Een nieuwe bestelbus, bijscholing voor het personeel of het verbouwen van de bedrijfsruimte: ondernemers in het mkb stellen dit soort investeringen steeds vaker uit. Dat blijkt uit onderzoek van accountantskoepel SRA.

Ondernemers wachten met investeren omdat ze zich zorgen maken over onder meer stijgende kosten, geopolitieke onzekerheid en veranderende regels.

Ook de financiële positie van ondernemers heeft invloed. "In 2025 maakte ongeveer de helft van de mkb'ers minder winst dan het jaar ervoor", zegt SRA-bestuurslid Pieter van der Kwaak. "Daardoor blijft er minder ruimte over om te investeren."

Stijgende kosten

Vooral in de bouw, horeca en retail is er minder geld om te investeren. "Naast de stijgende personeelskosten krijgen ondernemers daar ook te maken met hogere inkoopkosten", zegt Van der Kwaak. "Dat geldt niet voor alle sectoren. In de specialistische zakelijke dienstverlening, zoals de advocatuur, merken ze minder van de gestegen materiaal- en grondstofkosten en blijft dus meer geld over."

Als ondernemers wél winst maken, sparen ze dat geld volgens Van der Kwaak liever op, dan dat ze het uitgeven.

Onzekerheid

Naast de stijgende kosten speelt ook onzekerheid over regels en subsidieregelingen een rol. "Denk bijvoorbeeld aan de milieuzones die eerst wel en toen weer niet ingevoerd zouden worden in de binnensteden", zegt accountant Van der Kwaak. "Verschillende mkb'ers investeerden in elektrische busjes en maakten hoge kosten. Als die dan opeens toch niet nodig blijken, is dat best zuur."

Ook hebben mkb'ers weinig vertrouwen in subsidieregelingen. "Succesvolle subsidiepotjes zijn zo op, of de overheid besluit bestaande regelingen af te bouwen", zegt lector mkb-financiering Lex van Teeffelen. "Daardoor is het lastig voor ondernemers om vooruit te plannen."

Volgens Van Teeffelen lopen de investeringen in het mkb al jaren terug. "Dat heeft serieuze gevolgen. De kennis en vaardigheden in een bedrijf worden minder en diensten en producten worden niet gemoderniseerd. En het wordt lastiger om te concurreren met bedrijven in het buitenland, waar veel mkb'ers naar exporteren."

Tata Steel werd wel vaker voor de rechter gesleept, maar deze week gebeurde het voor de eerste keer in het kader van het strafrecht. Als het bedrijf schuldig wordt bevonden, kunnen de gevolgen zeer groot zijn, zeggen experts tegen de NOS.

Gevangenisstraffen, enorme boetes en het uitschakelen van de fabriek zijn mogelijke uitkomsten van het strafproces tegen de grootste vervuiler van Nederland. Het is wel de vraag of het zo ver komt.

De maximale boete kan oplopen tot 10 procent van de jaaromzet van Tata Steel Nederland, zegt Sjoerd Lopik. Hij is advocaat en onderzoeker milieurecht aan de Universiteit Leiden. De boete zou in dit geval maximaal zo'n 600 miljoen euro zijn en dat zou volgens hem "astronomisch" zijn.

"In de praktijk zie je dat het meestal veel lager wordt", zegt Lopik, die promoveerde op de rol van het strafrecht in milieuzaken. Er klinkt ook vaak kritiek dat boetes te laag zouden zijn. Ze staan niet in verhouding tot de winsten die bedrijven kunnen genereren doordat ze de regels niet hebben gevolgd, zegt Lopik. "Een rechter kan vatbaar zijn voor dat soort kritiek en dat meenemen in het vonnis."

Besparing kan boete worden

Naast een hoge boete is het ook denkbaar dat Tata Steel een schadevergoeding moet betalen aan omwonenden. Het bedrijf investeerde de afgelopen jaren honderden miljoenen in het tegengaan van milieuoverlast. Toch kan het bedrijf een extra sanctie krijgen, omdat er niet is geïnvesteerd volgens al gemaakte afspraken. Dat noemen juristen het ontnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel.

"Als Tata op die manier geld heeft kunnen besparen, dan kan de rechter dat gaan zien als crimineel geld", zegt Joep Lindeman, hoogleraar strafprocesrecht aan de Universiteit Utrecht. "Als dit bewezen kan worden, kan dat economische voordeel Tata worden ontnomen. Dat betekent dat het bedrijf aan het Openbaar Ministerie (OM) moet betalen."

Alles bij elkaar opgeteld kunnen het volgens Lindeman "financieel pittige sancties" worden voor het staalbedrijf. Daarnaast is het volgens de hoogleraar zelfs mogelijk dat de strafrechter het bedrijf stillegt. "Maar zulke forse ingrepen werden in het verleden weinig toegepast."

Tata Steel ligt in de IJmond, tussen verschillende plaatsen in. Ontdek meer over het staalbedrijf en de omgeving:

Andere gevolgen van deze zaak zouden kunnen zijn dat bestuurders in de gevangenis belanden. Het OM gaat eerst onderzoeken of het personen wil gaan vervolgen. De maximale straf kan oplopen tot vijftien jaar als bewezen kan worden dat de uitstoot doden tot gevolg heeft gehad.

Dan moet eerst worden vastgesteld dat Tata strafrechtelijke feiten heeft gepleegd en vervolgens dat een bestuurder dat persoonlijk had kunnen voorkomen. In de praktijk blijkt het vaak ingewikkeld om dat te bewijzen.

Taakstraf

Als dat toch lukt, is het niet aannemelijk dat een bestuurder lang achter de tralies moet zitten, zeggen juristen. Lindeman: "Daar zijn weinig voorbeelden van in de Nederlandse rechtspraak. Als bestuurders worden veroordeeld, zien we vaker korte of voorwaardelijke gevangenisstraffen of een taakstraf."

Wat voor taakstraf iemand moet doen, wordt bepaald door de reclassering. En het is niet per se zo dat iemand die wordt veroordeeld voor het veroorzaken van milieuschade vervolgens vuilnis moet gaan prikken. Het kan van alles zijn, van hagen snoeien tot werk bij de voedselbank of een dierenasiel.

"Met een taakstraf wil je deels bereiken dat iemand niet weer de fout ingaat", zegt een woordvoerder van Reclassering Nederland. "Als je een delict hebt gepleegd, kan je op die manier iets teruggeven aan de samenleving, op een manier die niet mogelijk is met een gevangenisstraf."

Enorme reputatieschade

De vervolging van het staalbedrijf komt op een precair moment. Tata wil graag een subsidie van twee miljard euro van de overheid om te vergroenen. In een intentieverklaring van vorig jaar staat dat de regering zich per direct kan terugtrekken bij een strafrechtelijk onderzoek "dat ernstige zorgen doet ontstaan bij de Staat over het aangaan van de maatwerkafspraak".

Het kabinet heeft deze week nog laten weten dat het op zich nog mogelijk is voor de staalmaker om dat geld te krijgen. In september komt het kabinet erop terug.

Ongeacht de uitkomst van de strafrechtelijke procedure betekent de vervolging enorme reputatieschade, zeggen juristen. Lopik: "Het kan zeker een negatieve invloed hebben op het subsidietraject." Pas in november maakt het Openbaar Ministerie bekend hoe de aanklachten tegen Tata Steel en eventuele medewerkers er precies uitzien.

Terwijl Brussel de Russische oorlogseconomie probeert te bestrijden met sancties, blijken Spar-supermarkten in Rusland nog gewoon open te zijn. Bovendien liggen de winkels van het van origine Nederlandse bedrijf vol met producten die op de sanctielijst staan.

Moskou, Sint-Petersburg en Kazan: allemaal Russische steden waar het Spar-logo nog volop zichtbaar is, schrijft het AD vandaag. Er zijn in totaal driehonderd vestigingen en op sommige plekken worden zelfs nieuwe filialen geopend. Hoe kan dat?

Hoofdorganisatie Spar International is gevestigd in het centrum van Amsterdam. Dat concern geeft wereldwijd licenties af en staat los van de Nederlandse Spar-winkels. Ondernemers kunnen dan met een Spar-logo bij de ingang een supermarkt beginnen.

