Verschillende oppositiepartijen vinden dat premier Jetten "een valse start" heeft gemaakt nu hij in hun ogen halsstarrig vasthoudt aan een snellere verhoging van de AOW-leeftijd, zoals afgesproken in het coalitieakkoord.

Jetten heeft de steun van een meerderheid om de maatregel door te zetten, nu hij heeft toegezegd dat hij de scherpe kantjes ervan af wil halen. Maar partijen als GroenLinks-PvdA, PVV, ChristenUnie, 50Plus, Denk, SP en Volt vinden dat een veel te zwakke toezegging en willen dat het plan volledig van tafel gaat.

Ze waarschuwen vandaag in het debat over de regeringsverklaring dat Jetten de verhouding met de Kamer op het spel zet, terwijl hij de Kamer nodig heeft om andere plannen van zijn minderheidskabinet door te voeren.

'Op ramkoers'

Partijleider Klaver van GroenLinks-PvdA vindt dat het kabinet "op ramkoers" ligt met de Kamer. "Er gaat zo veel kapot door deze manier van werken", zegt ook ChristenUnie-fractievoorzitter Bikker.

De snellere verhoging van de AOW-leeftijd, waardoor veel mensen langer moeten doorwerken, leidt tot onrust bij werknemers en ook bij de oppositie. Gisteren sloot de coalitie een deal met een deel van de rechtse oppositie, om nog eens te kijken of het mogelijk is om de maatregel te verzachten voor met name de lage inkomens en mensen met een zwaar beroep.

Bonden furieus

"Een pas op de plaats", noemt Jetten dat vandaag, maar een flink deel van de oppositie vindt dat dus veel te weinig. Ze weten zich gesteund door de vakcentrales FNV, CNV en VCP, die vandaag lieten weten dat ze "furieus" zijn en dat het "uitgesloten" is dat ze gaan praten met het kabinet als de AOW-plannen niet volledig van tafel zijn.

"Als het tij niet keert, leggen we het land plat", schrijven de bonden in een persbericht. Ze noemen de maatregel een "schoffering" van de afspraak dat de AOW-leeftijd voorlopig niet omhoog zou gaan. "Als het kabinet onrust zaait, kan het onrust krijgen." De bonden blazen ieder overleg voorlopig af.

In het debat vroegen de partijen Jetten om de maatregel van tafel te halen, zodat er weer gepraat kan worden, maar de premier wil eerst kennismaken met de bonden. Daarop zei PVV-leider Wilders: "U wilt wel praten, maar er is niemand om mee te praten, want ze komen niet."

Voor de toekomst

Volgens Jetten en de coalitie moet er iets gebeuren om het AOW-systeem ook in de toekomst betaalbaar te houden. Door de vergrijzing maken steeds meer mensen gebruik van de AOW, terwijl er minder mensen werken om de uitkeringen via premies op te brengen. Vorig jaar werd de AOW voor het eerst voor meer dan de helft betaald uit belastinggeld.

De AOW-maatregel van het kabinet moet uiteindelijk structureel 2,7 miljard euro per jaar opleveren.

De afgelopen jaren stegen de beurzen naar recordhoogten door de grote verwachtingen rond kunstmatige intelligentie (AI), maar sinds de jaarwisseling dalen de aandelen van verschillende technologiebedrijven, juist door de vrees voor AI.

In de Verenigde Staten ging de koers van bijvoorbeeld softwaregigant Microsoft dit jaar met ruim 15 procent omlaag. In Nederland verloren databedrijven als Wolters Kluwer en RELX (het voormalige Reed Elsevier) respectievelijk 30 en 20 procent van hun beurswaarde. Bij uitzendbureau Randstad en muziekuitgever Universal Music gaat het om 15 procent.

"Bijna alles wat met software en data te maken heeft, wordt hard afgestraft", constateert Bob Homan, hoofd Investment Office van ING. "Men is bang door AI minder abonnementen te verkopen of dat AI een groot deel van de taken overneemt."

Worstcase-scenario

In de praktijk valt het Homan op dat er op de beurs een tweedeling ontstaat bij de technologiebedrijven: "Je ziet chipfabrikanten die het goed blijven doen, soms 40 tot 60 procent hoger staan. Aan de randen zie je bedrijven waarvan beleggers denken: wat zij doen, dat kan straks door AI worden overgenomen."

Dat werd deze week nog eens versterkt door een toekomstbeeld dat twee medewerkers van het Amerikaanse onderzoeksbureau Citrini Research schetsten. Zij bedachten hoe AI in twee jaar tijd in een worstcase-scenario economisch kon uitpakken voor gewone bedrijven. Die zouden op de fles gaan, terwijl AI-bedrijven schatrijk werden.

Niet slimmer willen zijn

Martijn Rozemuller van vermogensbeheerder VanEck noemt de dalende koersen een klassiek voorbeeld van waarom je niet moet proberen om de beurs te voorspellen: "Beleggers kunnen nu eenmaal overdrijven, zowel omhoog als omlaag. Dit pleit maar weer eens voor gespreid beleggen: je moet nooit proberen slimmer te zijn dan de rest door je te concentreren op één sector of type bedrijf."

Homan en Rozemuller begrijpen de zorgen over de impact van AI wel. "De afgelopen dertig, veertig jaar zijn tal van bedrijven door technologische ontwikkelingen minder waard geworden of verdwenen. Neem fotorolletjesproducent Kodak", zegt Rozemuller.

"Daar komen ook nieuwe voor terug. In de jaren nul riepen sommige mensen nog: 'Google met zijn zoekmachine wordt commercieel nooit wat'. Het is gewoon lastig om op de beurs de winnaars van de verliezers te onderscheiden. Wat je wel ziet, is dat de beurs als geheel op lange termijn altijd profiteert van technologische ontwikkelingen en economische groei."

Waarmee Rozemuller maar wil zeggen: "Je moet je als belegger nooit laten leiden door de waan van de dag. Eigenlijk moet je zo min mogelijk naar de beurs kijken. Leer jezelf een beetje discipline aan om niet te veel uit emotie te handelen. Als het om geld gaat, is emotie een slechte raadgever."

Verkoop-algoritmes

Vreemd genoeg worden de schokken op de beurs zoals nu met de AI-zorgen ook juist versterkt door algoritmes. Veel beleggers maken in beleggingsprogramma's en apps gebruik van zogenoemde stop loss-orders. "Dat zijn ingestelde algoritmes om bepaalde aandelen te verkopen als de prijs onder een bepaald punt zakt", legt Homan uit. "Als een aandeel even zakt, versterken die algoritmes de daling van een aandeel omlaag alleen maar meer. Gewoon gezond verstand blijft wel belangrijk."

Dat vindt ook Rozemuller: "Beleggers hebben toegang tot steeds meer informatie. Tien, twintig jaar geleden haalden ze hun informatie nog uit de krant, nu wordt het ze via hun mobiele telefoon bijna opgedrongen. Daar maken beleggingsplatformen ook handig gebruik van. Ze sturen steeds signalen die beleggers aanzetten om iets te doen. Als mens ben je dan ook geneigd iets te doen met die informatie. Zo wordt een koers tegenwoordig versterkt."

Verkopen bij paniek vloekt ook met de oude beurswijsheid: verkopen bij hoge koersen en kopen als die laag staan. "Ik zou niet inprogrammeren om te verkopen bij een dalende koers, maar juist bij te kopen", zegt Rozemuller.

Homan wijst naar Wolters Kluwer als aandeel dat door de lage prijs juist interessant wordt om te kopen. "Die keren 4 procent dividend uit en kopen nog 3,5 procent aan eigen aandelen in. De totale winst als aandeelhouder is dan 7,5 procent. Dat is helemaal niet slecht bij een spaarrente van 1,5 procent."

Topman Børge Brende van het World Economic Forum (WEF) stapt op na onthullingen over contacten met veroordeeld pedoseksueel Jeffrey Epstein. In een openbaar afscheidsbericht zegt de Noor niets specifiek over de aanleiding voor zijn vertrek, maar schrijft hij wel dat "niets moet afleiden van het belangrijke werk van het Forum".

