Multinationals hebben 449 miljoen euro aan minimumbelasting betaald over het jaar 2024, toen Nederland die nieuwe belasting invoerde. Dat staat in een antwoord van staatssecretaris Eerenberg van Financiën op Kamervragen. Bij de invoering van de minimumbelasting was de verwachting dat die Nederland uiteindelijk jaarlijks zo'n 466 miljoen zal opleveren.

Meer dan 140 landen wereldwijd hebben een paar jaar geleden afgesproken dat als multinationals in een bepaald land minder dan 15 procent belasting betalen over hun winst, dat land extra belasting mag heffen om wel tot die 15 procent te komen. Zo willen ze ervoor zorgen dat grote bedrijven minder belasting kunnen ontwijken.

Heeft een onderneming bijvoorbeeld een moederbedrijf in Nederland en een dochterbedrijf op de Bahama's en betaalt het daar maar 10 procent winstbelasting, dan mag Nederland die 5 procent alsnog innen. De regel geldt alleen voor grote bedrijven met een wereldwijde omzet van 750 miljoen euro of meer.

Bedrag kan nog veranderen

Tot nu toe hebben zo'n 200 multinationals in Nederland in totaal 449 miljoen aan minimumbelasting betaald over 2024. In principe hadden bedrijven tot eind augustus dit jaar de tijd om aangifte te doen en te betalen. Maar vanwege technische problemen bij de Belastingdienst is dat verlengd tot eind deze maand. Het bedrag kan dus nog stijgen.

Daar staat tegenover dat bedrijven ook nog bezwaar kunnen indienen, waardoor het bedrag weer kan dalen. Volgens staatssecretaris Eerenberg zijn er al enkele bezwaren ingediend.

Hoeveel de bedrijven over 2025 moeten betalen is nog onduidelijk. Want ze hebben daarvoor nog lang de tijd, tot eind mei 2027.

Ook in Nederland 'te weinig'

Opvallend is dat zo'n 129 miljoen van de 449 miljoen euro moest worden betaald omdat bedrijven in Nederland zelf 'te weinig' winstbelasting betaalden. Nederland heeft een winstbelasting van 19 procent over de eerste 200.000 euro en 25,8 procent over alles daarboven. Hoger dus dan dat minimum van 15 procent.

Maar er zijn speciale regelingen waardoor bedrijven toch onder de 15 procent uit kunnen komen. Zoals de zogeheten innovatiebox. Voor alle winst die een bedrijf maakt met innovatieve activiteiten betaalt het maar 9 procent winstbelasting. Het bedrijf moet dan wel een 'stempel' van de overheid krijgen dat bepaalt dat de activiteit echt innovatief is.

En voor de zeescheepvaart is er de zogeheten tonnageregeling. Rederijen betalen daarbij geen belasting over hun daadwerkelijke winst, maar over het netto laadvermogen van hun schepen. Ook daardoor kan de winstbelasting onder de 15 procent uitkomen.

Volgens staatssecretaris Eerenberg is die binnenlandse bijheffing "slechts van toepassing op een heel beperkt aantal belastingplichtigen en de bijheffingen zijn over het algemeen beperkt in omvang".

Meer landen volgen

Hoe de inkomsten van de minimumbelasting zich de komende jaren zullen ontwikkelen is nog afwachten. In 2024 hadden sommige landen die van plan waren de ondergrens te hanteren, deze regels nog niet ingevoerd.

Daardoor kon Nederland relatief vaak geld innen, omdat er in andere landen nog niet minstens 15 procent werd geïnd. Het kabinet verwacht daarom dat de opbrengst op termijn lager wordt, omdat in sommige landen de minimumbelasting pas per 2025 of later ingaat.

Daar staat tegenover dat bedrijven naar verwachting hun winsten vaker in Nederland gaan boeken. Want het belastingvoordeel door de kunstmatige verschuiving van winst naar een land met lage belasting wordt immers kleiner voor bedrijven. Daardoor kan de hoeveelheid gewone winstbelasting in Nederland gaan stijgen.

Uitzondering VS

Dan zijn er nog de Verenigde Staten. Onder druk van president Trump is er een uitzondering gekomen voor multinationals met een hoofdkantoor in de VS. Daardoor wordt het voor andere landen moeilijker om die per 2026 nog een extra minimumbelasting op te leggen.

Over 2024 inde Nederland nog 120 miljoen euro over multinationals met een Amerikaans moederbedrijf. Hoeveel daarvan overblijft door de uitzondering voor de VS moet nog blijken.

Al met al is nog moeilijk te zeggen hoeveel de Nederlandse schatkist de komende jaren zal profiteren van de minimumbelasting. Maar bij deze belasting gaat het er niet alleen om dat bedrijven in Nederland meer belasting gaan betalen, maar dat ze dat wereldwijd gaan doen en landen zo ook minder met elkaar concurreren op lage belastingen.

Volgens de laatste schattingen zal de minimumbelasting wereldwijd jaarlijks tussen de 70 en 98 miljard euro opleveren.

Toekomstige huiseigenaren van een pand met funderingsproblemen kunnen straks mogelijk een minder hoge hypotheek krijgen als zij die afsluiten met Nationale Hypotheekgarantie (NHG).

NHG zegt zo te willen voorkomen dat kopers voor hoge herstelkosten komen te staan die zij niet kunnen betalen. Denk aan het verhelpen van scheuren in de muren, vochtoverlast of scheefstand.

Vanaf 1 januari 2027 moeten geldverstrekkers, zoals banken, daarom bij het afsluiten van zo'n NHG-hypotheek rekening houden met verwachte herstelkosten bij het bepalen van het maximale hypotheekbedrag. "Door deze kosten vooraf mee te wegen, zorgen we voor meer duidelijkheid en een verantwoorde financiering", zegt NHG-directeur Roald van der Linde.

Wat is NHG?

NHG staat voor Nationale Hypotheekgarantie, en is een soort verzekering voor de betaalbaarheid van een huis. Het beschermt kopers tegen financiële risico's.

Bijvoorbeeld als woningbezitters noodgedwongen hun huis moeten verkopen, vanwege een scheiding, dan neemt de NHG de restschuld over.

Of herstelkosten meetellen voor de hoogte van de NHG-hypotheek, hangt af van de risico-inschatting in het taxatierapport en eventueel aanvullend onderzoek. Deze inschatting wordt verplicht sinds 1 april dit jaar gemaakt en staat in het taxatierapport van een huis, ook bij mensen zonder NHG-hypotheek.

Uit die taxatie rolt een beoordeling voor de fundering. Die schaal loopt van A tot en met E. Bij een score van D of E is er een hoger risico dat de fundering problemen heeft.

Valt een huis in deze risicoklassen, dan stelt NHG een funderingsonderzoek verplicht. Blijkt daar vervolgens uit dat de woning een hoog funderingsrisico heeft, dan moet de geldverstrekker de verwachte reperatiekosten meewegen bij de hoogte van de hypotheek.

Klimaatschade

Nederland heeft een groot funderingsprobleem. Dat wordt versterkt door onder meer droogte en wisselende grondwaterstanden als gevolg van klimaatverandering. De verwachting is dat op de korte termijn ongeveer 425.000 gebouwen te maken hebben met funderingsschade.

Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) verwacht dat dit aantal door klimaatverandering over zo'n dertig jaar is opgelopen tot circa 687.000 panden.

Hoge kosten

Funderingsschade is voor veel woningeigenaren niet te betalen, bleek eerder dit jaar uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

De toezichthouder ontdekte dat zo'n 120.000 woningeigenaren funderingsproblemen hebben die moeten worden verholpen. Maar: het gros kan dat niet direct betalen.

Rekenvoorbeeld

Stel: je wilt in 2027 een woning van 500.000 euro kopen met een NHG-hypotheek. Uit onderzoek blijkt vervolgens dat de woning een hoog funderingsrisico heeft. Het taxatierapport vermeldt bijvoorbeeld gemiddeld 50.000 euro aan geschatte herstelkosten.

Die kosten worden dan betrokken bij de beoordeling van de financiering. Dat betekent dat je dat bedrag minder aan hypotheek kunt lenen.

(Bron: NVB)

Toch schrijft de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) dat veel eigenaren dit kunnen financieren via hun bank, bijvoorbeeld door hun hypotheek te verhogen. Ook kan het Fonds Duurzaam Funderingsherstel een oplossing bieden.

"Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn", schrijft de NVB. "Voor sommige woningeigenaren blijft funderingsherstel een ingrijpende en kostbare opgave." De koepel verwijst voor vragen van huiseigenaren naar het landelijk funderingsloket.