Bedrijven als McDonald's, Netflix en Heineken besloten na Poetins invasie in Oekraïne te vertrekken uit Rusland. Maar Spar wil licenties van Russische winkelhouders niet zomaar eenzijdig opzeggen omdat het zou kunnen leiden tot "aanzienlijke schadeclaims", zegt een woordvoerder tegen de krant.

Discutabele producten

Eten en drinken exporteren is gewoon toegestaan, zegt sanctierechtadvocaat Yvo Amar. "We willen namelijk voorkomen dat Russen honger lijden door de sancties." Maar goederen en diensten leveren aan Rusland is strafbaar. De vraag is of de Spar-licenties daaronder vallen.

Ook worden in de Russische winkels producten verkocht die wél op de Europese sanctielijsten staan, schrijft het AD. Denk aan huishoudelijke artikelen als lucifers of batterijen. Bovendien zijn sommige voedselproducten afkomstig van A-merken die Rusland allang de rug hebben toegekeerd, zoals bier van Heineken.

Hoe die in de Spar-schappen belanden, is onduidelijk. De woordvoerder van het internationale Spar-concern zegt dat het moederbedrijf "op geen enkele wijze" betrokken is bij de inkoop in Rusland.

'Glad ijs'

Amar snapt dat het voor Spar niet eenvoudig is om hun honderden logo's zomaar te laten verwijderen van de Russische supermarktgevels. Toch begeeft het Nederlandse bedrijf zich volgens hem "op glad ijs" door de filiaallicenties in stand te houden. "Een toezichthouder zal moeten onderzoeken of ze niet sancties aan het omzeilen zijn."

De supermarkt zegt dat de Russische filialen onafhankelijk opereren van het Amsterdamse hoofdkantoor. Sinds de inval in Oekraïne in 2022 is besloten "geen producten en ondersteunende diensten" meer te leveren aan de Russische licentiehouders.

Daarmee is de kous niet af, vindt Pro-Europarlementariër Thijs Reuten. Hij noemt de handelswijze van Spar "heel wrang" en pleit voor strengere sanctiehandhaving. "Ik zou zeggen dat er misschien maar eens een keer een proefproces moet komen."

Ook als dan blijkt dat wat Spar doet legaal is, zou het bedrijf volgens Reuten alle banden met Rusland moeten doorsnijden. "Denk zelf ook na. Als iets mag, hoef je het niet per se te doen."

Die oproep is in lijn met het standpunt van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat roept het Nederlandse bedrijfsleven al jaren op geen zaken te doen met Rusland omdat het "onverantwoord en onverenigbaar" is "met de Nederlandse inzet voor Oekraïne".

Reactie Spar

Nieuwsuur vroeg Spar International om wederhoor naar aanleiding van de AD-publicatie en kreeg een uitgebreide schriftelijke reactie. Daarin staat dat het bedrijf voldoet aan alle EU-sancties. Spar claimt dat sinds 2022 wordt geprobeerd het aantal Russische licentiehouders te verminderen en dat de verkoop van producten niet in strijd is met EU-regels. Tot slot zegt Spar Oekraïense licentiehouders volop te ondersteunen.

Een nieuwe laptop, een PlayStation 5 of smartphone is tegenwoordig een stuk duurder dan een paar maanden geleden. Dat komt doordat een belangrijk onderdeel flink duurder is geworden: de chip met werkgeheugen. Die worden massaal opgekocht voor AI-datacenters, waardoor er veel minder overblijft voor de apparaten in de elektronicawinkel.

"We waren eigenlijk gewend dat apparaten steeds goedkoper worden", zegt Tomas Hochstenbach van techsite Tweakers, die de ontwikkelingen volgt. "Dus dat je na één of twee jaar een betere laptop of telefoon kan kopen voor hetzelfde geld. Dat is nu gewoon niet meer zo. Je koopt op dit moment waarschijnlijk een slechter apparaat dan een jaar geleden."

Het verschil is goed te zien in de computerwinkel van Menno Romeijn in Valkenswaard. Hij laat twee laptops zien die erg op elkaar lijken. De ene heeft een geheugenchip van 8 GB en kost 549 euro. "Die andere heeft 16 GB, maar verder heel vergelijkbare specificaties", zegt hij. Door het extra werkgeheugen betaal je veel meer: deze laptop is 200 euro duurder.

Traag door onvoldoende geheugen

Laptops en andere apparaten hebben werkgeheugen nodig om taken uit te voeren. Met onvoldoende werkgeheugen wordt een apparaat op een gegeven moment erg traag. "Als je alleen wil internetten of wil e-mailen, heb je aan 8 GB wel genoeg", zegt Romeijn. "Maar als je er iets meer mee wil doen, zoals een filmpje kijken, uitgebreid met Excel werken of heel veel tabbladen open hebben, is 16 GB wel handiger."

De stijgende geheugenprijzen hadden in het najaar al gevolgen voor mensen die zelf pc's bouwen om te gamen. Zij kopen het werkgeheugen als los onderdeel. Dat was toen al flink duurder. Toen al waarschuwden fabrikanten van Windows-laptops, zoals HP en Dell, dat de stijgende prijzen gevolgen zouden hebben voor producten met een geheugenchip.

Tientallen tot honderden euro's

"Je betaalt nu gewoon 50, 100 of 200 euro meer, afhankelijk van hoeveel geheugen erin zit", zegt Hochstenbach op basis van gegevens uit Pricewatch, een prijsvergelijker van Tweakers voor laptops, smartphones en andere elektronica.

Hetzelfde zie je bij een van de populairste smartphones van Samsung, zegt hij. "De Galaxy A-modellen van dit jaar zijn 50 euro duurder dan die van vorig jaar, terwijl het eigenlijk precies dezelfde telefoon is, met net zoveel geheugen. Dus als je een net zo goede telefoon wil als vorig jaar, betaal je gewoon meer."

Dat geldt ook voor spelcomputers: de PlayStation 5 is nu 100 euro duurder dan begin dit jaar. Microsoft heeft aangekondigd dat de Xbox vanaf augustus duurder wordt. In Nederland gaat de prijs met 50 euro omhoog, laat het bedrijf weten.

Minder laptop voor hetzelfde geld

"Het is lastig om prijsverhogingen van een specifieke Windows-laptop te zien", zegt hij. "Dat komt omdat fabrikanten elk model maar een paar maanden verkopen, voordat het nieuwe model op de markt komt." Een uitzondering daarop is Apple, die dezelfde laptops veel langer verkoopt en ze vorige maand minimaal 100 euro duurder maakte.

Fabrikanten van Windows-laptops doen ook iets anders: ze plaatsen niet 16 GB, maar 8 GB werkgeheugen in hun laptop, terwijl de prijs hetzelfde blijft. Ze willen hun laptops niet te duur maken, zegt Hochstenbach. "Ze maken dus een minder goede laptop. Als je nu in de winkel een laptop van 500 euro koopt, krijg je voor dat geld gewoon minder laptop dan vorig jaar."

Einde niet in zicht

Het lijkt er niet op dat geheugenchips de komende tijd weer goedkoper worden, integendeel. De drie grote fabrikanten verwachten dat de vraag voor AI-datacenters blijft toenemen. Xbox-maker Microsoft verwacht dat werkgeheugen tegen de herfst van 2027 nog eens twee keer zo duur is.

De Zuid-Koreaanse chipmaker SK hynix zei in oktober al genoeg bestellingen te hebben voor alle chips die het bedrijf in 2026 kan maken. Samsung, dat naast smartphones ook geheugenchips maakt, zegt dat bezorgde klanten nu al doorgeven hoeveel chips zij in 2027 nodig hebben. En de Amerikaanse chipmaker Micron verwacht nog tot zeker 2028 tekorten.

"Heel lang was het advies bij nieuwe laptops en smartphones: wacht even met kopen, want straks is die goedkoper", zegt Hochstenbach van Tweakers. "Dat is niet meer zo. De AI-bedrijven hebben een onstilbare honger naar rekenkracht. Dit hebben we niet eerder gezien. Wie nu een laptop of spelcomputer wil kopen, is daarvan de dupe."

