Het Openbaar Ministerie heeft faillissement aangevraagd voor cryptoplatform Knaken, meldt een woordvoerder van het OM.

Bij Knaken konden klanten euro's omzetten in cryptomunten, zoals bitcoin of ethereum. Ook konden klanten op het platform handelen.

Begin deze maand ging het cryptobedrijf al uit de lucht. Door nieuwe Europese cryptoregelgeving was een vergunning van toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) noodzakelijk en die vergunning kreeg het Rotterdamse cryptobedrijf niet.

Het OM zegt "in het openbaar belang" het faillissement aan te vragen en hoopt dat de zaken zo goed mogelijk worden afgewikkeld voor mogelijke gedupeerden. Als de rechtbank het faillissement toekent, kan een curator kijken wat er nog beschikbaar is om aan klanten terug te geven.

OM bezorgd

Knaken was sinds begin deze maand niet meer bereikbaar en klanten konden niet meer bij hun cryptomunten. Begin juni schreef het bedrijf: "Wij onderzoeken momenteel hoe wij de afhandeling met onze klanten kunnen vormgeven."

Over deze afwikkeling is het OM zeer bezorgd. Het zou niet netjes verlopen. Zo is het bedrijf opgehouden om klanten uit te betalen. Ook gaat het om een grote hoeveelheid mensen. Het OM schat dat er ongeveer 30.000 klanten zijn.

Ook de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) is betrokken bij de zaak. De FIOD kijkt of er mogelijk strafbare feiten zijn gepleegd. Bij doorzoekingen van panden zijn laptops en telefoons in beslag genomen. Ook is er beslag gelegd op het vermogen van het bedrijf. Er zijn geen mensen aangehouden.

Voetbalclubs

Knaken is bekend als sponsor van voetbalclubs in de eredivisie, waaronder Ajax, Sparta en Feyenoord. Ajax verbrak na twee maanden het contract met de sponsor om met een concurrent in zee te gaan. De samenwerking met Feyenoord werd vorig jaar stopgezet. Het bedrijf was in financieel opzicht kwetsbaar, meldde het cryptobedrijf in de jaarrekening van 2024.

Ultrafastfashionwinkels zoals Shein, Temu en AliExpress mogen in Frankrijk binnenkort geen reclame meer maken. De Franse politiek heeft een wet aangenomen die dat per 1 januari verbiedt. Ook voor influencers geldt een verbod om deze merken te promoten, bij overtreding riskeren zij boetes.

Het plan was om de hele industrie van goedkope, niet-duurzame mode aan te pakken, maar de wet is nu specifiek gericht op de 'ultrafastfashion-bedrijven', zoals ze in het wetsvoorstel worden genoemd. Dat zijn bedrijven die grote hoeveelheden producten tegen zulke lage prijzen verkopen dat het voor consumenten niet loont om versleten kleding te laten repareren. Die komt dan al snel in de vuilnisbak terecht.

De wet lijkt gericht tegen Chinese fashiongiganten en niet op Franse of Europese merken, al moet de precieze definitie nog worden vastgesteld.

Aanmoedigen tot reparatie

Frankrijk gaat deze bedrijven ook verplichten een milieuheffing per product te betalen. Daarnaast moeten de webshops verplicht berichten tonen die consumenten aanmoedigen tot reparatie, hergebruik en terughoudendheid bij het winkelen.

De Franse overheid pakt Shein ook op andere fronten aan. Zo kreeg de Chinese webgigant begin deze maand een boete van 22 miljoen euro omdat kopers spullen niet goed kunnen retourneren en omdat het bedrijf niet open was over het gebruik van materialen en de herkomst ervan. Shein kreeg in juli vorig jaar ook al een Franse boete van 40 miljoen euro wegens nepkortingen.

Ook is de Europese Commissie bezig met een onderzoek naar Shein, omdat die mogelijk te weinig heeft gedaan om de verkoop van illegale producten te beperken of gebruikers te beschermen tegen het verslavende ontwerp van de website en app.

Nederlandse Textieltafel

De Nederlandse textielsector en milieuorganisaties, verenigd in de zogenoemde Textieltafel, pleiten ook hier voor een reclameverbod op ultrafastfashion. Future Up, het voormalige MVO Nederland, neemt daar het voortouw in. Morgen wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd over de circulaire economie en de aanbevelingen van de Textieltafel.

Zuid-Korea is van plan honderden miljarden te investeren in de productie van computerchips. President Lee Jae-myung presenteerde plannen samen met de twee grootste chipmakers van het land, Samsung en SK Hynix.

Samen met de overheid zeggen de tech-bedrijven ruim 500 miljard euro te investeren om wereldwijde chiptekorten tegen te gaan. Samsung en SK Hynix zijn wereldwijd goed voor de productie van bijna 80 procent van het totaal aantal specifieke geheugenchips.

De computerchips van de Zuid-Koreaanse makers zijn nodig in datacenters om chatbots en andere AI-tools te laten werken. Die kunnen grote hoeveelheden data verwerken die nodig zijn bij het gebruik van kunstmatige intelligentie.

Three mega projects

Door de sterk gestegen vraag naar deze specifieke geheugenchips zijn ook de prijzen verder gestegen, meldt Financial Times. Dat heeft ook gevolgen voor de prijs van elektronische apparaten. Vorige week maakte Apple bekend de prijzen voor MacBooks en Ipads te verhogen door de duurder geworden geheugenchips.

De mega-investering is onderdeel van het zogenoemde 'Three Mega Projects' om onder andere nieuwe chipfabrieken en datacenters buiten de hoofdstad Seoul neer te zetten en te investeren in technologie voor robots.

De investeringen moeten ook de landelijke gebieden buiten de hoofdstad helpen, maakte president Lee bekend in een conferentie die ook op tv werd uitgezonden.

De eerste schademeldingen komen binnen bij verzekeraars na het noodweer van dit weekend. In het hele land gold zaterdagavond code oranje. Verzekeraars zien vooral in de regio's rond Utrecht en Amsterdam een piek aan meldingen.

Bij Centraal Beheer en Interpolis, beide merken van Achmea, is het aantal meldingen nu rond de 5600. De verzekeraars zien een opvallende concentratie van meldingen uit Hilversum. Het gaat vooral om schade door hagel en blikseminslag, zoals beschadigde dakramen en schade aan auto's.

Het aantal meldingen bij de twee verzekeraars is bijna het dubbele ten opzichte van het noodweer in het weekend van 20 juni. Bij beide bedrijven worden volgens een woordvoerder extra collega's ingezet om meldingen snel op te pakken.

Ook NN Group, waar onder andere het merk OHRA onder valt, ziet meer schademeldingen dan vorig noodweerweekend binnenwaaien. Veel meldingen komen uit Hilversum. Daarnaast komen er veel schademeldingen uit de provincie Flevoland.

Het gaat om ongeveer 950 schademeldingen, met name over hagelschade bij auto's en huizen. NN Group heeft ook nog een verzekering in een samenwerking met ABN Amro. Daar zijn rond de 400 schademeldingen binnengekomen.

In de laatste tussenstand vanmorgen stond de teller op zo'n 1000 schademeldingen bij verzekeraar Allianz Direct. Ook verzekeraar ASR deelde cijfers uit de ochtend en spreekt over 130 meldingen.

Het tweede stormweekend op rij valt voor verzekeraar Univé juist mee. In een laatste telling vanmorgen waren er 330 schademeldingen binnen, met een waarde van ongeveer 350.000 euro. Het voorgaande weekend waren dat er ruim 500.

Ook bij deze verzekeraar zijn vooral auto- en woonverzekeringen aangesproken, onder andere voor lekkages. Een klein aantal meldingen kwam binnen over schade door rioolwater dat omhoog is gekomen.

Dat het totaal aantal meldingen lager ligt zou kunnen komen doordat bij de vorige storm vooral schade was in het noorden van ons land. Van oudsher zijn er veel verzekerden in die regio, zegt een woordvoerder van Univé.

We zijn alweer halverwege het jaar en dat betekent dat er nieuwe wetten, regels en belastingen ingaan, want niet alleen op 1 januari, ook op 1 juli gaan die vaak in. Wat verandert er dit keer?

