Elektronicaketen BCC staat op omvallen. De eigenaar van BCC, de Mirage Retail Groep, heeft uitstel van betaling aangevraagd bij de rechtbank van Amsterdam. Uitstel van betaling is doorgaans de opmaat van een faillissement.

Het bedrijf zegt te maken te hebben met "aanhoudende en toenemende zware marktomstandigheden". Twee bewindvoerders gaan de komende tijd kijken naar de toekomstmogelijkheden voor activiteiten van BCC, zo meldt de keten.

BCC zegt de winkels vooralsnog open te houden, maar meerdere zaken in het land zijn vandaag "wegens omstandigheden" gesloten. Filiaalmanagers zouden besloten hebben de winkels dicht te houden vanwege de veiligheid van het personeel.

De NOS krijgt berichten van klanten die klagen dat ze producten niet meer kunnen retourneren en ook geen geld terugkrijgen bij geannuleerde bestellingen. Hoe lang de winkels gesloten blijven is onduidelijk.

Mirage Retail-eigenaar Michiel Witteveen wil geen commentaar geven tegenover de NOS. In het FD zegt hij wel dat het verdienmodel van BCC niet meer klopt. "Huur, lonen en energie zijn allemaal duurder geworden. Om geld te verdienen moet je simpelweg hogere marges maken, maar grote leveranciers weigeren in die richting te bewegen." Ook geven consumenten minder uit aan elektronica.

BCC is een van de grootste elektronicaketens van Nederland met 56 winkels en rond de duizend werknemers. Het concurreert vooral met winkelketens als Coolblue, bol.com en Mediamarkt.

Mirage Retail Groep, ook eigenaar van Blokker en Intertoys, kocht BCC in 2020 van een Frans bedrijf. Tegen het FD zegt Witteveen dat BCC al jaren in moeilijkheden zit. De coronapandemie, de oorlog in Oekraïne en de stevige inflatie heeft het bedrijf financieel verzwakt.

De coronapandemie heeft een gat in de balans geslagen. Het bedrijf kon geen aanspraak maken op coronasteun en heeft een belastingschuld van 30 miljoen euro. Het bedrijf draaide al met verlies. In 2021 werd op een omzet van 424 miljoen 21 miljoen euro verlies geleden.

De afgelopen jaren is al fors in de kosten gesneden en gereorganiseerd. In mei werd een kwart van de banen op het hoofdkantoor geschrapt. Mirage heeft ook al geprobeerd BCC te verkopen maar is daar niet in geslaagd.

De overheid geeft te vaak verkeerde prikkels aan het bedrijfsleven als het gaat om grote maatschappelijke problemen als klimaat, volksgezondheid en arbeidsmarkt, vindt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Het "pamperen" van de huidige grote spelers moet stoppen en innovatie moet meer gestimuleerd, raadt het rapport Goede Zaken aan.

"Het regeringsbeleid houdt gevestigde ondernemingen te veel uit de wind: dat maakt hen afwachtend en belemmert vernieuwing", waarschuwen de onderzoekers. "Vernieuwende ondernemingen die opgaven willen aanpakken komen erdoor op achterstand en het ondermijnt het vertrouwen van burgers in bedrijven en overheid."

"Bedrijven hebben een enorme innovatiekracht", licht WRR-onderzoeker Marthe Hesselmans toe. "Ze kunnen oplossingen bieden voor tal van maatschappelijke problemen: gezondere voeding, recycling, energietransitie. Maar dat gaat niet vanzelf."

Volgens haar geeft de overheid bestaande bedrijven veel te vaak een voorsprong. Ze noemt als voorbeeld de Innovatiebox, een belastingvoordeel dat onderzoek door ondernemers moet stimuleren. "Om dat voordeel te krijgen, moet je al winst maken, dus gaat de subsidie naar resultaten uit het verleden. De regeling is bovendien complex, dus de vernieuwende bedrijven die we willen stimuleren, komen er lastig bij. Dan heeft zo'n subsidie weinig - of zelfs een averechts - effect."

Subsidies voor fossiele brandstoffen, waar momenteel veel tegen wordt gedemonstreerd, vallen wat Hesselmans betreft "absoluut" in dezelfde categorie. "Daar zijn we kritisch over, maar we zien het ook breder. Er is een enorme kerstboom aan fiscale regelingen opgetuigd voor allerlei bedrijven. Je ziet door de bomen het bos niet meer."

Volgens de WRR moeten de regelingen veel gerichter en minder langdurig worden ingesteld: steun moet alleen een "tijdelijk zetje" zijn voor maatschappelijke ontwikkelingen. "Kijk bijvoorbeeld naar laadpalen voor elektrische auto's. Daar kan je heel specifiek subsidie voor inzetten. Zodra ze er staan, moet het afgelopen zijn met die subsidie. Dan moet de markt het zelf gaan doen."

De overheid kan daarbij wel sturen in het aanbestedingsbeleid, meent de WRR. Doordat maatschappelijk ondernemen nu te weinig loont, is hopen op vrijwillige stappen van ondernemers "vragen om teleurstellingen". Koolstofcompensatie door fossiele bedrijven of supermarktbeloftes over betere voeding noemt de WRR "goede sier" omdat het ongewenste gedrag de norm blijft. Door de "rol als grote klant te pakken" kan de overheid ervoor zorgen dat innovaties "maatschappelijk én zakelijk aantrekkelijk zijn."

Tegelijk zou de overheid de standaard die gehaald moet worden geleidelijk steeds strenger kunnen maken. Hesselmans noemt een voorbeeld uit het verleden: brandstofnormen voor voertuigen. "Als je telkens een beetje verder aanscherpt, dan zie je dat bedrijven daarnaartoe bewegen. Zo bleek het voor bedrijven prima mogelijk om met zuinigere motoren te komen."

Daarbij tekent ze wel aan dat de overheid de verplichting heeft goed toezicht te houden op naleving. Met als voorbeeld het gebrekkige toezicht op Tata Steel vindt de WRR dat met "meebewegend toezicht" overheden "de oren te veel laten hangen naar gevestigde partijen".

Het rapport noemt dit schadelijk voor samenleving én bedrijfsleven. "Vernieuwende ondernemingen die opgaven willen aanpakken komen erdoor op achterstand en het ondermijnt het vertrouwen van burgers in bedrijven en overheid."

Hesselmans denkt niet dat een ander subsidiebeleid en scherper toezicht Nederlandse bedrijven op achterstand zet ten opzichte van concurrentie uit het buitenland. "Je kunt deze aanpak ook internationaal overwegen. Als we het een risico vinden dat we te afhankelijk zijn van China voor batterijen, dan sta je met een subsidie in Europees verband sterker. Maar wees terughoudend: het vraagstuk moet centraal staan, niet het in stand houden van bedrijven."

Betutteling door de overheid met strengere regels voor uitstoot of zout en suiker in voedsel vreest Hesselmans niet. "We staan als samenleving voor grote opgaven, zoals de druk op het zorgstelsel of het personeelstekort op de arbeidsmarkt. Als we daar als maatschappij in een democratisch proces doelen voor stellen, kan de overheid met heldere normen duidelijkheid bieden."

"Dat is geen betutteling, maar het gebruiken van de innovatiekracht van het bedrijfsleven voor maatschappelijke oplossingen."

Gaan we de rente wel of niet verder verhogen? Een lastige vraag waar de Europese Centrale Bank (ECB) en centrale bankiers van de twintig eurolanden in Frankfurt al twee dagen over discussiëren.

Vanmiddag maakt de ECB bekend wat het wordt: blijft de rente 3,75 procent of wordt die met een kwart procentpunt verhoogd naar 4 procent?

Als de ECB kiest voor een rentestap opwaarts, schrijft de centrale bank geschiedenis. Een tiende renteverhoging op rij in iets meer dan een jaar tijd zou een unicum zijn. Niet eerder ging de rente zo snel zo omhoog. En dat allemaal in de strijd tegen de hardnekkige en ongekend hoge inflatie.

Er pleit van alles voor, maar ook van alles tegen weer een rentestap. Onder bankiers en economen zijn de meningen verdeeld en veranderen de gedachten regelmatig, onder het mom van voortschrijdend inzicht.