Kledinggigant Shein heeft toestemming gekregen om in Hongkong naar de beurs te gaan. Dat blijkt uit een publicatie van de Chinese toezichthouder CSRC. Een ingewijde meldt aan persbureau Reuters dat de beursgang mogelijk al in september of oktober is. Eerdere pogingen om naar de beurs te gaan in Londen en New York mislukten.

Met de beoogde beursgang in Hongkong wil Shein miljarden ophalen. De beurswaarde van het bedrijf zou ergens tussen 40 en 50 miljard dollar liggen. Daarmee zou het meer waard zijn dan H&M, maar een stuk minder dan Inditex (o.a. Zara) en het Chinese PDD Holdings (Temu). In 2022 had Shein naar schatting nog een beurswaarde van 100 miljard dollar.

Het van oorsprong Chinese ultrafastfashionplatform werd in 2012 opgericht en doet al een paar jaar verwoede pogingen om naar de beurs te gaan.

Weerstand

In eerste instantie wilde het bedrijf een notering op Wall Street. Eind 2023 diende het daarvoor de stukken in, maar al snel stuitte Shein op weerstand van de Amerikaanse politiek. Tientallen Republikeinse en Democratische Congresleden eisten dat de Amerikaanse beursautoriteit onderzoek deed naar oneerlijke concurrentie en dwangarbeid in de productieketen van het bedrijf.

Een halfjaar later probeerde Shein het in Londen. Ondanks kritiek van politici en ngo's leek een beursgang daar wel te lukken: de plannen werden goedgekeurd door de Britse beurswaakhond. Toch kon de bel uiteindelijk niet worden geluid. Shein kreeg geen toestemming van de Chinese financiële toezichthouder CSRC.

De CSRC heeft de mogelijkheid om de beursgang van Chinese bedrijven tegen te houden als die Chinese belangen kan schaden. De regel geldt ook bij een beursgang in het buitenland. Shein verhuisde zijn hoofdkantoor in 2022 naar Singapore, maar heeft nog altijd met Peking te maken omdat vrijwel alles wat op het platform te koop is in China wordt geproduceerd.

Miljoenenboetes

Voor een beursgang in Hongkong is er nu wel groen licht van Peking. Maar de waardering van het bedrijf heeft ondertussen te lijden gehad onder geopolitiek en schandalen.

Door de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China wist Shein in de VS minder te verkopen. Amerikaanse consumenten moeten inmiddels belasting betalen als ze een pakketje uit China laten komen. In Europa moeten consumenten sinds kort 3 euro extra betalen voor goedkope pakketjes uit China, zoals die van Shein.

Daarnaast ligt de ultrafastfashiongigant keer op keer onder vuur vanwege slechte arbeidsomstandigheden, onveilige producten en oneerlijke concurrentie.

De Europese Commissie is een formeel onderzoek gestart naar Shein, omdat het bedrijf niet aan de voorwaarden van de Digital Services Act zou voldoen. Er zouden illegale producten worden verkocht en de app van het e-commercebedrijf zou opzettelijk verslavend zijn. In Frankrijk en Italië legden toezichthouders om uiteenlopende redenen al miljoenenboetes aan het bedrijf op.

Vanaf volgende week kleppert de brievenbus niet meer elke dag, maar om de dag. PostNL krijgt vanaf zondag twee werkdagen de tijd om een geposte brief, kaart of brievenbuspakket te bezorgen. De postbezorger komt volgens het bedrijf straks standaard drie keer per week "in alle straten van Nederland".

En daar blijft het niet bij. Over een jaar wordt voor PostNL de wet nogmaals aangepast. Dan mag het postbedrijf maximaal drie dagen doen over bezorging van brieven en kaarten.

Niet ondenkbaar is dat het straks nog maar één keer per week wordt. "Dat is nooit helemaal uit te sluiten", zegt Maurice Unck, directeur post bij PostNL. "Wij denken dat we met drie keer in de week en volgend jaar twee keer nog wel een aantal jaar op deze manier kunnen doorgaan. Maar daarna zullen we ons verder moeten aanpassen als de markt verder verandert."

Omdat steeds minder mensen en bedrijven post versturen lopen de postbodes van PostNL met steeds minder post in hun tassen rond. Dat maakt het werk steeds kostbaarder, aldus Unck. "Op zaterdag lopen onze bezorgers altijd met lege tassen door de straat. Dat blijft ook met deze verandering zo. Dus de volgende stap is dat we over een jaar niet meer op zaterdag gaan bezorgen."

Kritiek

Het steeds verder uitkleden van de postbezorging leidt ook tot zorgen. Zo is de Autoriteit Consument & Markt (ACM) uiterst kritisch. Zo was de toezichthouder tegen de overname van de enige concurrent Sandd door PostNL. Daarin werd de ACM uiteindelijk gesteund door het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb).

PostNL kreeg de afgelopen jaren ook boetes van de ACM omdat te veel post te laat werd bezorgd. Ook waarschuwde de ACM dat met het verruimen van de bezorgtijd veel brieven straks niet na twee of drie dagen, maar pas na vier tot zelfs negen dagen kunnen aankomen.

Toch blijft PostNL bij het standpunt dat het simpelweg niet meer lukt om aan de oude wet te voldoen om brieven binnen een werkdag te bezorgen. "Uiteindelijk hebben we vorig jaar met de brievenbuspost ongeveer nul euro verdiend", zegt Unck.

Geen subsidie

PostNL vroeg daarom eerder om subsidie om aan de postwet te kunnen blijven voldoen. Een rechtbank wees dat verzoek af, omdat het verlies wel zou meevallen. Bijvoorbeeld omdat de postbodes naast gewone post ook reclamefolders en brieven van de Belastingdienst door de brievenbus gooien.

"Het grote verlies dat we maken met brieven en kaarten wordt gecompenseerd door de zakelijke post", erkent Unck. "Maar die compensatie is onvoldoende. Want in totaal boeken we geen positief resultaat op de post."

Voor urgente post, zoals rouwkaarten en medische post, blijft er een optie om die alsnog binnen een werkdag te bezorgen. Dit wordt dan bezorgd door de pakketbezorgers van PostNL. Maar dat kost alleen wel flink meer.

Geen rek meer

Alle brievenbuspost combineren met de pakketpost is volgens PostNL geen optie. Ook het zoeken naar samenwerkingen met bijvoorbeeld het bezorgen van kranten, zoals in België gebeurt, zou de post niet toekomstbestendig maken.

"We zijn al het meest efficiënte postbedrijf ter wereld", beweert Unck. "Daar hebben we de afgelopen twintig jaar hard aan gewerkt. Het is wel een beetje op als je het hebt over nieuwe maatregelen."

Hij voegt daar aan toe dat overheden in andere Europese landen de brievenbuspost in stand houden met subsidie. "In Scandinavische landen is dat zo. In België. Als je iets dat verlieslatend is in stand wilt houden, dan is subsidie nodig. Maar daar is nu niet voor gekozen."

Van de Scandinavische landen stopte overigens Denemarken eind vorig jaar met de brievenbuspost. "Wij moeten afschalen om met de post weer zwarte cijfers te kunnen schrijven", vat Unck de situatie voor de Nederlandse postmonopolist samen.

Een tweede koper heeft zich gemeld voor de overname van Easyjet. Nadat de Amerikaanse investeringsmaatschappij Castlelake eind mei zei de vliegmaatschappij te willen overnemen, meldt zich nu ook een andere Amerikaanse investeerder: Apollo. Dat kan leiden tot een overnamestrijd.

Easyjet was van plan om aandeelhouders te adviseren om het geplande bod van Castlelake te accepteren: 6,90 Britse pond per aandeel. Maar dat advies trekt Easyjet nu in, want Apollo wil meer bieden: 7,15 pond per aandeel. Apollo zou daarmee in totaal 5,7 miljard pond betalen. Easyjet wil daarom aandeelhouders gaan adviseren hun aandelen aan Apollo te verkopen.

Apollo heeft nu tot 7 augustus de tijd om een definitief bod te doen. Easyjet is in aantal passagiers de vijfde vliegmaatschappij van Europa, na Ryanair, Lufthansa Group, IAG (met bijvoorbeeld British Airways en Iberia) en Air France-KLM.

