Vanaf vrijdag komt het Nederlandse belastinggeld op een andere rekening te staan. De Belastingdienst wisselt per 1 mei van bank: voortaan is niet meer ING, maar Rabobank de huisbank.

Wie binnenkort belasting betaalt, doet dat dus ook op een nieuw rekeningnummer. Ook als de Belastingdienst geld terugstort zal dat steeds vaker van een nieuw rekeningnummer zijn.

Als je een blauwe envelop of een bericht via de Berichtenbox-app van de Belastingdienst opent, staat bij de betaalinformatie wat het nieuwe Rabobank-rekeningnummer is. De voorlopige of definitieve aanslag voor de inkomstenbelasting, die sinds 20 april wordt verzonden, kan ook al op dat rekeningnummer betaald worden.

Geen zorgen

Belastingbetalers die via een automatische incasso betalen, hoeven niets te doen. Deze bedragen worden vanzelf overgemaakt naar het nieuwe rekeningnummer. Mensen die belasting gespreid betalen door middel van een periodieke overschrijving moeten wel zelf het rekeningnummer aanpassen.

Wie per ongeluk toch zijn belasting overmaakt naar ING hoeft zich geen zorgen te maken volgens de Belastingdienst. De oude ING-rekening blijft nog een jaar naast de nieuwe bij Rabobank bestaan. Daarna wordt gebruikgemaakt van de overstapdienst die banken aanbieden bij een vertrek naar een andere bank. Hierbij worden overboekingen nog dertien maanden automatisch doorgestuurd.

Als dit in juli 2028 eindigt, kijkt de Belastingdienst nog een keer naar de situatie, zegt een woordvoerder. De Belastingdienst adviseert wel om het nieuwe rekeningnummer in het adresboek op te slaan zodra je de eerste keer geld overmaakt naar het nieuwe bankrekeningnummer.

Aanbesteding

Om de paar jaar moeten overheidsinstanties bekijken of er betere of goedkopere alternatieven zijn voor de diensten die zij gebruiken. Zo moet ook het betalingsverkeer van de Belastingdienst om de paar jaar opnieuw worden ingekocht via een aanbesteding.

Rabobank kwam ditmaal daarbij als beste uit de bus. Ook de Dienst Toeslagen gaat verder met Rabobank. Dat gaat om uitbetalingen en terugvorderingen, van bijvoorbeeld kinderopvangtoeslag, huurtoeslag en zorgtoeslag.

Afgelopen jaar hebben criminelen bijna 26 miljoen euro van klanten van Nederlandse banken buitgemaakt. Dat blijkt uit de jaarlijkse publicatie van fraudecijfers van de banken.

Het gaat om een stijging van ruim 3 miljoen euro ten opzichte van 2024. In de drie jaar daarvoor daalde het totale fraudebedrag vrij fors, maar in 2025 wisten fraudeurs dus juist meer geld te ontfutselen.

Bij bankhelpdeskfraude doen oplichters zich voor als medewerker van een bank. Via telefoon, mail of berichtjes weten ze mensen over de streep te trekken geld over te maken naar een andere rekening.

Groter bedrag, minder slachtoffers

Het aantal slachtoffers van bankhelpdeskfraude nam vorig jaar wel af ten opzichte van 2024. Bijna 5900 klanten werden getroffen, dat aantal ligt lager dan in 2024. De NVB denkt dat meer mensen inmiddels op hun hoede zijn voor verdachte mailtjes, appjes en sms'jes.

Onlangs zei klachteninstituut Kifid dat banken vaker het voordeel van de twijfel moeten geven aan rekeninghouders die zich hebben laten misleiden. Volgens Kifid worden klanten zo geraffineerd benaderd, dat ze het haast niet kunnen helpen dat ze in de val lopen.

In veel gevallen komt de bank er te laat achter dat er sprake is van fraude. Soms vergoedt de bank de schade. Dan moet de klant wel aangifte doen en moet blijken dat de klant geen waarschuwingen van de bank heeft genegeerd. Ook word je als klant geacht na één betaling aan een criminele partij gewaarschuwd te zijn. Een tweede keer kom je niet meer in aanmerking voor schadevergoeding.

Illegale advertenties

Bij de publicatie van de cijfers roept de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) grote socialemediabedrijven op om meer actie te ondernemen tegen fraude. Volgens de koepel van de grootste Nederlandse banken begint 70 procent van alle online fraude tegenwoordig op sociale media.

Zonder de hulp van big tech en socialemediabedrijven blijft het verder bestrijden van online fraude dweilen met de kraan open, zegt de NVB. De banken hebben het vooral over illegale advertenties die worden verspreid via sociale media, waarmee consumenten in de val worden gelokt.

Op het eerste oog is er niets bijzonders aan het Nederlandse vrachtschip de Amadeus Saffier. Het levert goederen af in havens in en rond Europa. Rollen staal naar Turkije, en onlangs zakken cement naar Ibiza. Diesel stuwt het schip voort, zoals bij de meeste vrachtschepen. Tot de juiste wind opsteekt, dan gebeurt er iets opmerkelijks.

De Amadeus Saffier is een van inmiddels bijna honderd grote vrachtschepen die gebruik maken van speciale windaandrijving. Het schip kan twee grote masten opklappen die als een soort verticale vliegtuigvleugels de windenergie omzetten in stuwkracht, waardoor het schip vooruitgaat. Het resultaat: minder brandstofgebruik, meer snelheid.

Steeds meer reders maken de rekensom. Twee jaar geleden was de technologie nog een nieuwigheid. Afgelopen december voeren er 85 grote tankers en bulkschepen rond met deze masten. Op dit moment zijn dat er 96, blijkt uit cijfers die NOS opvroeg bij de International Windship Association.

De snelle toename zet voorlopig door. "We verwachten dat het aantal schepen over een jaar is verdubbeld", zegt Gavin Allwright, secretaris-generaal van de internationale vereniging voor windschepen. "Op dit moment zijn ruim 120 nieuwe bestellingen bij werven die windschepen maken."

Veel interesse

Het is druk in de loods in Zeewolde. Uit de cijfers van de vereniging blijkt dat een kwart van de installaties op vrachtschepen hiervandaan komt. Het Nederlandse bedrijf Econowind is wereldwijd marktleider op het gebied van windaandrijving, die ze VentoFoils noemen.

"Zeker met de huidige olieprijzen zie je dat er heel veel interesse is", zegt Chiel de Leeuw, commercieel directeur van Econowind. "De investeringsbereidheid is nu net wat minder omdat reders even afwachten wat er gebeurt. Maar ze zijn zich aan het voorbereiden op de toekomst. Als er wellicht een hogere olieprijs blijft wordt de businesscase voor ons beter."

Ook de eigenaar van de Amadeus Saffier ziet de voordelen in deze tijd van hoge dieselprijzen. "Brandstofbesparing is op dit moment natuurlijk enorm actueel, gezien de situatie in de Golfregio", zegt Cynthia Everduin, operationeel directeur van De Bock Maritiem. "We zijn blij dat we een paar jaar geleden deze weg al zijn ingeslagen."

Emissie verlagen

Gemiddeld verbruikt de Amadeus Saffier 10 procent minder brandstof. Dat komt niet alleen door de windaandrijving. Everduin: "Ook de rompvorm is geoptimaliseerd."

De Bock liet het schip nieuw bouwen in 2024. In hetzelfde jaar liet de Rotterdamse reder Anthony Veder masten op een bestaand schip zetten. "De besparing bij ons is nu zo'n 2 tot 4 procent", zegt Nynke de Bakker, woordvoerder van de rederij. "Maar onze masten zijn dan ook lager dan bij nieuwbouw."

In de toekomst zou Anthony Veder de windaandrijving liever toepassen op nieuwbouwschepen. Toch is ook deze rederij blij met de stap die ze namen. "Je zoekt naar manieren om de emissie te verlagen", zegt De Bakker. "Andere brandstoffen zijn moeilijk in de scheepvaart, zeker bij een bestaand schip."

Vliegers op schepen

Lagere emissies waren ook een belangrijke reden voor Johan Boomsma, vanwege de brandstofbesparing, maar ook vanwege de toenemende regels rond verduurzaming. "Ik heb altijd geloofd in wind", zegt de eigenaar van Boomsma Shipping. "Wij begonnen al een jaar of zes geleden met deze technologie. Het stond toen echt nog in de kinderschoenen. We zaten bij de eerste tien wereldwijd."

De wind heeft Boomsma zeker besparing gebracht. "Maar niet zoveel als aanvankelijk gedacht", zegt hij. "We waren er ook vroeg bij. Nu is de technologie verder. Ons schip heeft twee units van 10 meter hoog, we gaan er in de toekomst eentje van 25 meter doen."