Minimumloon en uitkeringen omhoog

Ieder halfjaar past de overheid het minimumloon aan om het mee te laten stijgen met de cao-lonen. Het minimumloon gaat nu van 14,71 naar 14,99 euro per uur bruto. Dat bedrag geldt voor iedereen van 21 jaar en ouder.

Op basis van de verhoging van het minimumloon gaan ook uitkeringen omhoog. Zo gaat de AOW voor alleenwonenden van 1558,15 naar 1581,55 euro netto per maand. Ook andere uitkeringen zoals de bijstand, WIA en Wajong stijgen.

3 euro voor pakketje uit China

Bestel je iets in een webshop uit China of een ander land buiten de EU? Dan moet je voortaan 3 euro aan invoerrechten betalen. Tot nu toe hoefde dat niet voor kleine bestellingen van onder de 150 euro. De EU schaft deze vrijstelling nu af.

Die 3 euro geldt per soort product dat je bestelt. Bestel je bijvoorbeeld twee T-shirts dan betaal je dus 3 euro. Maar bestel je een T-shirt en een USB-kabel, dan betaal je 6 euro.

Belverbod bedrijven

Bedrijven mogen consumenten niet bellen zonder toestemming, ook niet meer als iemand klant is of is geweest. Tot nu toe was er een uitzondering op het belverbod als je ergens klant was, maar die uitzondering vervalt. Bedrijven moeten nu dus altijd toestemming hebben om je te bellen.

Er zijn wel een paar uitzonderingen: goede doelen, loterijen die geld geven aan goede doelen en uitgevers van kranten en tijdschriften.

Huurverhoging

Heb je een sociale huurwoning? Per 1 juli is er weer de jaarlijkse huurverhoging. Die is dit jaar in principe maximaal 4,1 procent. Een sociale huurwoning mag maximaal 932,93 euro kosten.

Voor mensen met een hoog inkomen kan de huurverhoging meer zijn. Afhankelijk van hoeveel je verdient is de verhoging dan 50 of 100 euro.

De corporaties hebben al gezegd dat ze hun huren gemiddeld met 3,6 procent verhogen, minder dan het maximum van 4,1 procent dus. De gemiddelde huur wordt 666 euro. De maximale huurverhogingen voor middenhuurwoningen (6,1 procent) en vrijesectorwoningen (4,4 procent) golden al sinds 1 januari.

Registratie sigarettenverkopers

Verkopers van sigaretten, vapes en andere rookwaren moeten zich voortaan verplicht registreren. De overheid wil het aantal verkooppunten terugdringen en beter zicht krijgen op waar nog sigaretten worden verkocht.

Supermarkten mogen al geen sigaretten meer verkopen. De komende jaren komen er verboden voor nog meer plekken. De registratie loopt via de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Wachtlijst stroomaansluiting

Vraag je 1 juli of later een zwaardere stroomaansluiting aan voor je huis? Omdat je bijvoorbeeld een laadpaal wilt of een warmtepomp?

Dan kan je op een wachtlijst terechtkomen, afhankelijk van hoeveel ruimte er lokaal is op het stroomnet. Tot nu toe waren er alleen wachtlijsten voor grootverbruikers, maar voortaan kunnen ook kleinverbruikers zoals huishoudens en kleine bedrijven op die wachtlijsten komen.

Voor Noord-Brabant en een groot deel van provincie Utrecht is al duidelijk dat nieuwe aanvragen op de wachtlijst komen. Want voorlopig zijn daar geen nieuwe aansluitingen of verzwaringen van bestaande aansluitingen mogelijk.

Camera in auto

Elke auto die nieuw wordt verkocht in de EU moet voortaan een nieuw veiligheidssysteem hebben. Dat heet Advanced Driver Distraction Warning (ADDW) en dat is een camera die in de gaten houdt of de bestuurder wel op de weg let. Doet die dat te lang niet, dan gaat er een alarm af. Deze EU-regel gaat niet op 1 maar 7 juli in. EU-regels gaan vaker op onlogische dagen in.

Banktransacties tegenhouden

Banken kunnen worden verplicht bepaalde transacties tegen te houden. Ze moeten dat doen als de Financial Intelligence Unit hen dat opdraagt. Dat is een overheidsinstelling waar banken en andere financiële dienstverleners ongebruikelijke transacties moeten melden.

Krijgen ze de opdracht, dan moeten banken een transactie maximaal vijf dagen tegenhouden. Het gaat dan om geld dat mogelijk is gelinkt aan witwassen of het financieren van terrorisme. In die vijf dagen kunnen opsporingsdiensten dan bijvoorbeeld beslag leggen op het geld.

Vrachtwagenheffing

Over rekeningrijden voor personenauto's wordt al tientallen jaren gesproken, maar het komt er steeds niet van. Voor vrachtwagens is het nu wel een feit: eigenaren van vrachtwagens gaan betalen per gereden kilometer.

In dit artikel lees je meer over de zo geheten vrachtwagenheffing:

De heffing geldt niet voor alle wegen, maar vooral voor snelwegen en een deel van de provinciale N-wegen.

Tegelijkertijd verdwijnt de wegenbelasting voor vrachtwagens tot 12.000 kilo en gaat die voor zwaardere trucks omlaag. Maar vanwege de hoge dieselprijzen verdwijnt de wegenbelasting tijdelijk voor alle vrachtwagens. Dat is voor een half jaar, tot eind 2026.

Ook wordt de vrachtwagenheffing 22,3 procent lager dan eerder gepland, ook als tijdelijke maatregel tot eind dit jaar vanwege de hoge brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten.

De vrachtwagenheffing betekent minder vaste maar meer variabele kosten dus. Hoe schoner en lichter de truck is, hoe lager het bedrag per kilometer. En een groot deel van het opgehaalde geld gaat naar subsidie voor verduurzaming. Bijvoorbeeld voor elektrische vrachtwagens.

Wegenbelasting omhoog en omlaag

Voor een aantal soorten auto's gaat de wegenbelasting omhoog. Voor rijdende winkels, zoals de aloude SRV-wagen, betaalde je tot nu toe maar 25 procent van de normale wegenbelasting. Die uitzondering stopt, eigenaren betalen voortaan dus 100 procent.

Ook het speciale tarief voor kermis- en circusexploitanten vervalt. Die betaalden ook maar 25 procent voor auto's en vrachtwagens die ze alleen gebruiken om kermis- of circusbenodigdheden te vervoeren. Hetzelfde geldt voor personenauto's en vrachtwagens die zijn ingericht als werkplaats, met gereedschap en een werkbank.

Tegelijk met bovenstaande verhogingen gaat de wegenbelasting tijdelijk omlaag voor bestelauto's. Dat is vanwege de huidige hoge brandstofprijzen. De belasting gaat 50 procent omlaag tot eind dit jaar.

Tachograaf voor bestelbusjes

Voor vrachtwagens van 3500 kilo en meer was de tachograaf al verplicht. Maar dat wordt die nu ook voor bestelwagens tussen de 2500 en 3500 kilo. De tachograaf is een apparaat dat de rij- en rusttijden van een chauffeur registreert, evenals de snelheid en afgelegde afstand van een voertuig.

De verplichting komt vanuit de EU en geldt alleen voor internationaal vervoer. Dus als er met de bestelbus bijvoorbeeld wordt gereden tussen Nederland en Duitsland. Maar ook als een Nederlands bedrijf in het buitenland rijdt of een buitenlands bedrijf binnen Nederland.

Zo wil de EU de concurrentie tussen vrachtwagen- en bestelautovervoerders eerlijker maken. En het risico verminderen dat er met bestelauto's gevaarlijk lang wordt doorgereden.

Eisen gastouderopvang

Er komen strengere eisen voor gastouders. Dat zijn mensen die tegen betaling kinderopvang bieden aan een kleine groep kinderen, vaak in eigen huis. Nu mag je met allerlei onderwijs- en zorgopleidingen gastouder zijn, voortaan moeten gastouders altijd een pedagogische module hebben gevolgd. Dit geldt alleen voor nieuwe gastouders, niet voor bestaande.

Voor gastouderbureaus komen er ook strengere regels.

Ongevallen met uitzendkrachten

Als er een ongeluk gebeurt op het werk, moet de werkgever dat nu al verplicht melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Als het om een uitzendkracht gaat, moet het bedrijf het voortaan ook melden bij het uitzendbureau. En dat uitzendbureau moet vervolgens ook melding doen bij de Arbeidsinspectie.