De naam van Brende is opgedoken in de miljoenen documenten die de Amerikaanse justitie vorige maand vrijgaf over Epstein. Brende bleek in 2018 door oud-minister Terje Rød-Larsen in contact te zijn gebracht met de zedendelinquent en schoof daarna drie keer aan bij diners met andere prominente diplomaten en zakenmensen. Daarna wisselde hij nog enkele mails en tekstberichten uit met de Amerikaan.

Hoewel Epstein toen al was veroordeeld voor zedenmisdrijven, zegt Brende daar niet van op de hoogte te zijn geweest. "Als ik ervan had geweten, had ik de eerste en elke andere uitnodiging voor diners of andere vormen van communicatie afgewezen."

Onderzoek afgerond

Het WEF stelde naar aanleiding van de ontdekking een onderzoek naar Brende in. Bij zijn vertrek werd bekendgemaakt dat daaruit verder niets onoorbaars aan het licht is gekomen. Brende trekt desalniettemin "na rijp beraad" zijn conclusies.

Brende stond sinds 2017 aan het hoofd van de internationale praatgroep voor politici en zakenlui, die jaarlijks bijeenkomt in Davos om wereldwijde ontwikkelingen te bespreken. Kort voor de onthullingen eind januari had hij nog een centrale rol gespeeld in de editie van dit jaar.

Bestuurslid Alois Zwinggi neemt voorlopig de taken over van Brende, totdat het WEF een opvolger heeft gevonden.

Wereldwijde nasleep

De openbaring van Epsteins correspondentie heeft al verschillende prominenten hun baan gekost. Zo vertrok de topman van een logistiekreus uit Dubai die tips over escorts uitwisselde en werd de Britse ambassadeur in de VS, Peter Mandelson ontslagen. Hij wordt inmiddels, net als oud-prins Andrew, onderzocht vanwege het doorspelen van geheime overheidsdocumenten.

De Noorse kroonprinses Mette Marit bood begin deze maand excuses aan voor haar jarenlange contact met Epstein, ook toen zijn ware aard al lang bekend was. De echtgenoot van Rød-Larsen, diplomate Mona Juul stapte op als Noors ambassadeur in Jordanië vanwege hun nauwe banden: Epstein liet haar kinderen miljoenen na toen hij in 2019 overleed.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet geen concurrentieproblemen ontstaan door de overname van Solvinity, de leverancier van DigiD, door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl. Ook na de overname is er voldoende concurrentie, concludeert de ACM. De concurrentiewaakhond keurt de overname daarom goed.

De ACM benadrukt dat alleen is gekeken naar de concurrentiepositie, maar dat de autoriteit wel het belang inziet van het vergroten van de digitale autonomie in Nederland.

Digitale autonomie

In de Tweede Kamer leven er grote zorgen over de Amerikaanse overname. Een meerderheid wil dat het nieuwe kabinet alles op alles zet om te voorkomen dat Nederlandse DigiD-gegevens in de handen vallen van de Amerikaanse overheid.

Ook zijn er zorgen dat de Amerikaanse overheid de toegang tot diensten als DigiD kan blokkeren bij wijze van sanctie. Dat zou grote gevolgen hebben voor miljoenen Nederlanders.

Eerder legde de VS sancties op aan de hoofdaanklager bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Openbaar aanklager Khan had daarna geen toegang meer tot zijn email.

Meer onderzoek

De onafhankelijk toezichthouder Bureau Toetsing Investeringen (BTI) doet ook onderzoek naar de overname. Het BTI onderzoekt of de Amerikaanse overname nadelig kan uitpakken voor de toegankelijkheid van DigiD.

Miljoenen Nederlanders gebruiken DigiD om in te loggen bij overheidsdiensten of bij andere platformen zoals de huisarts, zorgverzekering of ziekenhuis. Het wordt gebruikt als identificatiemiddel om bij online persoonsgegevens te komen.

Nederlandse bieder

De ACM schrijft dat er ook na de overname nog genoeg keuze is uit Nederlandse en Europese aanbieders die soortelijke diensten bieden als Kyndryl.

Dat is ook een bron van de kritiek uit de Tweede Kamer. Er was namelijk ook een Nederlandse investeerder die een bod had uitgebracht om Solvinity over te nemen, meldde EenVandaag eerder. Het bod van die investeerder zou slechts enkele miljoenen lager hebben gelegen dan het bod van Kyndryl.

De Amerikaanse zakenman Oliver 'Power' Grant is op 52-jarige leeftijd overleden. Hij hielp in de jaren 90 het hiphopcollectief Wu-Tang Clan op weg en wist achter de schermen hun muzikale succes uit te bouwen tot een zakenimperium dat diende als voorbeeld voor veel andere artiesten uit het genre.

"Zonder hem was het allemaal niet gelukt", zegt Wu-Tang-lid GZA in reactie op zijn dood. "Wu was zonder Power niet tot volle wasdom gekomen." Een doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Grant werd geboren op Jamaica, maar groeide op Staten Island in New York op, tussen mensen die later naam zouden maken in de muziekindustrie. Wu-Tang-lid RZA was het broertje van een vriend, klasgenoten Trevor Smith en Shawn Carter zouden later naam maken als Busta Rhymes en Jay-Z.

Van drugsdealer naar zakenman

Zelf had hij geen aanleg voor muziek en als tiener rolde hij het leven van een drugsdealer in, eerst dealde hij wiet, maar al snel crack. Na een arrestatie voor verboden wapenbezit, besloot hij liever op een andere manier aan zijn geld te komen. Precies op dat moment vroeg RZA hulp bij de aanschaf van muziekapparatuur.

Als jonge twintiger stond Grant in 1992 daarmee aan de wieg van de single Protect ya neck, wat al snel leidde tot het debuutalbum Enter the Wu-Tang (36 chambers). Grant was cruciaal in het pluggen van het album: "We liepen de gaten in onze schoenen". Met succes: het album werd binnen anderhalf jaar platina en geldt nog altijd als een klassieker.

Omdat met dat succes ook de bemoeienis van platenbazen groeide, was er voor Grant als producer minder te doen. Hij legde zich toe op het uitbouwen van het Wu-Tang-merk met een kledinglijn, iets dat toentertijd nog vrij uniek was in de hiphop.

Een natuurlijke aanleg voor handelen compenseerde zijn gebrek aan opleiding. "Wij waren schoolverlaters met een strafblad, die tegenover gasten zaten met een diploma in marketing", herinnerde hij zich. "Het was een hard knock life, vallen en opstaan. Hier was geen stappenplan voor."

Van hoodies tot eau de cologne

Een bevriende werknemer van een kledingfabriek kocht hij om, zodat hij buiten werktijden shirts kon bedrukken met het iconische Wu-Tang-logo. De helft van zijn voorraad gaf hij weg. Wat overbleef verkocht hij met precies genoeg winst om een nieuwe editie te kunnen bedrukken.

De groep zelf was aanvankelijk sceptisch, maar Grant produceerde succesvol hoodies, schoenen, baggy jeans, eau de cologne en zelfs Wu Wear for kids. Fans konden aanvankelijk alleen via postorder bestellen met een inlay in de cd-hoesjes, maar al snel opende Grant ook winkels, in onder meer New York, Atlanta en Philadelphia.

Ook Wu-Tang Clan zelf was inmiddels om en rapte graag over hun garment renaissance: RZA beschreef iemand die "Tommy Hill", Armani, Benetton en Gucci achter zich laat om alleen maar urban kleding te kopen: "For the new year, strictly Wu Wear". Het bracht tientallen miljoenen in het laatje.

Grant had daarbij de uitgesproken ambitie om verder te reiken dan de traditionele achterban in de armere wijken van New York. Juist in de Amerikaanse middenklasse elders zat immers het groeipotentieel. "Iedereen in de mainstream wil ook urban zijn", redeneerde hij en hij sloot lucratieve contracten met grote warenhuizen als Macy's en Bloomingdale's.

