprekken met de minister hebben we gezegd: als het niet doorgaat dan gaat de vlag uit. Maar als het er toch komt, dan willen we betrokken zijn", zegt Anne Marie van Raalten van de Lelystadse Boer, een samenwerking van boeren in de omgeving van het vliegveld.

Als er passagiers komen, is er afgesproken dat de cateraar producten zoals aardappelen en uien afneemt van boeren in de regio. Dat de burgerluchtvaart in Lelystad er definitief niet lijkt te komen, is voor de boeren geen probleem. "We waren toch nog niet speciaal aan het telen voor ze."

De Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL) vindt de politieke kentering een goede zaak. "Hier zijn we blij mee, je ziet een grotere politieke weerstand nu, een duidelijk nee", zegt voorzitter Leon Adegeest. Helemaal zonder zorgen is de actiegroep nog niet: "Op de achtergrond gaan de voorbereidingen gewoon door."

PostNL verstuurde in het derde kwartaal meer pakjes dan een jaar eerder, maar dat was onvoldoende om de kostenstijgingen van het bedrijf op te vangen. Onder meer de hoge energierekeningen en stijgende salarissen drukten de resultaten.

Dat het aantal verzonden pakjes stijgt, komt vooral voor rekening van internationale klanten van PostNL. Maar die buitenlandse markt is minder lucratief voor het bedrijf dan de binnenlandse. In Nederland merkte PostNL dat de consumenten online minder besteedden; het binnenlandse volume aan pakketjes nam iets af vergeleken met een jaar eerder.

In het tweede kwartaal meldde PostNL nog een groeiende omzet en winst. Maar die stijgende lijn kon het bedrijf in het derde kwartaal niet doorzetten. PostNL leed in de periode van juli tot en met september een brutoverlies van 11 miljoen euro. Beleggers waren niet te spreken over de ontwikkelingen: de koers van het aandeel PostNL noteert vandaag meer dan 10 procent lager.

Al met al spreekt bestuursvoorzitter Herna Verhagen van een "lastig kwartaal" voor PostNL. Het aantal verzonden poststukken blijft dalen, van 390 miljoen in het derde kwartaal van 2022 naar 356 miljoen dit jaar.

Verder kampt PostNL met een hoog ziekteverzuim. Dat wordt onder meer veroorzaakt door de krappe arbeidsmarkt. Er staan veel vacatures open. Toch verwacht het bedrijf tijdens de decemberdrukte op volle capaciteit te kunnen draaien.

Tata Steel IJmuiden heeft de plannen voor de productie van 'groen' staal versoberd. Er zal minder nieuw staal worden gemaakt met behulp van kostbaar waterstof en het bedrijf wil meer oud ijzer gaan recyclen. De aangepaste toekomstvisie is vanmiddag gepresenteerd aan de minister van Economische Zaken en Klimaat Adriaansens.

Tata wil in 2030 5 miljoen ton minder CO2 uitstoten. Het staalbedrijf is nu de grootste uitstoter van Nederland met 11,6 miljoen ton CO2 per jaar. Op dit moment produceert Tata jaarlijks 7 miljoen ton staal. Dat gebeurt met behulp van twee hoogovens die staal maken van ijzererts en steenkool.

De helft van die productie zou voor 2030 overgaan van kolen op waterstof. Dat wordt dus iets minder.

De centrale ondernemingsraad heeft de adviesaanvraag over de recycle-oven nog niet beantwoord. Technici bij het bedrijf vrezen voor vermindering van de kwaliteit van het staal dat Tata nu produceert voor onder meer de auto- en conservenindustrie. Eerder al hebben de ondernemingsraad en de vakbond daarom laten weten niet enthousiast te zijn over de recycleplannen.

Toch zijn de vakbonden CNV en FNV blij met het vergroeningsplan van Tata Steel. Ze vinden het nu wel "tijd voor versnelling". De organisatie van omwonenden, Stichting Frisse Wind, kan zich juist niet vinden in de plannen. Die benadrukt dat de vervuilende fabrieken nog jaren in gebruik blijven. "Tot die tijd mogen we de kankerverwekkende dampen inademen."

Ook Greenpeace laat weten "teleurgesteld" te zijn dat Tata nog jaren wil vervuilen. De milieuorganisatie wil dat de overheid strenger optreedt tegen huidige vervuiling van de staalfabriek. Greenpeace noemt het inzetten op gerecycled staal wel "een aardig begin."

De aangepaste plannen lekten eerder deze zomer al gedeeltelijk uit, maar of ze doorgaan is onzeker. Tata spreekt over een miljardeninvestering, waarvoor flinke overheidssubsidie nodig is. "Net als bij onze Europese concurrenten kan deze transitie niet zonder financiële steun van de overheid plaatsvinden." Tata noemt zelf geen precies bedrag maar naar verwachting gaat het om een miljard euro of meer.

Minister Adriaansens werkt aan individuele afspraken met industriële bedrijven in Nederland over verduurzaming. De financiële steun voor Tata is nog niet gegarandeerd.

De minister heeft twee adviseurs gevraagd om naar alternatieven te kijken: "We hebben te maken met de productie van groen staal, dat is een ingewikkelde technologie", zegt Adriaansens. "Tata Steel is een grote uitstoter en er is nogal wat aan de hand in de leefomgeving van Tata, de IJmond. We weten allemaal van de gezondheidsrisico's die de productie met zich mee brengt."

De minister zegt ook dat ze het heel belangrijk vindt om een goede afweging maken. "We moeten goed kijken naar de alternatieven om vast te stellen of dit echt het beste plan is."

Het onderzoek moet begin volgend jaar gereed zijn.

Dan zal Tata naar verwachting ook op de agenda staan bij de onderhandelingen over een nieuw kabinet. Daarbij speelt ook de voortdurende discussie over de milieuoverlast van Tata een rol. Het bedrijf stelt nu voor meer grondstofopslag te overkappen om overlast voor de omgeving tegen te gaan.

Wanneer ook de tweede hoogoven en cokesgasfabriek gesloten worden is nog niet bekend. Ook na 2030 wordt er in de huidige plannen dus nog staal gemaakt met behulp van kolen.

De keuze van de minister voor de adviseurs is niet per se goed nieuws voor het staalbedrijf. Hans Weijers en Frans Blom maken deel uit van een onafhankelijke denktank die in een recent rapport denkwerk-nederland-in-beweging tot harde conclusies over de staalindustrie komt.

In het rapport staat onder meer: "Staalproductie (Tata Steel) is niet plaatsgebonden en komt met enorme externe kosten in de vorm van uitstoot en gezondheidsrisico's voor omwonenden. Deze activiteiten moeten dus worden afgeschaald en/of radicaal verduurzaamd."