Hij ziet allerlei vormen van windaandrijving langskomen. "Je hebt zelfs grote vliegers op schepen, maar dat is nog wel een droomwereld", zegt de windveteraan. "Het meest mainstream zijn nu de foils en de rotors, dat zijn stalen masten die ronddraaien."

De Amadeus Saffier heeft Ibiza inmiddels achter zich gelaten. Het vaart in noordelijke richting, ten noorden van het eiland Mallorca. Met hulp van de wind.

China wil dat de overname van het AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse Meta wordt teruggedraaid. Een duidelijke reden waarom de autoriteiten de deal verbieden wordt niet gegeven. Maar uit een korte verklaring valt op te maken dat China niet wil dat de kunstmatige intelligentie van Manus in buitenlandse handen komt.

Manus werd nog geen vijftien maanden geleden gelanceerd. De chatbot die direct opdrachten kan uitvoeren werd opgericht door de Chinese programmeur Xiao Hong. In acht maanden zou Manus al een omzet van meer dan 100 miljoen dollar hebben gehad.

Overname van 2 miljard

Meta legde eind vorig jaar zeker 2 miljard dollar neer om Manus in handen te krijgen. Het was op twee na grootste aankoop ooit voor de Amerikaanse techgigant. Voor de overname verhuisde Manus in juli vorig jaar het hoofdkwartier van Peking naar Singapore. Het opende toen ook kantoren in Tokio en San Francisco.

Nadat oprichter Xiao Hong bij Meta de leiding had gekregen over de AI-strategie, werd in maart de technologie van zijn bedrijf geïntegreerd in Facebook, Instagram en WhatsApp.

Opvallend is dat China vorig jaar nog goedkeuring gaf voor de verhuizing naar Singapore, zo schreef de Financial Times vorige week in een reconstructie. De AI van Manus werd toen niet als cruciale techniek beoordeeld. Daarbij zou een verhuizing terug naar China eenvoudig te realiseren zijn. Maar de Chinese toezichthouders zouden nu vanuit de regering onder druk zijn gezet dit besluit "te corrigeren".

Oprichters vast in China

Onduidelijk is hoe het verder moet met Manus nu China de overname verbiedt. Volgens de FT zitten Xiao Hong en zijn mede-oprichter vast in China. De twee mochten het land niet uit tot er een besluit over de overname van hun bedrijf was genomen. In de korte verklaring melden de Chinese autoriteiten ook niet wat er nu moet gebeuren.

China en de Verenigde Staten liggen al enige tijd met elkaar overhoop wat betreft handel en de race om krachtigste kunstmatige intelligentie. De VS wil bijvoorbeeld niet dat de "super-AI" Mythos van het Amerikaanse Anthropic in China wordt gebruikt. Mogelijk gebruikt China nu de overname van Manus als drukmiddel tegen de VS.

Manus en Meta hebben zelf nog niet gereageerd op het overnameverbod.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Om zowel economische als geopolitieke redenen was dit een gevoelige verkoop. Kunstmatige intelligentie geldt als één van de belangrijkste strategische ontwikkelingsgebieden voor China. De overheid doet er dan ook alles aan om zowel private als publieke bedrijven maximaal te faciliteren in hun groei. Het is dan vervolgens niet de bedoeling dat als deze bedrijven succesvol zijn, ze het land verlaten en hun verworven kennis in de verkoop doen. En zeker niet aan de VS.

Daarmee raken we aan een tweede gevoeligheid. De handelsoorlog tussen China en de VS mag tijdelijk dan afgekoeld zijn toen de landen hun importheffingen voor een jaar verlaagden, maar de technologische rivaliteit is onverminderd intens.

Beide landen werpen blokkades op om elkaars ontwikkeling te remmen: van exportrestricties op geavanceerde chips en kritieke grondstoffen tot het weren van technologieën en investeringen. De blokkade van de verkoop van Manus lijkt daar het laatste slachtoffer van."

Voormalig ASML-bestuurder Martin van den Brink is per direct vertrokken als commissaris van chiptoeleverancier ASM International. Het concern heeft geconcludeerd dat "andere professionele activiteiten" van Van den Brink kunnen leiden tot belangenverstrengeling.

De kans daarop is volgens ASM International kennelijk zo groot, dat het beter is dat Van den Brink als commissaris vertrekt "om te voorkomen dat een dergelijke situatie, of de schijn ervan, in de toekomst ontstaat". Volgens het bedrijf is het besluit in overleg en "met wederzijds begrip" genomen.

Welke belangenverstrengeling dit kan zijn maakt ASM International niet duidelijk. Het bedrijf was niet direct bereikbaar voor een nadere toelichting. Van den Brink is op dit moment alleen nog als adviseur bij ASML betrokken. Hij begon in 1984 bij de maker van chipmachines uit Veldhoven, die wereldwijd marktleider is, en klom op tot Chief Technology Officer. Een maand na zijn vertrek bij ASML in 2024 haalde ASM International Van den Brink binnen als lid van de raad van commissarissen. Toen verwachtte het concern nog dat hij "een onschatbare bijdrage zal leveren".

Door het volle energienet wordt de roep om vooral minder stroom te gebruiken steeds luider. Het stroomnet uitbreiden duurt lang, langer dan het kost om ruimte te maken door energie te besparen.

Grootverbruiker NS probeert het stroomverbruik met de trein omlaag te brengen, door machinisten via kunstmatige intelligentie te adviseren over remmen of optrekken. Een besparing van 5 tot 6 procent zou een vermindering van de omvang van een stad als Leeuwarden kunnen opleveren, verwacht NS.

"Kijk", wijst machinist Martijn de Jong naar een scherm in de cabine van de intercity van Den Bosch naar Utrecht Centraal. "We rollen nu met 110 kilometer per uur door Houten heen, maar we gebruiken geen stroom meer."

Al een paar kilometer voor Houten, bij de brug bij Culemborg, is de trein gestopt met tractie. Oftewel: hij gebruikt geen stroom meer om Utrecht te bereiken. Juist daar is het stroomnet zo vol dat er geen nieuwe aansluitingen meer mogelijk zijn. "Alle stroom die wij niet hoeven te gebruiken kan mooi naar de huishoudens toe", glimlacht de machinist als hij is uitgestapt op perron 3 in de Domstad.

Advies per rit

Met 4,6 miljoen gigajoule per jaar heeft NS een aandeel van 1 procent in het totale stroomverbruik in Nederland (voor zijn totale energieverbruik rekent het vervoersbedrijf het stroomverbruik om van MWh naar gigajoule). Dat is net zo veel als de stad Amsterdam. Door slimmer op te trekken en vooral slimmer te remmen gebruiken de NS-treinen al bijna een kwart minder elektriciteit dan zo'n tien jaar terug.

Maar door de hoge energiekosten en de druk op het stroomnet wil het ov-bedrijf nog iets minder verbruiken. "Als we nog een paar procent minder stroom gebruiken, dan is dat net zoveel als de stad Leeuwarden in een jaar verbruikt", legt De Jong uit.

Daarom verzamelt NS samen met AI-bedrijf KickstartAI nu zo veel mogelijk gegevens over hoe treinen optrekken en remmen. Daar moet uiteindelijk eind dit jaar via kunstmatige intelligentie een model uit komen, dat per rit advies kan geven hoe de machinist nog slimmer kan remmen.

Dat komt doordat er in het model ook actuele informatie wordt toegevoegd: "We hebben het gewicht van de trein, ook via het aantal passagiers dat mee is. Want meer gewicht duwt de trein door. Dat combineren we met informatie over het spoor, of je omhoog of omlaag gaat, welke bochten er zijn. Alles wat wrijving veroorzaakt."

Eerder uitrollen

Bij die informatie worden bijvoorbeeld ook nog andere invloeden toegevoegd, zoals het weer. Daarmee wordt het per rit maatwerk, vertelt De Jong: "Geen enkele rit is namelijk hetzelfde. Of je met wind mee of tegen rijdt. In de zomer is de lucht iets dunner dan in de winter, dus heb je minder weerstand. Dat merk je ook. De machinist kan met al die informatie dan iets eerder of juist wat later gaan uitrollen. Zo zouden wij nog meer stroom kunnen besparen."

Tijdens de rit van Den Bosch naar Utrecht heeft De Jong een tablet mee in de cockpit. Die laat de machinist al zien hoe veel stroom er wordt gebruikt. Een soort navigatiesysteem voor efficiënt rijden. "Wij noemen de tablet gekscherend de TimTim", grinnikt De Jong.