Dit moet ervoor zorgen dat uitzendbureaus en bedrijven samen zorg dragen voor de veiligheid van mensen. Het uitzendbureau moet na een ongeluk ook controleren of een bedrijf wel genoeg veiligheidsmaatregelen heeft genomen.

Milieueisen voor gebouwen

De milieuprestatie-eisen voor gebouwen worden aangescherpt. Het gaat daarbij om hoeveel de gebruikte bouwmaterialen en bouwmethode het milieu mogen belasten. Bijvoorbeeld op het gebied van CO2-uitstoot en luchtvervuiling.

Voor kantoren gaat de eis omhoog. Voor andere gebouwen als scholen, winkels, zorginstellingen en fabrieken komen er voor het eerst eisen.

Voor woningen gaan de eisen niet omhoog. Strengere eisen zouden volgens de overheid soms kunnen leiden tot een langere bouwtijd. En omdat er snel veel woningen bij moeten komen, is besloten de regels niet aan te scherpen.

Eigenaren van vrachtwagens betalen per 1 juli een bedrag per gereden kilometer op bijna alle Nederlandse snelwegen. De vrachtwagenheffing moet de transportsector verduurzamen, maar de maatregel loopt flink in de papieren. "Voor vrijwel alle vrachtwagens gaan de kosten enkele duizenden euro's per jaar omhoog", zegt Marieke Kuijpers, sectormanager bij Rabobank. Wie betaalt daar de rekening van?

De maatregel geldt voor alle vrachtwagens die inclusief een lading meer dan 3500 kilo wegen. De hoogte van de heffing wordt berekend door een tolkastje in de cabine te plaatsen. Die houdt bij hoeveel kilometers worden afgelegd. "Het is in feite rekeningrijden, maar dan alleen voor vrachtwagens", zegt Kuijpers.

Daarnaast is de motoraandrijving bepalend voor de hoogte van het tarief. Hoe schoner en lichter het voertuig, hoe lager het bedrag. Zo is het tarief voor de meest voorkomende dieselvrachtwagen 20,1 cent per kilometer en voor een elektrische vrachtwagen 3,8 cent. Dit is bedoeld om de transportsector te stimuleren duurzamer en efficiënter te rijden.

Een deel van de opbrengsten van de heffing moet terugvloeien naar de sector via subsidies. Dit moet de aanschaf van elektrische vrachtwagens beter mogelijk maken. Daarnaast worden met het geld oplaadpunten aangelegd.

10.000 euro per vrachtwagen

Door de invoering van de vrachtwagenheffing komt het Eurovignet te vervallen, de belasting voor zware rijtuigen. Ook wordt de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens flink verlaagd. Toch kunnen de kosten flink oplopen voor de meeste vrachtwagens.

Op dit moment rijdt het overgrote deel van de vrachtwagens op diesel. Voor dit type kunnen de kosten het komende jaar gemiddeld 10.000 euro hoger uitvallen dan nu, berekende Kuijpers. "Samen met de hoge brandstofprijzen, de stijgende loonkosten en de druk om te verduurzamen, kunnen transporteurs in financiële problemen terechtkomen."

Doorberekend aan klant

Rico Luman, sectoreconoom bij ING, verwacht dat vrijwel alle transporteurs de kosten zullen doorberekenen aan de opdrachtgever. "De marges zijn heel dun: maximaal 2 of 3 procent." De heffing betekent dat de vervoersprijzen 7 à 8 procent omhooggaan, verwacht hij. "Klanten zullen de transporteurs wel vragen om efficiënter en nog minder 'leeg' te rijden om zo de kosten te drukken", zegt Luman.

Voor Iris Lafeber zit het doorberekenen van de hoge kosten aan de klant niet lekker. Zij is mede-eigenaar van een transportbedrijf dat gespecialiseerd is in industriële verhuizingen. "We hebben onze tarieven met 20 procent moeten verhogen in vergelijking met begin dit jaar." Dat zit hem niet alleen in de heffing, maar ook in de salarisverhoging van de chauffeurs en de hoge brandstofkosten vanwege de oorlog in het Midden-Oosten, somt ze op. "Gelukkig hebben we een dieselclausule, zodat we de brandstofkosten kunnen doorberekenen aan de klant."

'Elektrisch rijden eindelijk interessant'

Luman van ING verwacht dat de heffing de transportsector een impuls geeft om te verduurzamen. "Het verschil in kosten tussen diesel en elektrisch rijden wordt zo steeds kleiner." Met name de supermarktsector investeert nu volop in elektrische wagens, ziet hij.

Ook Cees Heebink heeft daar oren naar. Hij heeft een bedrijf met een wagenpark van zo'n tachtig vrachtwagens, waarvan ongeveer de helft met name in Nederland rijdt. Heebink is voornemens om volgend jaar elektrische wagens aan te schaffen. "Met die heffing wordt elektrisch rijden eindelijk interessant."

Ook is de techniek volgens hem verbeterd. "Nu kun je de hele dag in Nederland blijven rijden zonder tussentijds te moeten opladen." In combinatie met 'thuis' opladen is het iets goedkoper dan diesel op de lange termijn, weet hij. "Want de aanschafprijs is wel een hap uit je portemonnee." Elektrische vrachtwagens kunnen op dit moment bijna 2,5 keer duurder zijn dan een dieselversie, zeggen deskundigen.

In 2028 komt daar nog een Europese brandstofheffing bij, de ETS 2. De vrachtwagenheffing wordt 1 juli ingevoerd, maar tussen 1 september en het einde van het jaar geldt een tijdelijke korting van 22,3 procent vanwege de hoge brandstofprijzen van de afgelopen maanden.

AI-bedrijf Anthropic mag zijn nieuwste AI-model Mythos alsnog beschikbaar stellen aan bepaalde Amerikaanse overheidsinstanties. De Amerikaanse regering heeft daar toestemming voor gegeven.

Het model kan beveiligingslekken in software opsporen, maar de autoriteiten zijn bang dat die lekken tegen hen gebruikt worden.

Eerder besloot de regering dat Anthropic de iets beperktere consumentenversie van Mythos, Fable, niet beschikbaar mocht maken buiten de VS en voor niet-Amerikanen binnen de VS. Omdat Anthropic de nationaliteit van klanten niet altijd weet, besloot het bedrijf daarop om Fable wereldwijd ontoegankelijk te maken.

Veiligheidsregels

Anthropic ging in overleg met de Amerikaanse regering over tot het verbod. Het bedrijf benadrukte dat er veiligheidsregels zijn ingebouwd in de AI-tools, zodat ze niet kunnen worden misbruikt. Hoewel die gesprekken in eerste instantie geen doorbraak opleverde, lijken er nu stappen gezet.

Bepaalde overheidsinstanties krijgen nu toegang tot Mythos. De instanties kunnen Mythos gebruiken om hun software te controleren op beveiligingslekken.

Anthropic laat in een statement weten dat het met de overheid "blijft samenwerken" om ervoor te zorgen dat Fable weer voor iedereen toegankelijk wordt.

Ook bij de concurrent van Anthropic, OpenAI, blokkeert de regering de toegang tot het nieuwste AI-programma. GPT-5.6, zoals die tool heet, is net als Mythos gespecialiseerd in het zoeken van beveiligingslekken. Volgens meerdere Amerikaanse media gaat de overheid "klant voor klant" beoordelen of die toegang mag krijgen.

Op plastic zuivel- en sapflessen tot drie liter moet verplicht statiegeld komen. Dat schrijft minister van Klimaat en Groene Groei Van Veldhoven-Van der Meer in een brief aan de Tweede Kamer. Dat zou betekenen dat ook op onder meer plastic melkflessen statiegeld komt.

Op dit moment geldt een statiegeldverplichting voor plastic flessen en blikjes met water en frisdrank en niet voor de overige plastic flessen, waarvan volgens de minister het grootste deel sap- en zuivelflessen zijn.

Ook wil Van Veldhoven onder meer een verbod op de verkoop van plastic flessen en blikjes zonder statiegeld en kijkt ze naar een innameplicht voor winkels.

Deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat het wettelijke inzameldoel van 90 procent eindelijk gehaald wordt. Dat is de drankenproducenten en -importeurs, die hier wettelijk verantwoordelijk voor zijn, de afgelopen vier jaar niet gelukt. Producenten hebben eerder gemeld dat ze het dit jaar wel voor elkaar gaan krijgen.