Over de manier waarop is het rapport ook duidelijk: "De instrumenten om die beweging in gang te zetten zijn ferme normering en/of beprijzing, en het stopzetten van de huidige financiële ondersteuning door de overheid."

Geen geld dus maar strenge milieuregels die ook effectief worden gehandhaafd. De omgevingsdienst van de Provincie Noord-Holland lijkt hier al mee te zijn begonnen. Met grote regelmaat legt de dienst hoge boetes op aan Tata vanwege overtredingen van de milieuregels. Als het bedrijf niet snel zorgt voor verbetering, dreigt de provincie zelfs vergunningen in te trekken.

Het Openbaar Ministerie doet inmiddels strafrechtelijk onderzoek naar verschillende milieuovertredingen door het bedrijf.

Andere landen kiezen er al wel voor hun staalindustrie financieel te steunen. De Europese Commissie heeft Duitsland en Frankrijk toestemming gegeven voor financiële ondersteuning van de staalindustrie. Zowel het Duitse ThyssenKrupp als het in Frankrijk gevestigde ArcelorMittal krijgen honderden miljoenen overheidssteun voor de overstap van kolen op waterstof. Met de garanties die de overheden geven op de aankoop van waterstof kan de steun oplopen tot 2,9 miljard euro.

Geen dagen maar slechts enkele uren had de 12-koppige Amerikaanse jury nodig om het eens te worden over de beschuldigingen tegen crypto-ondernemer Sam Bankman-Fried. Unaniem vonden ze alle zeven beschuldigingen bewezen.

Het is een van de grotere fraudezaken in de geschiedenis van de Verenigde Staten, waarvoor de bewijzen in relatief korte tijd zijn verzameld. Eén jaar na de ondergang van zijn cryptobedrijf FTX hoorde Bankman-Fried, ook bekend als SBF, het oordeel van de jury.

Welke bewijzen heeft de Amerikaanse aanklager verzameld om de zaak zo snel rond te krijgen?

De zaak draait om het verplaatsen van tegoeden van klanten bij FTX naar een dochterbedrijf van Bankman-Fried: Alameda Research. Uit documenten blijkt dat Alameda als enige accounts mocht aanmaken bij FTX met een negatief tegoed. Oftewel, het werd Alameda mogelijk gemaakt geld van klanten van FTX weg te halen, zonder dat daar iets tegenover stond.

Volgens de Amerikaanse aanklager gebruikte Sam Bankman-Fried het geld om in een dure villa op de Bahama's te wonen, samen met zijn collega's. Daarnaast werden er honderden miljoenen uitgetrokken om te investeren in bedrijven, volgens betrokkenen vooral om steun te krijgen van celebrities, zoals Orlando Bloom en Katy Perry.

Een Instagram-post van Katy Perry werd als bewijsstuk ingediend.

Behalve uit documenten bestaat het bewijs voor een groot deel uit appjes tussen Sam Bankman-Fried en zijn oud-collega's. In een app-groep van de bewoners van het huis vragen collega's wie de kosten voor het gebruik van de villa gaat betalen. "Ik ga ervan uit dat uiteindelijk Alameda ervoor betaalt", schrijft Bankman-Fried.

Ook drie oud-collega's van Bankman-Fried getuigen tegen hem, in ruil voor strafvermindering. Volgens de advocaat van de voormalige cryptomiljardair zijn hun verklaringen daardoor niet betrouwbaar.

Een van hen is Caroline Ellison, Zij verklaarde Bankman-Fried verschillende keren te hebben gewaarschuwd voor potentiële problemen bij het bedrijf, terwijl hij volhoudt dat de val van zijn bedrijf als een complete verrassing kwam.

De openbaar aanklager liet ook een appconversatie zien van de dagen waarin FTX op omvallen stond, een jaar geleden. Terwijl Bankman-Fried eerder op de dag twitterde dat de positie van FTX goed is en dat er geen problemen zijn met de financiële positie zegt hij diezelfde dag tegen collega's dat er miljarden ontbreken. Ook schrijft hij dat het blokkeren van klanttegoeden tot de mogelijkheden behoort.

De aanklager zei tegen de jury dat Bankman-Fried alleen onschuldig kon zijn als hij geen idee had van wat er in zijn bedrijf gaande was.

Fraudeverdachten zwijgen doorgaans tijdens de rechtszaak, maar Bankman-Fried legde wel verklaringen af. Hij blijft daarin schuld ontkennen en zegt het slachtoffer te zijn van slechte financiële adviezen. Bij vragen van de aanklager kon hij zich details vaak niet meer herinneren.

Zijn advocaat zei na afloop van de jury-uitspraak dat hij zich blijft verzetten tegen een veroordeling. In maart maakt de rechter de straf bekend die Bankman-Fried krijgt opgelegd. Dan hangen hem nog vier andere beschuldigingen boven het hoofd, waaronder omkoping van een overheidsfunctionaris in China.

De aanklager zei na afloop van de uitspraak dat hij hoopt dat deze zaak "een waarschuwing is voor iedere fraudeur die zich onaantastbaar waant".

De grootste containerrederij ter wereld Maersk schrapt dit jaar 10.000 banen. Eerder dit jaar kondigde het bedrijf al aan dat 6500 banen verdwijnen. Dit loopt nu dus verder op, tot wel 9 procent van het aantal banen wereldwijd.

Maersk wil niet aan de NOS laten weten om hoeveel banen het in Nederland gaat. Uit jaarverslagen van de dochterbedrijven in Nederland is op te maken dat hier de afgelopen twee jaar naar schatting een kleine 1500 werknemers werkzaam waren.

De containerrederij wil met de ontslagronde kosten besparen en zorgen dat het bedrijf winst blijft maken. Het schrappen van de banen moet zo'n 600 miljoen dollar opleveren. Onder andere gedaalde vrachtprijzen en een toegenomen concurrentie leiden tot problemen bij het bedrijf.

Ook daalt de vraag naar containervervoer. Maersk dacht al eerder dat het wereldwijde containervolume sterker zou dalen dan gedacht in 2023. Consumenten kopen minder spullen door de hoge inflatie en fabrikanten willen liever eerst de voorraden opmaken die ze al hebben in plaats van nieuwe aangeleverd te krijgen. Hierdoor worden minder goederen van Azië naar Europa en de Verenigde Staten vervoerd.

Twee jaar geleden behaalde Maersk nog een recordwinst. Het bedrijf profiteerde toen van de verstoringen van de markt door de coronacrisis, het opleven van de wereldhandel en de ongekende prijsstijgingen in het containervervoer die daar het gevolg van waren.

De twee grootste Nederlandse goededoelenloterijen, de Postcode Loterij en de Vriendenloterij, geven de laatste jaren een kleiner deel van hun opbrengst aan goede doelen. Sinds 2020 gaat het om meer dan 100 miljoen euro die goede doelen zijn misgelopen.