Eigen game

In 1999 bracht hij het PlayStationspel Wu-Tang: Shaolin Style, aan de man, een vechtspel waarin spelers in de huid van hun favoriete Wu-Tanglid kunnen duiken. Inspiratie voor de game waren de kungfufilms waar alle leden al sinds hun jeugd verzot op waren.

Hoewel Wu Wear een flinke dip kende na de millenniumwisseling en de winkels op de fles gingen, gold de onderneming als rolmodel voor artiesten die later kwamen. Jay-Z 's Rocawear, Billionaire Boys Club van Pharrell Williams en Kanye West Yeezy zijn schatplichtig aan het werk dat Grant verzette.

Zijn verhaal komt ook aan bod in de tv-serie Wu-Tang: An American Saga, over de beginjaren van de groep. Grant zelf kwam als acteur voorbij in een handjevol Hollywoodfilms, zoals Black and white uit 1999 met Ben Stiller en Robert Downey Jr.

Leden van Wu-Tang Clan reageren verslagen op Grants dood. "We zijn overal met jou geweest, nu ben jij overal", schrijft zijn oude jeugdvriend Raekwon. "Dit komt hard binnen", reageert ook Method Man met emoji's van een gebroken hart en een regenwolk. "Paradijs, broer. Goede reis!!"

Telecombedrijf Odido gaat geen losgeld betalen aan de hackers die deze maand miljoenen klantgegevens hebben gestolen bij het bedrijf. De hackersgroep ShinyHunters heeft daarom een deel van de privacygevoelige gegevens van klanten gepubliceerd op het darkweb, een moeilijk toegankelijk deel van internet.

Het gaat om de gegevens van 430.000 personen en 290.000 bedrijven. De gevoelige aantekeningen waar de NOS gisteren over publiceerde en waarin informatie over financiële of zelfs persoonlijke situatie was vermeld, zijn aanwezig in ruim 8000 van de één miljoen rijen met data.

In de dataset die de groep criminelen met de NOS deelde, waren ook geboortedata, telefoonnummers en paspoortdata en e-mailadressen aanwezig. Die gegevens zijn nu niet gepubliceerd.

De internetcriminelen zeggen daar bewust voor te hebben gekozen en die informatie later wel te publiceren. Op die manier willen ze de aandacht van het grote publiek vasthouden en het bedrijf toch tot betaling dwingen.

Ook BTW-nummers

De gelekte gegevens bevatten enkele tientallen btw-nummers van bedrijven. Dat is riskant als het om een eenmanszaak gaat. Tot 2020 bestonden de btw-nummers van die bedrijven uit het bsn-nummer van de ondernemer. Omdat de gegevens in de gelekte bestanden soms oud zijn, kunnen hier dus bsn-nummers van personen tussen staan.

Inmiddels worden de bsn-nummers hier niet meer voor gebruikt. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft dat in 2018 verboden.

Deadline verstreken

Hoeveel gegevens er precies zijn gepubliceerd, is nog niet bekend. De criminelen dreigden om een miljoen regels aan data per dag te publiceren zolang Odido niet betaalt.

De criminelen hadden Odido een deadline opgelegd die vanmiddag verstreek. Ze eisten tot nu toe 500.000 euro om publicatie van de gestolen gegevens te voorkomen.

Odido gaat daar dus niet op in. "Onze focus ligt bij klanten", zegt een woordvoerder van het bedrijf tegen de NOS. "Op advies van adviseurs en overheidsinstanties hebben we besloten niet te onderhandelen met deze club. We zetten nu in op veiligheid van de klanten." Hoe het bedrijf dat laatste gaat doen, is nog niet bekend.

Zes miljoen accounts

Volgens de telecomprovider zijn de persoonsgegevens van ruim 6 miljoen accounts buitgemaakt. Het gaat onder meer om namen, woon- en e-mailadressen, telefoonnummers, geboortedata en nummers van bankrekeningen en identiteitsbewijzen.

Gisteren werd duidelijk dat de criminelen ook gevoelige informatie over het contact met klanten van Odido hebben buitgemaakt. Ze stuurden een deel van de gestolen data naar de NOS als bewijs.

Daaruit blijkt dat naast de genoemde gegevens ook aantekeningen zijn gestolen uit het klantcontactsysteem van Odido. Daarin staat bijvoorbeeld of klanten hun betaalafspraken nakomen, een bewindvoerder hebben of zich hebben misdragen. Odido wist naar eigen zeggen niet dat die extra informatie ook in handen was van de criminelen.

Autoriteit Persoonsgegevens

De Autoriteit Persoonsgegevens laat vandaag weten dat ze Odido om opheldering hebben gevraagd over klantdata die te lang zouden zijn opgeslagen.

De cyberaanval is uitgevoerd door hackersgroep Shinyhunters, die ook grote hoeveelheden data heeft gestolen bij concertkaartjesverkoper Ticketmaster en bij pornosite Pornhub.

De politie raadt gehackte bedrijven altijd af om losgeld te betalen. "Wanneer zij worden betaald blijft hun verdienmodel tenslotte levend", zegt Stan Duijf, bij de politie verantwoordelijk voor de aanpak van cybercriminaliteit. "Daarnaast weet je nooit of je data veilig zijn als je betaalt. Criminelen kunnen de gegevens alsnog doorverkopen of opnieuw om geld vragen."

Toch komen veel bedrijven na een periode van onderhandelen wel over de brug, zo meldden cyberveiligheid-experts aan de NOS.

In onderstaande special leggen we uit wat een hacker aan iemands 'digitale vingerafdruk heeft':

Het aantal verkopen van huurhuizen door investeerders blijft hoog. In de laatste drie maanden van 2025 werden er ruim 20.000 huizen verkocht, blijkt uit cijfers van het Kadaster.

Over heel 2025 verkochten investeerders ruim 65.000 huurwoningen. Daar staat tegenover dat zij iets meer dan 27.000 woningen aankochten.

Sinds een paar jaar is de interesse in huizenbezit voor de verhuur afgenomen. Vanaf 2023 steeg het aantal verkopen van huurhuizen, maar liep vooral het aantal aankopen door investeerders snel terug.

Onvrede

Investeerders klagen al langer dat het onaantrekkelijk is geworden om huizen te verhuren. Volgens hen komt dat door de Wet betaalbare huur, die in juli 2024 is ingegaan. Die was mede bedacht door onvrede over hoge huren.

Deze wet zorgde voor regulering van de zogenoemde middenhuur. Door een puntensysteem moesten er meer betaalbare huurwoningen komen voor mensen die niet willen of kunnen kopen, maar ook niet voor een sociale huurwoning in aanmerking komen.

Ook noemen investeerders als reden voor verkoop het verhogen van de overdrachtsbelasting in 2020, een bedrag dat een koper betaalt bij de aanschaf van een pand. De woningen worden verkocht en zijn dus juist niet meer beschikbaar voor huur. Of er per saldo inmiddels meer huurwoningen in dat middensegment bij zijn gekomen, is nog niet duidelijk.

Huizenprijzen

Dat een deel van de verhuurders van hun huurwoning af wil, blijkt ook uit de verkoopprijs. Uit de cijfers van het Kadaster komt naar voren dat de verkoopprijs van de huurwoningen een stuk lager ligt dan de verkoopprijs van een woning die al een koopwoning was. Iemand die in 2025 een koophuis overnam betaalde daar ruim 124.000 euro meer voor dan iemand die een huurhuis van een investeerder kocht.

Wanneer het hoge aantal verkopen en lage aantal aankopen van huurwoningen stopt, is nog niet te zeggen. Op dit moment lopen er nog tijdelijke huurcontracten. Tijdelijke huur mag in principe niet meer sinds de nieuwe huurwet, maar de laatste contracten lopen nog tot juli dit jaar. Mogelijk hebben sommige verhuurders nog gewacht met verkopen totdat deze contracten zijn afgelopen.