Uiteindelijk moet de informatie op de tablet worden uitgebreid met een advies op basis van alle informatie tijdens de rit. "Hopelijk in het laatste kwartaal van dit jaar. We gaan de machinist natuurlijk niet belasten met allemaal informatie over het weer. De strategie is om bij vertrek zo snel mogelijk op te trekken, om dan zo lang mogelijk op een zo hoog mogelijke snelheid te blijven rijden. Zo kun je aan het eind van de rit eerder uitrollen met de trein. En zo min mogelijk energie gebruiken."

Het volle stroomnet leidt ertoe dat veel woningbouwplannen vooruit worden geschoven of helemaal worden afgeblazen. Toch is er een manier die het mogelijk maakt om nieuwe huizen neer te zetten: netbewust bouwen.

Net als in Utrecht gaat het stroomnet in delen van Noord-Brabant vanaf 1 juli op slot, met als grootste knelpunt de regio Eindhoven. Volgens de provincie verschilt de oorzaak, maar het gevolg is hetzelfde. Vanaf de zomer zijn op sommige plekken geen nieuwe of zwaardere aansluitingen meer mogelijk en krijgt woningbouw geen voorrang meer voor een aansluiting op het net.

Op dit moment wordt in kaart gebracht wat de concrete gevolgen zijn, maar de provincie Noord-Brabant houdt rekening met een grote kans op vertraging in de woningbouw. Brabant wil dat er tot 2030 zo'n 157.000 woningen bij komen en de gemeente Eindhoven wil er daarvan 30.000 voor zijn rekening nemen.

Piekmomenten

Die Eindhovense woningen zijn onder andere bedoeld voor werknemers van chipmachinefabrikant ASML. Dat bedrijf helpt de gemeente financieel om de woningbouw te versnellen. Toch wordt een groot deel van die plannen geraakt door het volle stroomnet, zegt de gemeente.

"Het probleem is dat het energienet overbelast wordt op piekmomenten", zegt sectorbankier bouw Leontien de Waal van ABN Amro. "We doen te veel dingen op hetzelfde moment en door die overbelasting kunnen daar geen nieuwe woningen bij die ook weer op dat net komen."

Volgens De Waal werd er bij het bouwen van woningen lange tijd pas op het laatste moment een aansluiting bij de netbeheerder aangevraagd. Nu het net vol is, moet een projectontwikkelaar die wil bouwen andersom beginnen. "Je moet nu eerst vragen wat kan en mag op een bepaalde plek. In Utrecht en Eindhoven kan er niet zoveel en dus raken plannen op een stapel, tenzij je heel anders gaat bouwen en ervoor zorgt dat er minder stroom op pieken wordt verbruikt of teruggeleverd."

Slimmere oplossingen

"Onze ontwikkelaars zijn genoodzaakt om te kijken naar slimmere oplossingen om de vraag naar stroom terug te brengen", zegt Fahid Minhas, directeur van projectontwikkelaarsvereniging Neprom.

Een van de ontwikkelaars die zoeken naar manieren om het piekverbruik op te vangen, is Heijmans, dat op dit moment op een netbewuste manier woningen bouwt in Eindhoven en IJsselstein.

"Wat we hier doen, is rekening houden met het energienet, door energie lokaal op te wekken met zonnepanelen of een warmtekoude-installatie", zegt Lonneke Zuijdwijk, directeur vastgoed bij Heijmans. Begin vorige maand begon het bedrijf met de bouw van tientallen woningen in Eindhoven, waarbij rekening wordt gehouden met het overbelaste net.

Zo haalt de ontwikkelaar warmte en kou uit de grond, die worden verwerkt door een warmtepomp. Volgens Heijmans is een gezamenlijke warmtepomp minder belastend voor het stroomnet.

"Daarnaast hebben we batterijen en een energie-aansluiting die ervoor zorgt dat je die piekvraag goed kan verdelen", zegt Zuijdwijk. Zo zorgen de woningen voor bijna een derde minder piekbelasting is de bedoeling.

Kijk hier hoe zo'n netbewust gebouwde woning werkt:

"Zo kunnen we toch blijven doorbouwen en we krijgen makkelijker toestemming van de gemeente", zegt Zuijdwijk. Heijmans is al een paar jaar bezig met netbewust bouwen. "Dat houdt in dat je huizen energiezuiniger gaat maken met behulp van slimme apparatuur", zegt De Waal.

Wel brengt deze vorm van bouwen de nodige kosten met zich mee, ziet Minhas van Neprom. "Je maakt een woning wel 10 à 15.000 euro duurder. Je moet namelijk vaak collectieve warmtesystemen (WKO) maken, buurtbatterijen voor opslag en soms ook een lokaal net met een groepscontract. Dat vraagt om extra investeringen." En de bouwsector staat volgens Minhas al flink onder druk door gestegen bouwkosten, loonkosten en de lange bezwaarprocedures.

'Totaalkleurplaat'

Volgens bankier De Waal is netbewust bouwen een deel van de totaaloplossing, maar ze benadrukt dat er meer nodig is om het hele probleem op te lossen.

"Niet alles kan en niet alles kan op ieder moment", zegt Minhas. "Huiseigenaren zijn gewend dat stroom uit het stopcontact vanzelfsprekend is, maar netcongestie vraagt om een andere mindset." Volgens hem is het allerbelangrijkst om als een speer het net uit te breiden.

"Het is een soort totaalkleurplaat, zegt De Waal. "Jaarlijks wordt er slechts 1 procent aan de woningvoorraad toegevoegd door nieuwbouw. De bestaande voorraad moet ook worden verduurzaamd. Daar loop je ook tegen netcongestie aan en daar moeten dus ook oplossingen voor gevonden worden."

Wordt mijn baan straks overgenomen door AI? Het is een vraag die werkenden in allerlei sectoren, overal ter wereld bezighoudt. En hoewel het voor een definitief antwoord nog te vroeg is, wijzen onderzoekers al één mogelijke risicogroep aan: hoogopgeleide starters. Maar is die inschatting wel terecht?

In de Nederlandse media verschenen in de afgelopen maanden alarmerende berichten over het verlies van startersbanen door AI. En ook buitenlandse media winden er geen doekjes om: "Een AI-banenapocalypse dreigt voor afgestudeerden", kopte The New York Times. Nieuwssite Axios koos voor de term "banenbloedbad" en schreef dat AI meer dan de helft van alle startersfuncties kan elimineren.

Allemaal baseren ze zich op dezelfde ontwikkeling: de forse afname van het aantal startersvacatures. Volgens arbeidsmarktonderzoeksbureau Intelligence Group is het aandeel startersfuncties in Nederland gehalveerd in de afgelopen jaren:

Het gaat hierbij vooral om zogenoemde AI-gevoelige banen in de dienstverlening en ict, zoals de advocatuur, marketing, consultancy en softwareontwikkeling.

De redenering dat AI een bedreiging vormt voor starters in deze beroepen, wordt breed gedeeld, ziet econoom Mathijs Bouman. En die is volgens hem niet vergezocht. "Eerder hadden we de ontwikkeling van robots, die het werk in fabrieken overnamen. Maar AI is een innovatie die kennis vervangt. Iemand die net is afgestudeerd heeft veel kennis, maar kan nog weinig in de praktijk. Van deze groep wordt nu gezegd dat AI de taken kan overnemen."

Een somber vooruitzicht voor theoretisch opgeleide jongeren die de komende jaren de arbeidsmarkt betreden. Desondanks zeggen economen dat er nog geen reden is voor apocalyptische conclusies.

Naweeën corona

Ja, het aantal startersvacatures neemt af, maar daarvoor zijn ook andere oorzaken te noemen, zegt Bouman. Bijvoorbeeld de naweeën van de coronapandemie: "Na corona kwam de economie veel sneller op gang dan verwacht, met als gevolg grote personeelstekorten. Nu gaan we weer richting normaal en dat zie je terug in het aantal startersvacatures."

Als het economisch even wat minder gaat, is het voor werkgevers namelijk aantrekkelijker om geen nieuwe mensen aan te nemen, dan om werknemers te ontslaan. De rekening komt dus altijd eerst bij starters terecht, zegt hoogleraar economie Anna Salomons. "De conclusie dat jongeren economisch minder waard zijn, puur omdat het aantal startersvacatures afneemt, is dus heel vreemd."

AI-gebruik door bedrijven

Salomons doet al jaren onderzoek naar de impact van technologische ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Ze is zeer kritisch op de link die veel analisten leggen tussen de opkomst van AI en de afnemende vraag naar starters. Ook het feit dat deze afname sterker is in AI-gevoelige sectoren, zegt volgens haar niet zoveel. "Er zit een groot verschil tussen wat AI in theorie kán en in hoeverre bedrijven het ook gebruiken."