Een hoop drukte om een kwart procentpuntje, zou je denken, maar in de wereld van grote investeringen, kredieten, hypotheken en spaarrente maakt een renteverhoging veel uit.

Sommige partijen pleiten nu toch voor een nieuwe verhoging, maar dat zou dan de laatste moeten zijn. Andere experts geven de voorkeur aan nu een pas op de plaats maken met de rente, dus geen verhoging, en desnoods in oktober bij de volgende ECB-vergadering een stapje opwaarts, mocht dat nodig zijn.

De vraag is of hogere rente werkt. Het rentewapen is bedoeld om de inflatie neer te sabelen, maar na negen renteverhogingen op rij is de economie nog altijd niet waar de ECB die wil hebben. De inflatie blijft hardnekkig te hoog. Het idee dat consumenten en bedrijven minder uitgeven bij een hogere rente, waarop de vraag en dus de prijzen (en de inflatie) dalen, lijkt niet meer op te gaan.

De inwerking en doorwerking van de rente op de inflatie kent een relatief lange remweg, tussen pompend remmen en stilstaan ligt al gauw meer dan jaar. Het duurt namelijk even voordat een hogere rente bij bedrijven en consumenten aankomt. Die rente bereikt ook niet iedereen tegelijkertijd. Ondertussen loopt de vraag naar leningen, kredieten en investeringen terug, zowel bij bedrijven als consumenten.

Daarbij zijn rentebesluiten onderhevig aan voortschrijdend inzicht en economische veranderingen. Immers, waar leiden al die voorbije renteverhogingen toe en wat doen ze met de economie en de inflatie?

De ECB houdt de vingers aan de pols en is gebrand op de nieuwste cijfers over productiviteit en prijzen. Maar men probeert ook vooruit te kijken en ramingen te maken van de ontwikkeling van de economische groei en de inflatie. Maar ramingen zijn inschattingen met de kennis van nu, geen harde of vaststaande feiten en dus veranderlijk.

Vorige week publiceerde de Europese Commissie de zomerramingen voor de economie en de inflatie voor dit jaar en volgend jaar. Die ramingen verschillen allemaal van de lenteramingen van vier maanden eerder. De economie verzwakt verder in 2023 en 2024 en de inflatie stagneert, maar ligt nog altijd te ver boven de ECB-beleidsdoelstelling van een inflatie om en nabij de 2 procent. Twee signalen die een makkelijke rentekeuze in de weg staan.

Dat de inflatie de komende maanden daalt, is het gevolg van de vergelijking met vorig jaar, toen de inflatie extreem piekte.

"Ik zou de rente niet verhogen en even afwachten", zegt ING-hoofdeconoom Carsten Brzeski. "De economische conjunctuur verslechtert snel en de inflatie komt de komende maanden snel naar beneden. Maar ik heb niets te zeggen en daarom denk ik dat de ECB de rente wel gaat verhogen."

President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank, die ook aan tafel zit in Frankfurt, zei onlangs in een interview met persbureau Bloomberg dat het bij de ECB nog alle kanten op kan. "Onderschat niet de kans op een renteverhoging, maar een tiende verhoging is geen gelopen race."

Knot waarschuwt ook voor "te veel pessimisme" over de economie. Volgens hem is er meer sprake van zwakte dan van een recessie.

De koopkracht van de Nederlandse bevolking is vorig jaar met 1,2 procent gedaald. Dat is de grootste daling in veertig jaar, blijkt uit cijfers van het CBS. De daling is vooral het gevolg van de hoge inflatie in het afgelopen jaar.

Alleen tijdens de zware recessie in de jaren 80 en de jaren na de financiële crisis van 2008 (2009-2013) ging de koopkrachtontwikkeling met meer dan een procent in de min. De afgelopen tien jaar zat de koopkracht steeds in de plus, zelfs tijdens de coronacrisis.

De koopkrachtdaling kwam vooral door de hoge inflatie als gevolg van de sterk gestegen energieprijzen na de Russische inval in Oekraïne. De inkomens stegen weliswaar gemiddeld met 5,5 procent, maar de geschatte inflatie was 6,8 procent.

Gepensioneerden gingen er met een daling van gemiddeld ruim 3 procent het meest op achteruit in de portemonnee. Het merendeel had een te hoog inkomen om voor bijvoorbeeld energietoeslag in aanmerking te komen. Gepensioneerden met een laag inkomen gingen er wel op vooruit.

Alleen huishoudens met een laag inkomen gingen er wat betreft koopkracht op vooruit. Dat kwam door de energietoeslag die ze ontvingen, in de meeste gevallen 1300 euro. Daarbij kregen bijna alle huishoudens in november en december 190 euro korting op de energierekening. Zonder dergelijke maatregelen was de koopkracht nog harder gedaald, zegt het CBS.

Overigens maakte demissionair minister Schouten (Armoedebeleid) gisteren bekend dat het overgrote deel van de mensen met een laag inkomen ook dit jaar een toeslag van maximaal 1300 euro krijgt voor de hoge energiekosten.

De Chinese elektrische auto is in opkomst in Europa. De Europese Commissie vindt dat er sprake is van oneerlijke concurrentie, omdat de Chinese overheid de industrie zou steunen met allerlei subsidies. Daarom kondigde commissievoorzitter Ursula von der Leyen vandaag in haar jaarlijkse 'Staat van de Unie' een onderzoek aan.

"Elektrische voertuigen zijn cruciaal voor een schone economie. Maar wereldwijd worden de markten nu overspoeld met goedkopere Chinese elektrische wagens", aldus Von der Leyen. "De prijs van die wagens wordt met gigantische staatssubsidies kunstmatig laag gehouden. Dit verstoort onze markt. Europa staat open voor concurrentie. Maar niet voor een 'race to the bottom'."

Jarenlang zag je amper Chinese auto's op de Europese wegen. In 2005 scoorde de Chinese Landwind-suv zo slecht in botsproeven dat de ANWB vond dat die hier niet op de weg mocht.

Inmiddels is een Chinese auto een vertrouwd gezicht. Uit cijfers van marktonderzoeker Inovev blijkt dat in 2021 4 procent van alle verkochte elektrische auto's in Europa uit China kwam en dit jaar is dat al gegroeid naar 8 procent.

Volgens onderzoeksbureau Jato Dynamics is in Duitsland een Chinese elektrische auto gemiddeld 29 procent goedkoper dan een niet-Chinese.

De EU wil dat er vanaf 2035 alleen nog maar auto's worden verkocht die geen CO2 uitstoten. En hoe goedkoper elektrische auto's worden voor de consument, hoe makkelijker die overschakeling wordt.

Maar de EU wil ook dat de Europese auto-industrie niet uit de markt gedrukt wordt door goedkope Chinese concurrentie. "Helaas loopt Europa wat betreft productie van elektrische auto's ietsjes achter", zegt Rabobank-econoom Teeuwe Mevissen. "En ja, dan zijn toch niet alleen milieuoverwegingen van belang maar toch zeker ook economische overwegingen. Dat zie je hier ook zeker een rol spelen."

Vooral landen met autofabrikanten zullen dan ook blij zijn met maatregelen tegen Chinese auto's. De Duitse en Franse ministers van Economische Zaken verwelkomden vandaag meteen het EU-onderzoek. "De autosector is een belangrijke strategische sector voor Europa en wanneer die bedreigd wordt, is dat een probleem voor de EU. Het is een industrie die veel mensen aan het werk zet", zegt Mevissen.

Het importtarief voor auto's uit China is nu 10 procent. De EU heeft al eerder maatregelen genomen omdat China producten op de Europese markt zou dumpen. In 2013 werden extra hoge importtarieven ingevoerd voor zonnepanelen uit China, van tot wel 65 procent.

Binnen de EU was verdeeldheid over de importheffingen. Landen waar veel panelen worden gemaakt, waren veelal voor de maatregel. Landen die vooral panelen importeren, zoals Nederland, waren tegen. In 2018 werden de maatregelen weer afgeschaft.