Volgens de wet doen de loterijen niets verkeerd: in 2020 werd het percentage dat loterijen verplicht moeten afstaan aan goede doelen verlaagd van 50 naar 40 procent, mede op verzoek van de bedrijven zelf. Die wezen erop dat overheidsloterijen zoals de Staatsloterij een veel lager percentage moeten afstaan: minder dan 20 procent.

Eerder beloofden loterijen dat de opbrengst voor goede doelen minimaal op peil zou blijven. In een reactie wijzen ze er nu op dat de vaste donaties aan goede doelen onveranderd of hoger zijn, terwijl er minder jaarlijkse extraatjes worden uitgekeerd. Met andere woorden: de meerjarige plannen van de goede doelen kunnen gewoon doorgaan.

De loterijbedrijven zeiden eerder dat door de verlaging van de verplichte afdracht op termijn juist meer geld naar goede doelen zou gaan. Met meer geld in de pot, zo was de gedachte, willen meer mensen een lot kopen. En komt er onderaan de streep minstens evenveel geld binnen bij de goede doelen.

In de praktijk is dat nog niet te merken. De loterijen, met miljoenen deelnemers, hebben ieder jaar een hogere omzet, maar de afdracht is in 2020 en 2021 gedaald. Afgelopen jaar was er een lichte stijging, maar nog altijd gaat er minder geld naar goede doelen dan in 2019.

Jaarlijks geven de loterijen ruim 470 miljoen euro aan goede doelen.

Vergeleken met 2019 - voor de wetswijziging - gaven loterijen over de afgelopen drie jaar 140 miljoen euro minder aan goede doelen.

Als je het oude percentage van 50 procent toepast op de verkochte lootjes van de afgelopen jaren zijn goede doelen zelfs 232 miljoen misgelopen in drie jaar tijd.

Het zijn dus de eenmalige giften waarin is gesneden, zoals bijvoorbeeld het Droomfonds, dat de Postcode Loterij jaarlijks uitreikt. In 2019 kregen de gekozen goede doelen uit dat fonds nog bijna 17 miljoen euro. Vorig jaar was dat 12 miljoen.

Het Goede Doelen Platform, dat namens de goede doelen meepraat over kansspelbeleid, zegt dat de daling in giften was voorzien en rekent erop dat de komende jaren de afdracht stijgt.

Het percentage dat wordt afgestaan aan goede doelen werd al een keer eerder verlaagd. In 2004 ging het van 60 naar 50 procent, en in 2020 dus van 50 naar 40.

Volgens de loterijen is dat om te zorgen voor hoger prijzengeld, waardoor meer mensen geneigd zijn een lot te kopen. Het blijkt inderdaad psychologisch zo te werken dat mensen bij een hogere pot eerder geneigd zijn een lot te kopen, weet hoogleraar sport en recht Marjan Olfers, die onderzoek doet naar de kansspelsector. Maar dat is volgens haar niet de enige reden dat dit is doorgevoerd: "De goklobby is verschrikkelijk sterk, vooral die van de Postcode Loterij. Die kan schermen met het geld dat loterijen ophalen voor goede doelen, en niemand is natuurlijk tegen goede doelen."

Dat goede doelen afhankelijk zijn van loterijen maakt kritisch onderzoek lastig, zegt Olfers. Als overheid of onderzoeker heb je "nooit alleen te maken met de loterijen, maar ook met hun achterban: de goede doelen. En die achterban steunt natuurlijk de loterij, want die zijn afhankelijk van hun donaties."

De goededoelenloterijen zijn sinds de aanpassing van de wet meer geld kwijt aan kosten, jaarlijks bijna 30 miljoen meer. Volgens de loterijen zitten die extra kosten hem in "zichtbaarheid en innovatie vanwege de opening van de online gokmarkt".

Een Amerikaanse jury heeft crypto-ondernemer Sam Bankman-Fried schuldig bevonden aan miljardenfraude. Hij heeft kapitalen weggesluisd van de door hem opgerichte cryptomarktplaats FTX, bleek toen het bedrijf vorig jaar failliet ging. Met de ondergang ervan verdampte ook het weggesluisde geld.

"Hij heeft het geld achterover gedrukt terwijl hij wist dat het verkeerd was", besloot de aanklager zijn pleidooi tegen Bankman-Fried. "Maar hij deed het toch omdat hij dacht slimmer en beter te zijn. Hij dacht dat hij zich er wel uit zou redden."

Bankman-Fried (31) werd gezien als een nieuwe Steve Jobs of Elon Musk, een tech-ondernemer die uit het niets de leidende kracht was geworden in een nieuwe markt. Met zijn warrige haar en T-shirts en korte broeken in plaats van een maatpak was hij de belichaming van de Sillicon Valley-mentaliteit, waarin durf en technologische kennis allesbepalend zijn.

Door in te spelen op de opkomst van cryptovaluta als bitcoin en ethereum wist hij binnen anderhalf jaar schatrijk te worden. Doordat zijn FTX de op een na grootste handelsplaats voor die digitale munten werd, was Bankman-Fried voor zijn dertigste al ruim 20 miljard waard.

Eind vorig jaar bleek het imperium echter een reus met lemen voeten. Op slinkse wijze bleek Bankman-Fried het geld dat investeerders wereldwijd onderbrachten bij FTX te gebruiken voor zijn eigen grillen. Hij had een code ingebouwd die het mogelijk maakte tot 65 miljard dollar aan kapitaal te onttrekken zonder dat daar enig onderpand tegenover stond.

"Alles is prima met FTX, alles is prima met de activa", twitterde Bankman-Fried nog vlak voordat het bedrijf instortte. Toen investeerders hun bankrekeningen leeg wilden halen, bleek het bedrijf slechts een lege huls. Bankman-Fried werd ervan verdacht zeker 8 miljard dollar te hebben gestolen. Nu werd hij niet meer vergeleken met Jobs of Musk, maar met mega-oplichter Bernie Madoff.

Zelf hield de cryptokoning vol dat hij het slachtoffer was geworden van slecht financieel advies. Hij had simpelweg niet overzien wat er mis was gegaan met wegsluizen van geld bij FTX. Hij hield dan ook bij de rechter zijn onschuld vol.

De aanklagers geloofden daar niets van, al was het maar omdat de verdachten hun handelwijze bespraken in appgroepjes. Het OM kreeg drie medeverdachten van Bankman-Fried, onder wie zijn ex-vriendin, zover om tijdens de rechtszaak van een maand tegen hem te getuigen. De spijtoptanten hoopten zo zelf op strafvermindering.