Het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic vroeg aan bedrijven uit verschillende sectoren hoe zij de AI-potentie zien, en wat daarvan al in de praktijk wordt benut:

Salomons verwijst naar een Deens onderzoek waarin de daadwerkelijke inzet van AI door bedrijven wel is meegewogen. Daaruit blijkt dat de afname van het aantal jongerenbanen niet sterker was bij bedrijven die AI op grote schaal inzetten.

AI als zondebok

De econoom benadrukt ook dat bedrijven AI mogelijk aangrijpen als zondebok bij grote ontslagrondes. "In sommige gevallen zal AI daar heus een rol in spelen, maar het is ook handig om het daarop te gooien onder het mom van: 'We moeten met de tijd meegaan.' En dit soort narratieven beïnvloeden hoe mensen denken over de impact van AI."

Dat Nederlanders zich inderdaad zorgen maken, blijkt uit cijfers van het CBS. Driekwart van de volwassenen denkt dat door AI banen zullen verdwijnen. Economen Bouman en Salomons snappen deze zorgen, en beiden verwachten dat de arbeidsmarkt wel degelijk zal veranderen door AI, maar voor doemscenario's is het volgens hen dus nog te vroeg.

Bovendien biedt kunstmatige intelligentie ook oplossingen voor problemen op de arbeidsmarkt, zoals personeelstekorten, zegt Bouman. "We zijn in Nederland niet meer goed in staat om met minder mensen, meer te maken. De productiviteitsgroei is vrijwel stil komen te liggen, vooral in de dienstensector. Een technologische ontwikkeling als deze kan daar een impuls aan geven."

Voor starters heeft econoom Salomons bemoedigende woorden: "De werkende bevolking krimpt, dus we gaan jongeren heel hard nodig hebben. En als we íets weten, is het dat jongeren vooroplopen bij technologische ontwikkelingen. Dus er zullen altijd bedrijven zijn die daar de waarde van inzien."

Na ontslagrondes bij grote techbedrijven als Amazon en Oracle, kondigde ook Meta aan duizenden banen te schrappen. 8000 werknemers van het moederbedrijf achter Instagram, Facebook en Whatsapp moeten weg, ongeveer 10 procent van het totaal. Daarbovenop worden 6000 openstaande vacatures niet gevuld.

De ontslagrondes hebben één ding gemeen: kunstmatige intelligentie (AI). Zo zei de CEO van Amazon recent ongeveer 200 miljard dollar in AI te investeren, in de hoop op die manier marktleider te worden en de toekomstige winst te vergroten.

Meta verwacht dit jaar tussen de 115 en 135 miljard dollar te investeren in nieuwe datacentra. "Dat geld moet ergens vandaan komen en personeel is over het algemeen een grote kostenpost", zegt ING technologie-analist Jan Slijkerman.

Met de investeringen en bijbehorende ontslagen lijkt Meta verwikkeld te raken in een soort AI-wedloop met andere techgiganten. "Het bedrijf zet vol in op AI", zegt Slijkerman. Maar het is de vraag of dat genoeg is. "Bedrijven als Google hebben al enorm veel datacenters. Meta moet een grote inhaalslag maken, om bij te blijven."

Werknemers vervangen

Toch is het volgens Henk Volberda, hoogleraar strategie en innovatie aan de Universiteit van Amsterdam, niet zo gek dat ook Meta investeert in AI. "Alle grote techbedrijven doen het. De afgelopen jaren was AI vooral een belofte, die onder de streep niet altijd tot verhoogde productiviteit leidde. Werknemers gingen wel meer samenwerken met AI, maar AI nam nog nauwelijks taken over. Dat verandert nu."

Volgens Volberda zijn grote techbedrijven inmiddels zo ervaren met het werken met AI, dat het steeds vaker ook echt menselijke taken kan vervangen. "Denk bijvoorbeeld aan het schrijven van codes om websites draaiende te houden of het modereren van een platform als Instagram. Mede daardoor verdwijnen er nu zoveel banen."

Die efficiëntieslag is volgens beursanalist Nico Inberg van beleggerswebsite De Aandeelhouder normaal gesproken goed nieuws voor beleggers. "De kosten gaan omlaag en dus gaat de winst omhoog. Tegelijkertijd staat Meta-CEO Mark Zuckerberg erom bekend dat hij de neiging heeft opeens heel veel geld te investeren terwijl niet altijd duidelijk is wat het oplevert."

Zo stak Zuckerberg een paar jaar geleden veel geld in het ontwikkelen van de Metaverse, een virtuele 3D-omgeving. Dat bleek weinig succesvol. "Zuckerberg ziet vaak overal wel brood in", zegt Inberg. "Dat maakt zijn investeringen ook risicovol. Aandeelhouders zien liever dat hij wat zuiniger met zijn geld omgaat."

Maar deze situatie is wel anders. "Als Meta nu niet investeert in AI, worden ze op de lange termijn ingehaald door andere bedrijven", zegt Inberg.

Meta concurreert bijvoorbeeld met Google en Amazon om advertentie-inkomsten. "Hoe gerichter advertenties zijn, hoe groter de kans dat mensen op de advertenties klikken en iets kopen", zegt Inberg. "Bedrijven adverteren het liefste op platformen die veel verkopen opleveren. En dus loont het om de advertenties te optimaliseren met behulp van AI."

Grote investeringen, weinig zekerheid

Hoe dan ook zijn de grote investeringen risicovol, zegt hoogleraar Volberda. "Meta stond er de afgelopen vijftien jaar financieel gezien goed voor. Zo goed, dat ze geld overhadden dat ze konden investeren in AI. Tegelijkertijd zijn de investeringen die het bedrijf nu aankondigt ongekend. Meta is nog altijd zeer winstgevend, maar om de investeringen te kunnen blijven betalen leent het bedrijf nu zelfs geld."

Daarmee verandert Meta volgens Volberda langzaam van een bedrijf dat eigenlijk alleen een kantoor en computers nodig had om te kunnen functioneren, naar "een soort AI-fabriek die opeens een hele infrastructuur moet uitrollen en beheren. Dat kost bakken geld, terwijl helemaal niet zeker is of ze de AI-wedloop ook echt gaan winnen."

Het lijkt Zuckerberg weinig uit te maken. Meta geeft komend jaar bijna net zoveel geld uit aan AI als de afgelopen drie jaar bij elkaar. Daarnaast werd begin deze maand bekend dat Zuckerberg aan een AI-kloon van zichzelf werkt, die wordt getraind op zijn toon, maniertjes en ideeën over de bedrijfsstrategie.

Maar die is nog niet klaar. Aankondigingen van ontslagen zal Zuckerberg voorlopig toch echt zelf moeten doen.

Duizenden felgroene scooters zo ver als het oog reikt, verlaten op een industrieterrein in het Noord-Hollandse Middenmeer. Ze zijn eigendom van het failliete deelscooterbedrijf Go Sharing dat in november met de noorderzon vertrok.

Het Turkse moederbedrijf BinBin laat gemeenten opdraaien voor de kosten, in sommige gevallen gaat het om honderdduizenden euro's. Dat geld willen gemeenten terug, daarom staan er duizenden scooters in de verkoop en kunnen mensen morgen langskomen op een kijkdag.

Er zitten volgens curator Marc Udink nog enkele honderden scooters in de doos. "Die in de doos zitten, zijn uiteraard nog goed. Daarnaast is een groot gedeelte nog niet 'verhufterd'. Een kleiner gedeelte, dat kan je net zo goed uit mekaar slopen en dan kan je de onderdelen gebruiken", vertelt Udink. Een deel van de veiling loopt woensdag af.

Niet brandveilig

Hollands Kroon, in de kop van Noord-Holland, is een van de schuldeisers van Go Sharing. 3700 elektrische scooters stonden al maanden gestald bij een loods in de gemeente, maar die locatie was niet brandveilig. In de scooters zitten lithiumbatterijen en daarvoor gelden strengere regels. Bij een brand zijn die batterijen namelijk moeilijk te blussen.

In februari vorig jaar, toen het bedrijf nog niet failliet was, deden politie, omgevingsdienst en veiligheidsregio een inval en werden de scooters verplaatst naar een nieuwe locatie, waar ze buiten staan. Daar staan de duizenden scooters tot op de dag van vandaag. Kosten: 614.991 euro. En de teller blijft lopen. Dat gaat niet alleen om de huur van de locatie, maar ook om de beveiligingskosten.

De gemeente draait daar nu voor op, maar zij willen de kosten verhalen op Go Sharing, net als de andere schuldeisers. Curator Udink denkt niet dat het gaat lukken om iedereen te betalen, ook al worden alle scooters verkocht: "Ik heb een sommetje gemaakt en kan zeker niet alle crediteuren betalen."