Het EU-onderzoek naar dumping van auto's kan ruim een jaar in beslag nemen. Mochten er maatregelen komen, dan kan dat dus nog wel even duren. "Uiteindelijk, als Europa een stok wil vinden om Chinese autofabrikanten mee te slaan, dan zullen ze die vinden.", denkt Mevissen. Hij verwacht dat China wel tegenmaatregelen zal nemen als het tot hogere importheffingen komt. En daardoor zal het voor Europese autofabrikanten moeilijker worden om auto's in China te verkopen.

Het "overgrote deel" van de mensen met een laag inkomen krijgt voor het einde van het jaar een toeslag van maximaal 1300 euro voor de hoge energiekosten. Dat heeft demissionair minister Carola Schouten (Armoedebeleid) beloofd in de Tweede Kamer. Die steunt, zoals verwacht, dat minima net als vorig jaar een tegemoetkoming krijgen.

De Kamer wil wel dat er haast gemaakt wordt, zodat de gemeenten snel kunnen beginnen met uitkeren. Omdat er nog geen definitief groen licht is gegeven, kunnen mensen rond het sociaal minimum de toeslag nog niet aanvragen en dat leidt tot onrust.

De energietoeslag werd in 2022 ingevoerd, omdat door de oorlog in Oekraïne de energieprijzen de pan uit rezen. Daardoor dreigden mensen in armoede te vervallen. Nu zijn de prijzen wat lager, maar nog steeds hoog. Gemeenten zien dat veel mensen het geld hard nodig hebben.

Ook Schouten erkent dat er "grote urgentie" is. Ze kon de wet die de toeslag regelt pas begin juli indienen, onder meer omdat die na gerechtelijke uitspraken nog moest worden uitgebreid tot studenten. Omdat de Kamer daarna met reces ging, kon er pas vandaag over gedebatteerd worden. Binnenkort zal ook de Eerste Kamer zich erover buigen, en dan kan de regeling in werking treden.

De gemeenten weten over het algemeen wel wie ervoor in aanmerking komen. Die mensen krijgen het extraatje automatisch overgemaakt, zei Schouten. "De gemeenten staan klaar." Een behoorlijk deel van de gemeenten heeft al een voorschot van 500 euro uitgekeerd als overbrugging. Mensen die dat gekregen hebben, krijgen nu nog maximaal 800 euro.

De energietoeslag is bedoeld voor mensen met een inkomen tot 120 procent van het sociaal minimum, maar de precieze voorwaarden mogen gemeenten zelf invullen. Sommige gemeenten hanteren een ruimere doelgroep, omdat ze merken dat ook mensen net boven de grens in de problemen komen door de hoge energierekening. Maar niet alle gemeenten kunnen dat doen, want van het kabinet krijgen ze budget voor 120 procent.

Verschillende Kamerleden wezen erop dat er daardoor rechtsongelijkheid ontstaat. "De hoogte van de energierekening wordt niet bepaald door je postcode", zei SP-Kamerlid Sandra Beckerman. Dat erkent Schouten, maar ze wil zich niet mengen in het lokale armoedebeleid van gemeenten.

Partijen als de SP, de BBB en de PVV pleitten ervoor om het budget te verhogen, zodat de grens kan worden opgehoogd tot bijvoorbeeld 140 of 150 procent van het sociaal minimum. Wie net boven de grens zit heeft vaak dezelfde problemen maar valt buiten de boot, redeneren ze. Maar volgens de minister heeft het kabinet ook voor die groep "een heel pakket" aan koopkrachtmaatregelen genomen. Voor de energietoeslag is ongeveer 900 miljoen euro beschikbaar.

Ook uitwonende studenten met recht op een aanvullende beurs kunnen een toeslag aanvragen, van 400 euro. Die wordt vanaf volgend jaar pas uitgekeerd, omdat het de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) niet lukt om dat eerder te doen.

Alle partijen vinden dat een energietoeslag voor minima en studenten eigenlijk helemaal niet nodig zou moeten zijn. "Het maakt me kwaad dat dit nodig is in een rijk land als Nederland", zei Beckerman van de SP. "Het is een pleister plakken, maar dat stopt alleen het bloeden. Het heelt niet de wond", zei Sjoerd Warmerdam van D66.

In de verkiezingscampagne wordt 'bestaanszekerheid' een belangrijk thema. Mensen moeten van hun salaris kunnen leven, zonder dat ze allerlei toeslagen nodig hebben om het hoofd boven water te houden, vinden de meeste partijen.

In Frankrijk wordt de iPhone 12 uit de winkels gehaald. De apparaten zenden te veel elektromagnetische straling uit, zou blijken uit een steekproef van het ANFR, het Franse agentschap voor de regulering van radiofrequenties.

De ledematen zouden worden blootgesteld aan straling van 5,74 watt per kilogram. Dat geldt bijvoorbeeld voor het bovenbeen van iemand die de telefoon in de broekzak heeft. De Europese limiet hiervoor is vier watt.

De iPhone 12 kwam in het najaar van 2020 op de markt. Andere telefoons, waaronder andere modellen van de iPhone, kwamen wel goed uit het onderzoek. In totaal werden 141 telefoons onderzocht.

De Franse toezichthouder geeft Apple twee weken om maatregelen te treffen voor de telefoons die al verkocht zijn, anders moet de fabrikant ze terugroepen. Het probleem kan mogelijk verholpen worden met een software-update. Apple zegt tegen AFP de telefoons uit de handel te gaan halen, maar benadrukt dat meerdere onafhankelijke analyses hebben aangetoond dat het model wél aan de wettelijke norm voldoet. Vanaf volgende week checkt de ANFR of de telefoons ook echt uit de Franse winkels gehaald zijn.

Een beetje straling is geen probleem, vertelt Monique Beerlage van Kennisplatform Elektromagnetische Velden. "Als je de iPhone 12 hebt hoef je je echt niet gelijk zorgen te maken, Maar als je koorts hebt, de trap oploopt of sport dan warmt je lichaam wel nog meer op."

De grens van vier watt staat ongeveer gelijk aan een tiende graad, legt Beerlage uit. "Dat kun je over het algemeen heel goed hebben. Als je opwarmt, ga je zweten en kan je lichaam de warmte afvoeren." Pas vanaf 1 graad kunnen gezondheidseffecten ontstaan. Hiervoor wordt dus een grote veiligheidsmarge aangehouden. "Maar als je lichaam warmte niet goed afvoert, als je hier gevoelig voor bent, kan je behoorlijk worden opgewarmd. Je kunt de opwarming zelf verminderen door met een oortje te bellen en de telefoon niet tegen je lichaam te houden."

Het gebeurt niet heel vaak dat een telefoon de blootstellingslimieten overschrijdt. Het gebeurde het laatst met een telefoon van Samsung zo'n twaalf jaar geleden," vertelt Beerlage.

De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) laat weten de conclusies van de Franse toezichthouder te onderschrijven en het zeer serieus te nemen. De RDI wil nu eerst in gesprek met Apple en gaat daarna kijken of de iPhones 12 ook in Nederland uit de handel moet worden gehaald.

Voor de NOS was Apple niet bereikbaar voor commentaar.

Steeds meer internationale studenten blijven na hun studie in Nederland werken, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Van de internationale studenten die in het studiejaar 2018-2019 afstudeerden, had 32 procent een jaar later een baan in Nederland. Eerdere jaren lag dat percentage rond de 20 procent.

Vooral met een diploma dienstverlening, informatica, onderwijs of techniek op zak vinden veel internationale studenten binnen een jaar na hun afstuderen een baan in Nederland. Studenten management, bedrijfs- en personeelswetenschappen of psychologie vertrekken juist vaak weer. Minder dan een derde van deze groep werkt na een jaar in Nederland.

Mogelijk zit in de cijfers een corona-effect omdat de pandemie in het onderzoeksjaar uitbrak, maar dat is volgens het CBS nu nog niet te zeggen. Al met al zijn de cijfers volgens demissionair minister Dijkgraaf van Onderwijs goed nieuws, omdat de internationale afgestudeerden een bijdrage leveren aan de Nederlandse kenniseconomie.