De jury had slechts vier uur nodig om Bankman-Fried schuldig te bevinden. Hij hoorde het vonnis staand stilzwijgend aan, zijn handen samengeknepen voor zich. Toen hij daarna weer ging zitten hield hij het hoofd minuten lang voorover gebogen.

De rechter maakt op 28 maart bekend wat voor straf Sam Bankman-Fried zal krijgen. Het kan een celstraf worden van tientallen jaren lang.

Bij VDL Nedcar blijven na de volgende ontslagronde 435 medewerkers in dienst. In de autofabriek in Born zijn nu nog zo'n 2500 mensen werkzaam, maar voor ruim 2000 mensen is geen werk meer omdat de productie van BMW Mini's volgend jaar maart stopt.

Moederbedrijf VDL houdt een deel van de werknemers aan zodat de productielijn snel opgestart kan worden, mocht een nieuwe opdrachtgever gevonden worden. Een deel van de overgebleven medewerkers zal vanaf maart dus wel in dienst zijn, maar geen werk hebben.

"VDL Nedcar houdt dus per 1 maart 2024 meer banen in de lucht dan noodzakelijk om de fabriek standby te houden. Een investering die gebaseerd is op het vertrouwen dat er een nieuwe samenwerking tot stand zal komen", schrijft het bedrijf.

Een nieuwe opdrachtgever is echter nog niet gevonden: "Dat is vooral door turbulente omstandigheden op de mondiale automarkt en overcapaciteit in de auto-industrie niet gelukt. Wij balen daarvan en voor onze medewerkers die hun baan verliezen spijt ons dat", citeert 1Limburg een reactie van directeur John van Soerland.

Onlangs werd al afscheid genomen van 1000 uitzendkrachten en 500 mensen in vaste dienst. De nieuwe ontslagen komen hierbij.

In de afgelopen maanden werd negen keer gestaakt om een goede ontslagregeling af te dwingen. Daaronder was ook een wilde staking. Uiteindelijk kwam er een nieuw sociaal plan voor de medewerkers. Uitkeringsinstantie UWV zegt tegen de regionale omroep hoopvol te zijn dat het gros van de ontslagen Nedcar-medewerkers nieuw werk zal vinden.

Vorige maand werd duidelijk dat de fabriek in Born batterijsystemen voor BMW gaat produceren. Deze opdracht biedt werk voor tientallen mensen. In de fabriek werden in het verleden ook auto's voor DAF en Mitsubishi gemaakt.

Luchtvaartmaatschappijen hebben vandaag te horen gekregen hoeveel zij van en naar Schiphol mogen vliegen aankomende zomer. Voor 84 vliegmaatschappijen die op Schiphol actief zijn geldt dat zij 3,1 procent minder mogen vliegen dan waarvoor ze rechten hebben.

Dat heeft de slotcoördinator, die verantwoordelijk is voor de verdeling van het aantal start- en landingsrechten (de zogeheten slots), bekend gemaakt.

Voor de groep Air France KLM, waaronder ook Transavia valt, betekent dat 5700 vluchten minder, zegt slotcoördinator Hugo Thomassen. De zomerperiode loopt van april tot en met oktober.

Het demissionaire kabinet wil dat Schiphol krimpt, vooral vanwege geluidsoverlast voor bewoners. De eerste stap daarvoor zet het kabinet voor komend seizoen; vanaf april is er nog ruimte voor 460.000 vluchten per jaar op Schiphol. Daarom leveren alle maatschappijen nu in.

KLM laat weten teleurgesteld te zijn. Voor KLM alleen gaat het om ongeveer 17 vluchten per dag minder dan voor de coronacrisis, zegt het bedrijf. Luchtvaartmaatschappijen met KLM voorop stapten naar de rechter om de krimp van het aantal vliegbewegingen tegen te houden, maar in hoger beroep kreeg de Staat gelijk: de krimp mocht doorgaan.

Luchtvaartmaatschappijen gaan nog in cassatie bij de Hoge Raad, de laatste mogelijkheid om een rechterlijke uitspraak aan te vechten. "KLM richt zich op de cassatiezaak om aan te tonen dat de gevolgde procedure niet voldoet aan de wet- en regelgeving", schrijft het bedrijf in een reactie op de slotverdeling.

De slotcoördinator zegt dat de verdeling verandert, mocht de Hoge Raad oordelen dat er toch meer vluchten mogen worden uitgevoerd. In eerste instantie zou de slotcoördinator dan meer historische slots toewijzen.

Voor luchtvaartmaatschappijen zijn historische start- en landingsrechten van groot belang. Wanneer de maatschappijen (een groot deel van de) toegewezen slots gebruiken behouden ze het recht op dat slot. Vanwege de krimp kon de slotcoördinator voor aankomende zomer niet alle historische rechten toewijzen.

Nieuwkomers zonder historische rechten vallen daardoor helemaal buiten de boot, waaronder luchtvaartmaatschappij JetBlue. Dat bedrijf is sinds eind augustus actief op Schiphol, maar komende zomer krijgt de luchtvaartmaatschappij geen start- en landingsrechten. Dat geldt ook voor 23 andere nieuwkomers.

Het Amerikaanse ministerie van Transport dreigde eerder in een brief aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, die De Telegraaf in handen kreeg, dat KLM ook rechten in de VS zou verliezen als Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen slots verliezen door de krimp.

Het demissionaire kabinet zet in op nog verdere krimp van de luchthaven, naar 452.500 vliegbewegingen. Daarvoor volgt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nu een procedure bij de Europese Commissie.

ING heeft in het derde kwartaal opnieuw de winst verdubbeld: de nettowinst kwam uit op bijna 2 miljard euro. De bank profiteerde vooral van gestegen inkomsten uit rente, met name bij particuliere klanten. Daarnaast hoefde ING veel minder geld in de stroppenpot voor wanbetalingen te steken.

In het tweede kwartaal van dit jaar had ING al een winst van 2,1 miljard euro behaald. De hoge winst is opvallend: eerder waarschuwde het bedrijf nog voor tegenvallende resultaten door de afkoelende economie en geopolitieke spanningen.

Toch zegt de hoge bedrijfswinst niet dat het gevaar geweken is, denkt topman Steven van Rijswijk: "Er zijn een heleboel factoren die niet de goede kant op kunnen gaan en de onzekerheid is hoog. Als de geopolitieke spanning zich zou uitbreiden, kan dat weer leiden tot het verhogen van de energieprijzen. Dat zou weer een afkoelend effect hebben op de economie."

Wel voerde de Europese Centrale Bank (ECB) de rente de afgelopen maanden opnieuw op en daar profiteert ING van. Ook nam het aantal klanten met 181.000 toe, met name in Duitsland, Australië en Turkije.

