De ontslagronde bij VDL Nedcar in Born lijkt groter uit te pakken dan aanvankelijk werd gedacht. Dat melden bronnen in en rondom het bedrijf, meldt 1Limburg.

In de fabriek in Born werden in het verleden auto's voor DAF, Mitsubishi en BMW in elkaar gezet, maar een nieuwe opdrachtgever heeft zich niet gemeld.

Aanvankelijk werd gedacht dat daardoor zo'n 1800 mensen zouden moeten vertrekken, bevestigde vakbond FNV vorige maand. Zo'n 500 tot 600 mensen zouden hun baan kunnen behouden, was de verwachting. Dat aantal lijkt nu eerder uit te komen op 300 tot 400, aldus de regionale omroep. VDL Nedcar wil zelf niet op de geruchten ingaan.

De medewerkers die kunnen blijven gaan onder meer batterijsystemen bouwen voor BMW.

Een 56-jarige ondernemer uit Rusland moet in Nederland achttien maanden de cel in voor het overtreden van de sancties tegen Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne. Hij moet daarnaast een boete van 200.000 euro betalen.

De Rus werd eind september vorig jaar opgepakt in Gorssel bij een actie van de Fiod. De financiële opsporingsdienst was de man op het spoor gekomen na een melding van zijn bank over vreemde geldstromen op zijn bankrekening. Hij bleek via zijn eenmansbedrijf zeven maanden lang microchips aan Rusland te verkopen.

Via zijn zaak in Gorssel handelde de geboren Rus al zes jaar in microchips en elektronische goederen. Toen de sancties na de Russische inval in Oekraïne werden ingevoerd, probeerde de man die te omzeilen met valse facturen via Russische afnemers op de Malediven. Via deze bedrijven kwamen de spullen uiteindelijk terecht bij de Russische wapenindustrie en defensiebedrijven.

De rechter concludeert dat bewezen is dat de ondernemer met zijn u-bochtconstructie de sancties bewust probeerde te omzeilen. Het doel van de strafmaatregelen, namelijk het afsnijden van kritieke technologie voor Rusland voor defensiemiddelen, is volgens de rechtbank "op een ernstige wijze geschaad".

"De verdachte had na het afkondigen van de sancties in feite als 'verdienmodel' het ontwijken van de sancties", staat in het vonnis. Ook zou hij zich niet hebben bekommerd om de "ernstige gevolgen" van zijn acties.

Het zijn economisch lastige tijden, maar vermogend Nederland lijkt daar weinig last van te hebben. In de vandaag verschenen Quote 500, de lijst van de rijkste Nederlanders, wordt record na record verbroken.

Zo is de ondergrens voor een plek op de lijst opgetrokken tot een vermogen van 125 miljoen euro. Het geschatte vermogen van alle genoteerden samen bedraagt nu 241 miljard euro, en het aantal miljardairs is gestegen tot een recordaantal van 51.

Paul van Riessen, hoofdredacteur van zakenblad Quote, weet de verbroken records te verklaren. Hij wijst erop dat de mensen op de lijst vaak ondernemers zijn die actief zijn in allerlei sectoren. "Als je begint met beleggen, is het standaardadvies ook altijd om risico's te spreiden."

Net als voorgaande jaren wordt de lijst aangevoerd door Charlene de Carvalho-Heineken, de dochter van Freddy Heineken en directeur en grootaandeelhouder van het bierconcern. Hoewel zij dit jaar iets moest inleveren, wordt haar vermogen nog steeds geschat op 12,6 miljard euro.

Er zijn trouwens niet alleen succesverhalen met de lijst verbonden. De broers Ties en Taco Carlier, bekend van de elektrische VanMoof-fietsen, zijn eruit verdwenen na het faillissement van hun bedrijf. Volgens Quote is hun vermogen in een jaar tijd gedaald van naar schatting 140 miljoen euro naar 1 miljoen euro, wat neerkomt op een daling van ongeveer 99 procent.

Ook prinses Mabel heeft een tegenslag moeten incasseren. Haar vermogen is meer dan gehalveerd, nadat de waarde van haar aandelen in betaalplatform Adyen met 350 miljoen euro was gekelderd.

Maar er zijn ook ondernemers die juist enorm hebben geprofiteerd van de volatiliteit op de beurs. Rob Defares, actief in de beurshandel via IMC, zag zijn vermogen met bijna 27 procent stijgen naar 3,3 miljard euro, wat hem een zevende plaats op de lijst oplevert. Johann Kaemingk van Optiver, een concurrerend beurshandelsbedrijf, staat op de achtste plek met een geschat vermogen van 2,9 miljard euro, een toename van meer dan 38 procent ten opzichte van het voorgaande jaar.

En dat een ramp voor de één, positief voor een ander kan zijn, laat Pieter Heerema zien. Hij is actief in de offshore-industrie en oliewinning en zag zijn bedrijf twee jaar geleden technisch failliet gaan. De oorlog in Oekraïne heeft echter een onverwachte positieve wending gebracht. "Dat resulteerde financieel gezien in een fantastisch jaar voor hem, hoe wrang dat ook mag klinken", zegt hoofdredacteur Van Riessen.

In de Quote 500 staan normaal gesproken veel interviews met nieuwkomers op de lijst, maar dit jaar waren zij huiverig om naar voren te treden, vertelt Van Riessen. Hij wijst op een veranderende samenleving: "Er klinkt een steeds luider wordende roep om financiële rechtvaardigheid, met pleidooien voor een miljonairstaks en een maximumvermogen." Nieuwe rijken zouden zich daarom minder graag in de schijnwerpers zetten.

Op politiek vlak laten vermogende Nederlanders zich juist wel steeds meer horen. Volgens Van Riessen zijn ondernemers van nature optimistische mensen, maar hij merkt op dat er momenteel enige bezorgdheid heerst over een verschuiving naar links in het politieke spectrum. Daardoor zou het ondernemingsklimaat onder druk kunnen komen te staan.

Als voorbeeld noemt hij hogere belastingen voor vermogende mensen en de versoberde 30-procentregeling voor expats, wat het aantrekken van buitenlands talent voor bedrijven zou kunnen bemoeilijken.

Deze bezorgdheid uit zich in een flink aantal politieke donaties, voornamelijk aan de VVD, door miljardairs zoals Marcel Boekhoorn en Robert van de Wallen. "Dit zijn mensen die zich voorheen nooit met politiek bemoeiden, maar nu opeens de VVD steunen," verklaart Van Riessen. "Niet per se omdat ze de partij zo geweldig vinden, maar uit vrees voor het linkse blok."

Het bedrijf achter de ov-chipkaart, Translink, heeft de afgelopen jaren tientallen miljoenen euro's overgehouden omdat er nog saldo op verlopen ov-kaarten stond. Slechts een klein deel daarvan is besteed aan het beter informeren van klanten over die verlopen kaarten. Eind vorig jaar lag nog een kleine 19 miljoen euro op de plank, zo meldt het AD.