Europees ingrijpen

Volgens Van Veldhoven, die eerder verantwoordelijk was voor de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes, moet Nederland snel maatregelen nemen om Europees ingrijpen te voorkomen.

Nieuwe Europese verpakkingsregels schrijven voor dat landen vóór 2029 de inzameldoelstelling van 90 procent moeten halen. Als ze dat niet redden, komt er een innameplicht voor alle verkooppunten inclusief de kleine ondernemers, wat de minister wil voorkomen. Ook zouden buitenlandse statiegeldverpakkingen dan in Nederland moeten worden ingenomen.

Dat de minister nu ook statiegeld op plastic zuivelflessen wil, is de opmerkelijkste maatregel. Zuivel is tot nu toe steeds uitgezonderd omdat die verpakkingen volgens de producenten lastig schoon te maken zijn. Maar zonder statiegeld op plastic flessen zuivel is het onmogelijk om het wettelijke doel van 90 procent te halen, omdat die goed zijn voor 12 procent van alle plastic flessen.

Daarom stelt Van Veldhoven voor om de statiegeldplicht ook naar die flessen uit te breiden. Wel moet Verpact, de organisatie van drankenproducenten die verantwoordelijk is voor het statiegeldsysteem, eerst maatregelen bedenken om "hygiëneproblemen" te voorkomen.

Dat het "heel makkelijk" is om zuivelflessen toe te voegen, meldde Verpact eind 2023 al aan de NOS. De woordvoerder liet toen zelfs weten dat het statiegeldsysteem "al open was gesteld voor sap en zuivel".

Transparantie

Van Veldhoven wil verder meer transparantie over wat de producenten doen met het niet-geïnde statiegeld. Jaarlijks blijft er zo'n 130 miljoen euro in kas bij Verpact doordat niet alle plastic flessen en blikjes worden ingeleverd.

De minister gaat "graag het gesprek aan met de Kamer" over haar voorstellen om de inzameldoelstelling versneld te halen. Verpact heeft aangegeven haar voorstellen te steunen, maar "graag in contact te blijven over het plan van aanpak voor de inzameling van zuivelflessen".

Van Veldhoven roept de producenten op om ervoor te zorgen dat er op een deel van de zuivelflessen zo snel mogelijk statiegeld komt, nog voordat er een verplichting is.

Vesteda hoeft mogelijk toch geen huurwoningen te verkopen. De grootste commerciële woningbelegger en -verhuurder van Nederland schrijft dat het een deal heeft gesloten met de aandeelhouders.

Verschillende investeerders in Vesteda, waaronder pensioenfondsen, lieten dit jaar weten een groot deel van hun investering te willen terughalen met een zogenoemd 'redemptieverzoek'. In totaal ging het toen om 4,1 miljard euro. Na maandenlang overhandelen met de investeerders is dat bedrag afgenomen tot 765 miljoen euro.

Vesteda spreekt van goed nieuws, aangezien het verkopen van huurwoningen een steeds realistischer scenario leek te worden. Inmiddels verhuurt Vesteda ruim 28.000 woningen, vaak in het middensegment. Die woningen staan vooral in de Randstad of in grotere steden daarbuiten.

Eens per jaar

In ruil voor het verlagen van het teruggevraagde bedrag hebben investeerders de toezegging gekregen dat ze in de toekomst vaker zo'n redemptieverzoek kunnen doen. Voorheen kon dat maar eens in de zeven jaar, vanaf nu wordt dat een keer per jaar.

Vesteda zegt dat investeerders daardoor beter kunnen inspelen op de veranderende markt en het investeringsklimaat, terwijl het bedrijf zelf kan blijven investeren in huurwoningen. Met de toezegging van de jaarlijkse termijn is de hoop bovendien dat er weer nieuwe investeerders komen.

Volkswagen wil de komende jaren nog eens tienduizenden banen schrappen. Dat melden meerdere media op basis van bronnen binnen het bedrijf. Het gaat al langer niet goed met de autobouwer.

Bij het Duitse concern, met naast Volkswagen de merken Seat, Audi en Porsche, werken 657.000 mensen. Het bedrijf had vorig jaar, onder luid protest van de bonden, een reorganisatie aangekondigd waarbij tot 2030 50.000 banen zouden verdwijnen.

Het bestuur van het bedrijf werkt volgens het Duitse zakenblad Manager Magazin nu aan een plan om dat aantal te verdubbelen. De Frankfurter Allgemeine Zeitung spreekt zelfs van 60.000 banen extra die moeten verdwijnen. Wanneer de ontslagronde plaatsvindt, is nog niet duidelijk.

Stevige onderhandelingen

Onderdeel van de nieuwe ontslagronde is de sluiting van vier fabrieken. Het gaat om drie fabrieken waar Volkswagen-auto's worden gemaakt en een fabriek waar Audi's worden geproduceerd. De productie zou geleidelijk worden afgebouwd. Of er alleen bij deze fabrieken ontslagen vallen of er ook daarbuiten, is niet duidelijk.

Duitsland-correspondent Charlotte Waaijers

"Het is al langer duidelijk dat Volkswagen het moeilijk heeft. Fabrieken draaien niet op vol vermogen, de kosten om auto's te produceren zijn relatief hoog en het is door de toenemende concurrentie en bijvoorbeeld ook handelstarieven lastiger om ze verkocht te krijgen.

Er loopt daarom al een reorganisatie, en die was het resultaat van een harde strijd tussen de bedrijfstop, werknemers en de deelstaat. Een van de gevoelige punten daarbij was, naast het verlies van banen, ook de mogelijke sluiting van fabrieken. Dat bleef uiteindelijk beperkt.

Het plan dat nu op tafel lijkt te liggen, waarbij mogelijk twee keer zoveel banen verdwijnen en nog eens vier fabrieken zouden sluiten, zorgt opnieuw voor grote onrust bij werknemers. De vakbond en ondernemingsraad zullen zich fel verzetten, en er alles aan doen om het af te zwakken.

En ze hebben nog altijd veel macht: na de Tweede Wereldoorlog kon het door de nazi's opgerichte bedrijf in het algemeen belang verder draaien, maar werd wel wettelijk vastgelegd dat de deelstaat en werknemersorganisaties veel inspraak hebben. Ook dat zou volgens de berichten afgezwakt kunnen worden in het nieuwe plan."

De nieuwe reorganisatieplannen van Volkswagen zullen naar verwachting stevige onderhandelingen met de vakbonden ontketenen. De bond IG Metall heeft samen met de ondernemingsraad van Volkswagen een verklaring uitgegeven. Daarin schrijven ze dat ze met "alle macht" het plan willen tegenhouden. Ze vinden dat het bestuur "eindelijk zijn werk moet doen" en zich moet concentreren op het bieden van werkzekerheid en het maken van concurrerende producten.

De winst kwam vorig jaar 5 miljard euro lager uit dan een jaar eerder. Het bedrijf zit met name in de knel door de concurrentie van Chinese auto's. Ook Amerikaanse importheffingen op Europese auto's speelden mee.

De Amerikaanse regering wil bepalen welke bedrijven en organisaties toegang krijgen tot het nieuwste AI-programma van OpenAI, melden meerdere Amerikaanse media. Het gaat om een AI-programma dat gebruikt kan worden om veiligheidsproblemen in computerprogramma's te vinden.

Dit AI-programma heeft de naam GPT-5.6. In verkeerde handen zou een hacker er een veiligheidsprobleem mee kunnen ontdekken en dat vervolgens kunnen misbruiken, bijvoorbeeld om bij een bedrijf binnen te dringen. Ook andere bedrijven bieden vergelijkbare AI-programma's aan.

De overheid zal "klant voor klant" beoordelen of die toegang mag krijgen tot het nieuwste AI-programma, schrijft de Amerikaanse nieuwssite The Information op basis van een intern bericht bij OpenAI. Het zou voor het eerst zijn dat niet OpenAI zelf, maar de overheid bepaalt wie toegang krijgt tot een AI-programma van het bedrijf.