Het verkopen van de huurwoningen van investeerders zorgt voor een iets ruimere keuze voor mensen die een koopwoning zoeken.

Waar ligt de rode lijn voor het inzetten van AI in het leger? De Amerikaanse minister Hegseth van Defensie en AI-bedrijf Anthropic hebben er een hoogoplopend conflict over.

Anthropic wil niet dat met zijn AI-model massa-surveillances of autonome wapensystemen worden gemaakt. Minister Hegseth wil juist geen beperkingen krijgen opgelegd. Net als OpenAI, de maker van ChatGPT, heeft Anthropic een eigen chatbot ontwikkeld. Het bedrijf is minder bekend bij het grote publiek, maar gooit hoge ogen in de techwereld.

De kwestie draait om een deal die Anthropic en het ministerie vorig jaar sloten, waar zo'n 200 miljoen dollar mee was gemoeid. Het bedrijf kondigde "een nieuw hoofdstuk" aan, stond in een persbericht.

Van dat optimisme is weinig over. Begin dit jaar ontstond er discussie over die "verantwoorde AI", zoals Anthropic het omschrijft. Hegseth stuurde een memo waarin stond dat de AI-toepassingen voor alles gebruikt mogen worden, zolang het binnen de wet past.

AI over leven of dood

Het memo leidde tot wrevel bij Anthropic dat de "verantwoorde AI-afspraken" in één pennenstreek ziet verdwijnen. Anthropic wil koste wat kost voorkomen dat het AI-model gebruikt wordt voor massa-surveillance, het grootschalig in de gaten houden van Amerikanen. Ook wil het niet bijdragen aan een autonoom wapensysteem, een techniek waardoor AI beslist over leven of dood.

Anthropic heeft zich gepositioneerd als buitenbeentje binnen de AI-sector. Anthropic-topman Dario Amodei was een van de ontwerpers achter OpenAI, maar vertrok omdat hij het niet eens was met de koers van het bedrijf. Met zijn zus richtte hij daarom in 2021 Anthropic op.

Ontvoering Maduro

'Verantwoord' is het toverwoord. Amodei wil nieuwe techniek niet zomaar lanceren, zonder te weten wat de gevolgen zijn. Hij waarschuwde begin dit jaar in een essay dat overheden AI kunnen inzetten tegen burgers.

Toch sloot Amodei's bedrijf vorig jaar het contract met het Pentagon. Als enige AI-bedrijf voldoet het aan de hoogste veiligheidseisen, schrijft techsite The Verge. Volgens bronnen van The Wall Street Journal is de technologie daarnaast gebruikt bij de operatie om de Venezolaanse president Maduro te ontvoeren. Hoe precies, is nog altijd geheim.

AI kan op allerlei manieren ingezet worden, vertelt Paul Verhagen, technologie en geopolitiek-expert bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. "Tijdens de operatie rondom Maduro kan AI bijvoorbeeld ingezet zijn om sociale media te analyseren om te kijken of de operatie nog geheim is."

Rare dynamiek

Hegseth lijkt geen tegenspraak te dulden. Hij wil voor vrijdag weten of Anthropic meegaat in de eisen of niet. Als het AI-bedrijf dat niet doet, gaat Hegseth het contract ontbinden. Ook dreigt hij om het bedrijf als supply chain risk aan te merken.

Dat zou betekenen dat producten van Anthropic niet meer gebruikt mogen worden door het leger. Ook andere bedrijven die gebruikmaken van de technologie van Anthropic en diensten leveren aan het Pentagon moeten hier dan mee stoppen.

Volgens Verhagen wordt dat label van de supply chain risk bijna nooit gebruikt voor Amerikaanse bedrijven. "Het soort bedrijven waar je dit op zou toepassen, zijn bedrijven die bijvoorbeeld gelieerd zijn aan de Chinese staat of Russische staatsoliemaatschappijen", zegt hij. "Aan de kant van het Pentagon krijg je ook een rare dynamiek: als we de technologie willen versnellen, waarom ben je dan je eigen bedrijven aan het uitbannen?"

Correspondent VS Ryan Hermelijn:

"Anthropic zegt het motto 'verantwoord omgaan met AI' als leidende bedrijfsfilosofie te hebben. De vraag om het ministerie van Defensie ongebreidelde toegang te geven tot z'n AI-modellen lijkt daar haaks op te staan. Hiermee staat Anthropic voor een dilemma waarmee ook Google worstelde. Dat had het motto 'Don't be evil', dat vooral een marketinginstrument bleek in de strijd om wereldwijd de dominante zoekmachine te worden; er werden militaire contracten binnengehaald en er werd samengewerkt met autocratische regimes.

Voor het miljardenbedrijf is het contract van 200 miljoen dollar dat Hegseth dreigt te ontbinden een bijzaak. Het bedrijf maakt zich meer zorgen dat het totaal buitenspel wordt gezet in de toeleveringsketen van het Pentagon, een maatregel die normaal alleen wordt toegepast op buitenlandse entiteiten in het kader van de nationale veiligheid. Die ultieme straf kan grote gevolgen hebben voor de groei en innovatie op de lange termijn en kan concurrenten die minder principieel te werk gaan een groot voordeel geven.

Dit is hoe dan ook een belangrijke testcase voor de vraag of morele bezwaren en rode lijnen van techbedrijven überhaupt houdbaar zijn in de nieuwe AI-wapenwedloop, waar nog weinig spelregels voor zijn geschreven."

Het nieuwe kabinet wil de woningcrisis beteugelen door dertig grote nieuwbouwlocaties te realiseren. Maar volgens Rijksbouwmeester Francesco Veenstra, een belangrijke adviseur van de regering over wonen, levert dat op korte termijn weinig op. Daarom breekt hij een lans voor woningsplitsing.

Dat houdt in dat huiseigenaren een al bestaand huis ombouwen tot meerdere zelfstandige woningen. Rijtjeshuizen, een groot deel van de Nederlandse woningvoorraad, zijn daar volgens Veenstra zeer geschikt voor.

Het is aan gemeentes om mogelijk te maken dat huiseigenaren kunnen splitsen, maar volgens de Rijksbouwmeester vraagt het ook "een beetje koers" van het kabinet. Die zou wet- en regelgeving kunnen aanpassen.

Dertig nieuwe wijken en steden

De realisatie van grote nieuwbouwlocaties is ook van groot belang, zegt Veenstra, maar "meer voor de lange termijn". Mensen die op dit moment een dak boven hun hoofd zoeken, hebben vooral baat bij het beter benutten van de op dit moment al bestaande woningvoorraad.

Toch wordt in het regeerakkoord van D66, VVD en CDA vooral ingezet op die dertig grote nieuwbouwlocaties. Het kan gaan om nieuwe wijken, maar ook om geheel nieuwe steden. Navraag van Nieuwsuur leert dat 21 van die nieuwbouwlocaties al langer in beeld zijn. De negen andere plekken moet kersverse volkshuisvestingminister Elanor Boekholt-O'Sullivan nog aanwijzen.

Rijksbouwmeester Veenstra ziet weinig in het plan om compleet nieuwe steden te maken. Bijbouwen in of naast al bestaande woonkernen is logischer "om de reden dat we daar alle infrastructuur al hebben, zoals scholen, winkels, wegen en openbaar vervoer".

Wel waarschuwt hij voor 'kiloknallerarchitectuur' als de regering alleen inzet op kwantitatief bouwen. Dat kan op relatief korte termijn enigszins de wooncrisis bezweren, maar het is de vraag of mensen over enkele decennia nog willen wonen in panden zijn die er niet mooi uitzien en zich vooral richten op één specifieke doelgroep.

"We hebben een rijke architectuur in Nederland. Laten we die inzetten om leefbare buurten te maken. Als te veel mensen in één gebouw samenleven, werk je niet aan een weerbare samenleving."