"Reizigers hebben ergens in hun keukenla of rommella zo'n verlopen ov-chipkaart liggen", reageert directeur Freek Bos van reizigersorganisatie Rover in het NOS Radio 1 Journaal. "Ze moeten weten dat daar nog geld op staat, dat ze dat terug kunnen krijgen en dat dat heel makkelijk gaat."

Weten dat die kaart nog in de la ligt, daar kan volgens Bos niemand wat aan doen. "Maar mensen kunnen er wel bewust van worden gemaakt dat er nog heel veel van die kaarten zijn. En dat daar saldo van teruggevraagd kan worden."

Volgens Translink zijn er in totaal zo'n 50 miljoen ov-chipkaarten gemaakt. Na vijf jaar verlopen die. Mensen hebben dan nog eens vijf jaar om het geld terug te vragen. Daarna gaat het geld naar Translink, dat eigendom is van alle ov-bedrijven samen.

Uit het meest recente jaarverslag over 2022 blijkt dat Translink in dat jaar op die manier zo'n 9 miljoen euro kon bijschrijven. Zo'n 5 miljoen werd besteed, met name aan ict-projecten die het betalen in het ov moeten verbeteren. 20.000 euro is uitgegeven aan het "vergemakkelijken van het terugvragen van niet-gebruikte saldi."

"Het gaat hier om anonieme kaarten", zegt woordvoerder Gerbrant Corbee van Translink. "We hebben geen gegevens van die mensen." Eerdere campagnes in bussen en treinen leverden volgens hem niet het gewenste resultaat op.

Wel is er een service waarbij mensen een e-mailadres kunnen achterlaten. Dan komt er een seintje als de kaart verloopt, zegt Corbee. En het is sinds kort makkelijker om het geld terug te krijgen. Dat kan online en de kaart hoeft niet meer opgestuurd te worden.

Een paar jaar geleden bedacht Translink ook een nieuwe campagne, "maar die viel in coronatijd", zegt Corbee. "Daarom is die niet doorgegaan."

"Ik zou zeggen: trek die campagne van stal en lanceer hem", reageert Bos. "We moeten dit bedrag zo dicht mogelijk bij de nul krijgen." Dat het sinds dit najaar mogelijk is online geld terug te vragen vindt hij een grote verbetering. Hij had het nog niet meegekregen.

De inflatie is in oktober sterk teruggelopen, maar door het grote verschil in energieprijzen is sprake van een flink vertekend beeld.

In een eerste voorlopige berekening komt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit op een negatief inflatiecijfer van -0,4 procent. Dat betekent dat het gemiddelde prijspeil voor september 2023 0,4 procent lager ligt dan een jaar geleden, met name omdat de energieprijzen vorig jaar nog heel hoog waren. Als energie niet wordt meegerekend, lagen de prijzen in oktober juist 5,1 procent hoger.

In de supermarkt merken mensen dan ook nog niet heel veel van de afgenomen inflatie. De prijzen voor voedingsmiddelen, dranken en tabak lagen in oktober 8,7 procent hoger dan een jaar eerder. In september waren deze goederen nog 10 procent duurder dan een jaar eerder.

Ook wil de daling van de inflatie niet zeggen dat de prijzen in oktober 2023 zijn gedaald ten opzichte van september 2023. In vergelijking met een maand eerder waren de prijzen voor consumenten volgens de snelle raming in oktober nog 0,5 procent hoger.

De meest recente cijfers zijn niet een op een te vergelijken met het percentages van een jaar geleden. Sinds juni gebruikt het CBS een nieuwe rekenmethode. Daarin wordt de prijs van nieuwe energiecontracten gedempt door de bestaande contracten.

Eerder ging het CBS uit van de prijs van nieuwe energiecontracten. Doordat veel huishoudens vorig jaar nog lopende contracten hadden tegen lagere prijzen, werd de inflatie daardoor flink overschat. Inmiddels is sprake van onderschatting omdat het CBS de energieprijzen van nu vergelijkt met de te hoge prijzen van nieuwe contracten vorig jaar.

Op 7 november zal het CBS de volledige inflatiecijfers publiceren.

Ook in de rest van Europa begint de inflatie terug te lopen. In de eurozone kwam die in oktober uit op 2,9 procent, meldt het Europese statistiekbureau Eurostat in een voorlopige raming. Een maand eerder was die nog 4,3 procent

De Europese Centrale Bank (ECB) voerde het afgelopen jaar de rente flink op om de economie af te koelen, om daarmee de prijsstijgingen tegen te gaan. Vorige week drukte de ECB de pauzeknop in, omdat de inflatie begint af te nemen.

Autofabrikant General Motors heeft een akkoord gesloten met de Amerikaanse vakbond United Auto Workers (UAW). Het is de derde en laatste grote autofabrikant waarmee de vakbond een overeenkomst heeft bereikt.

Vakbondsleden eisten betere compensatie en legden wekenlang het werk neer bij autofabrikanten Stellantis, Ford en General Motors. Met de eerste twee bedrijven bereikte de vakbond al eerder een akkoord. Met de overeenkomst met General Motors zijn alle stakingen per direct voorbij.

General Motors stond onder extra grote druk om ook een overeenkomst te sluiten omdat Ford en Stellantis hun productie al wel hadden hervat vanwege hun overeenkomsten met UAW.

De deal met General Motors, waarover de leden van de bond nog wel moeten stemmen, lijkt op de deals met de andere twee fabrikanten. Lonen stijgen met 25 procent en aan gepensioneerden wordt 2500 dollar (omgerekend 2355 euro) extra betaald in vijf termijnen.

De loonstijging valt wel flink lager uit dan de eis van de vakbond. Die wilde dat het salaris van vakbondsleden met 40 procent zou stijgen omdat ook de inkomens van de top van de bedrijven met dat cijfer waren gestegen.

Vakbond UAW vertegenwoordigt bijna 150.000 werknemers in de auto-industrie. Zo'n 13 procent van de leden nam deel aan de staking. Onder anderen de Amerikaanse president Biden steunde de acties.

In maart 2023 waren er in Nederland 1,44 miljoen vakbondsleden. Dat is een daling van zo'n 4 procent ten opzichte van twee jaar geleden. In aantallen gaat het om 63.000 minder leden, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

In alle leeftijdsgroepen nam het aantal vakbondsleden af. De daling was het grootst onder mensen van 45 jaar tot de AOW-leeftijd. Sinds 2012 daalt het aantal vakbondsleden gestaag. In dat jaar waren er nog 1,85 miljoen leden.

"Dat is natuurlijk heel slecht nieuws", zegt Tuur Elzinga, voorzitter van FNV, de grootste vakbond. "Al is deze daling lager dan in voorgaande jaren." Dat zou volgens hem kunnen komen omdat er een "grote kentering" is. "Sinds de oplopende inflatie zitten wij qua leden juist stevig in de lift."