Verzekeringsmaatschappijen en vastgoed

Apollo werd in 1990 opgericht en investeerde onder meer in verzekeringsmaatschappijen en vastgoed. De investeerder is ook al actief in de luchtvaartsector. Zo kreeg Air France-KLM leningen van Apollo tijdens de coronapandemie. Apollo bezit voor meer dan 1000 miljard dollar aan investeringen.

Castlelake is veel kleiner. De investeerder werd in 2005 opgericht in New York en heeft momenteel voor 38 miljard dollar aan investeringen uitstaan. Het bedrijf richt zich voornamelijk op overnames van bedrijven die laag gewaardeerd worden, hoewel zij het relatief goed doen.

Door onder meer kosten te besparen probeert Castlelake de winst op de krikken, om het overgenomen bedrijf uiteindelijk voor meer geld door te verkopen. Sinds enkele jaren richt de durfinvesteerder zich ook op de luchtvaart.

Volkswagen wil de komende jaren het aantal automodellen flink terugbrengen en de productiecapaciteit verlagen. De directie heeft plannen hiervoor voorgelegd aan de raad van commissarissen. De plannen zouden geleidelijk uitgevoerd moeten worden en moeten helpen bij het verlagen van de kosten.

Volkswagen is Europa's grootste autofabrikant en heeft het al langer lastig. Het bedrijf kampt met hoge kosten en overcapaciteit. Daarnaast zorgen toenemende concurrentie uit China, strengere regelgeving en Amerikaanse importheffingen voor een verslechterde financiële positie. De winstmarge van Volkswagen is tussen 2021 en 2025 gehalveerd.

Ook bij de andere merken binnen de groep, zoals Audi, Skoda, Seat en Porsche, zal het aantal modellen met de helft worden verkleind. De productiecapaciteit moet dan op termijn worden teruggebracht naar ongeveer 9 miljoen voertuigen per jaar. De capaciteit zou nu ongeveer 10 miljoen voertuigen per jaar bedragen.

Gedwongen ontslagen?

In de plannen wordt niks gezegd over gedwongen ontslagen. Er zijn berichten dat Volkswagen vier fabrieken in Duitsland wil sluiten, waarbij 100.000 banen zullen verdwijnen. Het gaat dan om de fabrieken in Hannover, Emden, Zwickau en de Audi-fabriek in Neckarsulm.

Vanwege de berichten over mogelijke ontslagen waren er bij verschillende vestigingen afgelopen dag protesten. Bij het hoofdkantoor in Wolfsburg demonstreerden zeker 400 werknemers. Vakbond IG Metall heeft gezegd zich fel te zullen verzetten tegen grootschalig banenverlies bij Volkswagen.

De stappende nachtbraker heeft misschien al wel gemerkt dat het minder goed gaat met het nachtleven bij Nederlandse poppodia. Clubnachten werden in 2025 minder goed bezocht dan een jaar eerder.

Het gaat om een daling van bijna 14 procent in een jaar, blijkt uit cijfers van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF). Daarmee lijkt de 'knaldrang' na corona wat op te drogen.

De branchevereniging ziet op basis van gesprekken met de achterban verschillende oorzaken. "Als we daarover praten met podia, horen we toch gewoon andere behoeften van jonge mensen; dat ze minder vaak uit willen gaan", zegt Arne Dee van de VNPF. Hij wijst ook op prijsstijgingen binnen en buiten podia.

Zalen zijn minder goed gevuld. Het aantal uitverkochte clubnachten liep terug; in 2025 was 1 op de 5 nachtprogramma's uitverkocht. Een jaar eerder, in 2024, was dat 1 op de 4.

Ook Poppodium Simplon in Groningen merkt dat het lastiger is kaartjes voor de nachtprogramma's te verkopen. "Het zit denk ik vooral in de persoonlijke financiële situatie van mensen", zegt hoofdprogrammeur Hanneke Dijkstra. "Mensen hebben echt, echt minder te besteden."

Ook bij poppodium Hedon in Zwolle bleef de kaartverkoop vorig jaar achter. "Wij zagen in het najaar een behoorlijke dip", zegt hoofdprogrammeur Erik Delobel. "Daarna begon het weer op te lopen." Hij plaatst de cijfers wel in context. "Na corona ging alles over de kop, nu heb je ook normalisatie."

Ook minder concertbezoeken

Meer dan de helft van de aangesloten poppodia eindigde vorig jaar in het rood, net als een jaar eerder. De branchevereniging benadrukt wel dat er grote verschillen zijn tussen podia.

De rode cijfers komen niet alleen door minder bezoekers. Ook de kosten voor personeel liepen op en het boeken van artiesten werd duurder.

Niet alleen de clubnachten worden minder bezocht, ook het aantal concertbezoeken daalde. Poppodia telde afgelopen jaar 3,6 procent minder concertbezoeken dan in 2024. Dat is wel nog ruim boven het aantal bezoeken van 2023.

Betalen met de digitale euro is opnieuw een stap dichterbij gekomen. Een flinke meerderheid van het Europees Parlement stemde vandaag voor het starten van de volgende fase in het wetgevingsproces. De digitale versie van de euro wordt ontwikkeld door de Europese Centrale Bank (ECB).

De digitale variant van de euro moet een alternatief bieden voor cryptomunten, zoals bijvoorbeeld de bitcoin. Ook moet die dienen als alternatief voor betaalsystemen van Amerikaanse bedrijven, zoals Mastercard, Visa, Apple en Google.

Met de digitale euro kunnen mensen rechtstreeks aan elkaar betalen zonder tussenkomst van een bank of betaalverwerker. Je kunt ze bewaren bij de centrale bank via een app op je telefoon. De digitale euro zou altijd moeten blijven werken, ook als er een grote storing is met de elektriciteit, het internet of elektronisch betaalverkeer.

De Europese Commissie en de ECB willen een digitale variant van de contante euro maken. Het gebruik van cash loopt al lange tijd terug in Europa. Daarmee wordt het betaalverkeer steeds afhankelijker van commerciële banken, maar vooral van buitenlandse techgiganten die pinbetalingen en online aankopen faciliteren. Met de digitale euro zouden consumenten zowel online als in elke gewone winkel moeten kunnen afrekenen.

Amerikaanse afhankelijkheid

Deze manier om de afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven in het betaalverkeer af te bouwen is voor veel partijen een belangrijk argument voor de digitale euro. Vorig jaar liet ook De Nederlandsche Bank (DNB) doorschemeren dat het niet ondenkbaar is dat de Amerikaanse president deze bedrijven kan inzetten om druk op Europa uit te oefenen.

Tegenstanders maken zich vooral zorgen over privacy en bescherming van persoonsgegevens. Betalen met contant geld is anoniem, maar een transactie met de digitale euro zou geregistreerd kunnen worden. De ECB benadrukt dat er voldoende privacywaarborgen in de munt worden ingebouwd, en dat er wordt gezorgd dat betalen met de digitale euro net zo anoniem is als contant geld.

De stemming van vandaag betekent dat nu de onderhandelingen met de lidstaten over de digitale euro beginnen. Bijvoorbeeld over privacy, maar ook over de distributie en waar de munt geaccepteerd moet worden. Dat duurt zeker tot het eind van dit jaar. De ECB verwacht dat de digitale euro in 2029 kan worden ingevoerd.

De koopwoningmarkt raakt meer en meer ontspannen, meldt makelaarsvereniging NVM. Het afgelopen kwartaal werd een recordaantal huizen te koop gezet via aangesloten makelaars. Het ging om bijna 57.000 bestaande woningen.

Het is gebruikelijk dat in het voorjaar meer huizen te koop worden gezet en ook worden verkocht. Maar de piek komt ook doordat veel beleggers stoppen met het verhuren van hun woningen en die vervolgens verkopen, het 'uitponden'.

Door die uitpondwoningen komen er de laatste tijd veel woningen op de koopmarkt bij. Ook economische onzekerheid en geopolitieke ontwikkelingen lijken voor sommige huiseigenaren redenen om hun woning eerder dan gepland te verkopen.

De NVM ziet dat door het huidige aanbod er stap voor stap weer meer evenwicht op de woningmarkt komt. "De extra instroom voorkomt dat de prijzen hard oplopen. Ook geeft het kopers meer keuze om een weloverwogen beslissing te nemen", zegt Lana Goutsmits-Gerssen van de NVM.