Optimisme én zorgen in Twente

Project 'Spoorzone Hengelo-Enschede' is een van de grote nieuwbouwlocaties die het kabinet op het oog heeft. Daar moeten 10.000 nieuwe huizen komen. De Enschedese wethouder Malkis Jajan is blij met de vele miljoenen van het Rijk om dat project mogelijk te maken. "We zien in de afgelopen jaren dat de landelijke overheid vooral heel veel geld besteedt aan projecten in de Randstad. Nu zijn wij aan de beurt."

Tegelijkertijd ziet de wethouder een beer op de weg: netcongestie. In Twente zit het stroomnet zo vol dat nieuwbouw soms niet kan worden opgeleverd. "Het zou helpen als woningbouw voorrang zou krijgen op het stroomnet."

Tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar kwam D66 met het opvallende plan de wooncrisis te bezweren door tien nieuwe steden te bouwen. Lijsttrekker Rob Jetten, inmiddels premier, noemde die opvallende ambitie ook tijdens enkele verkiezingsdebatten. Deskundigen, zoals woningbouwhoogleraar Peter Boelhouwer, waren eerder al zeer kritisch op het plan.

In het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA worden de tien steden niet genoemd. Wel wordt dus gesproken over minstens dertig grote nieuwbouwlocaties, precies zoals dat stond in het verkiezingsprogramma van de VVD.

Cees W. de Jong is auteur van een boek over bouwplannen die nooit zijn uitgevoerd. Hij is sceptisch over de kabinetsplannen:

Het nieuwe kabinet wil de wet voor vermogensbelasting die in 2028 zou ingaan, aanpassen. Dat bevestigt een woordvoerder van minister Heinen van Financiën. De Tweede Kamer heeft al voor de wet gestemd, de Eerste Kamer nog niet.

"Er is veel kritiek op de Wet werkelijk rendement. Daar zijn we niet doof voor", zegt de woordvoerder. "Het wetsvoorstel moet aangepast worden. De minister en staatssecretaris zullen het gesprek daarover aangaan met de Eerste en Tweede Kamer."

De afgelopen weken kwam er veel kritiek op het plan vanuit vermogenden. Ze vrezen meer belasting te moeten gaan betalen. Vooral beleggers in aandelen en crypto waren boos dat ze ook belasting zouden moeten betalen over waardestijgingen als ze hun aandelen of crypto niet hebben verkocht.

In andere landen wordt pas vermogensbelasting op waardestijging geheven bij de verkoop van aandelen of crypto. Op sociale media bemoeide zelfs Elon Musk zich ermee. Hij reageerde op X instemmend op iemand die het plan 'gestoord' noemde.

Nadelig voor startups

Dichter bij huis sprak ook de broer van onze koning, prins Constantijn van Oranje, zich er negatief over uit. Hij is speciaal gezant van Techleap, een overheidsorganisatie die startups bijstaat. Startups betalen hun medewerkers vaak uit in aandelen. Die medewerkers zouden door de nieuwe wet mogelijk veel vermogensbelasting moeten gaan betalen als die aandelen in waarde zouden stijgen. "Dit wil je niet hebben", zei hij bij WNL op Zondag.

Voor aandelen in startups was er juist een uitzondering in het wetsvoorstel. Had je zulke aandelen, dan hoefde je pas bij verkoop belasting te betalen over de waardestijging. Startups en zogeheten scale-ups (bedrijven die al wat langer bestaan) vonden de criteria daarvoor te strikt, want de uitzondering zou alleen gelden voor bedrijven die maximaal 5 jaar oud zijn en maximaal 30 miljoen euro omzet hebben.

Wat Heinen precies wil aanpassen aan het wetsvoorstel is nog onduidelijk. De situatie is nu zo dat de Belastingdienst rekent met een fictief rendement. Als het rendement hoger is hoeft er niet meer belasting betaald te worden, maar als het rendement lager is, dan gaat de belasting omlaag. Als dat systeem blijft, kost dat de schatkist zo'n 2,4 miljard per jaar.

De spanning rond de overnamestrijd van film- en tv-producent Warner Bros Discovery is weer opgelaaid door een nieuw bod van Paramount Skydance. Warner Bros schrijft in een verklaring niet langer uit te sluiten dat het bod beter is dan het bod van Paramounts concurrent Netflix.

Er was al een overnamedeal gesloten met streamingdienst Netflix. Tot nu waren Paramounts pogingen om daar nog tussen te komen niet succesvol. Maar nu heeft Paramount het bod dusdanig verhoogd, dat Warner Bros er toch nog eens naar kijkt.

Het Amerikaanse mediabedrijf Warner Bros heeft onder meer filmstudio's en verschillende tv-zenders zoals CNN, Eurosport en Discovery Channel. Ook is het in bezit van de streamingdienst HBO Max met hitseries als Game of Thrones en Succession.

Plicht

In de verklaring gaat het over een "mogelijk beter bod". Paramount is bekend van tv-zenders MTV en Nickelodeon en streamingdienst SkyShowtime. Ook bezit het een aantal grote filmtitels, zoals Titanic en Star Trek. Het bedrijf wil 31 dollar per aandeel betalen voor Warner Bros.

Eerder leek Warner Bros niet geïnteresseerd omdat Paramount geen garanties gaf voor het rondmaken van de overeenkomst. Dat is nu wel het geval, aldus Warner Bros. Paramount belooft een boete te betalen van 7 miljard dollar als de deal alsnog misloopt. Warner Bros moet naar eigen zeggen het bod serieus nemen vanwege de "fiduciaire plicht", de plicht om zo veel mogelijk geld te verdienen voor de aandeelhouders.

Critici maken zich zorgen over de financiers achter het bod van Paramount. Achter een eerder bod zat onder meer een investeringsfonds geleid door Jared Kushner, de schoonzoon van president Trump. Eerder gaf Trump al aan zich persoonlijk met de deal in het medialandschap te bemoeien.

Netflix

Terwijl Warner Bros kijkt naar het nieuwe bod, blijft de deal met streamingdienst Netflix wel gewoon overeind. Die overeenkomst kwam tot stand in december 2025. "De raad van bestuur heeft nog geen besluit genomen over de vraag of het herziene voorstel van Paramount beter is dan de fusie met Netflix", schrijft Warner Bros.

Netflix, met populaire series als Stranger Things, bood eerder een totaalbedrag van bijna 83 miljard dollar. Dat is niet voor het complete bedrijf, maar voor de studio's van Warner Bros en voor HBO Max. Per aandeel gaat het om 27,75 dollar. Als die deal doorgaat ontstaat er een enorm streamingbedrijf.

Naast het nieuwe bod en een miljardengarantie is Paramount bereid om 2,8 miljard dollar te betalen aan Netflix om de eerder gemaakte deal af te kopen.

Driekwart van de volwassen Nederlanders denkt dat door kunstmatige intelligentie (AI) banen zullen verdwijnen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS. Ook denkt een grote meerderheid dat AI leidt tot het verlies van kennis en vaardigheden van personeel.

Het CBS deed onderzoek naar de mening van Nederlanders over AI en vroeg daarbij onder meer naar de gevolgen voor de arbeidsmarkt. Bijna 50 procent denkt dat bepaalde werkzaamheden minder interessant worden door AI.

Welk werk precies overgenomen kan worden, is nog nog niet helemaal duidelijk. "Je kan denken aan administratieve functies, maar ook sommige zorgtaken die door robots overgenomen worden", vertelt Luuk Hovius van het CBS. "Of denk aan zelfrijdende auto's die pakketbezorgers kunnen helpen. Dat is heel lastig te voorspellen, want we kunnen niet zien hoe de technologie gaat verlopen."

Coderen

Dat AI werkzaamheden kan overnemen, kan ook leiden tot het verlies van kennis en vaardigheden bij werknemers. Zo'n 64 procent van de volwassen Nederlanders denkt dat dat gaat gebeuren. "Je zou kunnen denken aan bepaalde administratieve functies, tik- en schrijfvaardigheden, rekenkracht of coderen. Dat codeerwerk hoef je zelf niet te doen, maar kan je als opdracht geven aan AI", vertelt Hovius.