Dat zou kunnen worden verklaard doordat het CBS elke twee jaar de cijfers meet. En FNV zegt juist in de afgelopen 12 maanden een stijging te hebben gezien in het aantal leden. Bovendien gaat het CBS-cijfer over alle vakbonden en zouden er onderling verschillen kunnen zijn.

Het CBS heeft niet-leden gevraagd waarom ze geen lid zijn. 54 procent noemde als belangrijkste reden dat ze er nooit serieus over hadden nagedacht. Verder vond 12 procent dat vakbonden geen invloed (meer) hebben op hun arbeidsvoorwaarden. En 8 procent vond het lidmaatschap te duur.

De vergrijzing is bij FNV de grootste reden als het gaat om mensen die hun lidmaatschap opzeggen, zij doen dat bij hun pensioen of overlijden. De instroom bestaat volgens Elzinga vooral uit jongeren en een groot percentage vrouwen. "Daar bestaat de huidige groei uit."

Vakbonden hebben in Nederland een grote rol bij onderhandelingen met werkgevers over de arbeidsomstandigheden en lonen. In cao's (collectieve arbeidsovereenkomsten) spreken vakbonden bijvoorbeeld namens werknemers af hoeveel hun salarissen stijgen.

Vakbondsleden kunnen dan stemmen of ze akkoord gaan met een onderhandelaarsakkoord. Vervolgens geldt zo'n cao voor zowel leden als niet-leden van een vakbond.

Dit jaar zijn er tot nu toe 387 cao's afgesloten voor bijna 3,6 miljoen werknemers. Gemiddeld is een loonstijging van 7,1 procent op jaarbasis afgesproken.

Makers van de "krachtigste AI-systemen" worden in de VS verplicht om veiligheidstesten en andere "kritieke informatie" te delen met de overheid. Dat blijkt uit een vandaag uitgevaardigd presidentieel decreet van de Amerikaanse president Biden.

Bidens decreet maakt deel uit van een reeks maatregelen, waarmee de Amerikaanse regering probeert meer grip te krijgen op AI (kunstmatige intelligentie). Het gaat specifiek om bedrijven die een AI-systeem ontwikkelen dat een "serieus risico" vormt voor de veiligheid van de VS. Om wat voor risico het dan gaat, wordt niet beschreven. Daarnaast wordt niet gezegd wie vaststelt wanneer er van zo'n risico sprake is.

Een presidentieel besluit is overigens geen wet. Daarvoor heeft de president het Congres nodig. Biden roept de parlementariërs daarom op om te komen met wetgeving.

Een anonieme overheidsfunctionaris benadrukt tegenover de Financial Times dat het decreet vooral gaat gelden voor de volgende generatie AI-systemen en bijvoorbeeld dus niet voor GPT4, de motor onder de nieuwste versie van geavanceerde tekstgenerator ChatGPT.

Hoewel de ontwikkelingen snel gaan, is het dus de vraag wanneer de bedrijven in de praktijk met deze regels te maken gaan krijgen en het wekt de suggestie dat de VS z'n eigen bedrijven niet te hard wil aanpakken met deze nieuwe regels.

Het Witte Huis en techgiganten zijn al langer in gesprek over AI. In juli verbonden de belangrijkste AI-spelers zich aan vrijblijvende afspraken. Daarbij zat ook de belofte dat ze informatie zouden gaan delen over de veiligheid en betrouwbaarheid van hun systemen. Met het besluit van Biden verdwijnt die vrijblijvendheid.

Naast eisen aan de grote techbedrijven, gaat het ook om het ontwikkelen van een watermerk zodat het duidelijk is wanneer werk AI gegenereerd is. Hierin zit wel een beperking: dit zal alleen worden gebruikt worden door federale overheden, maar bedrijven hoeven dit niet over te nemen. Al hoopt het Witte Huis wel een voorbeeld te zijn voor bedrijven en overheden over de hele wereld.

Verder gaat om het maatregelen om onder meer de privacy van Amerikanen te beschermen, gelijkheid te bevorderen, de rechten van consumenten, patiënten en studenten te beschermen, evenals werknemers. Het bevel ziet er ook op toe dat de overheid van de VS zelf op een verantwoordelijke en effectieve manier gebruik maakt van AI.

De maatregelen van de regering-Biden komen op dezelfde dag als een vrijwillige gedragscode voor AI die is geïnitieerd door de G7-landen en de EU, meldde Reuters gisteren. Hierin staat hoe grote landen willen omgaan met AI, in het kader van zorgen over privacy en veiligheid.

Woensdag start een tweedaagse AI-bijeenkomst in het Verenigd Koninkrijk waar de veiligheid ervan centraal zal staan. Vicepresident Harris is erbij namens de VS. Namens de EU wordt commissievoorzitter Von der Leyen verwacht en namens Nederland gaat staatssecretaris Van Huffelen. Er wordt ook een delegatie uit China verwacht.

De Kansspelautoriteit heeft boetes uitgedeeld aan de Maltese gokbedrijven Goldwin LTD en MKC Limited (6.794.000 euro en 900.000 euro) voor het aanbieden van online kansspelen zonder vergunning.

Nederlandse spelers konden zich via de websites westcasino.com en betworld247.com aanmelden en meedoen. Er werden geen maatregelen genomen om Nederlanders te weren, zoals bijvoorbeeld een IP-blokkade. De website betworld247.com trok tussen juni 2021 en mei 2022 ruim 375.000 unieke bezoekers uit Nederland. Bij westcasino.com waren dat er vorig jaar 843.132.

Ook werd de leeftijd van spelers niet voldoende gecontroleerd. Zo kon er zonder paspoortverificatie zelf een leeftijd ingevoerd worden. René Jansen, bestuursvoorzitter van de Kansspelautoriteit, zegt dat dit een strafverzwarende omstandigheid is en spreekt van een "ernstig verwijtbaar feit". MKC Limited kan nog bezwaar maken tegen de boete.

Sinds oktober 2021 is online gokken legaal in Nederland, maar alleen als de aanbieder een vergunning heeft. Sindsdien zijn er veel meer mensen gaan gokken, onder wie veel jongvolwassenen.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaat onderzoeken of er wel voldoende concurrentie op de Nederlandse spaarmarkt is. Dat de spaarrentes in Nederland lang achterbleven bij de razendsnel gestegen rente van de Europese Centrale Bank (ECB) vindt de waakhond aanleiding om te onderzoeken of er wel wat te kiezen valt voor spaarders.

Demissionair minister van Financiën Kaag had de ACM drie maanden geleden gevraagd om te bekijken of zo'n onderzoek nodig is. In de Tweede Kamer hadden partijen felle kritiek op de hoge kwartaalwinsten die banken maakten, terwijl spaarders er met een rente van 0,75 procent bekaaid vanaf kwamen.