"We hebben dat internationale talent hard nodig, met name in tekortsectoren als de techniek en IT", zegt Dijkgraaf. "Uit het onderzoek van het CBS blijkt ook dat relatief veel studenten in die sectoren gaan werken."

Toch zou de minister graag zien dat een hoger percentage internationale studenten in Nederland blijft. "Het kunnen krijgen van een baan is een van de factoren die de blijfkans voor internationale afgestudeerden verhoogt", zegt Dijkgraaf. "Ik wil die blijfkans verhogen door de binding van internationale studenten met Nederland te versterken."

Dat wil hij onder meer doen door weer meer lessen in het Nederlands te laten geven. De gedachte is dat het onderwijs hierdoor minder aantrekkelijk wordt voor internationale studenten die de taal niet spreken. Als ze de taal wel leren, is de kans weer groter dat ze na hun studie in Nederland blijven.

Het groeiende aantal internationale studenten zorgt al enige tijd voor problemen. Zo zitten de collegezalen propvol, is de werkdruk voor docenten hoog en is er veel te weinig woonruimte voor zowel de internationale als de Nederlandse studenten.

Dit is een van de redenen dat steeds meer Nederlandse studenten langer thuis blijven wonen. Afgelopen jaar waren er 23.700 kamers te weinig. Dit kan volgens onderzoeker Kences oplopen tot zo'n 57.000 kamers in 2030-2031.

Om deze redenen zei Dijkgraaf eerder dit jaar dat hij de komst van internationale studenten toch wil afremmen, al is dit een lastige opgave. Studenten hebben binnen de Europese Unie het recht om overal te studeren. Nederland mag studenten uit de EU dus niet zomaar een opleiding ontzeggen.

De Chinese Yibing Wang is een van de studenten die besloot te blijven. Ze werkt hier nu als grafisch vormgever. Het hoge niveau van Engels en de vriendelijke, behulpzame mensen brachten haar naar eigen zeggen naar Nederland.

"Soms zeggen we dat Nederlanders als kokosnoten zijn: hard van buiten en zacht van binnen," zegt Yibing. Vooral van de administratie van de overheid is ze onder indruk. "Het is hier goed geregeld."

Yibing vroeg na haar studie een visum aan voor een 'zoekjaar', waarmee studenten van buiten de Europese Unie een jaar kunnen zoeken naar een baan. Dat was volgens haar stressvol, omdat ze weinig hulp kreeg.

Inmiddels heeft ze dus een baan en is ze niet van plan om terug te gaan naar China. "De werkcultuur is daar niet fijn voor vrouwen en er is veel leeftijdsdiscriminatie", vertelt ze. "Hier kan je zelfs grapjes maken met je baas."

Het is iets waar Apple zich tevergeefs tegen heeft verzet. Onder druk van Europa hebben de nieuwste iPhones, die vanavond zijn gepresenteerd, voor het eerst in elf jaar een nieuwe aansluiting. Apples eigen lightning-aansluiting heeft plaatsgemaakt voor het universele usb-c.

Het is daarmee een heel tastbaar voorbeeld van hoe Europese regelgeving een groot techbedrijf kan dwingen tot een zichtbare verandering. En dat is niet een beeld waar Apple blij mee is; het zou andere overheden kunnen inspireren om ook productaanpassingen te eisen.

Twee jaar geleden kondigde de Europese Commissie aan dat het naar één standaard oplader wil voor apparaten: usb-c. Hoewel met vrijwillige richtlijnen het aantal verschillende aansluitingen al was teruggebracht van 30 naar 3, wilde Brussel nog een stap verder gaan. Het voorstel werd aangenomen. Vanaf eind volgend jaar is de universele oplader verplicht.

De commissie noemde de situatie onhandig en kostbaar voor consumenten. Volgens een berekening zou er jaarlijks 2,4 miljard euro worden uitgegeven aan losse opladers die niet worden meegeleverd met apparaten. Ook leidt het tot jaarlijks 11.000 ton aan elektrisch afval. Alles laten overgaan op usb-c zou dit afval met een 1000 ton verminderen.

In een reactie op het voorstel stelde Apple dat "het vereisen van een type aansluiting innovatie in de weg zit, in plaats van dat het dit aanmoedigt". Volgens Apple raakt dat consumenten in Europa en in de rest van de wereld. Ook zou het laten verdwijnen van de lightning-kabel juist tot meer afval leiden, omdat de bestaande kabels niet meer worden gebruikt.

Apple had het liever anders gezien, schreef Apple-verslaggever Mark Gurman van Bloomberg onlangs. "Apple zit nu in de ongemakkelijke positie dat het een technologie moet omarmen die het niet had gewild."

Volgens Gurman had het bedrijf nog een paar jaar met lightning willen doorgaan, om vervolgens helemaal te stoppen met een aansluiting op de telefoon. In plaats daarvan zouden consumenten de telefoon draadloos opladen. Dat kan sinds de iPhone 8.

Ook voorspelde Gurman dat Apple het alsnog zal presenteren als een overwinning. "Het bedrijf heeft een ijzeren wet: wanneer het een nieuw product aankondigt, wil het altijd opereren vanuit een positie van sterkte."

Het bedrijf benadrukte vanavond tijdens de presentatie onder meer dat het "al jaren" usb-c in apparaten gebruikt en wees erop dat het makkelijk is dat je nu met een kabel meerdere Apple-apparaten kunt opladen. Op geen enkele manier werd er gerefereerd aan de Europese regels.

Voor wie niet van iPhone wisselt, is er voorlopig niks aan de hand. Maar wie had bedacht om een van de nieuwste modellen te kopen, zal in de verpakking een usb-c kabel aantreffen. Al enkele jaren levert Apple geen losse adapter meer mee. Wie nog geen usb-c-adapter heeft, zal die dus los moeten aanschaffen.

Twee keer eerder veranderde Apple iets aan de aansluitingen van zijn belangrijkste product: in 2012 werd de 30-pins-aansluiting op de iPhone vervangen door lightning. In 2016 verdween de koptelefoonaansluiting.

Provincies maken zich ernstig zorgen over de bereikbaarheid en daarmee de leefbaarheid in met name dunbevolkte regio's. Dat laten ze weten aan de NOS in reactie op de personeelstekorten in het stad- en streekvervoer, waardoor vervoerders regelmatig ritten laten uitvallen. "Als er verder wordt afgeschaald, blijft er in de provincie weinig ov meer over", zegt Harry van der Maas, gedeputeerde in Zeeland.

In het ergste geval is voor Zeeland "handhaven een optie", omdat vervoerders zich aan speciale prestatieafspraken moeten houden. Zo ver is het overigens nog niet, benadrukt Van der Maas. "Connexxion heeft aangegeven zich uitermate in te spannen om de reiziger goede alternatieven te bieden."

Drenthe vreest "vervoersarmoede in bepaalde gebieden" als het ov tot onder het basisniveau wordt afgeschaald. De provincie wil dat in alle gebieden tussen 07.00 en 19.00 uur ten minste twee keer per uur een bus stopt en na 19.00 uur één keer per uur, zegt een woordvoerder. "Tot voor kort was dit nog mogelijk door extra financiering door de provincies, maar onze financiële grens is bereikt." De woordvoerder benadrukt dat na de coronacrisis ook de financiële positie van de regionale vervoerder is getroffen.

Maatregelen om het personeelstekort in Drenthe terug te brengen hebben de afgelopen maanden "niet het gewenste resultaat" gehad. "Door het personeelstekort zijn er daardoor behoorlijk wat busritten uitgevallen en daarmee nam de betrouwbaarheid van de dienstverlening af."

Ook in de andere noordelijke provincies wordt gevreesd voor de bereikbaarheid als de dienstroosters niet meer rondkomen voor de bus en trein. Hoewel een woordvoerder van de provincie Friesland benadrukt dat alle dorpen ook in de huidige situatie "met een vorm van ov" bereikbaar zijn, lijkt er niet veel rek meer te zijn. "De bereikbaarheid van werk, school en voorzieningen komt mogelijk onder druk te staan."