Ook bij de Nederlandse divisie van ING groeide de winst, met een derde. Hier profiteerde ING wederom van hogere inkomsten uit rente. Daarnaast betaalden klanten meer voor betaalpakketten en diensten, zoals reisverzekeringen. ING verhoogde de spaarrente de afgelopen periode naar 1,5 procent. Of de hoge rente-inkomsten uiteindelijk zullen leiden tot een verdere verhoging van de spaarrente, wil Van Rijswijk nog niet zeggen.

Bij ING België haalden klanten voor 2,3 miljard euro aan spaargeld weg, zo blijkt uit de kwartaalcijfers. ING meldt dat dit vooral komt door klanten die hun geld in schuldpapier van de Belgische overheid hebben gestoken, zogenoemde staatsbons.

Volgens Van Rijswijk is deze actie van de Belgische overheid niet nadelig voor de bank: "Dit soort bedragen zijn relatief beperkt op het grotere geheel." Hij wijst erop dat het aan een land zelf is om dit soort keuzes te maken.

Met de nieuwe kwartaalwinst kondigde ING ook een extra beloning voor aandeelhouders aan. De bank wil voor 2,5 miljard euro aan eigen aandelen gaan inkopen. Dat levert beleggers een hogere winstuitkering op, omdat het zogenoemde dividend over minder aandelen verdeeld gaat worden.

Voor het nieuwe aandeleninkoopprogramma heeft de ECB toestemming gegeven, omdat de buffers van ING hoog genoeg zijn.

Er is een daling zichtbaar van het aantal consumenten en bedrijven dat verzekeraars probeert op te lichten. Vorig jaar liepen ruim 10.000 fraudeurs tegen de lamp, een daling van 15 procent vergeleken met een jaar eerder, blijkt uit cijfers van brancheorganisatie Verbond van Verzekeraars.

Even een '1' plaatsen voor het aankoopbedrag op de factuur van een gestolen zonnebril die 285 euro had gekost. Of met een busje tegen de vangrail rijden en claimen dat je bent aangereden, terwijl de deuk daar niet op lijkt. Vorig jaar vielen 3638 van dergelijke onterechte claims door de mand. Daarnaast werden nog eens 5772 sjoemelaars met een aanvraag van een verzekering betrapt.

Volgens het Verbond van Verzekeraars is hiermee ruim 80 miljoen euro bespaard. "Dit zorgt ervoor dat mensen die te goeder trouw zijn niet onnodig veel geld betalen", zegt Richard Weurding, algemeen directeur van het Verbond van Verzekeraars.

Toch vinden de verzekeraars het nog te vroeg om van een ommezwaai te spreken. "Op termijn moet blijken of de jarenlange inspanningen op het gebied van preventie en detectie nu tot dit resultaat hebben geleid", zegt het Verbond van Verzekeraars.

Met die inspanningen doelt de belangenclub op betere manieren en samenwerking om gesjoemel op te sporen. Eén op de drie onderzoeken leidde vorig jaar tot het onomstotelijk vaststellen van fraude. In de andere gevallen kon fraude niet met zekerheid worden vastgesteld.

Het percentage waarin dit wel bewezen kon worden was volgens de verzekeraars in de afgelopen zeven jaar nog niet zo hoog als in 2022. Een jaar eerder lag het nog op 25 procent.

Wie met fraude tegen de lamp loopt wordt opgenomen in een waarschuwingssysteem waar alle verzekeraars in kunnen kijken. Met 3759 nieuwe registraties waren dat er vorig jaar bijna een kwart minder dan in 2021.

Uit een analyse van de NOS bleek eerder dat niet iedereen in dit frauderegister hierin is opgenomen. Mensen die erin staan kunnen hun naam proberen eruit te halen via klachteninstituut Kifid. Het Verbond van Verzekeraars meldt dat vorig jaar vier mensen na een uitspraak van het Kifid uit het frauderegister moesten worden gehaald.

Een woordvoerder van verzekeraar ASR zegt dat een klant die wordt verdacht van fraude altijd de kans krijgt om een verklaring te geven. "Dat is belangrijk omdat, wanneer fraude eenmaal geconstateerd wordt, dit ook consequenties heeft", benadrukt de woordvoerder. Fraudeurs kunnen, afhankelijk van de omvang, één tot acht jaar in het register blijven staan.

De maximaal toegestane hypotheek voor een woning wordt meer afhankelijk van het energielabel, maakt het ministerie van Binnenlandse Zaken bekend. Wie een energiezuinige woning koopt, kan daardoor vanaf volgend jaar veel meer geld lenen.

Het ministerie volgt daarmee het advies van budgetinstituut NIbud, dat redeneert dat mensen in een energiezuinige woning een veel lagere energierekening hebben en daardoor hogere hypotheeklasten kunnen betalen.

De extra leenruimte loopt hard op naarmate de woning energiezuiniger is. Zo mag een koper voor een woning met energielabel C en D 5000 euro meer lenen, en voor een woning met label A of B 10.000 euro. Voor een volledige duurzame woning (met energielabel A++++) is het extra leenbedrag zelfs 50.000 euro.

Voor eigenaren die hun hypotheek willen ophogen om hun huis te verduurzamen, gaat het energielabel ook meespelen. Zo kunnen eigenaren van huizen met energielabel E, F of G 20.000 euro extra lenen, terwijl voor eigenaren met een woning met energielabel A of B dat maximaal 10.000 euro is. Nu is dat bedrag voor iedereen maximaal 9000 euro.

Voor oud-studenten die een deel van hun studieschuld hebben afgelost, worden de regels ook soepeler. Tot nu toe keken hypotheekverstrekkers alleen naar hun oorspronkelijke schuld, en maakte het dus niet uit hoeveel daarvan in de tussentijd was afgelost. Vanaf volgend jaar is het maandbedrag dat oud-studenten aan DUO betalen leidend.

Ook alleenstaanden kunnen vanaf volgend jaar een iets hoger hypotheekbedrag krijgen. Vanaf een inkomen van 28.000 euro kunnen zij dan 16.000 euro meer lenen.

Graaien over de rug van spaarders, dat was het verwijt dat de grote banken drie maanden terug kregen toen bleek dat hun kwartaalwinsten waren verdubbeld.

Bankiers reageerden opgelucht omdat de winst weer op het niveau zat van voor de negatieve rente bij de Europese Centrale Bank, maar spaarders waren verontwaardigd dat zij nog steeds maar 0,75 procent rente kregen. "Het komt er plat gezegd op neer: we naaien de klanten, dat doen we", vatte journalist Jort Kelder bij WNL op Zondag de uitleg van een topbankier samen.

De storm brak direct los in Den Haag, waar Kamerleden riepen om een wettelijke minimumspaarrente, het koppelen van de spaarrente aan de ECB-rente, meer concurrentie, eenvoudiger overstappen, een winstbelasting en het belasten van de inkoop van eigen aandelen.