De ACM benadrukt dat het gaat om een algemeen onderzoek naar het functioneren van de spaarmarkt in Nederland. Er zijn volgens de ACM naast de grote banken diverse concurrenten die veel hogere rentes aanbieden, veelal buitenlandse spaarbanken. Tegelijk ziet de waakhond dat consumenten slechts beperkt lijken over te stappen.

"Daarom heeft de ACM besloten een onderzoek te starten naar de werking van de Nederlandse spaarmarkt en factoren die ervoor zorgen dat consumenten beperkt overstappen en dat grootbanken geen hogere spaarrentes aanbieden."

De uitkomsten van het onderzoek kunnen volgens de ACM leiden tot "aanbevelingen voor de wetgever". Bijvoorbeeld als zou blijken dat de markt niet goed werkt. Het rapport wordt voor volgend jaar zomer verwacht.

Een aantal maanden zzp'en, dan weer even in loondienst of het allebei tegelijkertijd doen: arbeidsrelaties worden steeds meer "fluïde", stellen analisten van ABN Amro in een rapport. Vooral een baan als werknemer en een bijbaan als zzp'er is de laatste jaren in opkomst.

De krappe arbeidsmarkt leidt ertoe dat de positie van werknemers zeer goed is. "Werknemers hebben meer keuze en dus ook meer onderhandelingsmacht", zegt Mario Bersem, sectoreconoom bij ABN Amro. "Zij kunnen hun werk daardoor met meer autonomie en variatie invullen."

Een van de belangrijkste redenen om meerdere dingen te combineren is de afwisseling. Zoals voor Suzanne Oortman Gerlings, die na jarenlang in loondienst elf jaar geleden besloot voor zichzelf te beginnen. Naast haar werk als gemeenteraadslid geeft ze senioren, die vaak op hoge leeftijd zijn, financieel advies.

"Het is mooi werk, maar het zijn ook zware gesprekken omdat voor veel mensen het einde van hun leven nadert", zegt Oortman Gerlings. "Daarom ben ik op zoek gegaan naar iets wat meer vrolijkheid brengt." Die vrolijkheid vindt ze in de jonge generatie: ze loopt nu stage als docent Frans op een gymnasium, om uiteindelijk als zij-instromer aan de slag te kunnen in het onderwijs.

"De combinatie van senioren en jongeren vind ik heel leuk", zegt ze. "Als ik klaar ben, wil ik voor de helft zzp'en en de andere helft weer in loondienst werken. Het fijne is dat ik dan straks ook nog tien jaar pensioen opbouw."

De financiën spelen bij meer mensen een rol, bijvoorbeeld omdat de sprong naar het volledig ondernemen nog net te groot is. Zo werkt Eva van Hulten drie dagen per week in loondienst in de gehandicaptenzorg, waarbij ze zorgmedewerkers helpt technologieën te gebruiken.

"Ik vind werken met mensen leuk, maar het is uiteindelijk niet de baan die ik voor ogen heb. Ik doe het dus vooral om de rekeningen te betalen." Haar echte doel ligt bij de totaal andere werkzaamheden die ze als zzp'er doet: ze is vegan chef, organiseert retraites en is model. Hoewel de zaken goed gaan, is de stap naar volledig zzp'en nog iets te spannend.

"Ik vind het fijner om er geleidelijk naartoe te werken", zegt Van Hulten. "Maar dat punt heb ik veel sneller bereikt dan ik dacht, want ik denk dat ik volgend jaar genoeg inkomsten uit mijn bedrijf heb om die stap te maken."

Voor werkgevers vergt de "fluïde" arbeidsrelatie ook wat aanpassing. Zoals bij Rube van Tienen, die zelfstandig presentatietrainer en podiumkunstenaar is. Hij besloot een paar jaar geleden voor de afwisseling voor een paar dagen per week in loondienst te gaan bij Nextens, een bedrijf dat software ontwikkelt voor de belastingaangifte.

Van Tienen liet in het contract opnemen dat hij, naast zijn baan, mag blijven zzp'en. De constructie werkt volgens hem goed. "Dat is ook omdat ik van mijn werkgever alle vrijheid en het vertrouwen krijg", zegt hij. "Het is bijvoorbeeld geen probleem als ik tijdens werk even een telefoontje aanneem voor mijn eigen bedrijf of als ik werkdagen omwissel als ik een mooie klus heb."

Ook in de zorg, waar vaak veel kleine contracten zijn, is het zzp'en naast het werk steeds normaler geworden. Bij De Nederlandse Zorg Bemiddelaar, een bedrijf dat zzp'ers koppelt aan vooral ouderenzorgorganisaties, is naar schatting een kwart van alle zzp'ers tegelijkertijd ook nog ergens in loondienst.

"Wij zien dat de zzp'ers wel beide banen in de zorgbranche doen en niet daarbuiten. Ze maken die combinatie vooral om meer greep te hebben op hun inkomen en hun rooster", zegt Laura van Loon van De Nederlandse Zorg Bemiddelaar. "Daarnaast zie je zorgmedewerkers met een kantoorbaan voor de variatie ook in de zorg zelf zzp'en. Zo kunnen ze ook hun BIG-registratie behouden."

Overigens is het fluïde werken niet voor iedereen alleen maar voor de eigen ontwikkeling en variatie: ruim 13 procent van de ondervraagden in de Nationale Arbeidsmarktenquête zegt zonder het extra werk niet te kunnen rondkomen.

Na Ford heeft ook autofabrikant Stellantis een akkoord gesloten met de Amerikaanse vakbond UAW. Stellantis bouwt in de VS onder meer auto's van het merk Jeep. Met de derde grote autofabrikant General Motors is nog geen deal bereikt. Daar worden de al weken durende stakingsacties uitgebreid.

UAW en Stellantis zijn na 44 dagen staking onder andere een loonsverhoging van 25 procent overeen gekomen. Dat is minder dan de 40 procent die de vakbond aanvankelijk eiste. De leden van de bond moeten nog over het akkoord stemmen. Net als bij Ford, waarmee donderdag een akkoord werd bereikt, loopt de deal van Stellantis met UAW tot april 2028.

De 14.000 werknemers van Stellantis die het werk hadden neergelegd, kregen te horen dat ze weer aan het werk konden gaan. Daarmee komt een einde aan een staking van zes weken bij de fabrikant.

Bij General Motors voeren werknemers nu de druk op door het werk neer te leggen in een bijkomende assemblagefabriek in de staat Tennessee. "We zijn teleurgesteld in de onnodige en onverantwoordelijke weigering van GM om tot een eerlijk akkoord te komen", schrijft UAW-president Shawn Fain in een verklaring. Het bedrijf zegt dat het te goeder trouw heeft onderhandeld met de vakbond en dat het alsnog zo snel mogelijk een akkoord wil bereiken.