Controle van Amerikaanse overheid

De afgelopen weken laat de Amerikaanse overheid merken meer controle te willen over de beschikbaarheid van dit soort AI-programma's. Zo publiceerde het Witte Huis begin deze maand een plan waarbij Amerikaanse AI-bedrijven hun beste AI-programma's dertig dagen voordat ze worden uitgebracht beschikbaar stellen aan de overheid.

Twee weken geleden bepaalde de Amerikaanse overheid dat het bedrijf Anthropic een vergelijkbaar AI-programma niet beschikbaar mocht maken buiten de VS en voor niet-Amerikanen binnen de VS. Omdat Anthropic de nationaliteit van klanten niet altijd weet, besloot het bedrijf om het AI-programma Fable wereldwijd ontoegankelijk te maken.

Ook schakelde het bedrijf de toegang tot AI-programma Mythos uit. Anthropic maakt dit programma niet openbaar beschikbaar, maar geeft alleen toegang aan bedrijven en organisaties die het zelf goedkeurt.

Andere AI-programma's

Het is onduidelijk waarom de Amerikaanse overheid bij OpenAI alleen inspraak wil over GPT-5.6, en bijvoorbeeld niet voorgaande versies die ook veiligheidsproblemen kunnen ontdekken. Ook OpenAI bepaalt voor sommige versies van zijn AI-programma zelf wie ze mag gebruiken.

Bedrijven die zich bezighouden met cybersecurity gebruiken dit soort AI-programma's om veiligheidsproblemen in allerlei computerprogramma's te vinden. Daarmee kunnen makers van computerprogramma's de gaten dichten voordat een aanvaller dezelfde veiligheidsproblemen vindt en misbruikt.

Netbeheerders en energiebedrijven gaan op grote schaal huishoudens inzetten om de problemen op het elektriciteitsnet te verminderen. Tegen een vergoeding kunnen deze huishoudens op afstand hun thuisbatterijen, laadpalen voor elektrische auto's en warmtepompen laten aansturen. De apparaten verminderen dan het stroomverbruik op piekmomenten en geven waar mogelijk elektriciteit terug aan het net bij een tekort.

De afgelopen tijd gebeurde dit al op kleine schaal op verschillende plaatsen in het land. Nu willen de energiebedrijven 50.000 tot 70.000 huishoudens in Gelderland, Flevoland, Utrecht en Noord-Brabant overtuigen om hieraan mee te werken.

In Utrecht kunnen er binnenkort geen nieuwe klanten meer aangesloten worden zolang het elektriciteitsnet overbelast is. Hetzelfde gaat op voor Brabant.

Het flexibele gebruik van stroom moet dat probleem oplossen, en waar mogelijk nog voorkomen. Het initiatief is een samenwerking tussen netbeheerders Liander, Enexis en Stedin en de energieleveranciers Essent, Eneco, Vattenfall, Zonneplan en Frank Energie. Vanaf 1 juli kunnen alle energieleveranciers zich bij het initiatief aansluiten. Uiteindelijk willen de energiebedrijven een flexibel vermogen van 255 megawatt organiseren, vergelijkbaar met het verbruik van de stad Haarlem.

Piek in middag en avond

Een groot deel van de dag zijn er helemaal geen problemen op het elektriciteitsnet. Alleen tussen 16.00 uur en 21.00 uur is het heel druk. Met name in de winter. Op dat moment moet er zo min mogelijk stroom worden gebruikt. Dat betekent geen elektrische auto opladen en niet alle andere elektrische apparaten tegelijkertijd aanzetten. Rond het middaguur is het juist goed om de auto op te laden, de wasmachine en de vaatwasser te laten draaien en alvast de warmtepomp aan te zetten.

Het is de bedoeling dat deelnemende huishoudens er geld aan verdienen en er niet op achteruitgaan in comfort. Het huis moet een aangename temperatuur hebben en de elektrische auto moet de volgende ochtend voldoende opgeladen zijn. Ook moet als het toch een keer nodig is rond etenstijd geladen kunnen worden.

Energiebedrijven en netbeheerders denken dat uiteindelijk honderdduizenden huishoudens op deze manier kunnen gaan meehelpen om problemen op het elektriciteitsnet op te lossen.

Honderden euro's per jaar

Er zijn inmiddels een miljoen huishoudens in Nederland met een dynamisch energiecontract. Met zo'n contract betaal je een stroomprijs die elk uur kan veranderen. De prijs vliegt gedurende de dag alle kanten op afhankelijk van het aanbod en de vraag. Bij veel zon en wind is het goedkoop, vallen die weg dan gaan de gascentrales harder werken en wordt de stroom duur. Vanwege het prijsverschil helpen mensen met een dynamisch contract vaak al mee aan het oplossen van netcongestie, de krapte op het stroomnet.

Energiebedrijven proberen nu ook de mensen met vaste en variabele contracten mee te laten bewegen met vraag en aanbod van elektriciteit. Huishoudens tekenen dan een contract waarmee ze in principe niet aan het einde van de middag en aan het begin van de avond hun elektrische auto opladen. Of dat hun thuisbatterij laadt bij een overschot en stroom teruggeeft aan het elektriciteitsnet bij een tekort. Zelfs de warmtepomp kan harder of zachter gezet worden door de netbeheerder.

Wat dat precies oplevert, hangt af van verschillende omstandigheden. Grote energiebedrijven als Essent en Vattenfall denken dat het voor klanten vele honderden euro's per jaar kan opleveren. De komende maanden moet blijken of de energiebedrijven genoeg mensen kunnen overtuigen. Voordat de winter begint, willen de deelnemende partijen hun doel van zo'n 60.000 deelnemers bereikt hebben.

Versterking elektriciteitsnet blijft nodig

Netbeheerders benadrukken dat los van het succes van dit project er ook flink geïnvesteerd moet blijven worden in uitbreiding van het elektriciteitsnet. Daarvoor is het vooral van belang dat procedures om het elektriciteitsnet verder te versterken minder lang duren. Het kabinet werkt daarom aan een noodwet om de aanleg van kabels, hoogspanningsmasten en transformatorstations te versnellen.

Code rood, temperaturen boven de 35 graden en de hele dag volop zon. Het klinkt niet als de ideale omstandigheden om aan het werk te gaan. En toch worden veel mensen op zomerse dagen gewoon op hun werk verwacht.

De hoge temperaturen van deze week zijn volgens vakbond FNV vooral een probleem voor werknemers die buiten of met zware machines werken. "Maar ook als je binnen werkt in een pand dat slecht te koelen is, kan de hitte heel onprettig zijn", zegt FNV-beleidsadviseur veilig en gezond werken Khalid Azougagh.

In sommige cao's zijn afspraken gemaakt over werken in de hitte. "Bijvoorbeeld in die van de glastuinbouw en van de dakdekkers", zegt Azougagh. "Maar in het grootste deel van de cao's staat niets over werkonderbrekingen bij warmte."

Werkzaamheden aanpassen

Ook in de Arbowet, waarin regels staan rondom gezondheid en veiligheid, staat niet specifiek vermeld bij welke temperaturen werknemers thuis mogen blijven. In de wet staat dat de temperatuur op de werkplek niet nadelig mag zijn voor de gezondheid van de werknemer. Maar wat nadelig dan precies is, wordt niet gespecificeerd.

Wel zijn werkgevers wettelijk verplicht om in kaart te brengen wat de risico's van werken in de hitte zijn en maatregelen te nemen om die te verkleinen. "Bijvoorbeeld door te zorgen voor geschikte werkkleding, extra drinken aan te bieden of werknemers wat vaker pauze te geven", zegt een woordvoerder van de arbeidsinspectie.

Als er in de cao specifiek iets vermeld wordt over hitte, kunnen werkgevers bij hoge temperaturen ook een beroep doen op het UWV. Als een werkgever goed kan onderbouwen dat de omstandigheden zo zijn dat er niet gewerkt kan worden, kunnen werknemers tijdelijk een uitkering krijgen. Dat kan wel pas na drie dagen van aanhoudende warmte. Welke temperaturen als drempelwaarde gelden, verschilt per cao.

Staat er in de cao niets over hitte, dan is een eventuele werkonderbreking voor rekening van de werkgever.

Duidelijkere regels nodig

Hoewel de Arbowet dus voorschrijft dat werkgevers maatregelen moeten nemen bij hitte, gebeurt dat in de praktijk lang niet altijd. "Bij ons adviespunt komen de laatste dagen veel vragen binnen van werknemers die zich zorgen maken over hun gezondheid en gewoon aan het werk moeten", zegt Azougagh.