Zo hebben kopers vaker de gelegenheid om meerdere woningen te bezichtigen, hebben ze meer tijd om hun financiering rond te krijgen en ervaren ze minder druk om direct een bod uit te brengen.

Met het grotere aanbod ziet de makelaarsvereniging dat woningen nog steeds snel worden verkocht. De afgelopen maanden zijn er ruim 45.000 woningen overgedragen. Dat is 29,4 procent meer dan in het eerste kwartaal en 6,6 procent meer dan een jaar geleden. Daarmee zet de stijgende lijn in het aantal woningverkopen, die halverwege 2023 werd ingezet, door.

"Tegelijkertijd zijn de structurele problemen niet verdwenen", waarschuwt Goutsmits-Gerssen. Ze zegt dat het grote aanbod wel positief is voor de woningmarkt, omdat kopers iets meer ademruimte krijgen. "Maar we moeten niet de conclusie trekken dat het woningtekort is opgelost." Volgens de NVM is het huidige aanbod vooral een tijdelijke verlichting.

Ook zegt de makelaarsvereniging dat er nog steeds onvoldoende passend aanbod beschikbaar is voor bijvoorbeeld starters of senioren. "Alleen met voldoende geschikte nieuwbouw én een betere doorstroming kunnen we de woningmarkt voor de lange termijn toegankelijk houden."

Regionale verschillen

De hogere instroom van nieuwe huizen zorgt vooral voor een betere doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad en voorkomt dat de huizenprijzen hard stijgen. De verschillen tussen regio's worden daarbij steeds duidelijker. In een groot deel van het land leidt het ruimere aanbod tot meer verkopen en stijgen de prijzen minder hard. In regio's zoals Groot-Amsterdam, de Achterhoek en Zeeuws-Vlaanderen liggen de gemiddelde verkoopprijzen zelfs iets lager dan vorig jaar. Toch is dat niet overal zo. In andere delen van het land blijven de huizenprijzen juist flink stijgen.

De gemiddelde verkoopprijs van een bestaande koopwoning was afgelopen kwartaal 506.000 euro. Dat is 3,4 procent hoger dan in het eerste kwartaal van dit jaar. Ten opzichte van een jaar eerder stegen de prijzen met 2,1 procent.

Niet elk huis wordt even snel verkocht. Verkopers moeten weer realistisch zijn, ziet de NVM. De verschillen tussen woningen worden namelijk steeds groter. Huizen die goed zijn onderhouden en een gunstig energielabel hebben, blijven enorm populair. Maar heeft een woning achterstallig onderhoud of een laag energielabel dan neemt de concurrentie toe en staat zo'n woning langer te koop.

Nieuwbouwwoningen

Meer nieuwbouwwoningen blijven belangrijk voor de woningmarkt, zegt de NVM. Niet alleen om het woningtekort terug te dringen, maar vooral om de doorstroming te stimuleren. Daarvoor zijn wel de juiste woningen nodig. Op dit moment ligt de focus op kleine startersappartementen, wat volgens de makelaarsvereniging de doorstroming nauwelijks op gang brengt.

NVM ziet dat consumenten bereid zijn om voor nieuwbouw te kiezen, maar projecten moeten aansluiten op de vraag en sneller gerealiseerd kunnen worden. "Zolang de productie wordt geremd door procedures, netcongestie en andere knelpunten, blijft de druk op de woningmarkt groot", aldus Goutsmits-Gerssen.

"Alleen door structureel meer woningen toe te voegen die beter aansluiten op wensen van kopers, kunnen we de doorstroming verbeteren en de kansen voor woningzoekenden vergroten", besluit de voorzitter van NVM-vakgroep Wonen.

Opnieuw krijgt ABN Amro een boete voor gebrekkige controles bij witwassen. De bank heeft niet genoeg gedaan om verdachte transacties tegen te houden. Daarom legt De Nederlandsche Bank (DNB) een boete op van 8,5 miljoen euro.

Volgens toezichthouder DNB is ABN Amro slordig omgegaan met signalen die duidden op witwassen. Er waren aanwijzingen dat klanten van de bank sancties tegen Rusland omzeilden. DNB heeft het over het gebruik van tussenhandelaren.

Ook deed de bank te weinig onderzoek naar verdachte transacties, zoals het opnemen van grote sommen contant geld en betalingen naar landen met een verhoogd risico op witwassen. De toezichthouder deed een jaar lang controles: van september 2023 tot en met september 2024.

ABN Amro erkent de fouten. Dat heeft ertoe geleid dat de boete is verlaagd van 10 naar 8,5 miljoen euro. De bank zegt bezig te zijn met herstelmaatregelen.

Signalen genegeerd

De toezichthouder vindt dat ABN Amro te weinig deed bij die verdachte transacties. "Juist bij dergelijke signalen mag op grond van een risicogebaseerde aanpak een verdiepend en kritisch onderzoek worden verwacht", schrijft DNB. De bank zou te veel vertrouwen hebben gehad in verklaringen van klanten, zonder die nog zelf te controleren.

DNB haalt onder andere een casus aan waarbij een klant mogelijk zaken deed met Rusland. ABN Amro stelde daarover vragen en ging volgens de DNB te snel mee in de uitleg van de klant. De toezichthouder vindt dat ABN Amro grondiger onderzoek had moeten doen.

Bij een andere casus krijgt een klant meerdere keren een paar ton op zijn rekening gestort en wordt dat geld meteen contant opgenomen. Het duurde ruim twee maanden voordat de bank de rekening beëindigde.

'Te goedgelovig'

Volgens Marcel Pheijffer, hoogleraar forensische accountancy, blijkt uit de bevindingen van DNB dat de bank "te goedgelovig" is. "Als je aan een dief vraagt of die gestolen heeft, dan weet je welk antwoord je krijgt. Als je aan je klant vraagt: overtreed je die sanctiewetgeving, gaat die cliënt dat niet toegeven", zegt Pheijffer.

Vijf jaar geleden werd ABN al eens onderzocht door het Openbaar Ministerie voor matige witwascontroles. Dit gebeurde nadat DNB meerdere boetes had uitgedeeld. De bank schikte uiteindelijk met justitie voor 480 miljoen euro.

Pheijffer noemt het teleurstellend dat ondanks die eerdere boetes, de bank nu weer een boete krijgt. "Een aantal jaar geleden krijg je zo'n tik om de oren en nu is weer de boel niet in orde."

Banken horen volgens de wetgeving klanten met een hoog risico op witwassen of fraude in de gaten te houden. De DNB controleert of de banken dat goed doen. "Klanten met een laag risico geef je weinig aandacht, klanten met een hoog risico geef je veel aandacht. Daar is het nu misgegaan. ABN heeft er geen blijk van gegeven dat ze dat in de vingers hebben."

Het kabinet zegt pas in september in te gaan op de mogelijke gevolgen voor de subsidie van twee miljard euro, nu Tata Steel strafrechtelijk wordt vervolgd.

Sinds september 2025 onderhandelt het kabinet over twee miljard aan overheidssteun voor vergroening van Tata Steel IJmuiden. Toen is afgesproken dat er uiterlijk op 30 september dit jaar een definitieve deal wordt gesloten, tenzij Tata en het kabinet gezamenlijk besluiten dat ze meer tijd nodig hebben.

Vandaag werd bekend dat het OM heeft besloten om de staalfabriek te vervolgen voor het opzettelijk uitstoten van stoffen die gevaarlijk zijn voor omwonenden, voor het slecht onderhouden van zijn fabrieken, soms zonder vergunning te werken en niet transparant te zijn over incidenten.

'Maatwerktraject'

"In september wordt de Kamer geïnformeerd over de bredere ontwikkelingen rondom de maatwerkafspraken met Tata Steel", aldus het kabinet in een brief naar de Tweede Kamer.

"Daarbij zal ingegaan worden op de mogelijke implicaties van deze ontwikkelingen voor het proces richting een maatwerkafspraak. Tot die tijd zal het kabinet geen onomkeerbare stappen zetten in het maatwerktraject. Op het verdere strafrechtelijke proces kan het kabinet niet vooruitlopen."