De angst van veel stemacteurs begint uit te komen: kunstmatige intelligentie (AI) neemt een deel van hun werk over. Bedrijven veranderen contracten, acteurs krijgen e-mailtjes met de mededeling dat hun diensten binnenkort niet meer nodig zijn en een enkeling is al vervangen door een robotstem.

Digitale nieuwskiosk Blendle is één van de bedrijven waar de ingehuurde stemacteurs afgelopen weken in onzekerheid zaten. Begin deze maand liet het aan de acteurs weten dat het van plan is per 1 januari te stoppen met het inzetten van mensenstemmen, blijkt uit een interne e-mail die in handen is van de NOS.

Het Franse moederbedrijf Cafeyn spreekt van een misverstand. "We experimenteren met een tekst-naar-spraakmodel. Als de resultaten goed zijn stoppen we met menselijke stemmen", erkent een woordvoerder. "Maar niets is nog in steen gebeiteld. Er is niets besloten voor 1 januari of een andere datum."

Ook audioboekbedrijf Storytel experimenteert met AI-stemmen die boeken voorlezen. "Het gaat dagelijks in onze app-groepen over dit soort onderwerpen", zegt stemacteur Machteld van der Gaag. "Verbieden kan niet. We moeten nu vooral kijken hoe we kunnen zorgen dat onze voorwaarden zo goed mogelijk blijven."

Uit bezorgdheid over kunstmatige intelligentie richtte een clubje stemacteurs dit jaar het voiceovers-verbond Nedvo op. Dat telt inmiddels zo'n 120 leden.

Om hun werk te beschermen trekken ze ook op met de Kunstenbond, de vakbond voor cultuurwerkers en kunstenaars. "AI speelt nu bij meerdere creatieve beroepen, maar stemacteurs staan wel echt vol in de wind", zegt Caspar de Kiefte van de Kunstenbond. "Uit de eerste resultaten van een enquête onder leden blijkt dat 96 procent van de stemacteurs vreest dat AI tot verlies van werkgelegenheid leidt."

De Kiefte wil graag in gesprek met bedrijven als Blendle die overwegen om mensen te vervangen door AI. "We willen ze ook aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Het gaat hier om zzp'ers, die zijn in een klap een deel van hun inkomsten kwijt, zonder transitievergoeding of omscholingsgeld."

Stemacteur Jeroen Kramer ondervond al hoe het is om ingeruild te worden voor een AI-stem. Voor een Amerikaanse uitgever sprak hij twaalf delen van boekenserie De Tovenaarsring in. "Bij het dertiende boek werd ik vervangen door een Vlaamse robotstem", zegt Kramer. "Niet om aan te horen."

Luisteraars dachten er ook zo over. Het regent 1-sterrenrecensies bij het dertiende deel. "Ik heb de uitgever toen gebeld waarom ze dit hebben gedaan. Het was vooral een geldkwestie."

"Voor langere projecten, zoals audioboeken, zijn Nederlandse AI-stemmen nog niet goed genoeg", zegt Van der Gaag, die zelf haar stem liet klonen om te zien hoe ver de techniek is. "Er zitten nog allemaal rare klemtonen in en het is nog te vlak."

Maar in het Engels zijn er wel heel goede AI-stemmen, zegt Van der Gaag. Storytel gebruikt voor eigen producties al AI-stemmen in het Engels. Zo leest AI-stem Henry het Engelse Hans en Grietje voor en AI-stem Daniël sciencefictionroman Black Star. Voor het einde van het jaar moeten daar AI-stemmen in het Deens en Zweeds bij komen, en daarna in andere talen.

Een paragraaf in nieuwe contracten voor Nederlandse voorlezers van Storytel lijkt erop te wijzen dat het bedrijf hun stemmen wil gebruiken om ook Nederlandse kunststemmen te creëren.

Er staat in dat het bedrijf het recht heeft om "reproducties en extracties" te maken van de opnames van de stemacteurs. Stemacteurs die de NOS sprak zijn hier kritisch over. "Ik ben echt bezorgd", zegt een van hen, die anoniem wil blijven. "Maar als ik niet onderteken, krijg ik de klus niet. En die paragraaf krijg ik er niet uit."

Maar de Kunstenbond denkt daar anders over. "Wij willen met Storytel in gesprek gaan om te kijken of zo'n bepaling er voor alle Nederlandse stemmen uit kan."

"Wij gaan geen stemmen van vertellers klonen zonder een afzonderlijke dialoog en toestemming", zegt een Storytel-woordvoerder in een reactie per e-mail. Volgens de woordvoerder is de paragraaf nodig voor andere technologie, "zoals het verbeteren van de zoekfunctie en aanbevelingen en het switchen tussen een vertelstem en lezen."

Ook zegt Storytel dat AI-stemmen niet in de plaats komen van de menselijke verteller. "Het is een aanvulling. Gebruikers kunnen kiezen tussen de verteller en aanvullende synthetische stemmen, afhankelijk van hun voorkeur."

Een jaar geleden stapte Elon Musk het hoofdkantoor van Twitter binnen met een wastafel, met de woorden: 'Let that sink in' (sink is Engels voor wastafel). De miljardair trapte zo op onorthodoxe wijze een allesbehalve normaal eerste jaar af als Twitter-eigenaar.

Inmiddels heeft het sociale platform een nieuwe naam (X), zijn er volop zorgen over desinformatie en is er nog slechts een plukje van het originele personeelbestand over. Hoe ziet het bedrijf eruit na één jaar onder Musk?

Musk kreeg Twitter in handen na een maandenlange overnamesoap. De miljardair, bekend als topman van automerk Tesla en ruimtevaartbedrijf SpaceX, betaalde zo'n 44 miljard dollar voor het platform. Zo'n beetje het eerste wat hij daarna deed was Twitter van de beurs halen.

Hij had al aangekondigd dat Twitter in ieder geval in de eerste jaren onder hem als privaat bedrijf door het leven zou gaan. Op die manier kon hij de nodige hervormingen doorvoeren, zonder de verplichting om bijvoorbeeld elke paar maanden kwartaalcijfers te overleggen.

Lang wachtte hij niet met de ommezwaai. Zo voerde hij meerdere grote ontslagrondes door. Van de oorspronkelijke 7500 medewerkers zijn er nu nog maar zo'n 1500 over.

Ook introduceerde hij in die eerste weken één van zijn grootste hervormingen: het einde van het zogenoemde blauwe vinkje als 'echtheidskeurmerk' voor bijvoorbeeld bekende politici, bedrijven of sporters. In plaats daarvan werd het voor iedere gebruiker mogelijk om tegen betaling (8 dollar per maand) een blauw vinkje te krijgen.