'Geen leuke boodschap'

Volgens NHG is het "geen leuke boodschap" dat kopers met funderingsschade misschien nu niet het maximale bedrag kunnen lenen. Maar de gedachte hierachter is bescherming: de bank wil voorkomen dat mensen zoveel lenen dat er straks geen geld is voor het herstel.

"Door nu net iets minder te lenen, houden kopers financiële ruimte over om later, als de fundering inderdaad gemaakt moet worden, verantwoord bij te lenen via een tweede hypotheek - of te betalen vanuit eigen spaargeld", zegt een woordvoerder.

Timing

Juist vanwege het kostenplaatje is het besluit van NHG een verstandige, vindt Vereniging Eigen Huis. Wel is de belangenorganisatie kritisch op het moment dat de funderingsrisico's in het koopproces bekend worden gemaakt.

Nu gebeurt dat na het uitbrengen van een bod. "Maar een koper moet daarvóór weten wat hij koopt en niet pas bij de taxatie met een mogelijk funderingsprobleem worden geconfronteerd", zegt een woordvoerder.

Ze adviseren daarom verkopers om beschikbare informatie en relevante onderzoeken vooraf met potentiële kopers te delen, en kopers om deze informatie op te vragen.

NHG-grens

In 2027 kunnen hypotheken tot 500.000 euro onder NHG vallen, als aan de voorwaarden wordt voldaan. Voor hypotheken zonder NHG geldt deze werkwijze niet automatisch.

Banken kunnen er wel voor kiezen om het funderingsrisico op een vergelijkbare manier mee te wegen, schrijft de NVB.

De overname van Unox door Zwanenberg mag niet doorgaan, dat zegt de Autoriteit Consument en Markt (ACM). De toezichthouder heeft de vergunning voor de overname geweigerd na vervolgonderzoek naar de voorgenomen koop.

Door de overname zou Zwanenberg ongeveer de enige grote aanbieder van rook- en knakworsten worden in Nederlandse supermarkten. Ook zou het een monopolie krijgen op het gebied van houdbare soepen, zegt de ACM.

Duurder

Een belangrijke reden dat het nee zegt tegen de overname, is omdat consumenten hierdoor duurder uit zouden kunnen zijn. Zwanenberg heeft nu al een groot marktaandeel.

Volgens de toezichthouder bestaat het risico dat het deze positie gebruikt om hogere prijzen te rekenen aan supermarkten, er zijn dan immers nog maar weinig alternatieven.

"Dat is onwenselijk, zeker in een tijd waar er al zorgen bestaan over hogere prijzen voor levensmiddelen", zegt Martijn Snoep, bestuursvoorzitter van de ACM.

De ACM deed onderzoek naar de gevolgen van deze overname. Verschillende supermarkten gaven hierin aan zorgen te hebben over het risico op prijsverhogingen.

Teleurgesteld

Zwanenberg, dat op Europees niveau worsten, maaltijden en soepen produceert, zegt te overwegen in beroep te gaan tegen het besluit. Het zegt onder meer dat de markt voor deze producten veel ruimer is dan dat ACM interpreteert.

Ook Unox zegt teleurgesteld te zijn over het besluit van de ACM. Het bedrijf, dat valt onder Unilever, zegt de komende periode te gebruiken om "onze vervolgstappen te bepalen".

De 500 rijkste Nederlanders zijn afgelopen jaar nog rijker geworden, Nederland telt meer miljardairs en de rijkste Nederlander is dit jaar niet meer Charlene de Carvalho-Heineken maar een nieuwkomer: Jean-Louis van der Velde, die zijn geld verdiende met cryptomunten. Dat blijkt uit de jaarlijkse lijst van 500 Nederlanders met het meeste vermogen van zakenblad Quote.

De vijf rijkste Nederlanders en hun geschat vermogen:

Het totale vermogen van de 500 rijkste Nederlanders bedraagt 300 miljard euro. Ter vergelijking: dat is een kwart van de totale grootte van de Nederlandse economie.

Het vermogen van de 500 rijksten is bovendien met meer dan 10 procent gestegen ten opzichte van vorig jaar. Vorig jaar was hun totale vermogen 273 miljard euro. Ook het aantal miljardairs is toegenomen, van 52 naar 56.

De lijst van Quote is een schatting op basis van jaarverslagen, het Kadaster en andere openbare bronnen.

Lang was onduidelijk of Van der Velde wel een Nederlands paspoort heeft. Daarom werd hij niet in de lijst opgenomen. "Hij is in de jaren 80 al richting Azië vertrokken, maar we hebben kunnen bevestigen dat hij een Nederlands paspoort heeft", zegt adjunct-hoofdredacteur Jeroen Molenaar.

Wat opvalt aan de lijst is dat er ook meer AI-ondernemers zijn toegevoegd. "Dat kan tegenwoordig echt heel snel gaan", zegt Molenaar. "Binnen een jaar kunnen ondernemers in deze sector de lijst binnenkomen. Die snelheid is echt nieuw."

Exemplarisch daarvoor is Pim de Witte, die vorig jaar een AI-bedrijf oprichtte en daarmee met zijn 31 jaar nu als jongste Nederlandse miljardair ooit de lijst in komt. En zo zijn er nog tal van voorbeelden van mensen die als AI-ondernemer nu op de lijst staan.

"Als de Quote 500 de jaarlijkse röntgenfoto van de economie is, dan is AI de meest besproken breuk met het verleden", schrijft het blad.

Die röntgenfoto schetst nog altijd wel een vrij eenzijdig beeld. 44 van de 500 zijn vrouw, "bedroevend laag", zegt Molenaar. "Je krijgt al gauw het idee dat zo'n lijst eigenlijk toch gewoon een lijst is van rijke witte mannen op leeftijd. Grotendeels is dat ook zo."

Hoe deze vrouwen aan hun vermogen zijn gekomen, is volgens Molenaar heel divers. Er zijn vrouwen die een bedrijf hebben overgenomen vanuit de familie, maar dat zelf hebben uitgebouwd en groot gemaakt, zegt hij.

Het aantal vrouwen in de lijst stokt al jaren. Op de lijst van honderd rijkste Nederlanders onder de 40 jaar staan maar vier vrouwen. Al heeft Molenaar goede hoop dat dat gaat veranderen.

"De nieuwe aanwas zit veel in de retail, maar ook in andere sectoren komen er steeds meer vrouwen aan", aldus Molenaar. "Gelukkig zijn er steeds meer vrouwen die ondernemen, al kost het tijd voordat je dat terugziet in de lijst."

Om in de huidige editie te staan, is een vermogen van boven de 140 miljoen euro nodig. De jongste persoon op de lijst blijft Max Verstappen (29 jaar).

CBS-cijfers

Vandaag kwam ook het Centraal Bureau voor de Statistiek met nieuwe cijfers over het aantal miljonairs in ons land. Op de peildatum van 1 januari 2025 waren er 547.000 huishoudens met een vermogen van ten minste 1 miljoen euro.

Dat zijn 81.000 meer huishoudens dan een jaar eerder. Het vermogen van mensen zit in meerdere aspecten, zoals belangen in bedrijven en de waarde van een eigen woning. Volgens het CBS komt de vermogensstijging vooral door de gestegen huizenprijzen.

Het hoogste aantal miljonairs in Nederland woont in Bloemendaal en Laren. De minste miljonairshuishoudens zijn te vinden in de provincies Groningen, Flevoland, Limburg en Friesland.

Microsoft heeft 60.000 werknemers een vrijwillige vertrekregeling aangeboden. Dat is zo'n 27 procent van het totale aantal mensen dat bij de Amerikaanse techgigant werkt.

De regeling werd gisteren bekendgemaakt door het bedrijf en richt zich op werknemers in Canada, India, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. "Het vrijwillige vertrekaanbod is nieuw voor ons", schrijft HR-baas Amy Coleman.

"Tegelijkertijd blijven we mensen helpen zich te concentreren op het werk dat er echt toe doet, helpen we ze met nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en - waar dat logisch is - nieuwe kansen binnen het bedrijf te vinden", schrijft ze.

Kwartaalcijfers

Het bedrijf presenteert woensdag zijn kwartaalcijfers en had eind juni zo'n 223.000 medewerkers. Deze maand bereikte de aandelenkoers van het bedrijf een historisch hoogtepunt.

Volgens financieel persbureau Bloomberg verwacht Microsoft dat het percentage werknemers dat op het aanbod ingaat aanzienlijk lager zal liggen dan de 30 procent die inging op een vervroegde pensioenregeling van eerder dit jaar. Het bedrijf kondigde in juli al aan om 4800 banen te schrappen.