De provincie Groningen constateert dat er meer speelt dan alleen de personeelstekorten bij bijvoorbeeld Arriva. Door het in de coronaperiode ingevoerde thuiswerken neemt niet iedereen nog op elke dag het ov. Door die misgelopen inkomsten moet er volgens de provincie ook worden gesneden in de dienstregeling.

Noord-Holland maakt zich eveneens zorgen over het regionale vervoer. Maar handhaven is geen optie, stelt een woordvoerder van gedeputeerde Jeroen Olthof. "Dat is lastig op het moment dat chauffeurs er echt niet zijn." Daarom zoekt Noord-Holland noodgedwongen met vervoerders naar oplossingen, voor zowel de korte als de lange termijn.

Zo mogen in Noord-Holland de eisen voor nieuwe chauffeurs iets omlaag. "In onze concessies is het inmiddels toegestaan om Engelstalige chauffeurs in te zetten en zoeken we oplossingen met kleinere bussen op plekken waar minder reizigers opstappen." Om Noord-Hollanders "betaalbaar" van A naar B te kunnen blijven brengen, liggen voor de provincie alle opties op tafel. Er moet volgens Olthof op een andere manier naar het ov gekeken worden: "Want als we doorgaan zoals we nu doen, verandert er niets en verslechtert het verder."

Ook in Zeeland is door de personeelsproblemen in het ov een traditionele bus niet langer heilig. Om die reden is een taxidienst geïntroduceerd die haltes aandoet op tijdstippen en dagen waarop de bus of trein niet of niet elk uur rijdt.

Wel moet vervoerder Connexxion van de provincie uitval en alternatieven duidelijk aangeven: "Zowel fysiek als digitaal: in reisplanners, op de website, in bussen en op de halte." Via een speciaal meldpunt houdt Zeeland in de gaten hoe dit gaat.

Medewerkers in het basis- en middelbaar onderwijs krijgen een loonsverhoging van 10 procent. Dat is het resultaat van een cao-akkoord tussen de vakbonden CNV, AOb, FvOv en AVS enerzijds en de werkgevers (PO-Raad en VO-raad) anderzijds. Hiermee zijn de geplande lerarenstakingen van 5 oktober van de baan.

De salarissen worden met terugwerkende kracht verhoogd vanaf 1 juli 2023. De cao loopt tot 1 oktober 2024. Daarnaast krijgen alle werknemers een eenmalige uitkering. Afhankelijk van de salarisschaal - de laagste schalen krijgen het meest uitgekeerd - kan dat bedrag oplopen tot 1000 euro bruto.

De betrokken partijen noemen het akkoord belangrijk, omdat medewerkers in het onderwijs moeten worden gecompenseerd voor de hoge inflatie. Ook moet het onderwijs aantrekkelijk blijven, gezien de grote personeelstekorten.

Bij het begin van de cao-onderhandelingen voor het voortgezet onderwijs werd door de AOb nog ingezet op een loonsverhoging van ruim 14 procent.

Naast de salarisverhoging zijn er afspraken gemaakt over betere ondersteuning bij rouw en overgangsklachten, betere arbeidsvoorwaarden voor werknemers die moeilijk aan een baan kunnen komen, en het opzetten van een fonds voor stagiairs. Ook de kilometervergoeding gaat omhoog van 12 cent naar 17 cent.

Voor het basisonderwijs specifiek liggen er afspraken over de werkdruk van leraren en directeuren en een betere beloning voor ondersteunend personeel dat invalt voor leraren.

Voor het middelbaar onderwijs zijn afspraken gemaakt over een inwerkprogramma van drie jaar voor nieuwe leraren, meer mogelijkheden voor ondersteunend personeel om bij te leren, en onderzoek naar het verminderen van de werkdruk en het aantrekkelijker maken van het beroep.

Voor het eerst in 25 jaar gaat de Amerikaanse overheid in de rechtszaal proberen de monopoliepositie van een techgigant aan te pakken. Destijds waren de pijlen gericht op Microsoft. Nu is het Google, dat dit jaar 25 jaar bestaat. De zaak draait om de vraag of Google zijn macht op de zoekmachinemarkt op illegale wijze heeft ingezet om de concurrentie tegen te werken.

Vanaf vandaag wordt de zaak inhoudelijk behandeld. Hiervoor zijn maar liefst tien weken uitgetrokken. Er wordt met veel belangstelling naar uitgekeken, omdat de juridische strijd wordt gezien als een soort test. Kan de overheid op deze manier grote techbedrijven aanpakken? Er is ook kritiek op de macht van Amazon, Apple en Meta.

De belangen aan beide kanten zijn enorm. Voor de Amerikaanse overheid is het de eerste monopoliezaak in decennia die voor de rechter wordt gebracht. En dan ook nog eens tegen een heel groot techbedrijf, een met een beurswaarde van meer dan 1600 miljard euro en vorig jaar 55 miljard euro winst. Dat betekent: ongelimiteerde middelen om de juridische strijd te voeren.

Daarbij zijn de pijlen ook nog eens gericht op misschien wel het bekendste stukje internet dat er bestaat: Googles zoekmachine. Het is zelfs al jaren een werkwoord. Wereldwijd heeft Google volgens marktonderzoeker Statcounter een marktaandeel van 91 procent. Het laat zien dat de zoekmachine enorm populair is onder consumenten.

Dat is ook de reden dat dit voor Google zo'n grote zaak is. Hoewel het nog maanden tot jaren kan duren voordat er duidelijkheid is, kunnen de gevolgen enorm zijn als de overheid wint. Volgens The New York Times werken er honderden interne medewerkers mee aan de zaak, zijn er drie grote advocatenkantoren bij betrokken en geeft het bedrijf miljoenen uit aan juridische kosten en lobbyisten.

In de kern wordt Google ervan beschuldigd exclusieve overeenkomsten te hebben gesloten om zo het gebruik van zijn zoekmachine te garanderen. Het gaat om afspraken die voorkomen dat alternatieve zoekmachines worden voor-geïnstalleerd, of dat Googles zoek-app kan worden verwijderd.

Denk aan telefoonfabrikanten of browsermaker Mozilla, en uiteraard de langlopende deal tussen Apple en Google. De zoekgigant betaalt miljarden euro's aan Apple om de standaard ingestelde zoekmachine te zijn in de Safari-browser.

Het Amerikaanse ministerie van Justitie betoogt, samen met elf Amerikaanse staten, dat Google met deze constructies de consument "schade toebrengt" doordat de kwaliteit van zoekresultaten daalt, specifiek als het gaat om bijvoorbeeld privacy, en leidt tot minder keuze en minder innovatie. Ook kan Google, zo stelt het ministerie, meer geld vragen aan adverteerders.

Googles top-jurist, Kent Walker, noemt de zaak "enorm gebrekkig". Het bedrijf zal aanvoeren dat er meer dan ooit manieren zijn om te zoeken. Hij noemt TikTok, Reddit, Instagram, Spotify, Amazon en ook ChatGPT als alternatieven.

De techgigant gaat tegenover de rechter proberen de zoekmarkt heel anders te definiëren. Niet als een strijd tussen bijvoorbeeld Google, Bing en DuckDuckGo - dat zich positioneert als een privacyvriendelijk alternatief - maar als een strijd tussen heel veel online platforms met zoekmogelijkheden.

Daarnaast wijst Google op een uitspraak van Apple-topman Tim Cook die de zoekmachine "het beste" heeft genoemd. Ook stelt Google dat de afspraken niet exclusief zijn; Bing en Yahoo betalen Apple en Mozilla namelijk ook. Verder stelt Google dat het heel makkelijk is om van zoekmachine te veranderen en dat Microsoft net zo goed z'n eigen zoekmachine promoot in browser Edge.

De zaak is al drie jaar in voorbereiding en eerder dit jaar kwam er nog een andere aanklacht bij, over advertentietechnologie. Daarnaast is Google in Europa al jaren in een juridische strijd verwikkeld met de Europese Commissie. Dat leverde al miljardenboetes en verplichte aanpassingen op.

De zaak, die in jargon U.S. et al. v. Google heet, kan nog jaren duren. Allereerst is de kans groot dat een van de partijen, afhankelijk van de uitspraak, in beroep gaat. Gezien het gewicht van de zaak is het bovendien niet ondenkbaar dat er wordt doorgeprocedeerd tot het Amerikaanse Hooggerechtshof.