Meer dan driekwart van de 18-plussers maakt zich zorgen over de impact van AI op de samenleving. Iets minder dan de helft denkt daarentegen dat AI helpt bij het oplossen van problemen, zoals personeelstekorten of gebrek aan productiviteit.

Na bijna twee weken onduidelijkheid is voor de buitenwereld bekend wat er op het spel staat voor telecombedrijf Odido, sinds de gegevens van miljoenen klanten werden buitgemaakt door criminelen. Gisteren eiste hackersgroep ShinyHunters via een verklaring op het darkweb een bedrag "met zeven cijfers" van Odido, oftewel: iets tussen 1 en 10 miljoen euro.

Betaalt het bedrijf niet, dan worden de gegevens vrijgegeven op het internet, waarna andere cybercriminelen die kunnen gebruiken om klanten op te lichten of op een andere manier schade aan te richten.

Tijd kopen

Wat gaat Odido nu doen? Ransomware-onderhandelaar Joey Fennis kan niets zeggen over deze specifieke zaak, maar staat geregeld bedrijven bij die getroffen zijn door een hack als deze.

"Wat er doorgaans gebeurt, is dat je aan de onderhandelingstafel gaat zitten. Daarmee koop je een beetje tijd en kan je kijken: welke data hebben ze eigenlijk? Je probeert een beetje controle te houden als bedrijf."

Dat contact wordt gevoerd via chat-apps, e-mail of een andere manier van digitale communicatie. In de verklaring van ShinyHunters wordt Odido opgeroepen "terug naar de chat te komen." Fennis leidt daaruit af dat Odido en de criminelen in de luwte al in gesprek waren, maar dat het bedrijf uit die onderhandeling is gestapt. Óf naar de smaak van de hackers niet snel genoeg over de brug komt.

Zo'n verklaring is een drukmiddel, zegt Fennis. "Het kan nu ook gaan gebeuren dat ze klanten van Odido gaan opbellen, of medewerkers. Alles om te zorgen dat Odido gaat betalen."

Kosten-baten

Of het bedrijf dat doet, hangt volgens hem af van de 'kosten-batenanalyse' die het loslaat op de gestolen data. "De hackers zeggen in dit geval 21 miljoen regels aan data te hebben van in totaal 8 miljoen klanten. Daaronder zitten volgens hen ook wachtwoorden, waarmee gebruikers kunnen inloggen." In theorie waardevol materiaal.

"Maar we zien ook vaak dat aanvallers een beetje aandikken wat ze hebben, om zo de prijs op te drijven." Volgens Odido hebben de hackers geen wachtwoorden in handen, maar alleen 'verificatiewoorden' waarmee klanten hun identiteit kunnen bevestigen bij contact met de klantenservice. Wie gelijk heeft, is voor de buitenwereld niet bekend.

Voorproefje

In het algemeen geven de criminelen hun slachtoffers een 'voorproefje' van de data die ze in handen hebben, vertelt cybercrime-expert Tom Sturme, die ook regelmatig bedrijven bijstaat die afgeperst worden na een hack. "De criminelen leveren dan een lijst met bestanden die ze in bezit hebben, en op verzoek leveren ze daarna een 'sample' met gestolen data, één procent van het totaal bijvoorbeeld."

Wat deze zaak opvallend maakt, zegt Sturme, is dat het hier niet gaat om typische 'ransomware': hackers die de gegevens van grote bedrijven op slot gooien en geld eisen om die weer vrij te geven.

In dit geval gaat het om een groep die inloggegevens van medewerkers ontfutselde en daarmee op systemen van clouddiensten wist in te loggen die door Odido gebruikt werden, waarna de data gestolen werden. Dat meldden bronnen eerder aan de NOS.

Technisch gezien is dat relatief eenvoudig, aldus Sturme, maar de groep boekt er al jaren succes mee. Eerder werden zo data gestolen bij onder meer Louis Vuitton, Jaguar en Pornhub.

Veel bedrijven gaan overstag

Gaat Odido uiteindelijk betalen? Veel bedrijven gaan uiteindelijk overstag, zegt zowel Sturme als Fennis. Volgens laatstgenoemde betaalde ruim een kwart van de bij soortgelijke hacks getroffen bedrijven in Nederland het afgelopen jaar geld aan de afpersers.

Daarbij is het voor de getroffen bedrijven ook relevant hoe 'betrouwbaar' de hackers zijn, ironisch genoeg: doen ze ook wat ze zeggen als het losgeld is overgemaakt? In dat opzicht is ShinyHunters een groep met een goede reputatie, aldus Fennis: "Ze leveren eigenlijk altijd wat ze beloven als er eenmaal betaald is. Ze gaan later dus niet alsnog data doorverkopen, en leveren vaak ook wel bewijs dat de gegevens zijn verwijderd na betaling."

In veel van de gevallen die Sturme als onderhandelaar tegenkomt gaat het zo: "99 van de 100 keer worden data niet vrijgegeven als er is betaald."

De Volvofabriek op een steenworp afstand van Gothenburg ligt verstopt in dichte mist en een dun laagje sneeuw als we aankomen. Binnen werken honderden robots en 6500 werknemers in drie ploegendiensten aan verschillende modellen. De fabriek produceert zowel volledig elektrische als hybride modellen.

Ook hier bevatten de meeste auto's nog traditioneel staal, gemaakt met kolen en ijzererts. Maar in een tot voor kort geheim hoekje van de fabriek staat het eerste model dat grotendeels gemaakt wordt met groen staal - staal dat dankzij innovatieve technieken wordt geproduceerd met veel minder CO2-uitstoot en waarvoor bijvoorbeeld geen kolen worden gestookt.

Binnenkort start de massaproductie van de volledig elektrische EX60, met groen staal afkomstig van de SSAB-staalfabriek. Dat bedrijf loopt voorop in Europa en maakt ook al groen staal met waterstof in Lulea, in het noorden van Zweden. "We gebruiken tot 90 procent gerecycled staal in sommige onderdelen van de auto waardoor de CO2-voetafdruk hiervan met 70 procent wordt verlaagd", vertelt Vanessa Butani, hoofd verduurzaming bij Volvo.

In Zweden wachten ze niet op een regeling van de Europese Commissie, waarmee autofabrikanten mogelijk verplicht worden om een bepaald percentage groen staal op te nemen in hun auto's. "Wij willen CO2-neutraal en circulair zijn in 2040," zegt Butani. Niet alleen vanwege het klimaat maar ook om zakelijke redenen. "Onze klanten willen dat we vooroplopen als het gaat om duurzaamheid."

Toch heeft ook Volvo zich aangepast aan de werkelijkheid dat de volledige elektrificatie van het wagenpark langer duurt dan verwacht. Ook in Zweden worden voorlopig toch nog hybride benzineauto's gemaakt.

Onze verslaggever nam een kijkje in de Volvo-fabriek in Gothenburg:

Een verplicht percentage Europees groen staal voor de auto-industrie dient volgens de voorstanders twee belangrijke doelen. De auto-industrie verduurzaamt en de staalindustrie krijgt een afnamegarantie als ze overgaan op groen staal.

De hoge kosten en de beperkte beschikbaarheid van waterstof remmen de overgang naar duurzaam staal in veel landen in Europa af. Zelfs in landen waar de overheid al steun heeft toegezegd durven bedrijven het niet aan.

In Nederland heeft het vorige kabinet een principe-overeenkomt gesloten met Tata Steel, maar het nieuwe kabinet moet nog een definitieve klap geven op de twee miljard overheidssubsidie voor de fabriek in IJmuiden.

Twijfel

Waar het eerder zeker leek dat er een Europese groenstaalverplichting voor de auto-industrie zou komen, slaat nu de twijfel toe. Dat komt door een stevige lobby van de Duitse auto-industrie, die bang is dat auto's hierdoor te duur worden.

De plannen zijn uitgesteld en achter de schermen vechten voor- en tegenstanders elkaar de tent uit. Wereldwijd neemt de wil af om klimaatmaatregelen door te zetten en regels op te leggen voor verduurzaming.