Net als onder meer Google investeert het bedrijf fors in kunstmatige intelligentie. Alleen al dit kalenderjaar verwacht Microsoft 175 miljard dollar uit te geven aan AI. Om de winstmarges voor aandeelhouders hoog te houden, moet daarom gesneden worden in de operationele kosten, zoals personeel.

KLM vliegt de hele winter niet meer op Dubai, de grootste stad van de Arabische Emiraten. Dit is besloten omdat de situatie in het Midden-Oosten op dit moment onvoorspelbaar is, zegt een woordvoerder.

Om dezelfde reden zijn de vluchten op de luchthavens van Dammam en Riyad in Saudi-Arabië opgeschort tot 27 november.

Na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran in het voorjaar is het in de landen rond de Perzische Golf nooit rustig geweest. Iran blokkeert de doorvaart door de zeestraat en bestookt landen in de regio met raketten en drones. Houthi's uit Jemen vielen deze maand vliegvelden in Saudi-Arabië aan.

Vorige week groeide de vrees voor nieuwe grootschalige Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en voor de reactie van Iran daarop.

In verband met de oorlogshandelingen in het gebied vliegt KLM al bijna het hele jaar niet op Dammam, Riyad en Dubai.

Het besluit om het niet vliegen op Dubai te verlengen tot het voorjaar (27 maart) vloeit voort uit een combinatie van factoren, zegt de woordvoerder. Eén daarvan is de wens duidelijkheid te geven aan de passagiers. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om de toestellen die hiervoor waren gereserveerd op andere bestemmingen in te zetten.

Passagiers die al een vlucht hadden geboekt kunnen hun geld terugkrijgen of zich laten omboeken naar een andere maatschappij.

AI-bedrijf Anthropic zet een volgende stap richting een beursgang. Ondertussen waarschuwt het bedrijf achter taalmodel Claude dat AI een veiligheidsprobleem voor de hele wereld kan worden. Ook zegt het dat er risico's kleven aan de investeringen van vele miljarden in rekenkracht voor AI.

De waarschuwingen staan in een document, een zogeheten prospectus, dat Anthropic presenteert aan de toezichthouder van de Amerikaanse beurshandel.

Die toezichthouder, de SEC, verplicht bedrijven die naar de beurs willen om een eerlijk beeld te geven van kansen en bedreigingen. Zo kunnen beleggers een inschatting maken van de waarde van het bedrijf.

Autonoom

Anthropic zegt dat "AI zich autonoom kan gedragen op manieren zoals wij en onze gebruikers die niet hebben bedoeld. Dat blijkt ook uit recente veiligheidsincidenten".

"Het risico op dergelijke schade kan toenemen naarmate onze modellen meer mogelijkheden krijgen op het gebied van cybersecurity."

Groei

Anthropic meldt verder dat het een pijlsnelle groei doormaakt. In 2024 bedroeg de jaaromzet 386 miljoen dollar. Dit jaar werd alleen al in het tweede kwartaal 11,6 miljard dollar omgezet.

Maar onderaan de streep staat in de eerste helft van 2026 een verlies van 81 miljard dollar. Dat komt doordat de kosten voor leningen van Anthropic enorm zijn gestegen. Daarnaast geeft het bedrijf veel geld uit aan het huren van capaciteit in datacentra.

De hoge financiële verplichtingen brengen risico's met zich mee, zo staat in het document aan de toezichthouder. Er staat ook in dat er nieuw kapitaal nodig is om aan de verplichtingen te kunnen blijven voldoen.

Twijfels

Voor dat nieuwe kapitaal zet Anthropic de beursgang door, ondanks toenemende twijfels onder beleggers rond de vele dure beloftes die AI-bedrijven doen.

Grote techbedrijven, waaronder Anthropic, zien een toekomst waarin kunstmatige algemene intelligentie de intelligentie van mensen op vele vlakken voorbijstreeft.

Ook zal AI, aldus de tech bro's, uiteindelijk diep doordringen in het dagelijks leven van veel mensen.

Grote vraag

Maar de grote vraag voor beleggers en andere geldschieters is of de vele honderden miljarden die worden geïnvesteerd in onder meer chips, datacentra en energiecentrales wel terugverdiend gaan worden.

Open AI, een grote concurrent van Anthropic, stelde eerder een beursgang uit, vanwege veiligheidsincidenten.

De beursgang van Anthropic zal naar verwachting in de week van 16 november plaatsvinden.

Een medewerker van een kledingzaak die kleren uit de eigen winkel met korting kan kopen. Of iemand die werkt bij een reisorganisatie en korting krijgt op een stedentrip. Het zijn leuke voordeeltjes, maar het lijkt erop dat ze hun langste tijd hebben gehad.

Het kabinet wil dat de speciale regeling voor dit soort personeelskortingen per 1 januari verdwijnt. 25 brancheorganisaties roepen de politiek nu op om deze toch te laten bestaan.

"Medewerkers en werkgevers ervaren dagelijks de waarde van de personeelskortingsregeling", zeggen de organisaties. "Behoud deze regeling die brede waardering krijgt."

Maximaal 500 euro

Ook vakbond FNV is tegen het schrappen van de regeling. "In de winkelstraat zien we dat loonsverhogingen al jarenlang achterblijven. De FNV vindt dan ook allereerst dat de lonen moeten stijgen. Maar het is natuurlijk wrang dat uitgerekend de mensen van wie de lonen achterblijven ook nog eens dit extraatje dreigen te verliezen."

Werkgevers kunnen hun werknemers niet zomaar allemaal dingen gratis of met korting geven. Want dat wordt dan gezien als een vorm van loon, waar de werkgever dus belasting over moet betalen.

Maar voor belastingvrije personeelskortingen is er nu nog een speciale regeling. Bedrijven mogen hun eigen producten of diensten met maximaal 20 procent korting verkopen aan eigen personeel. En die korting mag in totaal maximaal 500 euro per werknemer per jaar bedragen.

'Geen maatschappelijk doel'

Een onderzoeksbureau onderzocht de regeling in opdracht van het ministerie van Financiën en concludeerde vorig jaar dat die geen maatschappelijk doel dient en dus wel afgeschaft kan worden. Dat zou ook helpen om het belastingsysteem minder ingewikkeld te maken, met minder uitzonderingen.

Vervolgens kwam het kabinet dit jaar met een pakket aan maatregelen om de hoge energieprijzen te compenseren voor burgers en bedrijven. Maar dit moest ook ergens van worden betaald.

Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde toen voor de afschaffing van de personeelskortingsregeling, als een van de manieren om geld vrij te maken. De afschaffing moet zo'n 123 miljoen euro per jaar opleveren.

Kerstpakket schrappen?

Als de regeling verdwijnt, kunnen bedrijven hun personeel nog steeds belastingvrij korting geven. Want werkgevers mogen hun werknemers sowieso wat geven zonder dat ze daar belasting over moeten betalen. Alleen dat gaat dan, anders dan nu, ten koste van hun zogeheten vrije ruimte.

In de praktijk gaat het dan vaak om het kerstpakket, een cadeaubon of een sportabonnement. De bedragen die ze daaraan mogen uitgeven hebben een maximum, namelijk 2 procent van de eerste 400.000 euro die ze totaal aan loon uitgeven en 1,18 procent van het loonbedrag boven die 400.000.

'Te weinig vrije ruimte'

Als de personeelskorting straks ook uit die vrije ruimte moet komen, vrezen bedrijven dat ze niet meer alles kunnen doen en moeten gaan kiezen tussen bijvoorbeeld een kerstpakket of een personeelskorting.

"Het onderbrengen in de vrije ruimte is geen reële oplossing", zeggen de brancheorganisaties. "Werkgevers gebruiken die ruimte al voor andere voorzieningen voor medewerkers, zoals een personeelsuitje, verjaardagscadeau of kerstcadeau."

Als werkgevers met cadeaus en kortingen boven die vrije ruimte uitkomen, moeten ze maar liefst 80 procent belasting betalen over dat bedrag.

Belastingplan

De Tweede Kamer debatteert vandaag over het Belastingplan waar deze afschaffing in staat. Later dit jaar gaan de Tweede en Eerste Kamer erover stemmen. De brancheorganisaties hopen dat het plan nog wordt aangepast.

Het prijsverschil tussen A-merken en budgetmerken in supermarkten is het afgelopen jaar weer groter geworden. De prijzen van A-merken stegen in een jaar tijd met gemiddeld 2 procent, huismerken werden gemiddeld juist 6 procent goedkoper. Dat concludeert de Consumentenbond na een rondgang bij tien supermarktketens.