Voor de gemeente is dat geen grote verrassing. Ze hopen dat op 1 juli de opslag leeg staat en daarmee de kosten ook kunnen stoppen. "De veiling is een noodzakelijke stap, maar het is nog te vroeg om iets te zeggen over het uiteindelijke resultaat", laat de gemeente in een reactie weten.

Go Sharing kwam in 2019 op de Nederlandse markt. Binnen een korte tijd waren de scooters in zeker 45 steden te huur. Een deelscooter werkt vrij simpel: je huurt de scooter via een app, betaalt per minuut en kunt hem achterlaten waar en wanneer je wil. Gemeenten werkten in het begin graag mee aan de plannen, omdat het een oplossing kan zijn om de auto uit de binnenstad te weren.

Maar in 2022 trok het deelscooterbedrijf zich weer terug uit tientallen steden. Het bedrijf stond op de rand van faillissement omdat de scooters niet in alle steden rendabel waren, maar Go Sharing werd gered door een Turks deelscooterbedrijf: BinBin. Een groot bedrijf in Turkije dat ook beursgenoteerd is.

Schulden ontlopen

BinBin bleef eigenaar tot 1 mei 2025. Toen is Go Sharing weer verkocht, dit keer aan het Nederlandse Bezorgmaat b.v. Volgens de curator is het een "klassieke katvangerconstructie": het moederbedrijf koppelde het verlieslatende Go Sharing af en vertrok uit Nederland, om op die manier de schulden te ontlopen.

De curator zegt dat hij BinBin er "niet mee weg laat komen". Ubink heeft nog geen contact gekregen met de BinBin-eigenaren. "Hier is het laatste woord niet over gezegd. Ze reageren niet op e-mails, aangetekende brieven en deurwaarders. Ze denken: laten ze er lekker in zakken in Nederland. Maar we gaan dat geld terughalen", zegt hij stellig. "Ik zou ook niet rustig slapen als ik hen was."

Het hele management bij Go Sharing was volgens de curator "een grote rotzooi". De administratie was niet op orde en het is ook niet duidelijk waar alle scooters staan. Zo bleek een dochterbedrijf van Go Sharing in Spanje nog 7000 scooters te hebben. De curatoren zijn bezig om de bestuurder van het Spaanse dochterbedrijf te ontslaan en nieuwe bestuurders aan te stellen, die dan de scooters weer kunnen verkopen.

BinBin heeft niet gereageerd op vragen van de NOS.

Basisartsen die bij het UWV in Amsterdam tot verzekeringsarts worden opgeleid, hebben te maken met een angstcultuur. Ook is de werkdruk te hoog. Dat zeggen betrokkenen tegen EenVandaag en het AD.

"Uit alles blijkt dat hier sprake is van een angstcultuur en intimidatie. We hebben regelmatig huilende collega's op de werkvloer en een schreeuwende regiearts", zegt een leidinggevende van de uitkeringsinstantie tegen EenVandaag.

"De opleiding staat onder druk en de productie gaat voor", aldus een verzekeringsarts in opleiding. Door die productiedruk voelen de artsen zich onveilig en neemt het werkplezier af. "We moeten overleven. Het is een regime."

Ook problemen op andere locaties

EenVandaag zegt dat het met een grote groep basisartsen van het UWV heeft gesproken. Ze deden hun verhaal anoniem, omdat ze bang zijn voor represailles van de UWV-leiding. De verhalen worden bevestigd door documenten die de redactie onder ogen kreeg.

Mirko Bal van de beroepsvereniging voor UWV-artsen Novag kent de geluiden ook, zegt hij tegen de NOS. "We hebben gesproken met een heel grote groep artsen uit Amsterdam, dat daar flinke problemen zijn wat betreft de veiligheid van het opleidingsklimaat en dat ze zich onvoldoende kunnen uitspreken over de kwaliteit van de opleiding en dat veiligheidsklimaat."

Wachtlijsten wegwerken

UWV-artsen beoordelen in hoeverre werknemers die langer dan twee jaar ziek zijn arbeidsongeschikt zijn en of ze een WIA-uitkering kunnen krijgen. Al enige tijd kampt de organisatie met een tekort aan artsen. Om de wachtlijsten weg te werken worden ook verzekeringsartsen in opleiding ingezet. De verzekeringsartsen in opleiding doen feitelijk de helft van het werk, aldus EenVandaag.

"Wat daarbij uit het oog verloren wordt is dat deze collega's bezig zijn met het vak te leren en ze daar natuurlijk ook tijd en ruimte voor nodig hebben", aldus Bal. "Cliënten hebben recht op een zorgvuldige beoordeling. Daarvoor zal je toch het vak goed moeten leren voordat je die beoordelingen ook echt op een zorgvuldige wijze kunt doen."

Stoppen met de opleiding kunnen deze artsen niet zo eenvoudig. "In de studieovereenkomst die met het UWV getekend moet worden, staat dat artsen de studiekosten moeten terugbetalen als ze voortijdig stoppen met de opleiding of binnen twee jaar na het afronden weggaan. Dat kan oplopen tot 70.000 euro."

Verscherpt toezicht

Het UWV stond al onder verscherpt toezicht van de toezichthouder voor geneeskundige vervolgopleidingen RGS. Naar aanleiding van de signalen over de angstcultuur stelt deze commissie een nieuw onderzoek in, niet alleen bij het UWV in Amsterdam maar ook bij andere UWV-vestigingen.

In het uiterste geval kan de uitkomst zijn dat het UWV zijn bevoegdheid om basisartsen tot verzekeringsarts op te leiden kwijtraakt. Dat zou betekenen dat de artsen in opleiding niet meer beschikbaar zijn voor het wegwerken van de wachtlijsten.

Reactie UWV en minister

In een reactie erkent het UWV dat de werkdruk hoog is. "Er wachten te veel mensen te lang op een beoordeling die hoort bij een WIA-uitkering. Hierdoor zitten tienduizenden mensen in onzekerheid en neemt de druk op medewerkers toe."

In de reactie zegt het UWV ook dat het de signalen over een onveilig werkklimaat zeer serieus neemt. Er zijn al gesprekken gevoerd met de betrokken medewerkers, Novag, de ondernemingsraad en het management "want verbeteringen zijn altijd nodig".

Minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zegt de signalen over de angstcultuur en werkdruk zeer serieus te nemen. "Ik begrijp dat het UWV heeft aangekondigd dat ze dit grondig gaan onderzoeken. Dat is een goede zaak", zegt hij tegen EenVandaag. Hij heeft de raad van bestuur opdracht geven om een plan op te stellen voor verbetering van de organisatiecultuur.

Steeds meer eigenaren van vakantiehuisjes zetten deze in de verkoop. Vorig jaar werden 2700 zogenoemde recreatiewoningen te koop gezet. Dat is het hoogste aantal in de afgelopen vijftien jaar, zo blijkt uit nieuwe cijfers van de makelaarsvereniging NVM.

Vooral beleggers die eerder hun geld staken in een vakantiehuisje willen hier nu vanaf. Dit komt volgens de NVM door de aanpassingen van belastingen in box 3. Hierdoor moet er onder meer hogere btw worden afgedragen op verhuur, terwijl er ook nog een fictief rendement wordt geheven.

De vraag verschuift daardoor van beleggers naar particuliere kopers die de woning zelf (deels) willen gebruiken, zo merken de NVM-makelaars.

Kritische kopers

Toch lukt het beleggers niet om hun recreatiewoning makkelijk te verkopen. Gemiddeld staat een huisje 84 dagen in de verkoop, waar dit normaal gemiddeld 32 dagen is. Ook krijgen ze minder dan gevraagd. Kopers krijgen hun vakantiewoning gemiddeld voor een bedrag dat 3,4 procent onder de vraagprijs ligt.

Dat komt volgens de NVM omdat particulieren een stuk kritischer zijn geworden. Ze willen kortom waar voor hun geld, ook omdat kopers dit voornamelijk met eigen spaargeld doen.

"De recreatiewoning wordt weer vaker gekocht vanuit emotie en gebruik, minder vanuit rendement", zegt Anneke Haak-Bronsema, bestuurslid NVM Wonen. "Kopers nemen weer de tijd en onderhandelen scherper. Dat is gezond, maar vraagt ook realisme van verkopers."

Permanente bewoning?

Tegelijk wachten veel particulieren ook op de mogelijkheid om permanent in een vakantiehuisje te kunnen wonen. "Duidelijkheid vanuit de overheid is essentieel om vertrouwen te behouden", vindt Haak-Bronsema.