In de intentieverklaring van september 2025 is ook afgesproken dat de overheid zich per direct kan terugtrekken bij een strafrechtelijk onderzoek "dat ernstige zorgen doet ontstaan bij de Staat over het aangaan van de maatwerkafspraak". Daar kiest het kabinet nu dus niet voor.

Tata Steel ligt in de IJmond, tussen meerdere plaatsen in. Ontdek hieronder meer over het staalbedrijf en de omgeving:

De ondernemingsraad van Tata Steel maakt zich zorgen over de toekomst van het bedrijf nu het Openbaar Ministerie bekend heeft gemaakt dat het de staalgigant gaan vervolgen. Or-voorzitter Cinta Groos noemt het "een behoorlijke klap".

Het OM vervolgt het bedrijf omdat het Tata ervan verdenkt dat het opzettelijk stoffen uitstoot die gevaarlijk zijn voor de volksgezondheid. Ook verdenkt het OM Tata ervan dat de fabrieken slecht worden onderhouden, soms zonder de juiste vergunning werken en dat er incidenten onder de pet worden gehouden.

Or-voorzitter Groos wil niet inhoudelijk ingaan op de verdenkingen, maar maakt zich wel zorgen over de toekomst van het bedrijf. "Ze kunnen het bedrijf vervolgen, daar heb ik geen mening over. Het recht moet zijn beloop hebben, maar het is belangrijk om aan te geven dat het iets verontrustends is. We zijn volop bezig om het bedrijf te vergroenen. Dat is nodig omdat tienduizenden mensen ervan afhankelijk zijn."

Aan het vergroenen

Tata Steel ligt al geruime tijd onder het vergrootglas. Het vorige kabinet kondigde een steunpakket aan voor de staalgigant. In totaal zou het bedrijf uit IJmuiden twee miljard euro aan subsidie krijgen om te vergroenen.

Groos vreest dat met de strafrechtelijke vervolging ook de subsidie in gevaar komt. "Alles wat het bedrijf in een negatief daglicht zet, helpt niet. Ik denk dat het goed is om de discussie de andere kant op te voeren: we maken materiaal dat we dagelijks nodig hebben, hoe behouden we dat? Dit bedrijf staat nu eenmaal hier en zet een heleboel stappen, mede ingegeven door werknemers, om te vergroenen", zegt de voorzitter.

Ook zakelijk gaat het niet goed met het staalbedrijf. Door de hoge energieprijzen is de sector hard geraakt. Vorig jaar kondigde Tata Steel een grote reorganisatie aan, waardoor er 1600 voltijdbanen verdwenen.

"Medewerkers hebben een heleboel zorgen aan het hoofd. We hebben net een reorganisatie achter de rug die nog helemaal niet goed geland is. We hebben dagelijks problemen om de boel draaiende te houden. Mensen zullen dit weer zien als een klap in het gezicht", zegt Groos.

Personen vervolgen

Stichting Frisse Wind, die de zaak heeft aangespannen, reageert gemengd op de vervolging. "Ik werd ontspannen wakker met het nieuws, maar het is ook een beetje dubbel. Het is zorgelijk dat dit allemaal heeft kunnen plaatsvinden", vertelt Jaap Venniker.

Het OM heeft nog niet besloten of het ook bestuurders persoonlijk gaat vervolgen. "Een bedrijf is geen robot. Iemand zit aan de knoppen. Het is geen machine die zegt: ik ga wel of niet uitstoten. Dus uiteindelijk moeten diegenen zich ook verantwoorden", stelt Venniker.

Kooks- en gasfabrieken

Met name over de kooksgasfabrieken zijn er zorgen. In die fabrieken wordt het steenkool verhit om het te zuiveren. Bij dat proces komen veel schadelijke stoffen vrij. Te veel, zei de Omgevingsdienst, de organisatie die toezicht houdt op de industrie, in mei. De dienst kondigde toen aan dat ze van plan is de vergunningen in te trekken.

De Omgevingsdienst laat weten niet inhoudelijk betrokken te zijn bij het onderzoek van het OM, maar dat er wel duizenden documenten zijn opgevraagd en dat er ook medewerkers zijn gehoord. "Wat ze daar mee hebben gedaan, is aan het OM", zegt een woordvoerder.

De IJmond-gemeenten Velsen, Beverwijk en Heemskerk willen niet inhoudelijk ingaan op de stap van het OM, maar zeggen wel dat ze het proces "op de voet gaan volgen".

Tata Steel ligt in de IJmond, tussen meerdere plaatsen in. Ontdek hieronder meer over het staalbedrijf en de omgeving:

Het Openbaar Ministerie (OM) start een strafrechtelijk onderzoek naar plasticfabrikant Sabic wegens het lozen van een schadelijke pfas-stof zonder vergunning. De fabrikant in Bergen op Zoom heeft zich volgens het OM vermoedelijk schuldig gemaakt aan het lozen van PFBS (perfluorbutaansulfonzuur) in de Westerschelde en Theodorushaven.

Het onderzoek is gestart na een gezamenlijke aangifte van vier stichtingen. Zij stellen dat Sabic afvalwater via een leidingstelsel transporteert en daarna bij Waarde in de Westerschelde loost. Volgens het OM zijn er voldoende aanknopingspunten om een strafrechtelijk onderzoek te starten.

PFBS is een stof die wordt toegevoegd als vlamvertrager aan kunststof producten. In de natuur wordt die nauwelijks afgebroken.

Onderzoek duurt even

Het strafrechtelijke onderzoek wordt geleid door het Functioneel Parket. Dat is een onderdeel van het Openbaar Ministerie gespecialiseerd in de bestrijding van fraude, milieucriminaliteit en ingewikkelde ontnemingszaken. Het onderzoek zal even duren denkt het OM, maar zal "gelet op de mogelijke gevolgen voor mens en milieu, de vaart erin houden".

Bij dit onderzoek wordt gekeken of Sabic en diens leidinggevenden schadelijke stoffen in het oppervlaktewater heeft gebracht of laten brengen.

Wat is pfas?

Pfas is een groep van chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn en niet of nauwelijks afbreken, waardoor ze steeds meer in het milieu voorkomen. Ze kunnen schadelijk zijn voor het immuunsysteem, de vruchtbaarheid, het ongeboren kind en organen als de lever en de schildklier. Ook kunnen ze kanker veroorzaken.

Bij Sabic gaat het specifiek om de lozing van PFBS, perfluorbutaansulfonzuur, een variant in de pfas-groep. Het wordt sinds de beginjaren 2000 voornamelijk gebruikt in textiel, voedselverpakkingen, brandblusschuim en schoonmaakmiddelen. In het menselijk lichaam breekt het in 30 dagen relatief snel af, maar in het milieu gebeurt dat nauwelijks.

In oktober kreeg de plasticfabrikant al een limiet opgelegd van de rechtbank Oost-Brabant voor het lozen van PBFS. Niet meer dan 2,75 kilo PFBS per jaar lozen in het afvalwater was toen het oordeel. Eerder loosde het bedrijf 51 kilo per jaar van de stof. De provincie Noord-Brabant wilde dat beperken en legde daarom een strenge norm op.

De rechtbank oordeelde toen dat het een zware, maar niet onmogelijke opgave zou zijn om de norm te halen. "Sabic heeft veel gedaan in de afgelopen periode om de lozing van PFBS te beperken en is hierin al grotendeels geslaagd."

Eerder vandaag deelde het OM mee dat het Tata Steel strafrechtelijk gaat vervolgen. Volgens justitie stoot het bedrijf in IJmuiden opzettelijk stoffen uit die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van omwonenden. Ook wordt Tata beschuldigd van het slecht onderhouden van fabrieken, soms zonder de juiste vergunning te werken en incidenten onder de pet te houden.

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat Tata Steel strafrechtelijk vervolgen. Volgens justitie stoot het bedrijf in IJmuiden opzettelijk stoffen uit die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van omwonenden.

Tata wordt ervan beschuldigd de fabrieken slecht te onderhouden, soms zonder de juiste vergunning te werken en incidenten onder de pet te houden.