De bond vergeleek de prijzen van ruim 900 A-merkartikelen en ruim 400 budgetmerkartikelen. De grootste stijger is volgens de marktonderzoekers de Chinese tomatensoep van Unox, die 37 procent duurder werd.

Op nummer 2 op de lijst van grootste stijgers staat de huzarensalade van Johma, waar consumenten 32 procent meer voor moeten betalen. Een halveliterfles Sparkling Lemon van Crystal Clear staat met 31 procent op de derde plek.

De kloof groeit

Deze prijsstijgingen staan niet op zichzelf: A-merken werden sinds september 2023 gemiddeld 16 procent duurder. De prijzen van budgetmerken stegen ten opzichte van drie jaar geleden met 2 procent. De Consumentenbond concludeert dat het prijsverschil tussen A-merken en budgetmerken steeds groter wordt.

Toch waren er ook A-merkartikelen die juist goedkoper werden. Een wikkel ongezouten grasboter van Campina daalde 28 procent in prijs, net als een halve liter Fanta Orange Regular. Voor een pak van 400 gram zilvervliesrijst van Lassie hoeven consumenten 27 procent minder te betalen

Deze budgetproducten duurder

Dat budgetmerken gemiddeld met 6 procent in prijs daalden, betekent niet dat alle producten in deze categorie goedkoper werden. De Consumentenbond ziet dat veel budgetvarianten van koffie en chocolade het afgelopen jaar juist meer gingen kosten. Rijst, pasta en groenteconserven werden juist vaak weer tientallen procenten goedkoper.

Wie toch het liefst A-merken in huis haalt, is bij de ene supermarkt duurder uit dan bij de ander. Bij Nettorama zijn deze 7 procent goedkoper dan gemiddeld. De supermarktketen met tachtig filialen in Nederland focust zich op A-merken met lage prijzen. Bij de Spar betaal je daarvoor juist 13 procent meer dan gemiddeld.

Bij de grote ketens Albert Heijn, Jumbo en Plus liggen de prijzen gemiddeld 1 tot 2 procent boven het gemiddelde.

Krimpflatie

Aldi en Lidl zijn niet meegenomen in het onderzoek. Zij verkopen volgens de Consumentenbond te weinig A-merken om tot een goed vergelijk te komen.

De Consumentenbond benadrukt dat alleen is gekeken naar reguliere prijzen; aanbiedingsprijzen zijn buiten beschouwing gelaten. Wel is er rekening gehouden met 'krimpflatie': het fenomeen waarbij fabrikanten de inhoud van een verpakking verkleinen, zonder dat de prijs evenveel meedaalt.

Ook in de afgelopen drie maanden had PostNL veel minder werk aan het bezorgen van pakketten van buiten de Europese Unie. Vooral vanuit Aziatische webwinkels wordt veel minder verstuurd.

In de afgelopen drie maanden werden in totaal ruim 32 procent minder internationale pakketten verzonden. Dat blijkt uit de cijfers van het postbezorgingsbedrijf over het derde kwartaal van 2026.

Invoerregels

In het vorige kwartaal werden ook al veel minder pakketjes vanuit Azië naar Europa verstuurd. Toen daalde het aantal internationale pakketten met 15 procent, vooral door een terugloop in de pakketjes uit Azië.

De daling komt "grotendeels als gevolg van EU-invoerregels per 1 juli", zegt het beursgenoteerde bedrijf. Pakketjes van buiten de EU zijn sindsdien duurder vanwege een heffing van 3 euro per product of productgroep. In november worden pakketten van buiten de EU nog eens 2 euro duurder.

Binnen Europa bezorgt PostNL wel een stuk meer pakketten, ruim 40 procent meer dan een jaar terug. Maar die groei wordt "meer dan tenietgedaan" door de sterke daling van te bezorgen pakketjes vanuit Azië, aldus PostNL.

Wel wist het postbezorgingsbedrijf meer te verdienen aan elk pakket. Het berekent de Europese invoerheffing door aan de klant, maar het vraagt ook meer voor de verzending van pakketten en brievenbuspakketjes. Ook het versturen van brieven die binnen een dag bezorgd moeten worden is vanaf 1 juli duurder geworden.

Daardoor stijgt de omzet van het bedrijf toch licht in het derde kwartaal met 6 miljoen euro naar 768 miljoen euro.

Postbezorging

Sinds half juli dit jaar bezorgt PostNL minder vaak brieven. Het bedrijf kijkt tevreden terug op de wijziging. Er werden weliswaar weer minder brieven bezorgd, maar het bedrijf wist er toch iets meer mee te verdienen.

Al jaren neemt het aantal brieven dat Nederlanders sturen af. PostNL heeft de wettelijke taak om die post te bezorgen, maar omdat de verdiensten dus teruglopen, vindt het bedrijf dat de overheid geld moet bijleggen. Tot nu toe heeft die oproep niet tot een bijdrage geleid, maar onlangs probeerde PostNL het opnieuw.

PostNL noemt het terugschroeven naar postbezorging binnen twee dagen een "tussenstap". Op termijn wil het bedrijf er drie dagen over kunnen doen.

Wat als je AI goedkoper kunt gebruiken én je de controle houdt over de informatie die je deelt? Bedrijven en organisaties die werken met AI-technologie kijken daarvoor met veel interesse naar open AI-modellen, die vooral door Chinese bedrijven worden gemaakt.

Terwijl de grote Amerikaanse AI-bedrijven zoals Anthropic, OpenAI en Google abonnementskosten vragen en kosten rekenen voor het gebruik van hun krachtigste gesloten AI-modellen, zijn de open AI-modellen gratis te downloaden.

Gebruikers kunnen daardoor zelf kiezen op welke servers een open AI-model draait, terwijl bij gesloten modellen de maker bepaalt. Dat kan risicovol zijn als je persoonlijke of gevoelige informatie wil verwerken met een gesloten AI-model: die gegevens worden verwerkt op computerapparatuur die je zelf niet beheert.

De populairste open AI-modellen worden gemaakt door Chinese bedrijven zoals Alibaba, DeepSeek, Moonshot en Z.ai. Ook een aantal Amerikaanse bedrijven brengt open AI-modellen uit, waaronder Meta, het bedrijf achter Facebook en Instagram.

Veel interesse in open AI-modellen

Het advocatenkantoor Driven Lawyers in Amsterdam maakt daar dankbaar gebruik van. Het bedrijf draait een kleine versie van het AI-model Qwen op computerservers in Duitsland, vertelt oprichter Arvid van Oorschot. "Dat model is minder goed dan de grote Amerikaanse AI-modellen, maar voor sommige taken is het heel geschikt. We gebruiken het bijvoorbeeld om samenvattingen te maken van juridische contracten."

"Vroeger was dat handwerk, nu doen we dat met AI. Daarvoor willen we echt geen duur Amerikaanse AI-model gebruiken. Als je maar door blijft gaan, lopen de kosten behoorlijk op. Het is belangrijk om daar als bedrijf op te letten."

Er is veel interesse bij bedrijven naar dit soort open modellen, zegt Philip Gast. Hij is een van de oprichters van The Stack, een netwerk van bedrijven en mensen die werken met AI-technologie. "Voor sommige taken heb je echt geen duur AI-model nodig."

"De open modellen kun je gratis downloaden. De grootste en krachtigste AI-modellen kun je niet zomaar op je laptop draaien. Daarvoor heb je nog wel dure apparatuur met veel rekenkracht nodig. Daarom zijn er ook bedrijven die verschillende open AI-modellen op hun servers aanbieden. Dat kost ook geld, maar je kunt alsnog goedkoper uit zijn."

Een van die bedrijven is OpenRouter, wereldwijd een van de grootste partijen die verschillende AI-modellen aanbiedt. In wereldwijde gebruikerscijfers van het Amerikaanse bedrijf is te zien dat het AI-gebruik enorm toeneemt en dat open modellen steeds meer worden gebruikt.

Eind vorig jaar kwam ongeveer 30 procent van het AI-gebruik van open en 70 procent van 'gesloten' AI-modellen, zoals Claude (van Anthropic) en GPT (OpenAI) en Gemini (Google). De afgelopen tijd is dat andersom: 70 procent van het AI-gebruik komt nu van open modellen van voornamelijk Chinese bedrijven.

Werken met gevoelige gegevens

Naast de kosten speelt ook mee dat je met een open AI-model veel meer controle hebt over je gegevens. "Wij werken als advocatenkantoor met heel veel gevoelige dossiers en informatie", zegt Van Oorschot. "Die willen we niet naar servers in Amerika of China sturen."