Nadat demissionair minister Kaag van Financiën had beloofd nog eens "in gesprek te gaan" met banken over de spaarrente en de hoge winsten, drukte de Tweede Kamer een extra bankenbelasting door. De zes grotere banken moeten in 2025 samen 150 miljoen euro naar de schatkist overmaken, bovenop de 470 miljoen euro die de banken sinds de kredietcrisis al jaarlijks betalen.

Die extra bankbelasting moet nog ingaan, maar drie maanden na alle ophef ziet de wereld er voor spaarders al heel anders uit. Met gemiddeld 2,24 procent staat de rente op een vrij opneembare spaarrekening op het hoogste punt in tien jaar tijd, constateert de vergelijkingssite Geld.nl.

Volgens de site wordt er momenteel zelfs gestreden om Nederlandse spaarders. Zo lokken banken uit Malta, België en Zweden de Nederlandse spaarders met een rente van meer dan 3 procent.

Grote Nederlandse banken hebben de achtervolging ondertussen ingezet. Sinds de publicatie van de vorige kwartaalcijfers is bij ING en ABN Amro de spaarrente verdubbeld, naar 1,5 procent. Rabobank en SNS schuiven met 1,7 procent steeds dichter naar de 2 procent.

Op spaarrekeningen waar de inleg drie tot vijf jaar vaststaat, bieden de buitenlandse prijsvechters al rentes van 4 procent of meer aan. Nederlandse banken zitten bij deze deposito's op ongeveer 2,6 procent.

Om het gat met de rente op vrij opneembare spaarrekeningen te verkleinen, lanceerde Rabobank een soort tussenvorm. Op een zogenoemde TijdslotSparen-rekening kan het spaargeld na 90 dagen vrij worden opgenomen of aangevuld voor een rente van 2,25 procent.

Gisteren werd duidelijk dat de Autoriteit Consument & Markt gaat onderzoeken of er eigenlijk wel voldoende concurrentie op de Nederlandse spaarmarkt is.

Morgen komt ING opnieuw met kwartaalcijfers en ABN Amro volgt over een week. Uit die nieuwe cijfers moet niet alleen naar voren komen of de winsten wat zijn gematigd door de verhoogde spaarrente, ook moet blijken of spaarders zelf in actie zijn gekomen. Niet alleen door over te stappen naar een concurrent met een hogere rente, maar vooral door hun geld simpelweg op een spaarrekening bij hun eigen bank te zetten.

Want dat deden ze de eerste zes maanden van dit jaar amper, legde financieel directeur Bas Brouwers drie maanden terug uit, bij de winstverdubbeling van de Rabobank. "Klanten maken nog maar mondjesmaat geld over van hun betaalrekening naar hun spaarrekening", zag hij in de boeken.

Hij denkt dat spaarders zo gewend waren geraakt aan het jarenlang zo goed als geen rente ontvangen, dat ze het geld maar op hun renteloze betaalrekening lieten staan.

Volgens cijfers van De Nederlandsche Bank hadden de ruim acht miljoen Nederlandse huishoudens in september 2023 opgeteld 449 miljard euro op de spaarrekening staan. Dat is gemiddeld 54.000 euro per huishouden. Het spaartegoed van een doorsnee huishouden ligt veel lager, zegt het CBS, meestal rond de 18.000 euro.

In de ambitie om te verduurzamen wordt er soms iets te fanatiek gesloopt, met als risico dat er karakteristieke panden in veel steden verloren gaan. Over dat onbeschermde erfgoed maken erfgoedorganisaties zich zorgen, zeggen ze in het AD.

Uit cijfers van het Kadaster blijkt dat er de afgelopen tien jaar ruim 95.000 vooroorlogse panden zijn gesloopt. Een maand geleden stonden er nog ruim anderhalf miljoen vooroorlogse panden in Nederland.

"Wat we zien is dat slopen heel vaak wordt aangevoerd als argument: het is duurzamer", zegt Karel Loeff, directeur van de Erfgoedvereniging Bond Heemschut, in het NOS Radio1 Journaal. Maar kosten spelen ook een rol bij woningcorporaties.

"In de praktijk zien we dat slopen tot nu toe vaak goedkoper leek," zegt Loeff, "maar wij vinden verduurzamen een betere optie. Dat is soms wat ingewikkelder en lastiger, maar het is wel de oplossing om heel veel waardevols en wat karakteristieks in Nederland te behouden."

Volgens Loeff trekken woningcorporaties vaak de duurzaamheidskaart, om vervolgens panden te slopen. Er komen dan nieuwbouwwoningen voor in de plaats.

Daarnaast zie je dat er stukjes van de stedenbouwkundige structuur verdwijnen, zegt de erfgoedorganisatie. "In Den Haag zijn bijvoorbeeld plannen om naoorlogse wijken te slopen en om daar compleet te verdichten, waarmee je eigenlijk een heel stuk van de geschiedenis wegvaagt." De organisatie roept op om eerst goed te kijken naar bestaande panden en niet meteen te slopen. "Daarmee gaat een stukje identiteit van stad en streek verloren."

Deze ontwikkeling voltrekt zich niet zozeer in de historische binnensteden in ons land, zegt Loeff, maar juist in buitenwijken, kleine steden en dorpen. "Door heel Nederland staan allerlei woningbouwcomplexen onder druk", zegt Loeff. Wooncorporaties zien daar volgens de directeur ook de mogelijkheid om te verdichten en meer woningen te bouwen.

"Dan gaat het vaak om wijkjes uit de jaren 20, vaak volksbuurtjes. Mensen wonen daar al jaren naar tevredenheid." Hij ontkent niet dat die huizen bijvoorbeeld beter geïsoleerd kunnen worden.

Vorige week bezetten boze huurders nog het hoofdkantoor van de woningcorporatie in Grave, omdat ze zich verzetten zich tegen de voorgenomen sloop van hun buurt Berghem, in de gemeente Oss. Na een gesprek met de directie is sloop niet langer de enige optie.

Ook gingen er na een jarenlange strijd in de Tweebosbuurt in Rotterdam honderden panden tegen de vlakte. Eén rijtje huizen blijft uiteindelijk toch behouden, meldde Rijnmond deze zomer.

Bewoners van sociale huurwoningen in de wijk kregen drie jaar voor de sloop te horen dat de wijk zou worden vernieuwd. De vooroorlogse buurt moest plaatsmaken voor nieuwbouw. Volgens woningcorporatie Vestia was vernieuwing van de buurt noodzakelijk.