De staalgigant zegt dat het besluit het bedrijf raakt. Tata Steel noemt het in een reactie "essentieel om een goede buur te zijn voor omwonenden". "Zorgen en kritiek neemt het bedrijf serieus, maatregelen ter verbetering worden onverminderd genomen", staat in een verklaring van Tata Steel.

Eerder dit jaar kreeg het staalbedrijf tot twee maal toe een miljoenenboete opgelegd. Het OM gaat een stap verder en nu moet Tata dus voor voor de strafrechter verschijnen.

Massa-aangifte

De strafzaak van het OM is een vervolg op de massa-aangifte door advocaat Bénédicte Ficq. In 2021 deed zij, namens 800 omwonenden, aangifte tegen Tata.

Die aangifte was aanleiding voor een jarenlang onderzoek. Dat liet het OM uitvoeren door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) met hulp van andere politie- en milieudiensten.

Het onderzoek geeft genoeg aanknopingspunten voor strafrechtelijke vervolging, zegt het OM. Of ook leidinggevenden van Tata persoonlijk vervolgd zullen worden, wordt nog onderzocht. Op 20 november dit jaar start de zaak, met een regiezitting.

Kooksgasfabrieken

Het OM keek voor het onderzoek naar het productieproces van Tata Steel. In het bijzonder naar de werking van de kooksgasfabrieken. Omwonenden klagen al jaren over de uitstoot van deze fabrieken. Hierin wordt steenkool door sterke verhitting verwerkt tot kooks, een basisproduct voor staal.

Vanwege de uitstoot van stoffen die schadelijk zijn voor mens en milieu wil de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied al langer de vergunningen van de kooksgasfabrieken intrekken.

Tata Steel ligt in de IJmond, tussen meerdere plaatsen in. Ontdek hieronder meer over het staalbedrijf en de omgeving:

Tata zei onlangs de kooksgasfabrieken, eerder dan gepland, te kunnen gaan sluiten. In dat geval zouden de kooks geïmporteerd moeten worden. Het bedrijf zei dat in aanloop van een Kamerdebat, waarin de Tweede Kamer instemde met 2 miljard euro overheidssteun voor de staalproducent om te verduurzamen.

Het staalbedrijf noemt om die reden een strafzaak hierover "onnodig" en spreekt van een "beperkt aantal incidenten" die daarna ook hebben geleid tot technische verbeteringen.

'Krachtige belissing'

Advocaat Ficq, die de massa-aangifte indiende, reageert blij op het nieuws van het OM. "We zitten al jaren te wachten op deze krachtige beslissing van het OM. Ik denk dat dit een ongelofelijk belangrijk signaal is richting vervuilers."

Dat er nog geen beslissing is gevallen of er ook leidinggevenden persoonlijk vervolgd gaan worden, begrijpt Ficq. Het OM doet daar nog verder onderzoek naar. "Ik hoop natuurlijk dat de menselijke beslissing een grote rol gaat spelen. Een bedrijf draait omdat er mensen de leiding hebben en daar beslissingen genomen worden."

De discussie over erfenissen en belasting is eeuwenoud. Nieuw is de omvang van het geld dat wordt overgedragen: alleen al in Nederland gaat het om een bedrag van 973 miljard euro dat de komende jaren overgaat naar een volgende generatie.

Aanleiding voor het Centraal Planbureau om het draagvlak voor die veelbesproken heffing onder de loep te nemen. De conclusie: meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat de erfenis zwaarder mag worden belast. Maar waarvoor dient erfbelasting eigenlijk? En wat krijgen erfgenamen en de samenleving ervoor terug?

Veel vermogen dus, hoe komt dat?

Dat komt door twee dingen: de vergrijzing en de stijging van de huizenprijzen. De bevolking wordt alsmaar ouder en er zijn daardoor meer overlijdens. En de huizenprijzen? Die zijn sinds 2013 in Nederland vrijwel verdubbeld, met flinke overwaarde als gevolg.

De uitkomst daarvan: het nettovermogen van Nederlanders neemt toe, vooral onder 65-plussers, en daarmee de nalatenschappen. Tussen 2013 en 2022 is het totale jaarlijks nagelaten vermogen in Nederland met ongeveer 10 miljard euro toegenomen en de opbrengst van de erfbelasting met bijna 1 miljard euro.

Wie krijgt dit geld (en betaalt er belasting over)?

Al dat geld wordt niet evenredig uitgestort over alle Nederlanders. Het gaat immers alleen naar erfgenamen. Voor hen is het financieel gezien een meevaller waarvoor geen inspanningen zijn verricht.

Kinderen betalen er (buiten het vrijgestelde deel) wel belasting over: op bedragen tot 158.669 euro betalen zij 10 procent belasting, en 20 procent over het deel daarboven. In het geval van verdere familieleden zoals kleinkinderen of neven en nichten nemen de percentages toe.

Die verdeling van vermogen is dus niet neutraal. De "ongekende golf" aan erfenissen zal huishoudens zonder vermogende ouders zelfs verder op achterstand zetten, schrijven onderzoekers in dit recente artikel in economenvakblad ESB.

Dat is terug te zien in de cijfers die ESB aanhaalt. Kinderen van 75-plussers met een huurwoning erven straks gemiddeld 18.000 euro als hun ouders ook in een huurwoning wonen. Wonen hun ouders in een koopwoning dan erven zij maar liefst twintig keer meer: 368.000 euro.

Wonen die kinderen zelf in een koopwoning? Dan krijgen ze zelfs nog meer: 463.000 euro. Dat zij gemiddeld een hogere erfenis ontvangen, komt onder meer doordat deze groep voor een deel bestaat uit rijkere ouders, die hun kinderen eerder al financieel hebben ondersteund.

Wat is de functie van erfbelasting?

Niet iedereen die een erfenis ontvangt moet daarover erfbelasting betalen. Er is namelijk een belastinggrens. De relatie met de overledene bepaalt tot welk bedrag je bent vrijgesteld van het betalen van belasting.

Alles wat boven die belastinggrens ligt, daar moet dus wel erfbelasting over betaald worden. Dat heeft meerdere functies.

"We zien dat de grootste erfenissen worden doorgegeven aan een kleine groep kinderen en dat is nadelig voor de maatschappij", legt politiek filosoof Dick Timmer uit. "Het botst met het idee van gelijke kansen en met de ambitie om welvaart eerlijk te delen."

In de publicatie van ESB concluderen onderzoekers dat een hogere erfbelasting ongelijkheid zou kunnen beperken. Ook wordt aangestipt dat we als samenleving moeten nadenken over hoe we omgaan met de erfenisgolf. Daar sluit Timmer zich ook bij aan. "We moeten nu stilstaan bij wat voor soort samenleving we over 20 jaar willen hebben."

Net als andere belastingen is de erfbelasting ook een inkomstenbron voor de schatkist. Dat geld wordt onder meer gebruikt voor gemeenschappelijke voorzieningen. Denk aan scholen en snelwegen, maar ook onderwijs en zorg worden daardoor mogelijk gemaakt.

Hoe kijkt de politiek naar het onderwerp?

De laatste grootste aanpassing van de Successiewet, waar de erf- en schenkbelasting in is geregeld, stamt uit 2010. Er wordt nu opnieuw gekeken naar aanpassingen voor de manier waarop vermogen wordt doorgegeven.

Het is onderdeel van de ambitie van het kabinet om het gehele belastingstelsel te verbeteren en om vermogen op een "eerlijke manier" terecht te laten komen bij de volgende generatie.

Zo wil Den Haag constructies aanpakken met ongelijke vermogensverdeling tussen partners voor overlijden of een scheiding. Ook hebben erfgenamen sinds begin dit jaar meer tijd om hun aangifte erfbelasting te doen: van acht naar twintig maanden.

Verder wil het kabinet de forfaits in de schenk- en erfbelasting vernieuwen. Die forfaits, vaste bedragen die je bij je belastingaangifte moet aftrekken of bijtellen, zijn lang niet meer aangepast. Door die aan te passen sluiten ze beter aan bij de marktrenten en de levensverwachting.

Er moet nog een wetsvoorstel worden ingediend. Als alles volgens planning loopt, moeten de aanpassingen over anderhalf jaar, op 1 januari 2028, ingaan.