Omdat je het model gewoon kunt downloaden, kun je als bedrijf zelf bepalen op welke servers het draait. Voor veel bedrijven is het belangrijk of zelfs noodzakelijk dat de informatie binnen Europa blijft, zoals in de gezondheidszorg of defensie-industrie.

De open modellen vormen dus een serieuze bedreiging voor de Amerikaanse AI-bedrijven, zegt Gast. De controle houden over je informatie is belangrijk, maar voor veel bedrijven gaat het vooral om de kosten. "Als je jouw werk kan doen met veel goedkopere AI-modellen uit China, waarom zou je dan nog een duur Amerikaans model gebruiken?"

China wil beperkingen opleggen

Tot nu toe kunnen de Chinese AI-bedrijven hun open modellen vrij beschikbaar stellen, maar de vraag is hoelang dat nog gaat duren. De Chinese overheid is van plan om beperkingen op te leggen aan AI-technologie. Als de regels er komen, kan dat betekenen dat open AI-modellen voortaan alleen met een vergunning openbaar gemaakt mogen worden, of zelfs verboden worden buiten China.

De vergunningsplicht geldt volgens het huidige plan niet voor AI-modellen die nu al openbaar zijn gemaakt, zoals de populaire modellen van DeepSeek en Z.ai die nu ook in Europa en de Verenigde Staten veel gebruikt worden.

China-correspondent Gabi Verberg:

"China wil er met de beperkingen voor zorgen dat het land waardevolle kennis zoveel mogelijk zelf kan gebruiken, terwijl de grote concurrent, de Verenigde Staten, er niet van profiteert. Eerder dit jaar blokkeerde de Chinese overheid nog de overname van het Chinese AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse bedrijf Meta."

"Sinds vorige maand is het voor de Chinese overheid veel makkelijker om Chinezen tegen te houden die naar het buitenland willen reizen. Volgens experts is deze maatregel ook bedoeld om Chinees AI-talent makkelijker te kunnen controleren."

"Het voorstel dat nu op tafel ligt, zorgt voor veel onzekerheid. Het is de vraag of de toonaangevende Chinese AI-bedrijven in de toekomst hun beste nieuwe modellen nog als open model met de rest van de wereld kunnen blijven delen en onder welke voorwaarden. Dat kan een grote klap betekenen voor de Amerikaanse en Europese bedrijven die maar al te graag gebruikmaken van de Chinese AI-technologie."

De Duitse autofabrikant Audi gaat voor 4 miljard dollar (3,6 miljard euro) een nieuwe fabriek bouwen in de staat Georgia en daarmee voor het eerst auto's produceren in de Verenigde Staten. De dochteronderneming van Volkswagen wil er jaarlijks 200.000 SUV's produceren.

Dat nieuws werd aangekondigd door de Amerikaanse president Trump tijdens een Republikeinse verkiezingsbijeenkomst in de stad Perry. Daarbij verscheen ook Audi-topman Gernot Döllner op het podium. Hij bedankte Trump voor zijn steun.

De bouw van de nieuwe fabriek moet nog worden goedgekeurd door de raad van toezicht van Volkswagen. Audi-voorzitter van de raad van toezicht Manfred Döss sprak zich er wel al voor uit. "We moeten de moed hebben om te investeren, nieuwe kansen te grijpen en beslissingen te nemen die ons bedrijf voor de komende decennia zullen vormen." Daar hoort volgens hem ook de geplande investering in de VS bij.

Kritiek vanuit Duitsland

De start van de bouw van de fabriek staat gepland voor 2027 en de productie moet begin jaren dertig van start gaan, meldt Audi in een verklaring. De fabriek zal modellen bouwen die specifiek zijn afgestemd op de wensen van Noord-Amerikaanse klanten.

Sinds het begin van zijn tweede ambtstermijn heeft Trump er bij buitenlandse bedrijven op aangedrongen hun productie naar de Verenigde Staten te verplaatsen, onder meer door te dreigen met hoge invoerheffingen. Bedrijven die in de VS produceren zouden juist gevrijwaard kunnen worden van dergelijke tarieven. Daarmee wil Trump de Amerikaanse economie stimuleren en industriële banen creëren.

Vanuit Duitsland klinkt er kritiek op het besluit van Audi. Terwijl topman Döllner in de VS miljarden investeert, zit moederbedrijf Volkswagen in een diepe crisis. Volkswagen werkt in Duitsland aan een omvangrijke reorganisatie vanwege tegenvallende verkopen, hoge kosten en toenemende concurrentie uit China.

Tegen die achtergrond ligt een miljardeninvestering in de Verenigde Staten politiek en maatschappelijk extra gevoelig. In Duitsland dreigen namelijk fabriekssluitingen, massaontslagen en loonbevriezingen.

Vakbond IG Metall, dat onder meer werknemers in de auto-industrie in Duitsland vertegenwoordigt, reageerde dan ook geïrriteerd op het Amerikaanse mediaoptreden van Döllner. Een woordvoerder van de vakbond noemde het "meer dan verontrustend" dat een Duitse bestuurder zich opstelt als campagnehelper van een Amerikaanse president die van Duitse autofabrikanten Amerikaanse autofabrikanten wil maken.

"Trump heeft nooit verborgen wat zijn werkelijke bedoelingen zijn: hij wil onze binnenlandse economie verzwakken, en dan vooral de auto-industrie. Hij wil dat banen de Atlantische Oceaan oversteken, en zijn invoerheffingenbeleid is daarvoor het instrument", zei de woordvoerder. "Het is moeilijk te begrijpen waarom Gernot Döllner in deze situatie Trump de hand reikt. Zeker omdat zijn eigen bedrijf tegelijkertijd de toekomst van fabrieken en hele regio's hier in Duitsland ter discussie stelt."

Volkswagen-topman Oliver Blume stelde dat het succes in Noord-Amerika ten goede komt aan het hele concern. "Een mogelijke Audi-fabriek in de VS zou daarvoor extra voorwaarden scheppen: lokaal geproduceerde auto's uit de VS voor de Amerikaanse markt."

Het regent vragen over cyberveiligheid sinds de kwetsbaarheden in de programmeertaal PHP bekend werden. Via het PHP-lek zouden servers en websites kunnen worden overgenomen en misbruikt.

Ook in een deurbel met camera, een slimme wasmachine of een robotstofzuiger kan PHP zitten, waarschuwt het Nationaal Cyber Security Center (NCSC). Denk na of het wel nodig is al die apparaten met het internet te verbinden, raadt Juriaan Spierenburg van NCSC aan.

Zo'n 30 procent van de Nederlandse woningen heeft één of meerdere huishoudelijke apparaten die verbinding met het internet kunnen maken, volgens marktonderzoeksbureau Multicsope. Zijn deze apparaten nog wel veilig te gebruiken?

Voer updates uit

Volgens het NCSC is het risico dat het PHP-lek grootschalig wordt misbruikt kleiner dan in eerste instantie werd gedacht; het is lastig om er zo maar misbruik van te maken. Toch blijft het advies om je apparaten, apps en websites regelmatig een update te geven.

Het risico is niet heel groot dat slimme huishoudelijke apparaten worden gehackt, zeggen deskundigen. De aanvaller moet daarvoor een verbinding met het product kunnen maken. "Je zou kunnen zeggen dat de meeste slimme apparaten een telefoon hebben om naar buiten te bellen, maar ze hebben geen nummer waarnaartoe gebeld kan worden en dan loop je dus weinig risico", zegt Daan Keuper van beveiligingsbedrijf Defion Security.

De meeste slimme apparaten zijn niet direct met het internet verbonden. "Ze hangen aan de wifi en daar zit nog een router tussen", zegt cybersecurity expert Ralph Moonen.

Met die producten kun je dus alleen verbinding maken als je op hetzelfde wifi-netwerk bent ingelogd. Via de router de slimme wasmachine binnendringen, lijkt Michel van Eeten van de TU Delft onwaarschijnlijk. "In routers zit bijna geen PHP."

Verplichting van leverancier

Volgens Moonen kunnen slimme deurbellen haast niet via het netwerk van de consument worden gehackt. "Het is waarschijnlijker dat de hack via een server van de fabrikant loopt. Dan ligt de kwetsbaarheid niet bij de consument", zegt hij.

De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de fabrikant, weet Spierenburg van het NCSC. "Leveranciers hebben de verplichting om hun eigen systemen veilig te houden. Daar is ook nieuwe wetgeving voor, de Cyber Resilience Act." Hij verwacht dat de meeste leveranciers zich daaraan zullen houden. "Maar ik weet niet of alle leveranciers uit allerlei landen op korte termijn geüpdatet zullen worden."