Wie zich zorgen maakt over werkomstandigheden kan een klacht indienen bij de inspectie. "Wij onderzoeken dan of de klacht terecht is." Toch betekent een klacht niet altijd dat de inspectie ook echt langs gaat bij de werkgever, om te controleren of alles op orde is. Tussen 2018 en 2022 werd bij één op de acht klachten een inspecteur op pad gestuurd. Bij die klachten werd verwacht dat er mogelijke kans was op verhoogde schade aan de gezondheid.

Volgens FNV is hitte een onderschat risico, waar werkgevers nog veel te weinig mee doen. "Door de klimaatverandering worden de zomers steeds warmer. Werknemers moeten daar echt beter tegen beschermd worden", zegt Azougagh. De vakbond pleit er daarom voor om wettelijk vast te leggen bij welke weersomstandigheden het risico om te werken te groot is.

Daarbij is het volgens de bond belangrijk dat er niet alleen wordt gekeken naar temperatuur, maar ook naar de luchtvochtigheid, zonnekracht en de wind. "Dat heeft allemaal invloed op hoe warm hitte aanvoelt en welke gevolgen het heeft voor de gezondheid."

Voor het eerst sinds de oorlog in Iran is begonnen, zijn enkele schepen die onder de Nederlandse vlag varen door de Straat van Hormuz gekomen. Dat meldt de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR). Om hoeveel schepen het gaat en van welke reders ze zijn, wil de KVNR uit veiligheidsoverwegingen nog niet zeggen.

De meeste schepen van de Nederlands gevlagde vloot blijven voorlopig nog in de Perzische golf, omdat ze werkzaamheden uitvoeren. Een groot deel van de Nederlandse schepen is betrokken bij bijvoorbeeld zand opspuiten. "Denk aan de kunstmatige eilanden die daar liggen, Nederland is daar koploper in", vertelt een woordvoerder van de KVNR.

De schepen van de baggeraars waren in de Perzische Golf toen de oorlog uitbrak en zaten daar sindsdien vast. "De werkzaamheden moesten ze op sommige momenten stoppen. In de hoop dat het nu rustiger is in de regio, en dat hopelijk zo blijft, kunnen ze de werkzaamheden voortzetten."

De VS en Iran hebben vorige week een intentieverklaring ondertekend. Sindsdien zijn er enkele tientallen vrachtschepen door de Straat van Hormuz gevaren. Er liggen nog altijd honderden schepen te wachten op een veilige doorgang. Vooral voor de oliehandel is de relatief smalle zeestraat cruciaal. Voor de oorlog, die eind februari begon, gingen er elke dag zo'n 20 miljoen vaten ruwe olie door de Straat van Hormuz.

De prijs voor een vat olie zit weer op het niveau van voordat de VS en Israël begonnen met het bombarderen van Iran.

Een vat Brent-olie, de belangrijkste standaard als het om olie gaat, wordt nu op de wereldmarkt verhandeld voor zo'n 73 euro. Dat is om en nabij het niveau van voor 28 februari dit jaar, de dag waarop de aanval op Iran begon.

Ook de prijs aan de pomp zal daardoor verder dalen, verwachten experts. Wel benadrukken ze dat niet goed te voorspellen is hoe snel en in welke mate dat zal gebeuren.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) houdt de komende tijd extra in de gaten of de prijs aan de pomp niet te langzaam daalt.

Niet normaal

Op dit moment adviseert United Consumers Nederlandse pomphouders om een liter benzine (Euro 95) voor 2,45 euro te verkopen. Dat is 20 cent lager dan begin mei, toen een akkoord tussen de VS en Iran ver weg leek. Het ligt nog wel 16 cent boven de adviesprijs van voor de oorlog.

De prijzen aan de pomp volgen normaal gesproken de prijs van ruwe olie. "Mits alle andere omstandigheden ook normaal zijn. En dat is nu zeker niet het geval," zegt Paul van Selms van United Consumers.

Hij doelt op de onzekere situatie in het Midden-Oosten. "Het risico van verstoring van de toevoer blijft bestaan. We hebben alternatieven gevonden voor olie uit het Midden-Oosten. Die alternatieven zijn duurder en zullen dat blijven."

Bovendien, zegt van Selms, duurt het nog lang voordat de olie die door de blokkades niet bij ons kwam, alsnog bij ons zal komen.

Ook Jilles van den Beukel, energiedeskundige van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, wijst op omstandigheden buiten de olieprijs om die mede de benzineprijs bepalen.

"Bijvoorbeeld de capaciteit van raffinaderijen. Het is een markt van vraag en aanbod en die verschilt voor benzine, diesel en kerosine," zegt Van den Beukel. "Voor kerosine was de raffinagecapaciteit laag, mede daarom was de prijs van vliegtuigbrandstof de afgelopen tijd zo hoog."

Volgens Van den Beukel is het "echt onzeker dat de benzineprijs net als die van de olie daalt tot die van voor de oorlog".

Van Selms is het met hem eens. "Een adviesprijs voor benzine onder de 2,00 euro verwacht ik niet snel, maar er zijn misschien wel prijsvechters die eronder duiken. Lage prijzen van 1,60 gaan we echt niet meer meemaken."

Precair evenwicht

Ook Lucia van Geuns, energiedeskundige van het The Hague Centre for Strategic Studies, denkt dat de onzekerheid voorlopig aanhoudt. Zij verwacht dat er tijdelijk een overaanbod van olie zal ontstaan als de tankers uit de Straat van Hormuz gaan varen. "Hoe meer er vaart, hoe lager de prijs", legt Van Geuns uit. Daarnaast zijn er andere stromen uit andere landen op gang gekomen, waardoor de olieprijs verder kan zakken.

Toch is het de vraag wat er over een paar weken gebeurt. "Als de lege tankers weer teruggaan, is de vraag wat dan de situatie zal zijn", zegt Van Geuns. "Zijn de beschadigde installaties gerepareerd? Ook zal meewegen of Iran een vrijbrief voor export krijgt."

Ze verwacht dat China meer gaat inkopen en dat de VS minder zal exporteren. Dat kan de prijs weer doen stijgen. Na een prijsdaling ontstaat er mogelijk een nieuwe evenwicht, zegt Van Geuns. "Maar dat is een precair evenwicht. Er hoeft maar iets te gebeuren of het raakt verstoord, want alle reserves zijn uit het systeem."

Sneller stijgen dan dalen

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) houdt in de gaten hoe hard de prijzen voor benzine en diesel stijgen of dalen. De toezichthouder beoordeelt of de pompprijzen zijn zoals je mag verwachten op basis van de wereldwijde olieprijs.

Uit de laatste update van 15 juni blijkt dat de prijs aan de pomp de stijgingen en dalingen van de prijs van olie op de wereldmarkt volgt met één of twee dagen vertraging. Nu de prijs voor een vat olie op de wereldmarkt opeens hard daalt, houdt de ACM extra in de gaten of de pompprijzen snel genoeg meedalen.

Twee jaar geleden deed de ACM een vergelijkbaar onderzoek. Toen bleek dat pomphouders hun prijzen sneller lieten stijgen dan dalen. Wel bleef dat verschil acceptabel, zei de ACM toen. Volgens de toezichthouder waren er toen geen aanwijzingen voor prijsafspraken of marktmachtmisbruik.

"Vrijdag wordt het zo warm, daarover heb ik met mijn baas overlegd dat we helemaal niet werken. Dat is niet haalbaar, het is echt te warm", zegt een hovenier in de brandende zon terwijl hij een nieuw plein bij een basisschool aanlegt. Een deel van werkend Nederland zucht onder de hitte vandaag. Dat geldt vooral mensen die buiten werken, maar ook in de kantoortuin met airco is het oppassen.

Werknemers op bouwplaatsen, in de groenvoorziening en in de bezorging ontkomen niet aan de hitte. Hovenier Van Der Heijden is in Bleiswijk bezig met het aanleggen van het schoolplein. Zij nemen veel voorzorgsmaatregelen, waaronder grote flessen water en meer dan genoeg pauzes.

"Je moet goed voor jezelf zorgen", zegt een werknemer op de graafmachine. Zijn collega vult aan: "Het hoort bij het vak. Soms is het doorbuffelen, tanden op elkaar en doorgaan."