Volgens Musk hielp dat in de strijd tegen spam en nepaccounts. Accounts die geld betalen voor een vinkje, zouden minder geneigd zijn tot het versturen van spam. Ook zou Twitter zo minder afhankelijk worden van adverteerders.

Maar de introductie van het systeem leidde direct tot misbruik en chaos. Betalende gebruikers deden zich voor als beroemdheden en bleken volop desinformatie of haatberichten te verspreiden. Het leverde Twitter flinke imagoschade op.

Hetzelfde gold voor tal van andere besluiten in die eerste maanden. Zo besloot het sociale medium het oude nepnieuwsbeleid niet meer te handhaven. Volgens Musk waren er op het 'oude' Twitter te veel regels en was er daardoor te weinig vrijheid van meningsuiting. Onder de nieuwe koers mochten accounts die eerder waren geschorst vanwege nepnieuws of discriminatie terugkeren.

Nieuwsuur stond in januari uitgebreid stil bij de koers van Musk:

Ondertussen werden eind vorig jaar wel accounts van meerdere prominente techjournalisten opgeschort, nadat ze hadden geschreven over het reisgedrag van Musk. Het leidde tot flink wat beroering. Ook een plots ingesteld verbod op verwijzingen naar andere sociale media leidde tot verbazing. Een paar dagen later werd dat besluit teruggedraaid.

Het is typerend voor de grilligheid in de eerste twaalf maanden van Twitter onder Musk. Beleidskeuzes, zoals het opschorten van de schorsing van het account van oud-president Trump, liet Musk afhangen van niet-representatieve online peilingen onder Twittergebruikers.

Na een storm van kritiek liet Musk in december in een soortgelijke peiling over zijn eigen lot als ceo stemmen; een ruime meerderheid vond dat hij moest vertrekken. Het duurde bijna een half jaar, tot mei, voordat het platform daadwerkelijk een nieuwe leider had: Linda Yaccarino, eerder werkzaam als advertentiedirecteur bij NBCUniversal.

Musk is sindsdien 'chief technology officer', maar in de praktijk gewoon de baas. Zo was het Musk die in juli plotsklaps meldde dat de naam Twitter zou verdwijnen, inclusief het beroemde blauwe vogeltje. Sindsdien gaat Twitter door het leven als X.

De nieuwe naam heeft de huidige teneur rond het platform - namelijk als een plek waar desinformatie hoogtij viert - niet veranderd. Sterker: deze maand zei de Europese Commissie te onderzoeken of X wel genoeg doet tegen de verspreiding van haatberichten, desinformatie en terroristische content.

Complottheorieënonderzoeker Mike Rothschild omschreef tegenover persbureau Bloomberg de oorlog tussen Hamas en Israël als eerste echte test voor Elon Musks versie van Twitter. En die versie heeft volgens hem "spectaculair" gefaald.

Na de aanslag van Hamas op 7 oktober liep het platform vol met gemanipuleerde foto's en video's uit andere oorlogen of zelfs videogames, vaak geplaatst door accounts met blauwe vinkjes.

"Het is nu nagenoeg onmogelijk om na te gaan of iets een feit, gerucht of een complottheorie is", zegt Rothschild. "De veranderingen die Musk heeft doorgevoerd bij X hebben het platform niet alleen nutteloos gemaakt in een crisis. Het heeft het zelfs verergerd."

Meerdere onderzoeken van universiteiten en internetwaakhonden toonden al aan dat sinds de overname van Musk het aantal haattweets op het platform flink is toegenomen. Gelijktijdig lopen de advertentie-inkomsten terug. Persbureau Reuters meldde begin deze maand een afname van zeker 55 procent sinds de overname.

Nieuwssite Axios schreef dat ook de app minder vaak wordt gedownload en dat het aantal actieve dagelijkse gebruikers afneemt. Cijfers vanuit X zelf over bijvoorbeeld gebruikers of inkomsten zijn er niet, nu het bedrijf niet meer verplicht is die te delen sinds het van de beurs af is.

Ceo Yaccarino onderstreepte eind vorige maand nog dat negentig van de honderd belangrijkste adverteerders in de afgelopen twaalf weken waren teruggekeerd. Ze verwacht dat X in het eerste kwartaal van 2024 winst gaat maken.

Het platform zelf onderschreef die optimistische boodschap gisteren in een blogpost, terugblikkend op het eerste jaar. De toekomst van X is rooskleurig, was de kernboodschap, op basis van 23 punten waar het bedrijf nu volop mee bezig is.

Critici van X hebben ongetwijfeld een andere mening. Het enige waar Musk en zij het hoogstwaarschijnlijk wel over eens zijn? In zo'n beetje niets lijkt X nog op het bedrijf waar hij een jaar geleden met een wasbak naar binnen liep.

De failliete elektronicaketen BCC heeft een jaar lang de pensioenpremies van de ongeveer duizend personeelsleden niet betaald. Dat bevestigt CNV-bestuurder Leon van der Elsen na berichtgeving van RTL Z. Volgens het Pensioenfonds Detailhandel hoeven de medewerkers zich geen zorgen te maken, meldde het fonds vanmiddag desgevraagd.

"Er zit een flink gat in niet-betaalde premies", zegt Van der Elsen. "Dat gat wordt geschat op een jaar. Het gaat inderdaad zowel over het werkgeversdeel als het werknemersdeel. Dat laatste deel is wel ingehouden op het salaris, maar niet doorbetaald aan het pensioenfonds."

Hoe kan het trouwens dat een bedrijf een jaar lang geen pensioenpremies afdraagt? Dat zou toch alarmbellen moeten doen afgaan bij het pensioenfonds. Een woordvoerder van Pensioenfonds Detailhandel zegt dat dat inderdaad is gebeurd.

"In overleg met BCC heeft het Pensioenfonds Detailhandel een betalingsregeling getroffen. En die regeling is de keten ook - tot het moment van faillissement - nagekomen. De deelnemers hoeven zich geen zorgen te maken over hun pensioenopbouw. Dit heeft geen gevolgen voor de medewerkers."

Bestuursvoorzitter Michiel Witteveen van het moederbedrijf van BCC, Mirage Retail Group, bestrijdt dat BCC moedwillig geen pensioenpremies heeft betaald. "Dat is pertinent niet waar. Er speelde bij het pensioenfonds een enorm probleem met de administratie. Het was een chaos daar. Wij konden daardoor niet eens premie betalen. Toen die problemen waren opgelost, zijn we weer gaan betalen. Dat is toch een heel ander verhaal?"

Eerder vandaag werd ook bekend dat acht filialen van BCC worden overgenomen door Media Markt. Het gaat om de winkels van BCC in Amsterdam, Barendrecht, Beek, Beverwijk, Delft, Hilversum, Nijmegen en Zoeterwoude. Het is nog onduidelijk of personeel van de genoemde filialen de overstap maakt naar Media Markt.