Apparaten uitzetten

Wat thuis wel een risico kan vormen, is zogenoemde Network Attached Storage (NAS), een harde schijf die aan je netwerk is verbonden. "Daarmee kun je vanaf je vakantieadres via je computer of telefoon inloggen om foto's te uploaden", zegt Moonen. "Daarmee kun je dus van buitenaf verbinding maken."

Spierenburg van NCSC waarschuwt voor verouderde apparaten. "Die maken misschien gebruik van een oude versie van PHP en die ontvangen geen updates meer."

Het is voor consumenten haast onmogelijk om erachter te komen of hun producten met PHP zijn gemaakt, stellen de deskundigen. "Het is heel technisch", zegt Moonen. "Veel bedrijven weten zelf niet eens waar ze PHP gebruiken."

Mocht je toch veiligheidsmaatregelen willen nemen, zorg dan dat je alle updates uitvoert. "En dat alle slimme apparaten alleen via je eigen thuisnetwerk bereikbaar zijn. Overweeg anders om een eigen firewall of VPN ervoor te zetten", zegt Spierenberg.

Desnoods kun je een apparaat dat via internet bereikbaar is een paar dagen uitzetten, zegt Van Eeten. "En afwachten wat de leverancier doet."

"Ik wil helemaal niets van Rusland, maar zij hebben mijn huis verwoest. En daar moeten ze voor betalen." Oleksandr Tereshchenko veegt regelmatig de tranen van zijn wangen terwijl hij vertelt hoe hij zijn woning is kwijtgeraakt bij de Russische inval in Oekraïne. "Ik ben geen militair, geen soldaat. Mijn huis was geen legerbasis."

Tereshchenko is een van de vele Oekraïners die van Rusland compensatie eisen voor de schade die ze hebben geleden door het geweld in hun land. Door de rechter in eigen land worden ze veelal in het gelijk gesteld, maar daar trekken de Russische autoriteiten zich niets van aan.

Daarom proberen diverse Oekraïense burgers en bedrijven het nu via een Nederlandse rechtbank, zo blijkt uit verschillende lopende rechtszaken.

Kans in Nederland

De gedupeerden kiezen om verschillende redenen voor Nederland. Tereshchenko doet dat uit hoop, legt hij uit: "Vanwege de geschiedenis en rechtszaak met het neerhalen van vlucht-MH17. Als er ergens een kans is, dan is het in Nederland, de hoofdstad van mondiale rechtvaardigheid", verwijst hij naar het International Strafhof in Den Haag.

Tereshchenko en zijn gezin woonden in Horenka. Dit slaapstadje ten noorden van Kiev veranderde in februari 2022 in een oorlogsgebied, toen Russische troepen het nabijgelegen vliegveld in handen probeerden te krijgen voor de aanval op Kyiv.

"Ons appartement werd bestookt door tanks, raketten, alles", zegt Tereshchenko. "We moesten naar de kelder vluchten. Toen het even rustig werd, slopen we naar buiten. Van ons appartement was niets meer over."

Tereshchenko, in eigen land advocaat, is realistisch over zijn kansen voor de Nederlandse rechtbank: "Ik geef mij 0,1 procent kans, maar ik probeer het toch. Als het lukt, dan kunnen meer mensen die hun huis hebben verloren door het Russische geweld iets terugkrijgen."

'Alter ego'

Toch is er ook een andere reden waarom Oekraïners hun rechtszaken tegen Rusland in Nederland proberen uit te vechten. In Nederland bevindt zich nog altijd veel Russisch geld, bijvoorbeeld van in Nederland gevestigde dochterbedrijven van gasgigant Gazprom.

De Hoge Raad oordeelde dit jaar dat Gazprom als staatsbedrijf mag worden gezien als een "alter ego" van de Russische staat. Om die reden mag een claim tegen Rusland via Gazprom nu worden behandeld door een Nederlandse rechtbank.

Bijvoorbeeld die van Farm Syu Zhnyva. Dit Oekraïense landbouwbedrijf had graansilo's in de regio's Zaporizja en Cherson. Die silo's werden deels leeggeroofd "door Russischsprekende personen met Russische militaire uniformen", staat in een tussenuitspraak van het Haagse gerechtshof uit juni. De rest van het graan is bedorven.

Door de malaise is Syu Zhnyva inmiddels failliet. In Oekraïne had een rechtbank geoordeeld dat het graanbedrijf recht heeft op 75 miljoen euro aan schadevergoeding. Maar omdat Gazprom niet betaalt, werd in 2024 beslag gelegd op het vermogen van Gazprom in Nederland.

Lastig, niet uniek

Via de rechter een schadevergoeding bij een Staat afdwingen is niet uniek. Wel is het moeilijk een Staat aan te klagen, benadrukt Mathijs ten Wolde, hoogleraar internationaal privaatrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen: "Zeker in een ander land."

Ten Wolde wijst naar Artikel 431 in het Nederlandse wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Daarin staat dat uitspraken van buitenlandse rechtbanken hier niet kunnen worden uitgevoerd. Om die reden legt Rusland door Oekraïense rechtbanken toegewezen schadevergoedingen ook naast zich neer.

Uitzonderingen worden gemaakt bij uitspraken in landen waar de rechtspraak voldoet aan internationale standaarden, zegt Ten Wolde: "Als de procedures zorgvuldig zijn doorlopen, als een gedaagde voldoende gelegenheid heeft gekregen zich te verweren en het niet in strijd is met de openbare orde."

Geld in Nederland

Als dat het geval is, maakt een inwoner of bedrijf uit Oekraïne kans om via een Nederlandse rechtbank de schade te verhalen. Bijvoorbeeld door beslag te laten leggen op de vele Russische tegoeden die hier staan, van onder meer Nederlandse dochters van Russische bedrijven.

Juridisch experts die de NOS sprak noemen de lopende rechtszaken zeer interessant, ook omdat dit juridisch onontgonnen gebied is. Wel benadrukken zij dat dit daarom een zaak van de lange adem kan worden.

De NOS heeft de advocaat van Gazprom Nederland om een reactie gevraagd over de lopende rechtszaken. Die laat weten daar vanwege geheimhoudingsplicht niet inhoudelijk op te kunnen reageren.

Claimscommissie in Nederland

Nederland kondigde eind vorig jaar aan gastland te willen worden voor een speciale commissie waar Oekraïners hun geleden oorlogsschade tijdens de Russische invasie kunnen claimen. Op dat moment waren er al meer dan 80.000 schadeclaims geregistreerd.

Deze claimscommissie is nog niet operationeel, zo laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Dat kan pas als minimaal 25 staten die het oprichtingsverdrag hebben ondertekend, het verdrag ook ratificeren. Daarnaast moeten deze landen garant staan voor minimaal de helft van het benodigde totaalbudget van 7,4 miljoen euro.

Vooralsnog hebben tien landen, waaronder Nederland, en de Europese Unie het verdrag voor de claimscommissie geratificeerd. Buitenlandse Zaken verwacht dat halverwege 2027 de overige zestien landen hun handtekening hebben gezet.

De Kansspelautoriteit (Ksa) heeft een recordboete van 37 miljoen euro opgelegd aan een gokbedrijf. Het gaat om het illegale gokbedrijf EOD Code SRL, geregistreerd in Costa Rica. Het bedrijf biedt in ons land op allerlei websites kansspelen aan zonder vergunning, zoals Instantcasino en Skyhills.

De toezichthouder had in 2024 al vastgesteld dat het bedrijf in overtreding was. EOD Code is toen gewaarschuwd dat het een boete kon krijgen voor de misstanden. Het eerste onderzoek van de Ksa richtte zich op Instantcasino, maar later bleek dat er zeker nog elf andere illegale goksites actief zijn.

Op de sites ontbrak het aan zichtbare leeftijdsverificatie en hadden bezoekers de mogelijkheid om te betalen met crypto en anonieme betaalmethoden. Daardoor heeft het bedrijf nu een boete gekregen op basis van een inschatting van de gehaalde omzet. "We hebben verschillende instrumenten die we kunnen inzetten en zetten die ook allemaal in, waaronder het opleggen van een boete", zegt de KSa.

De toezichthouder ziet geregeld dat dit soort partijen, die opereren vanuit het buitenland, de boete niet betalen.

Geen reactie

EOD Code heeft keer op keer de gelegenheid gehad om te reageren op de Kansspelautoriteit, maar een reactie bleef uit, meldt de toezichthouder.