Permanente bewoning van vakantiehuisjes wordt gezien als oplossing voor het tekort aan woningen, bijvoorbeeld voor ouderen. Toch ziet niet elke gemeente dit zitten. Haak-Bronsema vindt dat gemeenten meer maatwerk moeten toepassen met het toestaan van permanent wonen in een recreatiehuisje.

Overigens zijn er landelijk verschillen in de koop en verkoop van recreatiewoningen. In Zeeland worden veel huisjes aangeboden en dalen de prijzen het scherpst. Op de Waddeneilanden liggen de prijzen juist op een record.

Er komt meer ruimte om geld terug te krijgen voor mensen die zijn opgelicht door criminelen die zich voordoen als medewerker van een bank. Voorheen kregen slachtoffers weinig tot niets terug wanneer zij de voorschriften om veilig te bankieren hadden genegeerd, zoals het delen van een pincode. Maar het klachteninstituut Kifid zegt nu dat banken vaker het voordeel van de twijfel moeten geven aan rekeninghouders.

Banken waarschuwen in hun veiligheidsvoorschriften dat klanten nooit hun bankpas, pincode of inloggegevens mogen delen met iemand anders. Wie dit wel doet is grof nalatig.

Het Kifid wijst er echter op dat bij bankhelpdeskfraude slachtoffers op ernstige wijze kunnen worden gemanipuleerd en onder druk gezet. Zij denken dan contact te hebben met een echte bankmedewerker en slaan daarom de veiligheidseisen in de wind. Een gedupeerde die dat kan aantonen, moet voortaan toch worden vergoed door hun bank.

50.000 euro weg

De doorbraak kwam nadat een slachtoffer van bankhelpdeskfraude naar het Kifid was gestapt. De klant was getrapt in een mail van een fraudeur die vroeg om voor de klantveiligheid "de validatie van haar bankrekening af te ronden" door op een website alle gegevens in te vullen.

De oplichter belde vervolgens op om de 6-cijferige beveiligingscode op te vragen. Daardoor kon de app van de bank op een tweede telefoon worden geactiveerd, waarna vervolgens ruim 50.000 euro van een spaarrekening werd weggeschreven naar een cryptoplatform en een Spaans bankrekeningnummer.

Toen de klant ontdekte te zijn opgelicht kon zij haar bank Bunq pas de volgende dag bereiken. Die probeerde het geld nog tevergeefs terug te krijgen

Omdat de rekeninghouders hun passen en veiligheidscodes hadden afgegeven, hadden de klant het recht verspeeld om de schade terug te krijgen. Bunq bood uit coulance nog wel aan om 70 procent van het gestolen geld te compenseren. Daarop stapte de klant naar het Kifid.

"Niet juist"

Het Kifid vindt nu dat de manipulatie zó verfijnd is dat er niet gesproken kan worden van nalatigheid. "De consument heeft niet grof nalatig gehandeld maar is slachtoffer geworden van oplichting", zo luidt het oordeel.

Het klachteninstituut vindt namelijk dat de bank alerter had kunnen zijn op de vreemde afschrijvingen. En ook dat het omzetten van een spaarrekening naar een betaalrekening om het geld vervolgens over te boeken te snel ging. Door dit te vertragen had dit kunnen worden voorkomen.

Omdat het Kifid vindt dat de rekeninghouder niet frauduleus of opzettelijk heeft gehandeld, krijgt zij het volledige gestolen geld terug van de bank. In het vervolg geldt die coulance ook voor nieuwe slachtoffers die in paniek overtuigd zijn dat zij met een echte bankmedewerker contact hebben.

Eerder vertelde een slachtoffer van helpdeskfraude zijn verhaal aan de NOS:

Correctie

In een eerder versie werd verwezen naar een zaak van twee slachtoffers die reageerden op een nep-sms. De zaak van het Kifid betreft een nieuwe zaak. De uitspraken in deze oude zaken worden niet met terugwerkende kracht gecorrigeerd.

Nederlandse pensioenfondsen hebben last van de oorlog in de Perzische Golf. Door de onrust daalde de dekkingsgraad van ambtenarenpensioenfonds ABP in het eerste kwartaal van dit jaar naar 119,9 procent. Eind vorig jaar stond de dekking van het grootste pensioenfonds van Nederland nog op 123,5 procent.

Dit betekent dat het pensioenfonds wat minder geld in kas heeft om nu en in de toekomst pensioenen uit te keren. Met de dekkingsgraad ruim boven de 100 staat die wel ruim in de plus.

Bestuursvoorzitter Harmen van Wijnen spreekt van "een lastig eerste kwartaal", waarbij de pijn hem vooral in de laatste maand zat. "Januari en februari waren goede beleggingsmaanden. Maar het nieuws over de oorlog in Iran leidde tot dalingen op financiële markten. Rust en veiligheid in de wereld zorgen voor betere beleggingsresultaten voor het pensioen."

Wat is de dekkingsgraad?

De dekkingsgraad van een pensioenfonds geeft aan of pensioenen van nu en in de toekomst uitbetaald kunnen worden. 100 procent betekent dat voor elke euro aan pensioenverplichtingen ook een euro in kas is. Onder de 100 betekent een tekort en meer dan 100 wil zeggen dat er genoeg geld is.

Bij een te lage dekkingsgraad moet het pensioenfonds de uitkering verlagen. Als de dekkingsgraad hoog genoeg is, kunnen de pensioenuitkeringen verhoogd worden.

Door onrust op de beurzen leed ABP een half procent verlies op alle beleggingen. Ook de dalende rente speelt een rol in het afnemen van de dekkingsgraad.

Pensioenfondsen gebruiken de rente op de financiële markten om te berekenen hoeveel geld ze in kas moeten hebben om alle pensioenen uit te keren. Als de rente hoger staat, is er minder vermogen nodig om tot een bepaald bedrag te komen. Bij een lagere rente is er dan dus meer nodig. De pensioenverplichtingen van ABP stegen naar 445 miljard euro.

Metaalfonds

Ook metaalfonds PME had in de eerste drie maanden last van de dalende koersen op de financiële markten. Het fonds voor bijna 630.000 deelnemers uit de metaal- en techindustrie behaalde met 0,3 procent nog een kleine winst. Toch daalde de dekkingsgraad van PME van 125,3 procent naar 121,5 procent.

Net als ABP moest ook PME zich indekken voor de gedaalde rente. "Door de renteafdekking in het afgelopen kwartaal verder te verhogen, voorkomen we dat de pensioenen van onze deelnemers vlak voor de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel onnodig kwetsbaar worden voor de grillen van de wereldmarkt", zegt bestuursvoorzitter Alae Laghrich.

Nieuwe stelsel

ABP stapt begin volgend jaar over naar het nieuwe pensioenstelsel. Vanwege een regeling kon het fonds daardoor de pensioenen dit jaar flink verhogen. Daarvoor is een dekkingsgraad van minimaal 110 procent nodig. Anders is een extra verhoging dan niet mogelijk.

Vooralsnog gaat Van Wijnen er van uit dat dit lukt. Wel is de aanhoudende onrust een punt van zorg. "Op dit moment is de dekkingsgraad van 119,1 procent hoog genoeg. We houden dit goed in de gaten naar het moment van overstappen toe."

Waan van de dag

Ook PME-bestuurder Laghrich maakt zich vooralsnog geen grote zorgen. Hij benadrukt dat de financiële markten ook snel kunnen herstellen als de rust zou terugkeren in de Perzische Golf.

"Op moment van publicatie van dit bericht is onze dekkingsgraad alweer gestegen naar ongeveer 125 procent. Het laat de huidige realiteit zien, waarbij uitschieters naar boven en beneden wat vaker voorkomen. We laten ons nooit leiden door de waan van de dag, maar deze volatiliteit benadrukt wel waarom we onze reserves nu beschermen."

Fondsen die met de jaarwisseling al zijn overgestapt naar het nieuwe pensioenstelsel komen vandaag niet met hun dekkingsgraden. Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT) en Bpf Bouw en Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) stellen dat hun dekkingsgraden geen grote rol meer spelen nu deelnemers individuele pensioenpotjes hebben.

Zij zeggen wel "op een later moment" met informatie te komen over hun resultaten en ontwikkelingen.

Het gaat in Nederland vaak over de problemen op het stroomnet, maar een aansluitstop zoals er op 1 juli in de regio Utrecht komt, is nieuw. Voor bedrijven en huishoudens zit een nieuwe of zwaardere aansluiting er daar voorlopig niet in. Waardoor komt het? En wat staat Nederland nog meer te wachten?

Wat betekent het dat het stroomnet vol is?