BCC, met in totaal 58 filialen, ging in september failliet. Het bedrijf leed forse verliezen en had last van een ingezakte markt voor consumentenelektronica. Tegelijkertijd stegen de kosten.

Vakbond FNV is positief over de versobering van de expatregeling, waar de Tweede Kamer vannacht voor stemde. De bond is al langer tegen het belastingvoordeel voor buitenlandse werknemers, omdat die zou leiden tot oneerlijke concurrentie tussen werknemers uit Nederland en het buitenland.

"Het is maar helemaal de vraag of er nu minder expats naar Nederland komen. Wat vooral ophoudt is dat werkgevers een deel van de belastingvoordelen voor buitenlandse werknemers kunnen 'afromen' om zo hun loonkosten te drukken", zegt FNV-bestuurder Petra Bolster.

Want door het belastingvoordeel is een werkgever voor hetzelfde nettoloon minder brutoloon kwijt aan een expat dan aan een binnenlandse werknemer. "In die zin is wat er nu ligt met een stapsgewijze afbouw van de voordelen eerlijker en beter," aldus Bolster. De bond vindt het wel goed dat er een overgangsregeling komt voor huidige expats, "zodat zij niet direct last hebben van de versobering".

Werkgeversorganisatie VNO-NCW is bezorgd: "De regeling is belangrijk om Nederland aantrekkelijk te houden voor schaars internationaal talent. Juist voor hightechbedrijven en onderzoeksinstellingen is dit belangrijk in de wereldwijde 'war for talent'. Ook omdat we weinig instroom hebben in technische richtingen in eigen land. Veel landen hebben dit soort regelingen inmiddels met succes van ons gekopieerd en worden steeds aantrekkelijker." Ook minister Adriaansens van Economische Zaken sprak vandaag haar zorgen uit.

Bij IT-bedrijf Datasnipper maakt ongeveer de helft van het personeel gebruik van de regeling. "Dit gaat wel impact hebben op hoe aantrekkelijk we zijn", zegt oprichter Kai Bakker. "Toptalent verwacht een topsalaris, dus wij zullen meer moeten gaan betalen. We hebben de ruimte voor zulke investeringen, maar sommige bedrijven zullen dat niet hebben."

Buiten bij Booking.com in Amsterdam spreken we Rahul Chandnani, die daar sinds 2019 werkt. Voor hem was de expatregeling geen reden om naar Nederland te komen. "Ik wist er niet eens van voordat ik hiernaartoe verhuisde. Het was gewoon een bonus, kers op de taart."

De 30-procentsregeling geldt nu nog vijf jaar en loopt voor hem over een aantal maanden af. "Ik ga hem wel missen als mijn periode afloopt, het scheelt zo'n 1000 euro per maand. Maar ik vind mijn weg wel, zo is het leven. Ik denk dat een versobering voor sommigen wel zal meespelen in de beslissing om hierheen te komen, maar voor anderen ook niet."

Just Eat Takeaway heeft zo'n 120 onvervulde vacatures in Nederland en denkt dat een versoberde regeling daar niet bij gaat helpen. "Vooral bij data- en techvacatures zijn we bij gebrek aan aanbod in Nederland genoodzaakt om over de grens te kijken. Dit remt wat ons betreft dan ook de innovatiekracht van Nederland."

Ook bij Marktplaats werken mensen die onder de regeling vallen en het bedrijf is teleurgesteld over de versobering. "We vrezen dat juist een open en innovatief Nederland zichzelf hierdoor internationaal op achterstand zet. Nederland, ook Marktplaats, heeft juist internationaal talent nodig, omdat dat zorgt voor de diversiteit die nodig is om als Nederlands bedrijf te kunnen concurreren, waardoor bedrijven aantrekkelijk blijven voor internationaal talent."

Ook universiteiten en hogescholen zijn tegen een versobering. Alleen al aan universiteiten werken bijna 10.000 mensen die de regeling gebruiken. "Ons land staat voor grote maatschappelijke uitdagingen en daarvoor is voldoende internationaal talent onontbeerlijk", zeiden onderwijsinstellingen al eerder in een gezamenlijke verklaring.

Air France-KLM boekte afgelopen zomer het beste kwartaal ooit. Er was meer vraag naar tickets, waardoor de vliegtuigen voller zaten en de maatschappij meer kon vragen voor de kaartjes.

In de periode van juli tot en met september werd 1,3 miljard euro verdiend. De winst steeg met bijna een derde, vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. De hogere kosten voor brandstof en salarissen werden zo meer dan goedgemaakt.

Air France-KLM zit bijna weer op het niveau van voor de coronacrisis. Het aantal stoelen dat te koop wordt aangeboden bedraagt nu 94 procent van de capaciteit in 2019. Volgend jaar is naar verwachting alle invloed van de coronacrisis weggepoetst.

KLM heeft meer moeite om te herstellen van de coronatijd dan de Franse zustermaatschappij. KLM voerde de capaciteit afgelopen jaar op met 5 procent, Air France met 7 procent. De Nederlandse tak boekte een winst van 539 miljoen euro, tegenover 806 miljoen euro voor Air France.

Van Under The Bridge van Red Hot Chili Peppers, Heart of Gold van Neil Young, Call Me van Blondie tot Whenever, Wherever van Shakira. De rechten van deze wereldberoemde popsongs zouden binnen een halfjaar zomaar naar de hoogste bieder kunnen gaan.

De eigenaar van al deze liedjes, het beursgenoteerde muziekbeleggingsfonds Hipgnosis Songs, ligt namelijk stevig overhoop met zijn eigen aandeelhouders. Die willen alle ruim 65.000 liedjes uit de collectie van het fonds desnoods binnen een halfjaar verkopen om genoeg van hun investering terug te zien.

Hipgnosis werd enkele jaren geleden opgericht door voormalig Chic-bassist Nile Rodgers en Merck Mercuriadis, ooit manager van artiesten en bands als Elton John, Guns N' Roses, Iron Maiden en Beyoncé. Het duo begon in razend tempo met het opkopen van portefeuilles muziekrechten van artiesten. Zo verkocht Neil Young twee jaar geleden al zijn liedjes voor 150 miljoen dollar aan het fonds. Voor de nummers van Justin Bieber werd iets meer dan 200 miljoen dollar neergelegd.

Inmiddels bezit het beursgenoteerde Hipgnosis 146 muziekcollecties van bands en artiesten met daarin 65.413 liedjes, waaronder 163 nummers die ooit een Grammy Award wonnen. In de boeken staat de waarde van de hele collectie op 2,32 miljard dollar.

Beleggers in het fonds raakten de afgelopen maanden echter gefrustreerd. De verwachte hogere inkomsten uit bijvoorbeeld muziekstreamingplatforms zoals Spotify, die royalty's moeten afdragen aan muziekrechthebbenden, vallen tegen. En daarmee groeit de winstuitkering niet op de manier waarop was gehoopt.