Om de toegang tot de illegale sites te blokkeren hebben ze nog andere mogelijkheden. Zo werkt de Ksa samen met hostingpartijen en betaaldienstverleners om de toegang tot goksites te blokkeren.

"Ik had gehoopt dat we inmiddels wel het doel bereikt hadden waarmee ik de lijst twintig jaar geleden begon", verzucht Mijntje Lückerath-Rovers. Als hoogleraar Corporate Governance stelt zij al 20 jaar lang dé Nederlandse ranglijst op naar representatie van vrouwen en mannen op topfuncties: de Female Board Index.

Toen ze in 2006 startte met de lijst had ze als doel gesteld dat zowel een derde van de commissarissen als een derde van de bestuurders vrouw is.

Inmiddels is het aantal vrouwelijke bestuurders van de 81 beursgenoteerde bedrijven in Nederland gestegen tot 18 procent. Maar hoogleraar Lückerath-Rovers ziet geen versnelling bij nieuwe benoemingen. Het aantal vrouwelijke commissarissen zit wel boven een derde. Voor die toezichthouders is een wettelijke grens ingevoerd, bij bestuurders is dat niet het geval.

Gemengd beeld

Volgens Lückerath-Rovers geeft de lijst van dit jaar een gemengd beeld. "Aan de ene kant zit er al een aantal jaren een stijging in het aandeel vrouwelijke commissarissen, maar anderzijds blijft de stijging van het aantal vrouwelijke bestuurders teleurstellend achter." Bij voortzetting van de huidige trend zou pas in 2044 een derde van de bestuurders vrouw zijn.

Er zijn inmiddels 21 bedrijven met ten minste een derde vrouwen in zowel de raad van bestuur als de raad van commissarissen, een toename vergeleken met de zeventien ondernemingen vorig jaar.

Daarnaast zijn bij bedrijven als PostNL, Wolters Kluwer, Triodos, Fastned en Hydratec zowel de bestuurszetels als de commissariszetels ten minste fiftyfifty verdeeld over mannen en vrouwen. Bij ABN Amro bestaan beide raden voor een meerderheid uit vrouwen.

Toen de hoogleraar met de lijst begon was slechts 2 procent van de bestuurders en 8 procent van de commissarissen vrouw. Inmiddels zijn die percentages fors gegroeid naar respectievelijk 18 en 44 procent.

Wettelijk quotum: hoe zit dat?

Sinds 1 januari 2022 geldt er een wettelijk quotum voor de raad van commissarissen bij beursgenoteerde bedrijven. Minimaal een derde moet vrouw zijn en een derde man.

Dit jaar voldoen 71 van de 81 ondernemingen uit de Female Board Index aan deze norm. De tien ondernemingen onder deze grens zijn vooral kleinere beursfondsen. Onder een derde uitkomen betekent niet automatisch dat een onderneming de wet overtreedt.

Er is momenteel geen wettelijk quotum voor de raad van bestuur.

Voor haar onderzoek rangschikt Lückerath-Rovers sinds 2008 alle beursgenoteerde bedrijven in Nederland. Na iedere publicatie merkte de hoogleraar dat het publiek debat hierover oplaaide. En dat bedrijven veranderingen doorvoerden. "Zo merkte ik dat bedrijven die onderaan de lijst bungelden, het jaar erna meer vrouwen aanstelden".

Hoewel het voor Mijntje Lückerath-Rovers na 20 jaar tijd een mooi moment is om het stokje van de Female Board Index aan een ander over te dragen, blijft ze betrokken. "Het belang van vrouwen aan het roer moet steeds benadrukt blijven. Bedrijven zouden zich moeten schamen als ze een top hebben die alleen uit mannen bestaat."

Daar ligt volgens de hoogleraar ook een taak voor het personeel. "Werknemers moeten zich blijven uitspreken voor meer vrouwen op bestuursposities."

'Kansen laten liggen'

Staatssecretaris Judith Tielen van Emancipatie vindt dat het aantal topvrouwen niet snel genoeg groeit. "Sinds de komst van het wettelijk quotum stijgt het aantal topvrouwen en dat is mooi. Maar het gaat wel langzaam. Vooral als je kijkt naar het aantal bestuurders gaat het echt niet snel genoeg. Organisaties laten daar kansen liggen."

Volgend jaar gaat ze het wettelijk quotum evalueren. Tielen: "Ook ga ik in gesprek met bedrijven, organisaties en vrouwen over wat nodig is om meer schot te krijgen in het aantal vrouwen in de top én in de managementlagen daarnaartoe."

Verhuurders op de boekingssite Airbnb mogen hun gasten niet meer verplichten de afwas te doen of de bedden af te halen bij het uitchecken. Dat blijkt uit de nieuwe huisregels die het bedrijf net heeft gepubliceerd. Volgens het bedrijf zijn dat "taken van een schoonmaker", en zouden die dus niet door huurders moeten worden uitgevoerd.

De meeste verhuurders op Airbnb, de grootste boekingssite voor privé-verblijven ter wereld, vragen van hun gasten ook een bedrag voor schoonmaakkosten. Volgens het bedrijf is het dan oneerlijk om ze tegelijk te verzoeken om zelf schoonmaaktaken uit te voeren en leidt dat dan ook regelmatig tot ontevreden gasten.

Beren

Andere regels die het bedrijf nu stelt: gasten mogen niet meer de opdracht krijgen om hun afval mee te nemen naar buiten en daar weg te gooien, en ze mogen ook niet meer het verzoek krijgen om bepaalde voorzieningen in de accommodatie niet meer te gebruiken, zoals airco of verwarming. Ook mogen gasten niet meer gedwongen worden om een contract met de verhuurder te ondertekenen, buiten de site om.

Wél redelijke verzoeken zijn volgens het bedrijf: vuile afwas in de wasbak zetten, afval scheiden binnen de accommodatie, gebruikte handdoeken verzamelen en airco of verwarming uitzetten bij vertrek. In uitzonderlijke gevallen mogen gasten verplicht worden hun afval "in een dierbestendige container op te bergen, in gebieden waar beren voorkomen".

De nieuwe regels gaan over een maand in.

Strenge regels

Airbnb kwam de afgelopen jaren in opspraak doordat het bedrijf de woningnood in populaire steden als Amsterdam en Barcelona zou verergeren, of de leefbaarheid van woonwijken zou aantasten, aldus critici. Het kreeg vorig jaar een boete van tientallen miljoenen in Spanje voor het aanbieden van woningen die helemaal niet verhuurd zouden mogen worden.

In veel toeristische steden heeft het bedrijf daarom de afgelopen jaren strenge regels ingevoerd voor de verhuur van privéwoningen, met bijvoorbeeld een maximum aan het aantal nachten waarin een woning verhuurd mag worden per jaar.

De Kamer van Koophandel (KVK) zag het aantal startende bedrijven in Nederland in het derde kwartaal van dit jaar met ruim 15 procent stijgen vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. Dit is de sterkste stijging in jaren.

Van alle 62.395 'starters', zoals de KVK ze noemt, zijn ruim acht op de tien zzp'ers. Het aantal zelfstandigen zonder personeel ligt daarmee 20 procent hoger dan een jaar eerder.

Vooral in het onderwijs, de bouw en zorg zijn er meer ondernemers. Dat zijn ook de sectoren waar eind 2024 de afname van zzp'ers zichtbaar was. Veel bedrijven kondigden aan vanaf 1 januari 2025 te stoppen met de inzet van zzp'ers, omdat de Belastingdienst dan actief zou handhaven op schijnzelfstandigheid. Daarvan is sprake als iemand op papier een zzp'er is, maar in de praktijk hetzelfde werk doet als een werknemer.

Toename

Die afname van twee jaar gelden is niet doorgezet, want inmiddels neemt het aantal zzp'ers in die sectoren weer toe. "Aan de ene kant merk je dat het helemaal weren van zzp'ers moeilijk blijkt in de praktijk. Aan de andere kant zie je dat mensen dan zeggen: dan ga ik binnen die sectoren ander werk doen waarbij ik wel zelfstandig kan werken", legt Joris Knoben uit. Hij is hoogleraar ondernemerschap aan de universiteit van Tilburg.

Knoben ziet dat mensen bijvoorbeeld aan de slag gaan als zelfstandig zorgverlener of therapeut. En in het onderwijs gaan zzp'ers dan niet aan de slag binnen de muren van een school, maar geven bijvoorbeeld bijles.

"Het lijkt erop dat bedrijven twee jaar geleden schrokken van de nieuwe regels, er was veel onduidelijkheid", zegt hij. Onlangs heeft minister Aartsen van Werk en Participatie aangekondigd dat hij die angst wil wegnemen met een nieuwe Zelfstandigenwet die in 2028 moet ingaan.