In Gothenburg zijn ze niet bang voor hogere kosten. Het prijsverschil in het nieuwe model is marginaal en wordt niet opgelegd aan de klant, zegt Volvo. "Het is belangrijk dat we laten zien dat we deze kant op moeten," zegt Butani. "De Europese Commissie kan duidelijk maken dat we naar CO2-neutraal moeten."

Ondertussen hopen ze in Zweden dat het nieuwe model met groen staal een trend zet. "We stoppen het in deze auto, dus als de industrie het beschikbaar maakt zijn wij klaar om het te gebruiken."

De Panamese staat heeft per direct de controle over de haven en haveninstallaties aan de uiteinden van het Panamakanaal overgenomen. Die werden sinds 1997 geëxploiteerd door een Chinees bedrijf.

Vanmorgen meldden zich Panamese ambtenaren bij dat bedrijf, de Panama Ports Company, met de boodschap dat het onmiddellijk al zijn werkzaamheden in de havens moest staken. Zo niet, dan zou strafrechtelijke vervolging worden ingesteld.

De scheepvaart kan ongestoord doorgaan. Het beheer over de havens is voor een periode van achttien maanden overgedragen aan APM Terminals, het in Nederland gevestigde terminalbedrijf van de Deense containerrederij Maersk. Ondertussen onderzoekt de regering van Panama wie de havens in de toekomst mag exploiteren.

In strijd met de wet

De overname volgt op een uitspraak van het Panamese hooggerechtshof in januari. Dat heeft geoordeeld dat de wet die de exploitatie door het Chinese bedrijf mogelijk maakte in strijd is met de grondwet.

De Panama Ports Company is een dochter van het bedrijf CK Hutchinson uit Hongkong. Het bestuur van Hongkong heeft fel geprotesteerd bij het Panamese consulaat in Hongkong en zal internationale arbitrage inschakelen.

De Hongkongse minister voor Handel en Economische Ontwikkeling wees er in februari op dat CK Hutchinson jarenlang fors in de havens heeft geïnvesteerd en werkgelegenheid heeft geschapen. Voor zover bekend is het bedrijf geen compensatie aangeboden.

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het de "wettige rechten en belangen" van CK Hutchinson zal beschermen.

Amerikaans-Chinese rivaliteit

Het Panamakanaal is van groot economisch en strategisch belang, omdat het de Atlantische met de Stille Oceaan verbindt. De Chinese aanwezigheid op deze belangrijke en veel gebruikte doorvaart is de Amerikaanse president Trump een doorn in het oog. Hij gaf zijn ambassadeur in Panama de opdracht om de Chinese invloed daar terug te dringen.

Onderhandelingen over de verkoop van de Chinese concessie aan een Amerikaans-Italiaans consortium liepen vast, omdat de Chinese regering eiste dat ook een Chinees bedrijf deel van dat consortium zou uitmaken.

De nieuwe importheffing die de Amerikaanse president Trump vrijdag aankondigde, is vandaag ingegaan. Dat betekent dat Amerikanen die goederen uit het buitenland importeren daar 10 procent belasting over moeten betalen.

Zaterdag nog zei Trump dat hij het tarief zou verhogen naar 15 procent, maar daar is vooralsnog van afgezien. Waarom is niet bekend. Anonieme bronnen bij de Amerikaanse regering lieten aan de Financial Times en persbureau Bloomberg News weten dat die verhoging er op een later tijdstip alsnog komt. Over wanneer precies zou nog geen beslissing zijn genomen.

De nieuwe importheffing vervangt de heffingen die Trump in april vorig jaar aankondigde. Die verschilden per land en liepen uiteen van 10 tot 50 procent.

Schoothondjes

Maar het Amerikaanse Hooggerechtshof verklaarde de invoering daarvan vorige week onwettig, omdat die gebaseerd was op een wet waarvan de president alleen in een noodsituatie gebruik kan maken. En daarvan is volgens het hof geen sprake. Trump maakte de zes rechters die hem dwongen de heffingen te schrappen uit voor "gekken" en "schoothondjes van de radicaal-linkse Democraten".

Trump sloeg nog dezelfde dag terug met een beroep op een andere wet. Hij tekende een decreet waarin staat dat over goederen die van elders in de wereld naar de VS worden gehaald een heffing van 10 procent moet worden betaald.

Een belangrijk verschil met heffingen die hij vorig jaar aankondigde, is dat de nieuwe regeling maximaal 150 dagen mag duren. Als Trump de duur van deze regeling wil verlengen, heeft hij toestemming van het Congres nodig. Een ander verschil is dat de heffing onder deze wet maximaal 15 procent mag bedragen.

Waarschuwing

In verband met de uitspraak van het Hooggerechtshof heeft het Europese Parlement gisteren de stemming uitgesteld over het handelsakkoord dat vorig jaar juli met de VS werd gesloten.

Trump waarschuwde gisteren landen die op grond van de oude situatie een handelsakkoord met de VS hadden gesloten. Landen die daaraan tornen krijgen mogelijk met nog hogere heffingen te maken, dreigde hij.

Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen zouden over vijf jaar een stuk minder afhankelijk kunnen zijn van grote Amerikaanse technologiebedrijven.

Daarvoor moeten deze instellingen niet alleen meer investeren, ook zouden zij beter moeten samenwerken en zouden de regels voor bijvoorbeeld aanbestedingen moeten worden aangepast. Dat zegt directielid Steven Maijoor van De Nederlandsche Bank (DNB).

Toezichthouder DNB heeft financiële instellingen wel vaker opgeroepen om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse techniekgiganten. Bijvoorbeeld met computersystemen, het opslaan van data of het beveiligen van hun digitale systemen. Maar dit jaar is die noodzaak alleen maar groter geworden, vindt Maijoor nu.

'Guur klimaat'

Hij ziet dat er sinds de jaarwisseling wereldwijd een "guur politiek en macro-economisch klimaat" is opgestoken. "We hadden een jaar geleden niet gedacht dat een NAVO-lidstaat een ander dreigt binnen te vallen en andere lidstaten met hoge handelstarieven dreigt als ze dit niet steunen", wijst hij naar de Amerikaanse dreiging om Groenland te bezetten.

Trump gebruikte in januari op het WEF in Davos stevige woorden over zijn wens om Groenland in te lijven:

Maijoor erkent dat Europese alternatieven voor digitale diensten die bedrijven als Microsoft, Amazon en IBM bieden niet echt voorhanden zijn. "Je zult op de middellange termijn enige mate van afhankelijkheid houden. Maar het is mogelijk om in vijf jaar belangrijke stappen te maken om met kritieke processen voor banken, verzekeraars en pensioenfondsen een slag te kunnen slaan met die onafhankelijkheid."

Ongewenste bevooroordeling

Europese alternatieven om bijvoorbeeld data op te slaan in de cloud zijn er momenteel niet echt. Dat komt volgens de toezichthouder ook mede door de eigen regels voor bijvoorbeeld het afsluiten van contracten: "Er zit wellicht op ongewenste wijze de neiging in wet- en regelgeving om partijen buiten Europa te bevoordelen. Je ging voor de beste dienstverlening, tegen de beste prijs, tegen de beste kwaliteit."

Het idee dat niet te veel dienstverlening uit het verre buitenland zou moeten komen, is momenteel geen onderdeel bij aanbestedingen: "Soevereiniteit speelt geen rol. Dat maakt het voor Europese aanbieders natuurlijk ook heel erg lastig om zich te ontwikkelen en groter te worden."

Banken al mee bezig

Vorige week zeiden Rabobank, ING en ABN Amro tegen de NOS dat zij met andere grote Europese banken onderzoeken of er Europese alternatieven te ontwikkelen zijn voor Amerikaanse big tech. DNB wil zulke initiatieven ondersteunen door te helpen, met bijvoorbeeld het aanpassen van wetten en regels.