SpaceX wordt vandaag aan de Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq 100 toegevoegd, een mandje met de belangrijkste honderd tech-aandelen. Daarmee krijgt een enorme groep mensen die niet actief belegt tóch te maken met de koers van het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk. Dat komt omdat deze beleggers investeren in fondsen die aandelen of beursindexen volgen.

Met de beursgang een maand geleden werd 75 miljard dollar opgehaald. Daarmee was het de grootste beursgang ooit. Nu is de snelheid waarmee het aandeel na de beursgang al in de Nasdaq 100 komt één van de snelste ooit. Normaal duurt dit namelijk maanden.

Het beurssucces van het zwaar verlieslatende SpaceX, dat ruimtereizen naar Mars wil realiseren, is op papier opmerkelijk. Bij de beursgang meldde het bedrijf zelf dat het nogal een gok is dat dit allemaal lukt.

Toch krijgen beleggers die relatief voorzichtig zijn nu ook met de risico's van SpaceX te maken. Bijvoorbeeld door beleggers die hun geld steken in beleggingsmandjes die indexen en aandelen volgen, zogenoemde ETF's.

Hoe werkt een indexfonds?

Een indexfonds is een beleggingsfonds dat passief de bedrijven volgt die aangesloten zijn bij een beurs zoals de Nederlandse AEX of bijvoorbeeld de Euronext 100. Een indexfonds volgt dan automatische alle bedrijven die aan die beurs zijn gevoegd.

Relatief veel mensen beleggen via een indexfonds omdat je niet continu de koers per bedrijf in de gaten hoeft te houden. Bovendien zijn de risico's relatief gespreid omdat een indexfonds vaak tientallen zo niet honderden bedrijven volgt.

Grote verzekeraars maar ook sommige pensioenfondsen beleggen ook via indexfondsen.

Voor SpaceX versoepelde de New Yorkse beurs de regels om in de index te worden opgenomen. Normaal gesproken duurt het voor grote bedrijven drie maanden om in de Nasdaq-index te worden opgenomen. "Ook is een stabiele ontwikkeling vereist en moet het bedrijf winstgevend zijn", zegt Joost Schmets van beleggersclub VEB.

Marchanderen

Dat de wachttijd voor SpaceX is teruggebracht naar slechts vijftien dagen is geen goede ontwikkeling voor beleggers, vindt de VEB. "De indexen zijn belangrijke graadmeters voor beleggers die een afspiegeling zijn van de markt. De bedrijven die zijn opgenomen in een index hebben een reputatie. Als je daarmee gaat marchanderen doet dat iets met de geloofwaardigheid van al die bedrijven", zegt Schmets. "Het is gebaseerd op vertrouwen en dat haal je nu weg. Die onzekerheid creëert meer risico."

De reden dat Nasdaq toch SpaceX aan de belangrijke index toevoegt is omdat het beursbedrijf geld oplevert. "Index-bouwers verdienen veel geld als een licentie wordt uitgegeven en die wordt interessanter als SpaceX erin wordt opgenomen", legt Schmets uit.

Goed nieuws voor Nasdaq

Ook beleggingsexpert Corné van Zeijl snapt wel waarom de Nasdaq SpaceX in de lijst wil hebben. "Voor de Nasdaq is het goed, want meer mensen willen zich dan aansluiten bij de index", zegt Van Zeijl.

Voor de beurswaarde van SpaceX hoeft het geen effect te hebben, verwachten de twee beleggingsdeskundigen. "Bij de beursgang was al bekend dat het bedrijf in de index zou worden opgenomen, dus dat was toen al verwerkt in de prijs van het aandeel", zegt Schmets.

Het staat bekend als de meest gehate belasting, de erfbelasting. Moet die blijven bestaan, en zo ja: in welke vorm? De meningen zijn verdeeld, blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).

Een kleine minderheid van de Nederlanders, zo'n 12 procent, wil dat de erfbelasting wordt afgeschaft. Meer dan de helft wil dat erfenissen juist zwaarder worden belast dan nu.

Wenselijk tarief

"Over de hele lijn zien we dat bij grotere erfenissen mensen aangeven dat die zwaarder belast moeten worden", zegt Céline van Essen, een van de onderzoekers van het CPB-rapport.

De erfbelasting staat vaak ter discussie. Volgens de meest recente cijfers van het CBS blijkt dat tussen 2013 en 2022 het totale jaarlijks nagelaten vermogen met ongeveer 10 miljard euro is toegenomen. De verwachting is dat de omvang van erfenissen fors zal blijven toenemen. Dat is ook de belangrijkste reden voor dit onderzoek van het planbureau.

"Dit onderzoek is geen pleidooi voor een bepaalde hoogte van de erfbelasting en we doen ook geen aanbevelingen", zegt de CPB-onderzoeker. Volgens het planbureau laat dit onderzoek zien welke onderwerpen mensen belangrijk vinden en hoe ze denken over de erfbelasting. Dit zou dan kunnen helpen bij het debat over de wenselijke vorm van de erfbelasting, aldus het CPB.

Ongelijkheid

Hoe mensen erover denken hangt niet alleen af van leeftijd en vermogen. Het hangt bijvoorbeeld ook samen met hoe er wordt gedacht over ongelijkheid. Als dat wordt gezien als een belangrijk maatschappelijk probleem, dan wordt er vaak gepleit voor hogere belastingen op erfenissen.

Voorstanders van een lagere erfbelasting zijn vaak mensen die geloven dat succes vooral voortkomt uit eigen inspanning.

Volgens het planbureau kunnen de opvattingen en voorkeuren over de erfbelasting verschuiven als mensen beter geïnformeerd worden.

Geen belasting over meeste erfenissen

Over de meeste erfenissen wordt geen erfbelasting betaald, omdat die zijn vrijgesteld. "Voor kinderen gaat het bijvoorbeeld om een vrijstelling van ruim 25.000 euro. Zolang de erfenis daaronder blijft, hoef je in het meeste geval geen aangifte te doen", legt Van Essen uit.

Bij ongeveer 35 procent van de overledenen wordt aangifte gedaan bij de Belastingdienst. Die erfenissen beslaan naar schatting 75 procent van het nagelaten vermogen.

De afschakeling van een deel van het stroomnet gisteren in Tilburg was niet te wijten aan een plotselinge stroompiek maar aan defecte meetapparatuur. Die was na werkzaamheden teruggevallen naar de fabrieksinstellingen waardoor het leek dat er vijf keer meer stroom doorheen liep dan in werkelijkheid het geval was.

Dat concludeert netbeheerder Enexis na onderzoek naar de oorzaak van de stroompiek. Enexis-medewerkers in het bedrijfsvoeringscentrum zagen die piek gisterochtend plotseling op hun scherm verschijnen. Ze hadden geen andere keus dan onmiddellijk de stroom in een deel van het net af te schakelen, aldus Enexis.

Gloeiend heet

"Als die stroompiek er echt zou zijn, betekent dat dat onderdelen van het netwerk gloeiend heet worden", zegt bestuurder Han Slootweg. "Dan gaat het echt kapot. Dat betekent dat we moeten vervangen of repareren. Dat kost allemaal veel meer tijd dan toch eerst afschakelen en daarna kijken hoe we het oplossen."

Door het afschakelen kwamen gistermorgen 18.000 Enexis-klanten zonder stroom te zitten. Verkeerslichten vielen uit, mensen kwamen vast te zitten in een lift en natuurlijk kon er geen televisie worden gekeken.

Binnen veertig minuten kon de stroomvoorziening volledig worden hersteld. Een geluk bij een ongeluk was dat dit op een zondag gebeurde, waardoor de meeste bedrijven dicht waren.

Kennis van nu

Slootweg baalt "gigantisch" dat er moest worden afgeschakeld, vooral omdat er achteraf gezien geen reden voor was. "Met de kennis van nu hadden we dat niet hoeven doen, maar met de kennis van dat moment moesten we het zeker wel doen. Het is dus ook heel goed dat onze collega's dat ook hebben gedaan."

Enexis gaat nu onderzoeken hoe het kan dat die meetapparatuur naar de fabrieksinstellingen terugschoot. "Dat komt natuurlijk ergens door. We moeten natuurlijk zorgen dat we dit in onze procedures beter controleren of op een andere manier voorkomen, zodat herhaling is uitgesloten."