"Ondanks discussies over schijnzelfstandigheid en maatregelen om het gebruik van zzp'ers terug te dringen, blijft deze vorm van ondernemerschap een belangrijk onderdeel van de economie", zegt de hoogleraar.

Faillissementen

Tegelijkertijd stopten er minder bedrijven. In het derde kwartaal werden 36.610 bedrijven opgeheven, 4,3 procent minder dan een jaar eerder. Het aantal faillissementen steeg licht, met nog geen procent.

In totaal stonden op 1 oktober ruim 2,6 miljoen bedrijven ingeschreven bij de KVK. Dat is 1,5 procent meer dan een jaar geleden.

Meta, het moederbedrijf van Facebook, moet 25 miljard dollar betalen omdat het gebruikers misleid heeft over hoe en door wie hun gegevens gebruikt zijn. Facebook wist dat andere partijen bij gebruikersgegevens konden, maar ontkende dit. De rechter in de Amerikaanse staat New Mexico legt het socialemediabedrijf daarom de miljardenboete op.

De uitspraak volgt op een zaak rondom het schandaal bij databedrijf Cambridge Analytica. Dat databedrijf heeft via Facebook tientallen miljoenen gebruikersgegevens misbruikt om president Trump te helpen bij de verkiezingen in 2016. Met de data konden gerichte advertenties worden geplaatst die Amerikanen te zien kregen.

Het was de grootste schending van privacy in de geschiedenis van Facebook. Hoewel het sociale netwerk hiervan wist, ondernam het nauwelijks actie. In 2018 is Cambridge Analytica door dit schandaal gestopt.

Overtredingen wetgeving

Jaren later klaagde de staat New Mexico Facebook aan. In september oordeelde een jury dat Meta misleidende beweringen heeft gedaan over de toegang tot gebruikersgegevens. Het techbedrijf heeft zich meer dan 43 miljoen keer schuldig gemaakt aan overtredingen van de consumentenwetgeving in New Mexico.

Het is de bedoeling dat het geld van Meta naar het onderwijs in de Amerikaanse staat gaat. Meta heeft nog niet gereageerd op de uitspraak, maar na de eerdere juryuitspraak gaf het al aan de boete te zullen aanvechten.

Miljardenboete, miljardenwinst

De miljardenboete kwam op de dag dat Meta ook nieuwe cijfers publiceerde. Het bedrijf hield in de afgelopen drie maanden bijna 10 miljard euro aan winst over. De omzet steeg met 26 procent ten opzichte van een jaar terug.

Ook blijft Meta, net als alle andere grote techbedrijven, volop investeren in kunstmatige intelligentie. Waarschijnlijk heeft het bedrijf aan het einde van dit jaar tussen de 135 miljard en 145 miljard dollar geïnvesteerd in AI.

Beleggers zijn al langere tijd bezorgd over die miljardeninvesteringen. Ze vragen zich af of de verschillende bedrijven die wel kunnen terugverdienen, maar vooralsnog schroeven de techbedrijven hun investeringen nog niet terug.

Zorgverzekeraar VGZ heeft een brief gestuurd aan de burgemeesters van de 34 gemeenten in Nederland die geen gemeentepolis aanbieden. De zorgverzekeraar wil daarover met hen in gesprek. Sommige gemeenten hebben de regeling afgeschaft, andere hebben hem nooit gehad. VGZ vindt dat alle gemeenten de gemeentepolis zouden moeten aanbieden.

De gemeentepolis is een basisverzekering met een aanvullende verzekering die gemeenten samen met een zorgverzekeraar aanbieden aan mensen met een laag inkomen. De gemeente betaalt een deel van de kosten.

Onder meer Utrecht, Breda en Groningen schaften de gemeentepolis al af vanwege de hoge kosten. Mensen die gebruik maakten van die regeling, moeten zich nu 'gewoon' verzekeren. Als ze dezelfde zorg willen moeten ze een hogere premie betalen. Meestal kunnen of willen ze dat niet. Het gevolg is dat ze niet verzekerd zijn voor zorgkosten buiten de basisverzekering, zoals mondzorg en fysiotherapie. Ze gaan dan dat soort zorg mijden. Zo gaan mensen soms niet naar de tandarts, ondanks problemen met hun gebit.

Dat kan uiteindelijk juist tot hogere kosten leiden. Het Instituut voor Publieke Economie (IPE) pleitte daarom onlangs in een rapport voor een landelijke regeling om mensen met een laag inkomen te beschermen tegen hoge zorgkosten.

Het instituut adviseert de meer dan driehonderd lokale regelingen te vervangen door één landelijke aanpak. Daarmee moet zorgmijding worden voorkomen en moeten alle lage inkomens bescherming krijgen.

In Nederland maken 580.000 mensen gebruik van een gemeentepolis. 90.000 mensen zouden er ook baat bij hebben, maar wonen in een gemeente die de polis niet aanbiedt. Nog eens 70.000 anderen kunnen de polis wél aanvragen in hun gemeente, maar doen dat niet omdat de gemeente te weinig bijdraagt aan de premie.

VGZ wil gemeentepolis behouden

VGZ ziet meer in het behoud van de gemeentepolis dan in een landelijke regeling. Daarom roept de zorgverzekeraar gemeenten die de polis niet aanbieden op om opnieuw naar de mogelijkheden te kijken.

"We willen voorkomen dat de overheid een hele eigen regeling in het leven gaat roepen", zegt een VGZ-woordvoerder. "Dat kost heel veel werk, terwijl nog steeds veel gemeenten een gemeentepolis hebben die zijn werk goed doet."

Volgens VGZ zouden gemeenten meerdere pakketten moeten aanbieden. Niet iedereen gebruikt even veel zorg, en als er maar één pakket in een gemeente wordt aangeboden, dan sluit dat vaak niet aan op alle doelgroepen. Daardoor zijn veel inwoners die gebruikmaken van de gemeentepolis oververzekerd.

De regeling valt onder de Participatiewet en gemeenten bepalen zelf of ze eraan meedoen. Doordat veel gemeenten moeten bezuinigen, kiezen ze voor uitgaven waar ze vanaf kunnen, zoals de gemeentepolis. Dat levert op korte termijn winst op.

Maar uit een kosten-batenanalyse van onderzoeksbureau Rebel blijkt dat een fatsoenlijke bijdrage aan de gemeentepolis op termijn goedkoper is voor gemeenten dan het opvangen van de schulden die ontstaan door bijvoorbeeld langdurige zorgmijding.

Tandartsbus

Preventieacties zijn geen onderdeel van de gemeentepolis, maar VGZ zegt de gemeentepolis wel te zien als een manier om meer aan preventie te doen. "We willen juist meer inzetten op preventie, zodat we uiteindelijk de druk op de zorg kunnen verlichten." De zorgverzekeraar noemt als voorbeelden speciale preventieacties voor mensen met overgewicht in Brabant en een tandartsbus in Den Haag, waar mensen gratis hun gebit kunnen laten controleren.

Ook zorgverzekeraars CZ en Menzis zijn voorstander van de gemeentepolis. "We zien binnen gemeenten die gestopt zijn met de regeling dat schulden toenemen en er sprake is van zorgmijding uit angst voor onverwachte extra kosten", zegt een woordvoerder van Menzis. Zorgverzekeraar CZ laat weten dat het ook een brief gaat versturen aan alle gemeenten zonder gemeentepolis.

Zilveren Kruis ziet juist meer in een landelijke regeling. De gemeentepolis biedt volgens de verzekeraar onvoldoende zekerheid, omdat niet iedere gemeente de regeling heeft en de inhoud per gemeente verschilt. Wel zegt Zilveren Kruis de gemeentepolis te blijven aanbieden zolang er geen landelijke wettelijke regeling is.

Postcodediscriminatie

De verschillen in bijdrage tussen gemeenten zijn aanzienlijk. Hoeveel inwoners zelf betalen voor hun zorgverzekering hangt mede af van hun postcode.

Zo was in een uitzending van Pointer te zien dat een inwoner van de gemeente Diemen 64 euro per maand betaalt voor een gemeentepolis. In de naastgelegen gemeente Ouder-Amstel kost dezelfde polis maar 33 euro per maand. Daar draagt de gemeente dus meer bij.

84 gemeenten dragen minstens 40 euro per maand bij, terwijl 53 gemeenten minder dan 20 euro bijdragen. De overige 167 gemeenten zitten daartussenin.

Het is nog niet duidelijk of de 34 gemeenten die geen gemeentepolis aanbieden ingaan op de oproep van VGZ.