Nederland heeft geen gebrek aan stroom. Alleen lukt het niet de opgewekte stroom te transporteren naar huizen, fabrieken en andere plekken waar deze wordt gebruikt. De stroomkabels en -stations hebben niet altijd genoeg ruimte om de opgewekte stroom van A naar B te verplaatsen. Netbeheerders noemen dit 'netcongestie' en vergelijken het met files op de snelweg.

Gedurende de dag verschilt de drukte op het stroomnet, net als op de snelweg. Het grootste deel van de tijd is er genoeg ruimte, maar vooral 's ochtends en 's avonds is er een piek. Mensen gebruiken massaal stroom omdat ze koken, lampen aandoen en de vaatwasser laten draaien.

Ook hebben steeds meer Nederlanders warmtepompen, inductiekookplaten en elektrische auto's. Het stroomverbruik in Nederland is niet omhoog gegaan, maar het gebruik gebeurt wel meer in de pieken.

In de video zie je meer over de oorzaken van het overvolle net:

Wie heeft er last van het volle stroomnet?

Het stroomnet is niet overal even vol; de ene regio heeft er meer last van dan de andere. Al jaren komen bedrijven en instellingen die een zware aansluiting willen op een wachtlijst. Ze moeten wachten tot er weer plek is. Vanaf 1 juli is Utrecht de eerste regio waar alle aanvragen, groot én klein, op een wachtlijst komen.

De aansluitstop raakt ook de verduurzamingsplannen van mensen, zoals die van Utrechter Joop Oude Lohuis. "De cv-ketel is ongeveer 18 jaar oud, dus die is aan vervanging toe", vertelt hij. Het liefst zou hij een warmtepomp plaatsen, maar dat wordt met de aankondiging van gisteren een lastig verhaal.

Oude Lohuis ziet de aansluitstop als een beperking van zijn keuzevrijheid. "Heel vervelend en ook frustrerend, want ik vind verduurzaming hartstikke belangrijk."

Ook bij tuincentrum Steck aan de noordrand van Utrecht zijn er zorgen. Het bedrijf wil de bestaande stroomaansluiting uitbreiden, maar netcongestie maakt dat een stuk ingewikkelder. "Het hing al als een donkere wolk boven ons hoofd, maar het wordt sinds gisteren een stuk duidelijker, in negatieve zin", zegt eigenaar Bob Scherrenberg.

Kunnen er nog nieuwe huizen worden gebouwd?

Een aansluitstop op het stroomnet betekent slecht nieuws voor projectontwikkelaars die voor woningen nog een aansluiting moeten aanvragen. Nieuwe woningbouwprojecten kunnen niet opstarten.

De gemeente Utrecht streeft ernaar om elk jaar 3000 woningen te bouwen. Tot 2030 stonden er 24.000 woningen op de planning, maar een groot deel van die plannen dreigt dus in het water te vallen. En dit geldt alleen nog maar voor de gemeente Utrecht. De totale omvang van de problemen is nog groter.

"We weten het al langer, maar toch is het een grote teleurstelling voor iedereen die een huis zoekt", zegt Fahid Minhas. Hij is directeur van brancheorganisatie voor projectontwikkelaars Neprom.

Hij wijst op de optie om "netbewuster" te gaan bouwen. Dan houden ontwikkelaars bij de bouw rekening met de beperkte capaciteit op het net. Maar dat kost volgens Minhas veel geld en maakt huizen dus (nog) duurder.

Hoe lang gaat de aansluitstop duren?

De netbeheerders en overheid proberen op allerlei manieren ruimte te maken op het stroomnet. Door batterijen en gasgeneratoren te plaatsen kan er lokaal stroom worden geleverd tijdens pieken. Dan is er dus geen netstroom nodig. Zo kun je meer huizen en bedrijven aansluiten zonder dat het net overbelast raakt.

Ook worden mensen verleid om meer stroom te gebruiken buiten de piekmomenten. Dat kan door de instelling van apparaten te veranderen of het tarief af te laten hangen van de drukte. Verder zoeken netbeheerders meer en meer de grenzen op van het net. Dat vergroot wel de kans op storingen.

Elk halfjaar wordt in Utrecht gekeken of er genoeg ruimte is om de aansluitstop te beëindigen, maar het is niet de verwachting dat dit snel mogelijk is. Ondertussen wordt er druk gewerkt aan het bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations in Breukelen en Utrecht. Dat zou fors meer ruimte opleveren op het net. Maar die zijn pas op zijn vroegst in 2031 klaar.

Blijft het bij Utrecht?

Dit is zeker niet de enige regio die kampt met een vol stroomnet. In grote delen van Nederland komen bedrijven en instellingen die een zware aansluiting willen nu al op een wachtlijst. Vervolgens moeten ze wachten tot er weer plek is. Vanaf 1 juli gelden er nieuwe regels waarbij sommige klanten voorrang kunnen krijgen als er weer ruimte te vergeven is.

Utrecht is wel de eerste regio waar de problemen zo groot zijn dat er zelfs geen ruimte is om kleine verbruikers aan te sluiten; ook die komen straks op een wachtlijst. Netbeheerders en de overheid doen alles om te voorkomen dat deze situatie in meer regio's ontstaat, maar het is nog te vroeg om te zeggen of ze dit kunnen voorkomen.

Nederlanders maken zich zorgen over hun persoonlijke financiën en vinden dat het geen gunstige tijd is voor grote aankopen, meldt het CBS. Het consumentenvertrouwen zakte deze maand van -30 in maart naar -44 in april, "uitzonderlijk veel", zegt het statistiekbureau zelf.

Het vertrouwen is al sinds 2019 negatief. Toch betekent dat niet meteen dat mensen ook daadwerkelijk minder geld uit geven, blijkt uit data van ING. Afgelopen maand daalde het consumentenvertrouwen ook al, maar dat is niet terug te zien in de uitgaven van huishoudens.

Het consumentenvertrouwen is een getal dat uitdrukt hoe optimistisch of pessimistisch consumenten zijn over hun eigen financiën en de Nederlandse economie in zijn geheel. Een 0 betekent dat op dat moment de ene helft van de bevolking positief is, en de andere helft negatief.

Mooi weer

De brandstofprijzen zijn in maart flink gestegen, maar dat heeft mensen er niet toe aangezet om minder te gaan tanken, komt naar voren uit de cijfers van ING. Deze uitgaven worden door de bank gezien als noodzakelijk. ING zag ook dat huishoudens in dezelfde maand meer geld uitgaven aan kleding en restaurants.

"Terwijl je toch zou denken dat mensen die meer kwijt zijn aan de pomp, terughoudender zijn met dit soort uitgaven", zegt hoofdeconoom bij ING, Bert Colijn.

Het kan ook te maken hebben met het mooie weer in maart. Het was zonovergoten, droog en uitzonderlijk zacht voor de tijd van het jaar, aldus het KNMI. "Beter weer om te shoppen en uit eten te gaan, maar dat dit een rol zou kunnen spelen geeft al aan dat mensen hun uitgaven niet volledig uitstellen", zegt Colijn.

Sinds 2023 zijn huishoudens wel meer gaan sparen, blijkt uit de spaarquote, het percentage van het inkomen dat huishoudens sparen. In dat jaar lag het rond de 15 procent en op dit moment ligt het rond de 17,5 procent.

"Dat dit is gestegen geeft wel aan dat huishoudens voor de zekerheid liever een kleine buffer aanhouden, omdat ze bijvoorbeeld niet weten hoe lang de oorlog in het Midden-Oosten nog aan blijft houden", aldus Colijn.

Grotere taart

Maar omdat de meeste lonen na 2023 flink zijn gestegen, hebben consumenten ook meer te besteden. "De totale taart is voor werknemers gewoon groter geworden", zegt Colijn over de verhouding tussen inkomsten en uitgaven. "Als je een kleiner stukje van die taart uitgeeft kan het zijn dat je nog steeds wel meer uitgeeft in absolute getallen".

Toch zegt het cijfer wel iets over de turbulente tijd waarin we leven. Het CBS ziet dat de koopbereidheid van consumenten deze maand verder daalde, van -15 naar -26. Consumenten vinden het geen gunstige tijd om grote aankopen te doen.

"Het consumentenvertrouwen kan een nuttig signaal zijn in hele heftige tijden, maar zegt lang niet alles over hoe de economie ervoor staat", zegt hoogleraar Robert Dur van de Erasmus School of Economics.

Mensen lezen in de media over voorspellingen dat de hoge brandstofprijzen ook gaan zorgen voor duurdere boodschappen. "Dat draagt eraan bij dat de consument behoorlijk somber is geworden, terwijl ze het zelf niet zo slecht hoeven te hebben", zegt Dur.