Los daarvan is het nog de vraag wat Google moet doen áls de overheid wint. Pas als dat gebeurt, gaat de rechter zich over die vraag buigen.

De Autoriteit Consument & markt (ACM) heeft elektronicafabrikant LG een boete opgelegd van bijna 8 miljoen euro. LG heeft tussen 2015 en 2018 verboden prijsafspraken gemaakt met zeven grote webwinkels over de online prijzen van LG televisies.

Volgens de ACM gaf LG prijsadviezen aan webwinkels die LG-televisies verkochten en kregen die ook het verzoek deze prijzen ook daadwerkelijk toe te passen. Het bedrijf regisseerde zo de prijsverhoging. Deze praktijk verstoorde de concurrentie tussen webwinkels, beschermde de winstmarges van LG en de webwinkels, en leidde tot hogere prijzen van televisies voor consumenten.

LG informeerde de webwinkels over en weer zodat de webwinkels wisten dat zij zichzelf niet uit de markt zouden prijzen als zij de adviesprijs van LG zouden volgen. De ACM zegt te beschikken over duizenden berichten en documenten waaruit deze verboden prijsafspraken blijken. De ACM wil niet vertellen welke zeven grote webwinkels het betreft.

In 2021 heeft de ACM televisiefabrikant Samsung ook al eens beboet voor verboden prijsbeïnvloeding. Samsung werd een boete opgelegd van 39 miljoen euro.

LG laat in een schriftelijk statement weten dat het bedrijf in beroep gaat tegen de beslissing van de ACM. "LG Electronics Benelux vindt het van groot belang om alle relevante wet- en regelgeving na te leven en om eerlijke concurrentie te bevorderen. Zij streeft ernaar om in het volste belang van de consument te handelen en is van mening dat haar zakelijke activiteiten in de Nederlandse markt volledig in overeenstemming zijn met de lokale en Europese wetgeving. Zij zal daarom in beroep gaan tegen de beslissing van de Autoriteit Consument & Markt."

Minder bussen en trams, nachtdiensten die sneuvelen, hulp van touringcars en incidenteel zelfs een hele dag geen trein. Nu meer thuiswerkers terugkeren naar hun werk begint het landelijke personeelstekort het stads- en streekvervoer steeds vaker op te breken. Vervoerders puzzelen zich suf om te zorgen dat er in ieder geval gereden kan worden.

Zo stonden reizigers op het traject tussen Oldenzaal, Hengelo en Zutphen vorige week zaterdag een hele dag tevergeefs te wachten op de trein. Die reed niet omdat vervoerder Keolis de dienstregeling niet rond kreeg. Een unicum, klinkt het na een rondgang van de NOS onder alle stads- en streekvervoerders.

Wel is het door de personeelsproblemen overal puzzelen en soms moeten er harde keuzes worden gemaakt. Bij de ene vervoerder is dat incidenteel op een dag met te veel zieken, bij de andere moet dat inmiddels structureel. Regionale vervoerders zeggen ongeveer 10 procent minder bussen en trams te rijden dan voor corona.

Zo is in Den Haag in het weekend de nachtbus geschrapt vanwege het personeelstekort bij HTM. Verder rijdt de vervoerder op enkele lijnen minder vaak, laat een woordvoerder weten. Hierbij wordt gekozen voor ingrijpen op plekken waar de minste reizigers er last van hebben. "Het aantal reizigers dat de nachtbus gebruikt is circa 1 procent van het totaalaantal reizigers tijdens de reguliere dienstregeling."

Arriva zegt nergens in het land nog structureel het mes in lijnen te hoeven zetten, maar stelt wel dat "hier en daar" ritten uitvallen. "We proberen er altijd een mouw aan te passen als een dienst niet ingevuld kan worden door bijvoorbeeld ziekte."

Wel erkent Arriva dat reizigers dit merken. "Als een fabriek een dag geen koekjes kan bakken door een personeelstekort dan is dat vervelend. Maar in het ov hebben heel veel mensen daar direct last van", legt een woordvoerder uit.

In de jacht op nieuwe bestuurders is het soms concurreren, ervaart Arriva. "Het opleiden van machinisten duurt een jaar. Maar eerder dit jaar stapten in Limburg machinisten over naar NS, omdat ze daar door een nieuwe cao 10 procent meer konden verdienen. Nu wij ook een nieuwe cao hebben gebeurt dat gelukkig niet meer."

Ook Transdev, moederbedrijf van onder meer Connexxion, Breng en Hermes, rijdt op veel plekken noodgedwongen minder bussen. Bijvoorbeeld in de Zaanstreek. "Daar verlengen we de zomerdienstregeling", zegt een woordvoerder. "In de spits rijden twee in plaats van drie bussen per uur op een lijn."

In het drukke Amsterdam voelt het GVB het chronische tekort aan medewerkers. "Ongeplande uitval is het vervelendst voor reizigers en bestuurders", stelt een woordvoerder. "Om de dienstregeling betrouwbaar en robuust uit te voeren, kiezen we er soms voor om op sommige lijnen iets minder frequent te rijden."

Ook de busdiensten van het GVB rijden minder vaak. Soms roept de Amsterdamse vervoerder zelfs de hulp in van touringcarbedrijf Jan de Wit als gratis overstapoptie. In een aangepast vervoersplan wil het GVB volgend jaar de trams 14 en 24 en buslijnen 41, 43 en 65 inkorten. Om dat op te vangen gaat onder meer de Noord-Zuidlijn twaalf keer per uur rijden, in plaats van de huidige acht.

EBS schaalde door een tekort aan chauffeurs de busdiensten in Purmerend en Volendam af van acht of tien naar nog maar vier keer per uur. Dit gebeurt volgens een woordvoerder pas als een normale dienstregeling écht niet meer lukt. "Er gaat dan al een periode aan vooraf met rituitval. Het verschilt per regio, maar we zien dat ondanks de afgeschaalde dienstregeling nog steeds te veel diensten open blijven staan en er dus busritten uitvallen."

Gemeenten en provincies zitten in hun maag met de personeelstekorten in het ov. "Schrappen is het laatste middel waar de vervoerder naar mag grijpen, maar soms helaas onvermijdelijk", laat een woordvoerder van gedeputeerde Frederik Zevenbergen van Zuid-Holland weten. "Als dit onverhoopt toch aan de orde is dan wil de provincie dat zo slim mogelijk gesneden wordt."

Dat betekent dat er alleen minder gereden mag worden op lijnen waar toch al vaak een bus stopt. "Lijnen met een halfuurs- en een uursdienst moeten zoveel mogelijk met deze frequentie blijven rijden."

Om nieuwe medewerkers te werven voeren bedrijven nu speciale campagnes. Zo heeft Transdev 'Ik bestuur de bus'-dagen, houdt Arriva zogeheten Raildagen en benadert het GVB studenten en zij-instromers.

Een nieuw kabinet zal fors moeten gaan bezuinigingen of de belastingen verhogen, om de overheidsfinanciën weer op orde te brengen. Topambtenaren, verenigd in de Studiegroep Begrotingsruimte, denken dat er vanaf 2028 zelfs elk jaar zeventien miljard euro moet worden gevonden om het begrotingstekort niet te ver op te laten lopen.

Door de stijgende rente is het lenen van geld fors duurder geworden. Tegelijkertijd zijn de uitgaven van de overheid sterk gestegen. Er moeten keuzes gemaakt worden, zegt de studiegroep.

Dat hebben de afgelopen kabinetten onder leiding van Mark Rutte onvoldoende gedaan, luidt de kritiek. Maatschappelijk problemen werden vooral opgelost door extra geld uit te geven. Maar van de uitvoering van de plannen kwam vaak weinig terecht, onder meer door gebrek aan personeel.

Als er niets gebeurt zullen uitgaven voor de zorg, vergrijzing en klimaat andere uitgaven gaan verdringen, staat in het rapport. Dat zou betekenen dat de rekening wordt doorgeschoven naar volgende generaties. Zij kunnen dan minder gebruikmaken van overheidsvoorzieningen of moeten veel hogere belastingen gaan betalen.