Buurtbewoners waren boos en protesteerden tot het laatste moment tegen de sloop:

De woningen zouden zijn verouderd en niets doen leidt volgens Vestia tot problemen in de wijk en een verslechterd imago. Maar buurtbewoners zeggen dat het komt door gentrificatie, het opwaarderen van een wijk ten koste van de oorspronkelijke, veelal minder vermogende bewoners. Minder dan de helft van de sociale huurwoningen komt terug. De nieuwe vrijesectorhuurwoningen en koopwoningen kunnen veel huidige bewoners niet betalen.

Verder is er in de wijk Jericho in Amersfoort onrust en onvrede. Ruim 120 bewoners kregen te horen dat hun wijkje gesloopt wordt. "Hier dreigt een klassieke arbeidersbuurt te verdwijnen, waar veel mensen elkaar kennen en met plezier wonen", zei de bewonerscommissie dit jaar tegen het AD. De Alliantie zou hun huizen opknappen en verduurzamen, maar de woningcorporatie kiest bij nader inzien toch voor sloop.

Het Panamakanaal dat voor de mondiale scheepvaart erg belangrijk is, laat opnieuw minder boten door. Er valt dit regenseizoen weinig neerslag en ook oktober is veel te droog; het is de droogste oktober in 73 jaar. De waterstand in het kanaal door de bergen van Panama is daardoor erg laag.

Normaal gesproken gaan er gemiddeld 36 schepen per dag door het kanaal tussen de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan. Vanwege de droogte laat de Panama Canal Authority tot en met de jaarwisseling nog maximaal 25 schepen per dag door en in januari en februari zijn dat er nog maar 18.

In augustus werd de doorgang ook al beperkt, toen naar 32 per dag. Dat leverde grote files op aan beide kanten van het kanaal.

Het Panamakanaal opende in 1914 en maakte de route van Azië naar de oostkust van de Verenigde Staten een stuk korter. Het kanaal scheelt de scheepvaart weken omvaren via Chili. Via een netwerk van sluizen worden schepen over het gebergte van Panama gevoerd. Door droogte is er nu voor deze sluizen te weing water in het centrale Gatúnmeer.

Volgens de Panamese autoriteiten is het een gevolg van het weerfenomeen El Niño. In oktober is bijna de helft minder regen gevallen dan normaal. Met nog twee maanden te gaan in het regenseizoen dreigt het water in het Gatúnmeer onder de norm van 50 procent te komen, waardoor ook de drinkwatervoorziening in Panama in het geding komt.

In augustus legde een bij de vernieuwing van het Panamakanaal betrokken Nederlands ingenieursbureau hoe wordt getracht zo min mogelijk zoet water te verspillen via de sluizen:

Het staat hoog op de agenda bij alle wereldleiders: hoe krijgen we grip op kunstmatige intelligentie, AI? Aan de ene kant wordt het gezien als een 'gevaar voor de mens' dat biowapens kan maken of verkiezingen kan beïnvloeden. Tegelijkertijd kan het als 'kracht ten goede' worden ingezet voor bijvoorbeeld nieuwe medicijnen en efficiënter werken.

Politici, wetenschappers en grote techbedrijven van over de hele wereld komen vandaag en morgen bijeen in het Verenigd Koninkrijk in een poging daar een antwoord op te geven.

De zogeheten AI Safety Summit, de eerste bijeenkomst in zijn soort op dit niveau, vindt plaats op Bletchley Park. Dat is expres gekozen, want dat is de plek waar de Britten tijdens de Tweede Wereldoorlog de Duitse Enigma-code wisten te kraken.

Op de gastenlijst staan onder meer Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, techmiljardair Elon Musk, VN-topman Antonio Guterres en de Amerikaanse vicepresident Kamala Harris. Ook Israëls premier Benjamin Netanyahu doet, ondanks de oorlog met Hamas, mee aan de gesprekken. Nederland stuurt staatssecretaris Van Huffelen van Digitalisering.

Het Verenigd Koninkrijk is na de VS en China de grootste AI-markt ter wereld en het land wil een rol spelen in het reguleren van de technologie, die zich razendsnel ontwikkelt. Maar waar de EU binnen een paar maanden hoopt de AI Act af te ronden en de VS deze week kwam met een presidentieel besluit, komt het denken bij de Britten hierover nu pas op gang.

Dat neemt niet weg dat de Britse premier Rishi Sunak het onderwerp AI heeft omarmd en hij legt de nadruk op de grootste gevaren ervan: "Als we dit verkeerd doen, wordt het makkelijker voor AI om chemische of biologische wapens te ontwikkelen. Terroristen kunnen AI gebruiken om angst en destructie te verspreiden op een nog grotere schaal. In het meest onwaarschijnlijke scenario is er zelfs het risico dat de mensheid de controle volledig kwijtraakt."

Sunak wil dat alle partijen, waaronder ook China en de VS die verwikkeld zijn in een hoogoplopend conflict over chips, hun handtekening zetten onder een reeks afspraken. Die zullen waarschijnlijk vooral gericht zijn op de risico's van AI; de bedoeling is dat er een tekst komt waar de meeste landen en bedrijven zich met gemak achter kunnen scharen.

Marietje Schaake, directeur technologiebeleid aan de Amerikaanse Stanford Universiteit, gaat naar de top met een aantal vraagtekens. "Overal staat AI op agenda, iedereen wil iets doen, maar het is een race naar een onduidelijke bestemming. Want wat moet er dan precies gebeuren?"

Mark Brakel, directeur beleid bij het Future of Life Institute, is er ook bij en noemt de top een mijlpaal. Zijn organisatie, die als doel heeft om extreme risico's van technologie te beperken, was de initiatiefnemer van een open brief in maart, waarin werd opgeroepen tot een pauze in de ontwikkeling van AI. "Ik kijk naar AI zoals ik naar klimaatverandering kijk. Er zijn veel zorgen over hoe de wereld er over dertig jaar uitziet, ik zou willen dat we dat ook meer bij AI doen."

Politici, wetenschappers, maar ook startups denken dat regels kunnen helpen om AI in goede banen te leiden. "AI zelf zijn gewoon computeralgoritmes die geen kwade intenties hebben. Ze voeren alleen opdrachten uit", zegt Gary Brotman van Britse AI-startup Second Mind.

"Het moet alleen wel verantwoordelijk worden gebruikt, daarbij kan regulering helpen." Volgens hem is het de kunst 'vangrails' te bouwen zonder daarmee innovatie in de weg te zitten.

Onlangs demonstreerde NOS-verslaggever Lisa Schallenberg dat het met AI mogelijk is om Japans te spreken, een taal die ze niet beheerst:

Hoogleraar Responsible AI Virginia Dignum vergelijkt AI met het verkeer: de rem en de riem in de auto ontbreken en er is ook nog geen rijbewijs. "Al die regels hoeven niet hetzelfde te zijn in alle landen, maar je moet er wel op vertrouwen dat dat soort regels overal bestaan."