Appeltje voor de dorst

Dur: "Nu is het zeker niet zo dat we elkaar allemaal in de put praten. Consumenten kiezen ervoor een appeltje voor de dorst op te bouwen om de onzekere toekomst tegemoet te gaan, maar dit gaat niet meteen tot een economische crisis leiden."

Geen reden voor paniek dus. Hij gaat zich pas zorgen maken als de werkloosheid ook stijgt, maar daar is nog geen sprake van.

Een jaar nadat de accountant van Holland Casino waarschuwde voor het voortbestaan, heeft Holland Casino toch weer winst gemaakt. Over 2025 bleef er onderaan de streep een winst van ruim 28 miljoen euro over. Een jaar eerder dreigde de casinoketen nog in acute geldnood te komen na een verlies van ruim 10 miljoen euro.

Om dit te voorkomen greep Holland Casino een jaar geleden hard in. Op het hoofdkantoor vond een grote reorganisatie plaats. Mede daardoor werkten er in 2025 195 mensen minder dan het jaar ervoor. Ook werden de panden met bijbehorende grond van de casino's in Zandvoort en Groningen verkocht. Bestuursvoorzitter Petra de Ruiter spreekt daarom in de jaarcijfers van "een bewogen jaar".

Tegelijk waarschuwt zij dat Holland Casino ondanks de winst van vorig jaar nog niet uit de problemen is. "Deze resultaten geven ons lucht, maar we zijn er nog niet", zegt zij. De Ruiter wijst naar de aangekondigde tweede verhoging van de kansspelbelasting: naar 37,8 procent. "2026 zal opnieuw vragen om focus en discipline."

Omzet

Vorig jaar kwamen er iets meer bezoekers een gokje wagen bij Holland Casino. Met 140 euro per bezoek gaven zij 8 euro meer uit dan in 2024. Dat leverde ook een iets hogere omzet op. Wel verhoogde Holland Casino vorig jaar de entreegelden en werd iets minder vaak uitgekeerd omdat voor enkele nieuwe spellen de winstkansen "gering werd verlaagd". Ook investeert het concern veel in online gokken, om de concurrentie op internet bij te benen.

Door het ingrijpen van het bestuur is de accountant nu minder pessimistisch over de toekomst. Waar de accountant vorig jaar in het jaarverslag nog waarschuwde voor dreigende liquiditeitsproblemen, geven de cijfers van 2025 "vertrouwen op duurzame voortzetting" van het bedrijf.

Ook uitzendbureau Randstad heeft last van de economische onzekerheid door geopolitieke spanningen. De omzet daalde in de eerste drie maanden van dit jaar met 3 procent en kwam uit op 5,5 miljard euro. Dit is de dertiende keer op rij dat de kwartaalomzet van Randstad lager uitvalt.

Vooral de opbrengsten in onze buurlanden België, Duitsland en Frankrijk daalden in het eerste kwartaal. In Nederland groeide de omzet wel licht, met 1 procent. Dat komt volgens het bedrijf voornamelijk door de vraag naar personeel in de zorg in Nederland. Randstad levert mede door de overname van Zorgwerk veel uitzendkrachten voor deze sector.

Bestuursvoorzitter Sander van 't Noordende spreekt toch van een "positieve start" van 2026 voor Randstad. Hij wijst naar de groei van een kleine halve procent voor het merendeel van de activiteiten van het uitzendconcern, bijvoorbeeld via de lancering van zogenoemde digitale marktplaatsen voor uitzendkrachten: "Dat geef ons vertrouwen voor het jaar".

Het bedrijf is actief in 39 landen en daarmee 's werelds grootste uitzendbureau. Toch heeft ook Randstad, net als andere uitzenders, al jaren last van tegenvallende resultaten. De vraag naar uitzendkrachten loopt al langere tijd terug, merkte Randstand vorig jaar.

De oorlog in het Midden-Oosten raakt inmiddels ook het vertrouwen van Nederlandse consumenten. Vanwege zorgen over stijgende prijzen, bijvoorbeeld aan de pomp, stellen steeds meer mensen grote aankopen uit. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het CBS meet elke maand het vertrouwen van consumenten in hun financiële situatie in het komende jaar. Dit vertrouwen daalde in april hard. De daling was zelfs de grootste sinds het gekelderde consumentenvertrouwen uit 2020. Dat was tijdens de uitbraak van het coronavirus.

Gezakt naar -44

Bij een neutraal consumentenvertrouwen staat de stand van de meting van het CBS op nul. Op dat moment is de ene helft van de bevolking positief, de andere helft negatief. In januari 2000 bereikte de stemming met +36 de hoogste stand ooit. Gemiddeld lag het consumentenvertrouwen de afgelopen twintig jaar op -11.

De laatste jaren is het consumentenvertrouwen chronisch laag en dat heeft volgens Frank Notten, econoom bij het CBS, verschillende oorzaken. "De coronacrisis, daarna de inval in Oekraïne, en de hoge energieprijzen. Hierdoor haalde het consumentenvertrouwen in september 2022 een historisch dieptepunt van -59."

Nu zakte het vertrouwen van -30 in maart naar -44 in april. "Dat is echt uitzonderlijk veel", zegt Notten. Het is de op een na grootste daling sinds het CBS is begonnen met het bijhouden hiervan, in april 1986.

Patroon

Het consumentenvertrouwen lijkt mee te bewegen met het geopolitieke nieuws. "Sinds Trump aan de macht is, volgt het nieuws elkaar snel op en het consumentenvertrouwen lijkt dit patroon te volgen." Bij het CBS kunnen ze niet exact aangeven waarom mensen nú negatiever zijn geworden.

"De onzekerheid rondom Groenland, de zogenoemde 'Liberation day' van Trump, de oorlog in het Midden- Oosten. Dat zijn allemaal momenten dat je het vertrouwen opeens ziet dalen", aldus Notten.

Hand op de knip

Consumenten maken zich tegenover de onderzoekers van het CBS zorgen over hun portemonnee en vinden het daarom nu geen goed moment om grote aankopen te doen. "Boodschappen heb je altijd nodig en op grotere aankopen kun je makkelijker bezuinigen", zegt Notten.

Doorgaans is een grote daling van het consumentenvertrouwen daarom een opmaat voor een stilvallende economie. Het kan ook weer snel omslaan. In coronatijd verbeterde het vertrouwen na twee maanden, onder meer door de financiële steun tijdens de lockdowns.

Lufthansa schrapt tot en met oktober 20.000 korteafstandsvluchten om brandstof te besparen. Dat komt overeen met ongeveer 40.000 ton kerosine, waarvan de prijs sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten is verdubbeld.

Het exacte plan wordt eind deze maand gepresenteerd, maar de eerste aanpassingen zijn al doorgevoerd. Zo zijn 120 dagelijkse Europese vluchten van dochteronderneming CityLine uit het schema gehaald.

CityLine

Het was al langer bekend dat Lufthansa CityLine in 2028 wilde opdoeken om kosten te besparen, maar dat is nu versneld gebeurd. Lufthansa meldt het opheffen van CityLine te hebben vervroegd vanwege de hoge brandstofprijzen en de lasten die het bedrijf zegt te moeten dragen als gevolg van de arbeidsconflicten.

In de laatste maanden legde het personeel van de luchtvaartmaatschappij diverse keren het werk neer. Piloten en cabinepersoneel eisten een betere pensioenregeling, een nieuwe cao en een sociaal plan voor het cabinepersoneel van CityLine.

De routes van Frankfurt naar Bydgoszcz en Rzeszów (Polen) en Stavanger (Noorwegen) zijn tijdelijk uit het vluchtschema gehaald. Verbindingen vanuit hubs van de Lufthansa Group in Zürich, Wenen, Brussel en Rome worden uitgebreid. Passagiers behouden daardoor toegang tot het wereldwijde routenetwerk, met name tot langeafstandsvluchten.

Voorraden

Vandaag kwamen de Europese ministers van Transport bijeen om plannen te bespreken om een tekort aan kerosine te voorkomen. Het Internationaal Energieagentschap waarschuwde onlangs dat Europa nog voor minder dan zes weken aan kerosine in voorraad heeft.

De Europese Commissie maakt woensdag plannen bekend om de voorraden vliegtuigbrandstof beter te monitoren en over de lidstaten te verdelen.

KLM

Ook andere luchtvaartmaatschappijen over de hele wereld proberen de hoge brandstofkosten te compenseren. Zo hebben onder meer Delta Airlines, Cathay Pacific, AirAsia X en Air New Zealand aangekondigd routes te schrappen om brandstof te besparen.

KLM schrapt de komende maand tachtig retourvluchten. Het gaat om vluchten binnen Europa waar de luchtvaartmaatschappij meerdere keren per dag op vliegt, zoals Londen en Düsseldorf.