Op zich zijn de vooruitzichten voor de economie goed, en daarom is het volgens de studiegroep het juiste moment om buffers op te bouwen.

Bij hun berekeningen zijn de topambtenaren uitgegaan van een tekort op de begroting van ongeveer 2 procent. De EU-regels kennen een grens van 3 procent. Om daar uit de buurt te blijven zou er vanaf 2028 jaarlijks zeventien miljard euro moeten worden bijgestuurd.

Dat kan zowel door te bezuinigen als door de lasten te verhogen. Belangrijk is dat de politiek tot het inzicht komt dat niet alle maatschappelijke problemen kunnen of hoeven opgelost te worden met extra geld, staat in het advies. Zo kan er bij de aanpak van de klimaatverandering meer gekeken worden naar "normeren en beprijzen, vanuit de gedachte: de vervuiler betaalt".

Hoewel bedrijven kampen met een chronisch tekort aan personeel, lukt het mensen met een arbeidsbeperking nog altijd vaak niet om een baan te vinden. Vorig jaar gingen 3400 minder mensen met een arbeidsbeperking via een sociaal ontwikkelbedrijf aan het werk dan een jaar eerder. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Cedris, de vereniging die zich sterk maakt voor een inclusieve arbeidsmarkt.

Van de 260.000 mensen met een arbeidsbeperking die vorig jaar in een speciaal register stonden om een baan te vinden, slaagde met 125.000 ongeveer de helft er niet in om ook werk te vinden bij een sociaal ontwikkelbedrijf. Dat zijn bedrijven die zich juist specialiseren om mensen met een arbeidsbeperking te helpen bij het vinden en houden van een baan.

De bedrijven krijgen daarbij hulp van gemeenten, maar die opereren volgens Cedris heel verschillend. Sommige gemeenten bieden veel meer ondersteuning dan andere. De organisatie spreekt van een alarmerend beeld.

"Met de schreeuwende arbeidstekorten is het niet uit te leggen dat er een groep onvrijwillig aan de zijlijn staat, omdat de begeleiding niet wordt geboden", zegt voorzitter Mohamed El Mokaddem. Hij stelt dat het van de politieke wil van een gemeente afhangt welke opties mensen krijgen.

Het stoort Cedris ook dat degenen die wel aan de slag komen weinig verdienen, omdat ze door hun beperking niet voltijds kunnen werken. Gemiddeld werken mensen 28,7 uur per week, waarmee zij volgens de organisatie maandelijks 445 euro minder verdienen dan het minimumloon. "Ook deze medewerkers verdienen het om zonder geldzorgen te leven", benadrukt El Mokaddem.

De Nederlandse export is in juli opnieuw gekrompen. De uitvoer van goederen daalde met 0,9 procent vergeleken met dezelfde maand een jaar geleden, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In juni was de daling nog 1,5 procent.

De export is een belangrijke kurk waarop de economie drijft. Sinds het tweede kwartaal zit Nederland in een milde recessie. Daarbij groeit de Nederlandse economie al vier kwartalen niet of nauwelijks.

Het begin van het derde kwartaal toont met de dalende exportcijfers nu weinig verbetering. Daarbij constateert het CBS dat de omstandigheden voor de export voor september ongunstiger zijn dan die voor juli.

Dat komt door het negatiever geworden producentenvertrouwen in Duitsland. In dit voor Nederland belangrijke exportland is de industriële productie omgeslagen in een krimp. Verder is in de hele eurozone het vertrouwen en het oordeel over de buitenlandse orders van fabrikanten negatiever.

In juli was in Nederland vooral de uitvoer van metaal- en chemische producten minder dan een jaar eerder. Dat komt volgens CBS-onderzoeker Marjolijn Jaarsma vooral door de dalende productie en vraag naar staal in Duitsland en andere omliggende landen.

Daartegenover stond wel een plus van 2,2 procent aan export van machines en apparaten. In bijvoorbeeld de Verenigde Staten en Zuidoost-Azië is veel vraag naar onder meer chipmachines en landbouwmachines.

De daling van het ziekteverzuim onder werknemers zet door. Zowel in het eerste als het tweede kwartaal was het verzuim lager dan een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Wel is het ziekteverzuim in Nederland nog altijd relatief hoog.

In het tweede kwartaal kwam het aantal zieke werknemers uit op 5 procent, oftewel vijftig op de duizend werkenden. Vanwege de seizoensverschillen wordt het cijfer altijd vergeleken met dat uit dezelfde periode van een jaar eerder. In het tweede kwartaal van 2022 stond het ziekteverzuim op 5,4 procent. Het is voor het eerst in zeven jaar dat het ziekteverzuim in het tweede kwartaal is afgenomen.

Het CBS spreekt van een dalende trend omdat ook in de eerste drie maanden van dit jaar het aantal zieke werknemers afnam. Toen kwam dit percentage uit op 5,7, tegen 6,3 een jaar eerder.

Toch ligt het ziekteverzuim nog altijd ver boven de periode van voor de uitbraak van het coronavirus in Nederland. In 2019 was het percentage zieken onder werkenden 4,3.

In alle sectoren daalde in het tweede kwartaal het ziekteverzuim, met uitzondering van de financiële dienstverlening. Daar bleef het percentage gelijk. Wel kent deze sector met 3,1 procent het minste verzuim.

Het hoogste verzuimpercentage heeft nog altijd de gezondheids- en welzijnszorg. Maar met 7,0 procent werd ook in deze bedrijfstak minder verzuimd dan in 2022. De daling was een half procentpunt.

Jurriaan Penders, bedrijfsarts en medisch directeur van arbodienst HumanCapitalCare, denkt dat de daling van het ziekteverzuim onder meer te maken heeft met een wat rustigere maatschappelijke context. "Verzuim ontwikkelt mee met maatschappelijke onrust. Als mensen zich zorgen maken, is hun 'rugzak' sneller vol en zijn ze sneller overbelast. En dan melden ze zich sneller ziek." Volgens hem is het sentiment rondom zaken als oorlog, inflatie en corona nu wat rustiger geworden. "En daardoor kunnen mensen andere problemen wellicht wat makkelijker hanteren."

Ook speelt volgens hem mee dat mensen die door corona langdurig ziek zijn geworden, nu 'uitstromen' uit de verzuimcijfers. "Mensen met bijvoorbeeld postcovid tellen maximaal twee jaar mee in het ziekteverzuim. Daarna kom je in de WIA-regeling terecht en word je niet meer meegeteld in de verzuimcijfers."

De arbeidsmarkt is nog steeds erg krap. Toch beginnen werkgevers beter om te gaan met deze krapte, vindt Penders. Ook dat kan een van de oorzaken zijn van het dalende verzuim. "In de discussie over vast en flex wordt bijvoorbeeld in de zorg beter gekeken naar wat vaste werknemers nodig hebben. Ze krijgen meer inspraak in de roosters. En er wordt meer gekeken naar voldoende rusttijd zodat je kan herstellen van werk. En dat maakt dat vaste medewerkers het beter volhouden."

Horecaondernemers gooien minder voedsel weg dan vier jaar geleden. Sinds 2019 nam de voedselverspilling met 9,2 procent af: er wordt nu vijf miljoen kilo minder eten in de prullenbak gegooid. Toch wordt er ondanks de daling nog altijd 55,4 miljoen kilo voedsel per jaar verspild, blijkt uit onderzoek van Rabobank.

De daling komt volgens de onderzoekers deels door de hoge kosten waar horecaondernemers de afgelopen jaren mee te maken hebben. Ondernemers gingen op zoek naar manieren om voedselverspilling tegen te gaan, om zo geld te besparen.

Het tegengaan van verspilling is ook belangrijk voor het klimaat. Weggegooide etenswaren dragen namelijk ook bij aan de CO2-uitstoot. In de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties is vastgelegd dat de voedselverspilling in 2030 gehalveerd moet zijn.