Dignum zegt ook dat het belangrijk is om met nieuwe regels grote techgiganten niet in de kaart te spelen. "Het is niet voor niks dat die beweging over het existentiële gevaar ook bij grote techbedrijven en miljardairs vandaan komt. Zij willen het beeld geven dat ze de enige zijn die het kunnen oplossen en dat ze de vrije hand moeten krijgen om te doen wat nodig is."

Naast de top werkt premier Sunak ook aan andere initiatieven: een veiligheidsinstituut dat AI-software monitort en controleert en een netwerk van experts, vergelijkbaar met het IPCC-klimaatpanel van de Verenigde Naties, dat jaarlijks rapporteert over de ontwikkelingen. Ook de VN is daarmee bezig.

"Toiletten langs de snelweg zijn vaak ronduit smerig, zelfs wanneer je moet betalen voor je wc-bezoek", concludeerde de ANWB nog maar twee jaar geleden na onderzoek. Heel langzaam lijkt er iets te verbeteren, nu benzinemaatschappijen als Shell en Total samenwerken met partijen als 2theloo en One Hundred Restrooms.

Shell zit midden in de ombouw van twintig Shell-cafés en daarbij horen ook 2theloo-toiletten. "We hebben er al veertien omgebouwd, later dit jaar volgen er nog vijf en volgend jaar nog meer", zegt een woordvoerder. "Door de samenwerking met 2theloo hebben wij naar onze mening de toiletten kunnen verbeteren."

Volgens Shell krijgen de wc's door de samenwerking de aandacht die ze verdienen, waardoor ze tijdig schoon en fris worden gemaakt. Ze zijn te gebruiken voor 80 eurocent per keer. Dat is een flinke prijs, maar de klant krijgt een waardebon toe, waarmee die in de shop korting kan krijgen op bijvoorbeeld de aankoop van een broodje of koffie.

Een concurrent van 2theloo, One Hundred Restrooms, werkt samen met Total. "Wij hebben op dit moment een overeenkomst met TotalEnergies voor 22 tankstations. Voor een tankstation is het gewoon heel moeilijk om aan wc's een hoge prioriteit te geven en de zaak schoon te houden. Je moet erbovenop zitten", zegt Mariëlle Romeijn van One Hundred.

Het bedrijf gebruikt een groot gedeelte van de omzet om de toiletten in een zo goed mogelijke staat te houden. "Je ziet helaas regelmatig bij andere tankstations dat er misbruik van het systeem wordt gemaakt. Daar is gedacht: we zetten lekker zo'n poortje neer, kunnen we geld verdienen, want mensen moeten toch naar de wc. En vervolgens wordt er niks gedaan aan extra schoonmaak. Dat is natuurlijk heel slecht."

Ook One Hundred laat bezoekers nu 80 eurocent betalen. Uit onderzoek blijkt dat er een sterke link is tussen wat mensen willen betalen en hun ervaring. "Zolang de ervaring goed is, zijn mensen bereid meer te betalen. Hoever je kunt gaan? We hebben twee jaar geleden Europees onderzoek gedaan, en gemiddeld zijn bezoekers bereid 1,19 euro te betalen, al verschilt dat wel per land."

Romeijn ziet een groeiende interesse bij partijen om de zorg voor de toiletten uit te besteden: "Benzinemaatschappijen zijn enorm aan het investeren in laadpalen en andere faciliteiten op een tankstation. Door elektrisch laden bijvoorbeeld blijven mensen immers langer en daar moet je op inspelen."

Shariff El Aroussi is van familiebedrijf Jongeneel, dat diverse tankstations in Nederland heeft. Wat hij soms ziet op de toiletten gelooft hij met zijn eigen ogen niet: "Verstoppingen door hele wc-rollen in het toilet, poep op de muren gesmeerd. Wat bezielt die mensen? Dat doe je thuis toch ook niet?" Bij Jongeneel moet 50 eurocent worden betaald.

Tim Schoenmakers van de Belangenvereniging Tankstations, zegt in het NOS Radio 1 Journaal dat een hindernis zoals een poortje sowieso goed is. "Vroeger was dat de mevrouw bij een schoteltje die je bozig aankeek, waardoor je netjes betaalde en je handen ging wassen. Zo'n poortje is de moderne variant daarvan. Want als iets gratis is, lijkt het geen waarde te hebben en gaan mensen zich vreemd gedragen, gaan ze er vaker naast plassen en zo. Dat moet je niet hebben."

Saudi Telecom heeft zijn oog dit jaar op Europa laten vallen. Het Saudische staatbedrijf verwierf grote belangen in telecombedrijven die actief zijn in negen Europese landen, waaronder het Spaanse Telefónica. Dat baart de Spaanse staat zorgen. En dus overweegt de overheid daar nu ook zelf aandelen van het telecombedrijf op te kopen, schrijven Spaanse media.

Telefónica werd in 1997 geprivatiseerd. Het bedrijf heeft grote delen van het Spaanse mobiele telefoonnetwerk in handen, daarnaast is het actief in Ierland, het VK, Tsjechië, Slowakije en Duitsland.

"Telefónica is een strategisch bedrijf in Spanje", zei de Spaanse minister Isabel Rodríguez tegen de Madrileense krant ABC. "Niet alleen op het gebied van telecommunicatie, maar ook op het gebied van defensie." De overheid zou nu 5 procent van de aandelen willen aankopen, dat zou ongeveer 1 miljard euro kosten.

De Spaanse zorgen ontstonden in september. Saudi Telecom kondigde toen aan dat het 2,1 miljard euro uitgaf om in stappen 9,9 procent van de aandelen van het kwakkelende Telefónica te bemachtigen. Daarmee worden de Saudi's in één klap de grootste aandeelhouder van het Spaanse bedrijf. Door zelf ook in te stappen zou de Spaanse overheid - samen met andere Spaanse aandeelhouders - de landsbelangen willen beschermen.

In april sloegen de Saudi's ook al toe in Europa. Een dochterbedrijf van Saudi Telecom kocht toen drie dochterbedrijven van United Group op die samen bijna 5000 telefoonmasten in Bulgarije, Kroatië en Slovenië bezitten. Het van oorsprong Servische telecombedrijf zit sinds 2013 met het hoofdkantoor in Nederland - mede vanwege de gunstige regelgeving hier.

"We zijn verheugd om onze aanwezigheid in Europa te lanceren", zei Mohammed Alhakbani, de directeur van het dochterbedrijf, toen. Het bedrijf noemde de overname de tweede stap van de expansiestrategie, nadat het vorig jaar ook al telefoonmasten in Pakistan had aangekocht.