Ook op de bouwplaats van een nieuw gebouw van waterbedrijf Vitens in Driel wordt er rekening gehouden met de hoge temperatuur. Waar het gebouw moet komen is nu nog een open veld, er is geen schaduw. De werkdag is op de brandende hitte aangepast, zegt Gerard Roseboom, hoofd uitvoering van Dura Vermeer.

Vanaf 25 graden zijn er voor de werknemers sowieso extra drinkpauzes, in de keet staat een airco om af te koelen en boven de 30 graden worden de werktijden aangepast. Iets vroeger beginnen en stoppen uiterlijk om één uur in de middag, is de komende dagen hun ritme. Roseboom: "Daarna wordt de temperatuur in de bouwput zodanig warm dat het niet verantwoord is om fatsoenlijk te kunnen werken."

Een bouwer staat bovenaan de werkput. "Hier staat nog een beetje een briesje, maar beneden is het andere kost. Daar is het warm ja." Hij kan nog goed tegen de hitte, maar ziet dat collega's het zwaar hebben.

Geen haast

Als er speciale weersomstandigheden zijn kunnen werkgevers bij uitkeringsinstantie UWV een loonvergoeding aanvragen. Dat is een regeling rond 'onwerkbaar weer' en werd aan het begin van dit jaar door veel werkgevers aangevraagd. Toen waren de kou en sneeuwval oorzaak.

Afgelopen week klopten vooral bedrijven in de bouw aan bij het UWV. Sinds 18 juni heeft de instantie van 59 werkgevers verzoeken ontvangen voor 784 werknemers. Het grootste deel daarvan is toegezegd.

Ook bij Picnic worden maatregelen genomen om bezorgers te beschermen in de hitte. Dan gaat het onder andere om extra pauzes, extra tijd voor een bezorging. Bezorgers krijgen een pet, bidon en zonnebrandcrème mee op hun routes. Ook zijn er minder bezorgingen op het heetste moment van de dag.

Een bezorger van Picnic in Gouda ziet vandaag niet op tegen z'n routes. "Je hoeft je niet te haasten, het kan rustig."

Per cao verschilt het waar werkgevers rekening mee moeten houden in de hitte. Zo zijn dakdekkers verplicht hun werknemers UV-werende kleding te geven, zegt Redmer van Wijngaarden, bedrijfsarts en directeur medische zaken bij ArboNed.

De hitte heeft niet alleen op mensen die buiten werken effect, ook als je in een kantoor werkt kan je het warm hebben. Daar is het vaak beter qua temperatuur, maar pas wel op voor uitdroging. "De airco onttrekt vocht en daardoor wordt de lucht droger. Zorg dat je genoeg drinkt en luchtige kleding draagt."

De koelte van kantoor

Bij deelkantoor Mindspace in Utrecht zoekt een thuiswerker de koelte op. "De woonkamer is heel warm vandaag, hier is het lekker fris." Volgens vakbond De Unie, die onder andere personeel van banken en ASML vertegenwoordigt, is het klimaat bij kantoren over het algemeen goed geregeld. Zij krijgen geen klachten binnen van leden die in een te warm kantoor werken.

De hitte kan ervoor zorgen dat mensen tijdens het werk minder scherp zijn, zegt bedrijfsarts Van Wijngaarden: "Doe het rustig aan, neem iets meer tijd en gun jezelf wat ruimte."

Het Franse moederbedrijf van vakantieparkketen Center Parcs komt mogelijk in handen van een staatsinvesteringsfonds uit de Verenigde Arabische Emiraten. Mubadala Capital heeft een bindend bod gedaan van bijna een miljard euro op Pierre & Vacances-Center Parcs (PVCP).

Een jaar geleden kondigde het Franse bedrijf al aan dat het de "strategische opties" aan het bekijken was. Daarbij wilde PVCP overgaan tot een volledige of gedeeltelijke verkoop van het bedrijf.

De groep heeft meer dan 300 parken in Europa. Center Parcs heeft zo'n dertig vakantieparken in vijf Europese landen, waaronder negen in Nederland.

Onder de groep vallen ook merken als het online reisbureau Maeva en hotelketen Adagio. PVCP had vorig jaar een omzet van zo'n 1,95 miljard euro.

De groep zegt dat de drie grootste aandeelhouders, die bijna 60 procent van de aandelen in handen hebben, het bod steunen. Om de overname te laten doorgaan, wil het staatsfonds uit Abu Dhabi in juli de steun van minstens 80 procent van de aandeelhouders hebben.

De Duitse minister van Defensie stopt met het grootste marineproject in de Duitse geschiedenis. Dat bevestigt het ministerie na berichtgeving van Der Spiegel en het Handelsblatt.

De opdracht voor zes fregatten voor de Duitse marine was oorspronkelijk gegeven aan de Nederlandse scheepsbouwer Damen, maar daar komt nu een definitief einde aan. Damen laat aan de NOS weten het nieuws via de media te hebben vernomen. Het bedrijf zegt zich te "oriënteren".

De regering in Duitsland heeft het besluit naar eigen zeggen genomen vanwege "aanzienlijke vertragingen, enorme kostenstijgingen en onmeetbare risico's". In plaats van de zes F126-fregatten worden er nu tot acht fregatten van de F128, een ander type, besteld bij een andere bouwer. De prijs daarvan zou uitkomen op zo'n 11,6 miljard euro.

"Deze prijs staat in schril contrast met de geschatte kosten van 18 miljard euro die de aanschaf van zes F126-fregatten met zich mee zou hebben gebracht", schrijft het ministerie in een felle reactie. Die nieuwe deal wil het ministerie zo snel mogelijk ter goedkeuring voorleggen aan de Bondsdag.

Aandeel Rheinmetall onderuit

Vorig jaar besloot Duitsland al dat Damen niet langer de hoofdaannemer van het project kon zijn. Die opdracht zou worden gegeven aan de Duitse scheepsbouwer NVL, onderdeel van het grote Rheinmetall. Damen bleef toen nog wel betrokken bij het project.

In mei werd bekend dat Rheinmetall ruim 12,8 miljard euro zou willen hebben om het project van Damen over te nemen. Nu bekend is geworden dat het Duitse ministerie het megaproject stopzet, is het aandeel van Rheinmetall op de beurs onderuit gegaan: het werd meteen 14 procent minder waard.

Ook defensiebedrijf Thales is betrokken bij deze deal. Het bedrijf met een vestiging in Hengelo zou onder andere radarsystemen leveren voor de F126-schepen. In een reactie laat het bedrijf weten kennis te hebben genomen van het Duitse besluit. "Thales blijft zich inzetten voor het Duitse ministerie van Defensie."

Deadlines niet gehaald

Het project kende verschillende tegenslagen. Zo haalde Damen door softwareproblemen tussentijdse deadlines niet. De Duitse regering wilde Damen Naval daarom een tijdlang niet betalen.

Vorig jaar belandde het bedrijf hierdoor in acute geldproblemen. Het Nederlandse kabinet ging akkoord met een lening van 270 miljoen euro, maar Damen zag daar later vanaf, omdat Duitsland de betalingen toch weer hervatte.

Het Nederlandse ministerie van Defensie zegt kennis te hebben genomen van het Duitse besluit. "We gaan nu onderzoeken wat de mogelijke consequenties zijn voor Nederland. Damen is en blijft een belangrijke leverancier voor de Koninklijke Marine en speelt een centrale rol bij de vervanging van de vloot."

Economie-verslaggever Aïda Brands:

"Voor Damen breekt een spannende tijd aan. Dat er problemen waren met het Duitse ministerie van Defensie was duidelijk. De grote vraag die nu boven de markt hangt: gaat de Duitse overheid schade verhalen bij de scheepsbouwer.

Dat Duitsland nu de stekker uit het project trekt, straalt niet alleen slecht af op het land en Damen. Het is namelijk niet het eerste Europese project dat in de soep loopt. Onlangs maakten Frankrijk en Duitsland bekend dat een gezamenlijk straaljagerproject zou worden gestopt.

Heel vervelend omdat zowel op Europees als NAVO-niveau was afgesproken dat landen veel nauwer zouden gaan samenwerken. Ook is het de bedoeling dat de Europese defensie-industrie weer uit de grond wordt gestampt. Dit soort mislukkingen helpen de zaak niet."