"Horecaondernemers zijn op de goede weg", zegt sectormanager Jos Klerx van Rabobank. "Vooral hotels verspillen steeds minder. Restaurants moeten nog wel iets meer aan verspilling doen om het doel te halen." Voedselverspilling tegengaan heeft alleen maar voordelen, benadrukt Klerx. "Het is goed voor de wereld en voor het kasboekje van horecaondernemers."

Het eten dat nu nog ieder jaar wordt weggegooid, heeft volgens het onderzoek een waarde van zo'n 647 miljoen euro.

Vandaag begint de zogenoemde Verspillingsvrije Week. De stichting Samen Tegen Voedselverspilling roept consumenten dit jaar op om eten op de juiste plek te bewaren. Uit een onderzoek van de stichting blijkt namelijk dat 76 procent van de Nederlanders niet precies weet waar groenten en fruit het best bewaard kunnen worden - in de koelkast of daarbuiten - waardoor producten soms sneller bederven dan nodig.

Zo dacht 58 procent van de ondervraagden dat een komkommer in de koelkast thuishoort, terwijl deze juist langer goed blijft buiten de koelkast. Hetzelfde geldt voor paprika's. Appels en eieren kunnen dan juist wel weer beter in de koelkast bewaard worden.

Nel Schellekens uit Winterswijk - ook wel gekscherend 'van-kop-tot-kont-chef' genoemd - probeert scholieren en toekomstige koks bewust te maken van zulke dingen en ze te leren hoe te koken zonder voedselverspilling. Samen met haar man runde ze 25 jaar lang een restaurant.

"Ik gooi niks weg. Pitten, schillen en klokhuizen kun je niet zo eten, maar het is goud omdat het geur, kleur en smaak heeft. Mijn pitten en schillen worden azijnen, en groentenresten worden mijn bouillon. Mensen gooien nog altijd veel weg, maar ik vraag me af: waarom doe je dat? Het is zo lekker", zegt ze vanochtend in het NOS Radio 1 Journaal.

Schellekens wordt niet blij van hoe jongeren doorgaans over eten denken. "Die zijn heel makkelijk in dingen wegdoen. Ze zien niet de waarde van een sneetje brood. En als ik ze dan vertel hoeveel energie ervoor nodig is voordat dat sneetje op je bord komt en hoe lekker je oud brood ook nog kunt maken, worden ze helemaal hyper."

"Dan is het opeens van: 'hebben we wentelteefjes, hebben we paneermeel, dan kunnen we kroketten maken, kunnen we taarten maken van oud brood. En brownies'. Dan worden ze enthousiast. En dat noem ik zaadjes planten."

Gemiddeld gooien Nederlanders 33,4 kilo per persoon per jaar weg, blijkt uit het onderzoek van de stichting Samen Tegen Voedselverspilling. De van-kop-tot-kont-chef heeft nog wel een tip: "Iedereen moet gewoon eens bij zichzelf denken: hoe doe ik het nu? Hoe is mijn consumptie, wat ben ik aan het doen en wil ik dit wel? En begin dan. Begin. Dat is het."

Voedselverspilling is zelfs een van de grootste aanjagers van klimaatverandering. NOSop3 legt het uit:

Nooit eerder werden zoveel landen het eens over regels tegen belastingontwijking. 139 landen hebben consensus bereikt over een minimumtarief voor grote multinationals: vanaf volgend jaar moeten die minstens 15 procent over hun winst gaan betalen.

Bedrijven die dit aangaat zijn druk bezig om de gevolgen voor hun organisatie in kaart te brengen en landen hebben hun handen vol aan de invoering van deze nieuwe regels en het uitvoeren ervan.

"Dit is de belangrijkste regelgeving uit de geschiedenis van het internationaal belastingrecht", zegt Annelien Dessauvagie, tax partner bij accountantskantoor EY.

Hoe werkt dat, en hoe effectief zijn deze regels tegen belastingontwijking?

De minimumbelasting is van toepassing op ondernemingen met een wereldwijde omzet van 750 miljoen euro of meer. In Nederland zijn dat naar schatting 3000 bedrijven.

Deze bedrijven moeten altijd ten minste 15 procent belasting over hun winst betalen. Als ze minder dan 15 procent belasting betalen in het buitenland, moet in Nederland extra belasting worden betaald.

Een voorbeeld ter illustratie: stel dat de dochteronderneming van een Nederlandse multinational in haar thuisland 10 procent belasting betaalt. Nu de Nederlandse wet vanaf volgend jaar een minimumtarief van 15 procent voorschrijft, moet de Nederlandse moedermaatschappij het verschil van vijf procent in Nederland alsnog betalen, ook al is die winst niet in Nederland gemaakt.

Zo is er voor bedrijven minder aanleiding om winsten te verschuiven naar landen met een laag tarief. Ook leiden de regels ertoe dat het voor landen niet meer interessant is om bedrijvigheid aan te trekken met een heel laag belastingtarief.

Doordat andere landen mogen 'bijheffen' tot 15 procent lopen landen met een tarief dat daaronder zit staatsinkomsten mis. Als jij niet heft, doen wij het, is de gedachte.

En dat systeem lijkt nu al zijn vruchten af te werpen: verschillende landen in het Midden-Oosten, waaronder de Verenigde Arabische Emiraten, voeren voor het eerst een winstbelasting in. Ook Bermuda, een land dat als klassiek belastingparadijs wordt gezien, denkt erover om de winst van grote bedrijven met 15 procent te gaan belasten.

Naar verwachting gaat dit nieuwe systeem wereldwijd zo'n 220 miljard dollar aan belastinginkomsten per jaar opleveren. Voor de Nederlandse schatkist is de verwachting jaarlijks 466 miljoen euro. De Belastingdienst neemt 65 extra mensen aan om de nieuwe regels te handhaven.

Dit systeem is effectief, maar het heeft ook een keerzijde, zegt Edwin Visser van PwC. Volgens hem hebben veel ontwikkelingslanden weinig baat bij de wereldwijde minimumbelasting, omdat het voor hen moeilijker wordt om bedrijvigheid aan te trekken via een gunstig belastingtarief. Landen met een hoog tarief zoals Frankrijk en Duitsland zouden zich het hardst hebben ingezet voor de wereldwijde minimumbelasting.

De regels zijn bovendien erg complex, en om ze goed uit te voeren heb je als belastingdienst een hele strakke organisatie nodig, zegt Visser. "Wij nemen hier 65 mensen aan. Maar veel landen kunnen zich dat absoluut niet veroorloven."

Volgens Dessauvagie van EY is het ook voor de multinationals die te maken krijgen met de minimumbelasting een grote uitdaging. De ingewikkelde regels gaan gepaard met een strenge administratieverplichting.

Veel bedrijven betalen volgens haar in de meeste landen nu al meer dan het afgesproken minimumtarief van 15 procent. Deze bedrijven moeten veel extra kosten maken om alle benodigde gegevens te verzamelen en te ordenen om aan te tonen dat ze inderdaad aan de regels voldoen. "Uiteindelijk zadel je daar de maatschappij weer mee op, want deze extra kosten zullen in veel gevallen worden doorbelast aan de consument."

Ondanks de uitdagingen die de nieuwe regels met zich meebrengen zien Visser en Dessauvagie de wereldwijde minimumbelasting als een positieve ontwikkeling. Ze zijn effectief tegen belastingontwijking en met een tarief van minimaal 15 procent is de boodschap duidelijk: de bodem is bereikt.

Veel bedrijven zijn momenteel druk bezig om hun internationale structuur tegen het licht te houden. Het is nu nog onzeker of dit voor sommigen betekent dat ze Nederland verlaten of dat juist nieuwe bedrijven aangetrokken worden. Dat verschilt per bedrijf en het belastingtarief is maar één aspect dat meespeelt bij de keuze voor vestiging.

Wel zullen landen volgens Visser en Dessauvagie waarschijnlijk creatiever worden om bedrijven aan te trekken. Hierbij kan worden gedacht aan financiële steun voor onderzoek, stimuleren van investeringen en hulp bij verduurzaming.

De wereldwijde minimumbelasting gaat in op 1 januari 2024. De Nederlandse Belastingdienst buigt zich pas halverwege 2025 over de eerste aangiftes over 2024.