Door de grote bedragen die zijn neergelegd voor alle liedjes heeft Hipgnosis ook niet al te veel geld meer in kas. En door de gestegen rente wordt herfinancieren duur. Deze maand werd zelfs een dividenduitkering geschrapt. De koers van Hipgnosis halveerde het afgelopen jaar.

Het bestuur kondigde daarom aan om 29 van de 146 muziekportefeuilles te verkopen aan investeerder Blackstone. Maar daar staken aandeelhouders vandaag op een speciale vergadering een stokje voor. Uit woede over een vermeende lage verkoopprijs, werd het voorstel massaal van tafel gestemd.

Daarentegen stemde bijna 85 procent van de aandeelhouders voor een ander voorstel, die het fonds verplicht om binnen zes maanden concrete voorstellen te presenteren om Hipgnosis te herstructureren, herorganiseren of gewoon op te doeken.

Dat laatste zou betekenen dat het fonds alle beleggingen aan de hoogste bieder moet verkopen, waarna de opbrengst onder alle aandeelhouders verdeeld kan worden. En dat kan feitelijk betekenen dat alle liedjes uit het fonds in de etalage komen te staan.

In een verklaring schrijft Hipgnosis-bestuurslid Sylvia Coleman dat de boodschap begrepen is. Er zal een "duidelijke focus komen om een verbeterde aandeelhouderswaarde te creëren". Op de beurs van Londen krabbelde het aandeel van het muziekbeleggingsfonds na de aandeelhoudersvergadering op, met een plus van 2,3 procent.

62 jaar oud, maar niet versleten. Van de stripheld Asterix verschijnt vandaag het veertigste album, getiteld De Witte Iris. Dat de serie rond de onoverwinnelijke Galliërs al jaren niet meer van de hand is van een van de originele makers doet lezers kennelijk niets. Van het nieuwe album worden vandaag vijf miljoen exemplaren uitgegeven. Daarvan zijn er 185.000 in het Nederlands.

Hoeveel strips er precies in Nederland over de toonbank gaan wordt niet meer bijgehouden, blijkt uit een rondgang. De Belgische Standaard Uitgeverij brengt op de Nederlandse markt nagenoeg alle grote stripreeksen uit, van Suske en Wiske, Lucky Luke, Kuifje, De Blauwbloezen, Robbedoes, Thorgal tot De Smurfen.

Gevraagd naar de top-10 van best verkopende stripseries bij de uitgeverij, staan op die lijst acht series die al meer dan een halve eeuw oud zijn. Daarvan worden er zeven door nieuwe auteurs gemaakt.

Fabrice Caro, die met De Witte Iris debuteert als schrijver van Asterix, zegt in gesprek met de NOS dat het "echt onmogelijk" is voor jonge auteurs om ooit nog zulke succesvolle stripseries op te zetten. "Toen Asterix werd bedacht bestonden er nog niet zo veel stripseries. Er was daarom veel meer ruimte voor."

Omdat er nu jaarlijks veel meer strips uitkomen dan in de jaren 60 en 70, is het volgens Caro schier onmogelijk geworden om dezelfde verkoopaantallen te behalen als in de gouden periode van wat ook wel de negende kunst genoemd wordt.

Asterix en Obelix-fans vertellen waarom ze het nieuwste album graag willen hebben:

Daarbij speelt mee dat strips minder populair zijn bij jongeren, die meer gamen of liever Japanse mangastrips lezen dan de klassieke Franse en Frans-Belgische strips.

Didier Conrad, die sinds 2012 de avonturen van Asterix tekent, reageert enigszins verontwaardigd op die opmerking. Hij wijst naar zijn verkoopaantallen en doet manga af als een "massaproduct" dat niet te vergelijken is met een serie als Asterix. "Dat is handwerk."

Dat Asterix onverminderd populair blijft komt volgens hem door de herkenbaarheid. "Iedereen vindt er het zijne in. Het blijft ook actueel, met actuele elementen", verwijst hij naar een knipoog naar de hogesnelheidstrein TGV in De Witte Iris, of Obelix die in Parijs op slapstick-achtige wijze een step uitprobeert.

De 64-jarige Conrad debuteerde begin jaren 80 met de strip De Onnoembaren. Van de verkoopaantallen die hij nu met Asterix haalt kon hij in die tijd alleen maar dromen. "Dat geldt nog steeds voor 85 procent van de series die nu verschijnen", zegt Conrad over de "enorme kloof" tussen de klassieke stripseries en de rest. "En dan komt ook nog eens niets in de buurt van Asterix."

Waar Caro het schrijven van zijn eerste Asterix-verhaal nog een redelijk ontspannen klus vond, daar voelt hij met het verschijnen de druk toenemen. "Nu mensen het album openslaan wordt het een spannende tijd. Wat ze ervan vinden. Daar ben ik nu héél zenuwachtig over."

Ook Conrad merkt dat het overnemen van een serie als Asterix zelfs na zes albums nooit eenvoudig wordt. "Het blijft nog steeds een uitdaging. Het kost elk boek een pagina of vier om erin te komen."

Het wordt veel moeilijker om zonneparken en -weiden aan te leggen op landbouw- en natuurgronden. De demissionaire ministers De Jonge en Jetten schrijven aan de Tweede Kamer dat ze daarover afspraken hebben gemaakt met onder meer provincies, gemeenten en waterschappen.

Alleen in uitzonderingsgevallen mag het nog, bijvoorbeeld als het gaat om landbouwgronden die op termijn een andere bestemming krijgen, of als de aanleg bijdraagt aan vermindering van 'netcongestie'.

Zonnepanelen moeten bij voorkeur op daken en gevels worden geplaatst, maar ook op bijvoorbeeld kassen, industrieterreinen, stortplaatsen en boven parkeerplaatsen. Daarna komen ongebruikte terreinen in bebouwde gebieden en dáár weer na onbenut terrein in landelijk gebied.

De afspraken zijn gemaakt omdat er aan de ene kant steeds meer vraag is naar duurzaam opgewekte elektriciteit, maar aan de andere kant de ruimte schaars is. "Ten aanzien van zonnepanelen was de markt in het verleden leidend en ontbrak sturend ruimtelijk beleid door de overheden. (..) Nu zetten Rijk en medeoverheden samen de volgende stap", schrijven de ministers.

De provincies zullen de afspraken juridisch bindend vastleggen in hun verordeningen. Het nieuwe systeem moet op 1 januari ingaan. Lopende initiatieven die nu al in een vergevorderd stadium zijn mogen in principe nog doorgaan.

Holland Solar, de branchevereniging voor bedrijven in de zonne-energie, is kritisch. De gemaakte keuzes zijn schadelijk voor de sector, maar ook voor de energietransitie, voor boeren en industriële bedrijven die willen verduurzamen en voor de kans om natuurontwikkeling te bevorderen, vindt de belangenclub.