Tot 08.00 uur vanochtend reed het openbaar vervoer in het hele land niet. Het is de belangrijkste werkonderbreking in deze actieweek, georganiseerd door de vakbonden.

De bonden eisen dat het kabinet een bezuiniging op de sociale zekerheid van 6,5 miljard euro van tafel haalt. Als het kabinet de actie van deze week niet serieus neemt, volgen er na de zomer meer ov-acties, zegt de FNV.

Een handjevol mensen strandde vanochtend op Utrecht Centraal:

De vakbonden voelen zich sterk op dit moment. De acties zorgen voor nieuwe zichtbaarheid. Door de nauwe contacten met oppositiepartij Pro lijkt het minderheidskabinet niet om de bonden heen te kunnen.

AOW, WW, WIA

In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staat dat er wordt ingegrepen in de AOW, de WW en de WIA. Het kabinet wil de AOW-leeftijd sneller laten oplopen, de werkloosheidsuitkering moet worden ingekort en de uitkering voor langdurig en volledig afgekeurde Nederlanders moet naar beneden.

Vanwege die plannen liepen de vakbonden in maart meteen weg bij het kennismakingsgesprek met het minderheidskabinet van premier Jetten. Minister Vijlbrief van Sociale Zaken zat later nog wel een keer met werkgevers en werknemers om tafel, maar voor de bonden was dat onvoldoende om hun acties op te schorten.

Dus worden deze week nog meer werkonderbrekingen en manifestaties gehouden. Pas als ingrepen in de AOW, WW en WIA uit de begroting voor Prinsjesdag verdwijnen, willen de bonden weer in gesprek.

AOW al van tafel

Al snel na zijn aantreden zei minister Vijlbrief dat de snellere stijging van de AOW-leeftijd niet zo'n haast heeft. Later zei hij van het plan af te zien, maar de vakbonden willen dat de bezuiniging ook echt uit de begroting voor Prinsjesdag wordt gehaald.

Daarnaast vinden ze dit een sigaar uit eigen doos: in 2019 spraken werkgevers en werknemer in het Pensioenakkoord af dat de AOW juist wat langzamer zou stijgen. De snellere stijging van de AOW-leeftijd had in hun ogen dus nooit op de agenda mogen staan.

Toch is duidelijk dat met het schrappen van dit plan het eerste resultaat voor de bonden al is bereikt, nog voor er een actie was gehouden. Daarmee staan de vakbonden, met Hans Spekman (FNV) en Hans van den Heuvel (CNV) als kersverse leiders, opeens weer volop in de aandacht.

Alternatieven

Toch probeert Vijlbrief de druk op de werkgevers en werknemers op te voeren. Hij vindt dat de sociale partners met alternatieve bezuinigingen moeten komen. In een interview in Trouw prees de minister het poldermodel en het belang van samenwerken. "Het is de enige manier om te voorkomen dat de maatschappij versplintert", zei hij. Daarmee speelt hij in op het verantwoordelijkheidsgevoel van de bonden.

Tot nu toe lijken de vakbonden niet gevoelig voor die druk. Zij praten weliswaar door met de werkgevers, maar volgens FNV en CNV stellen die gesprekken weinig voor. Ze proberen zo de suggestie weg te nemen dat er gepraat kan worden over alternatieve bezuinigingen op de sociale zekerheid. Dat is het probleem van de minister, vinden ze.

Daarbij voelen ze zich gesterkt door de politieke situatie. Zonder steun van de grootste oppositiepartij, Pro, kan het kabinet de bezuinigingen niet door de Tweede en Eerste Kamer krijgen. Pro en de vakbonden hebben elkaar dan ook omarmd. FNV-voorzitter Hans Spekman, als oud-PvdA-voorzitter eerder kritisch op de linkse fusiepartij, was vorige week één van de prominente sprekers op het Pro-congres.

Voor de tweede keer in korte tijd voert het Nederlandse kabinet op topniveau overleg in Washington over een Amerikaans wetsvoorstel dat draconische gevolgen kan hebben voor onder meer ASML. Minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel) praat erover met zijn Amerikaanse ambtgenoot. Als de wet van kracht wordt, kan dat betekenen dat het belangrijkste bedrijf van Nederland geen zaken meer kan doen in China.

De wet zou de VS de macht geven om in de chipsector voor andere landen te bepalen wat zij naar China mogen versturen. Nederland is een belangrijke speler in de wereldwijde chipindustrie, met ASML als de grootste leverancier van chipmachines.

Het kabinet maakt zich zorgen dat de VS mag bepalen of die Nederlandse machines naar China mogen. Ook zou ASML de chipmachines die eerder al aan Chinese klanten zijn verkocht, niet meer mogen onderhouden.

Er staat veel op het spel. ASML verdient veel geld in China met de verkoop van chipmachines en onderhoudscontracten. De afgelopen drie jaar was dat 27 miljard euro, oftewel tussen de 26 en 36 procent van de totale omzet. Maar ook voor de onderhandelingspositie van Nederland en een mogelijke tegenreactie van China kan de wet grote gevolgen hebben, zeggen experts.

'Zeer ongelukkig'

Het wetsvoorstel heet de MATCH Act en is begin april ingediend in het Amerikaanse parlement. De wet is nog niet van kracht, maar het kabinet reisde al binnen twee weken naar Washington om met president Trump en Amerikaanse politici te praten.

"Wij hebben grote zorgen, omdat we al goed samenwerken met de VS om te voorkomen dat technologie terechtkomt op plekken waar die niet zou moeten komen. Alleen dat gaat nu niet uit van dwang en daar lijkt het met deze wet wel op", zegt Sjoerdsma tegen de NOS. "Het is zeer ongelukkig dat hiermee mogelijk onze nationale veiligheid in Amerikaanse handen komt te vallen."

Unieke positie

"Voor Nederland zit de pijn erin dat de VS met deze wet eenzijdig kan bepalen dat ASML-machines niet naar China mogen", zegt Rem Korteweg van Instituut Clingendael. "Nederland wil best overleggen over exportcontroles, maar wil wel zélf die besluiten nemen."

Als de MATCH Act wordt aangenomen, staat Nederland buitenspel, zegt Korteweg. "Dan is niet Nederland, maar Amerika de belangrijkste gesprekspartner voor China om toegang te krijgen tot de machines van ASML."

Dat is heel schadelijk voor de positie van Nederland, zegt hij, want ASML geeft Nederland een unieke positie: wie chips wil maken, kan bijna niet om ASML-machines heen.

Dat de Amerikanen de macht willen om te bepalen of de ASML-machines naar China mogen, laat zien hoe de VS in de wedstrijd staat, zegt Jikke Biermasz. Zij is advocaat bij Ploum en expert op het gebied van exportbeperkingen en de technologiesector. "De Amerikanen voeren de druk heel hoog op", zegt ze. "Er is een economische strijd gaande tussen de VS en China. De Verenigde Staten willen de macht in handen hebben."

ASML mag zijn meest geavanceerde machines al jarenlang niet naar China versturen na druk van de Verenigde Staten, machines met oudere technologie mogen wel. Met de MATCH Act zou de VS akkoord moeten geven op die verkopen, met het uitgangspunt dat de VS géén toestemming geeft.

Machines vallen stil

"Met deze wet kan de Verenigde Staten de hele chipindustrie van China stilleggen", zegt oud-hoofd strategie van ASML, Frits van Hout. "Je hebt ASML-medewerkers en reserveonderdelen nodig om de machines te onderhouden. Als dat niet meer mag, vallen de machines binnen weken tot maanden stil, afhankelijk van hoe oud ze zijn."

Dat betekent dat een groot deel van de wereldwijde chipproductie stilvalt, zegt hij. "Reken maar dat dat impact gaat hebben op elke koelkast, afstandsbediening of auto die besteld wordt. Want als je één chip mist, is het product niet af." Hij vergelijkt het met Nexperia: toen China de export van Nexperia-chips blokkeerde, kwamen automakers wereldwijd in de problemen.

Om dit alles te voorkomen, is Sjoerdsma nu dus in Washington. "We gaan uitleggen hoe goed de samenwerking nu al is en hopen dat daar goed naar geluisterd zal worden door de VS. Maar dat is een proces van de lange adem", zegt hij.