Het kan daarbij gaan om regels die bedrijven verbieden om samen in te kopen. Door flexibele contracten af te sluiten zouden banken en verzekeraars ook sneller bij Amerikaanse IT-reuzen kunnen vertrekken als er een Europees alternatief is.

Ondertussen is DNB zelf ook afhankelijk van buitenlandse technologiebedrijven, erkent Maijoor. Om "het goede voorbeeld te geven" werkt DNB samen met de Europese Centrale Bank en centrale banken uit andere EU-landen om bijvoorbeeld over te stappen naar een Europese cloud. "Die is er wel. Maar die is nog niet zo sterk en kwalitatief goed als die uit de VS. Ik denk dat als we hier de komende jaren op inzetten, we echt slagen kunnen maken."

Vereniging Eigen Huis (VEH) heropent een meldpunt voor klachten over makelaars. Dat loket werd vijf jaar geleden juist gesloten, maar is volgens de belangenvereniging nu opnieuw nodig omdat klachten en signalen over misstanden bij het kopen en verkopen van huizen blijven bestaan.

Aanleiding is onder meer onderzoek van consumentenprogramma Radar, waaruit blijkt dat veel kopers zich tijdens het biedproces onder druk gezet voelen.

Volgens VEH-directeur Cindy Kremer worden prijzen gemanipuleerd door makelaars omdat ze misbruik maken van hun informatievoorziening. Daarvan zouden zowel kopers als verkopers de dupe zijn. "Een verkoper kan worden benadeeld omdat de makelaar de woning gunt aan een koper van een bevriende relatie, waardoor niet iedereen de volle gelegenheid krijgt om de woning te bezichtigen en een bod te doen."

Daarnaast zegt ze dat de koper ook kan worden benadeeld als de makelaar zegt dat iemand het bod moet verhogen, terwijl je niet weet of dat echt zo is.

Makelaarsvereniging NVM laat aan de NOS weten zich maximaal in te spannen om misverstanden te voorkomen en het biedproces zo eerlijk mogelijk te laten verlopen. Dat gebeurt via een verplichte biedprocedure voor aangesloten makelaars, met een duidelijke uitleg voor consumenten. "Ook hebben we een onafhankelijke klachtenprocedure en tuchtrecht", aldus een woordvoerder.

'Zelfregulering werkt niet'

In de rondgang onder 2500 panelleden van Radar die de afgelopen vijf jaar een bod deden op een woning, gaf 43 procent van hen aan sturende informatie te hebben gekregen van een verkoopmakelaar. Bijna twee derde paste daarna het bod aan, meestal door meer te bieden of voorwaarden te laten vallen.

Ook ontvangt VEH zelf meldingen over onduidelijke regels en een gebrek aan transparantie. De zelfregulering waar de afgelopen jaren op werd ingezet, werkt volgens VEH niet.

Met het meldpunt wil VEH opnieuw actuele ervaringen verzamelen van kopers en verkopers. Zo moet zichtbaar worden dat structurele problemen nog altijd niet zijn opgelost.

Ook politiek wil verandering in biedproces

De NVM heeft een eigen biedprotocol met richtlijnen voor het verzamelen en verwerken van biedingen. Daarin wordt gewerkt met open inschrijving, waarbij biedingen niet openbaar zijn. Volgens Vereniging Eigen Huis blijft daardoor ruimte bestaan voor beïnvloeding en misbruik.

Ook in de politiek groeit de roep om verandering. De Tweede Kamer nam unaniem een motie aan waarin betrokken partijen worden opgeroepen om met een landelijk en transparant biedsysteem te komen. Als dat niet lukt, wil de politiek zelf met wetgeving komen.

Aanbieders van pensioenen voor zzp'ers en andere ondernemers zien de laatste weken het aantal nieuwe klanten stijgen. Dat komt mede door de nieuwe box 3-belasting die in 2028 in moet gaan, zeggen ze.

De Tweede Kamer stemde een paar weken geleden voor invoering, de Eerste Kamer moet dat nog doen.

Beleggen voor het pensioen via zo'n aanbieder is nu vaak belastingtechnisch al een stuk voordeliger dan beleggen in box 3 en jaarlijks belasting betalen. Je betaalt namelijk pas inkomstenbelasting als je het pensioengeld laat uitkeren.

En straks, vanaf 2028, betaal je jaarlijks box 3-belasting over het werkelijke rendement dat je maakt, in plaats van over een fictief (en relatief laag) rendement, zoals nu nog het geval is. Daardoor kan het nog aanlokkelijker worden om via een pensioenaanbieder te beleggen.

40% meer nieuwe klanten

"In de eerste zeven weken van dit jaar kregen we er ruim 40 procent meer ondernemersklanten bij dan vorig jaar", zegt Sjaak Zonneveld, mede-oprichter van BrightPensioen. "Niet alle ondernemers weten dat ze voordeliger kunnen pensioenbeleggen, maar je merkt dat mensen langzaamaan wakker worden."

"Wij merken hier zeker wat van. Door de box 3-aankondigingen zien we toegenomen interesse in pensioenbeleggen", zegt Joost Tieland, directeur van pensioenbank Brand New Day. "Ik heb geen exacte cijfers. Maar vergeleken met vorig jaar openen nu meer mensen een pensioenrekening bij ons."

Ook ABN Amro ziet meer interesse. "Mensen beginnen er nu steeds meer zelf over. En degenen die al geïnteresseerd waren, hebben nu extra motivatie om te gaan pensioenbeleggen", zegt vermogensexpert Peter Beets van ABN Amro. "Er worden nu veel afspraken gemaakt met mensen die voor het pensioen willen overstappen van box 3 sparen en beleggen naar pensioenbeleggen in box 1 met belastingvoordeel."

Pensioen zelf regelen

Op sociale media klagen veel mensen dat ze door de box 3-regels die in 2028 ingaan meer vermogensbelasting gaan betalen. En dat het daardoor ook moeilijker wordt voor bijvoorbeeld ondernemers om nog veel rendement te maken met beleggen voor later. Werknemers zitten bij een pensioenfonds, dat voor hen belegt. Maar ondernemers moeten zelf iets regelen voor hun pensioen.

Hoe werkt pensioenbeleggen?

Via verschillende aanbieders kunnen ondernemers beleggen voor hun pensioen, zonder vermogensbelasting te betalen in box 3. Hun jaarlijkse inleg is tot een bepaald niveau zelfs aftrekbaar van hun inkomstenbelasting.

En ze betalen pas inkomstenbelasting als ze het pensioen maandelijks laten uitkeren na het bereiken van de pensioenleeftijd. Die inkomstenbelasting is nu relatief laag zodra mensen de AOW-leeftijd bereiken: 17,85 procent over de eerste belastingschijf tot 38.883 euro en 37,56 procent over de tweede belastingschijf van 38.883 tot en met 78.426 euro.

Het is ongeveer hetzelfde als werknemers die bij een pensioenfonds zitten. Dat fonds belegt hun geld en over dat pensioenpotje hoeven ze geen vermogensbelasting te betalen. Ze betalen pas inkomstenbelasting als hun pensioen wordt uitgekeerd.

Nadeel van pensioenbeleggen ten opzichte van zelf beleggen is dat het onaantrekkelijk is om het geld te gebruiken voordat je de AOW-leeftijd bereikt. Je kan het opgespaarde pensioengeld wel eerder laten uitkeren, maar dan betaal je extra belasting.

Sjaak Zonneveld van BrightPensioen verbaast zich enigszins over de boosheid rond box 3. "Het wordt steeds gebruikt als argument: de arme ondernemer die belegt voor z'n pensioen wordt geraakt. Maar ik hoor niet zoveel ondernemers zelf klagen, het zijn meer de opiniemakers. Ondernemers die zich een beetje in pensioen verdiepen, weten dat het slimmer is je pensioen te beleggen in box 1. En dan is het geen issue."

Van fictief naar werkelijk rendement.

De boosheid over box 3 gaat over de invoering van de Wet werkelijk rendement. Nu int de Belastingdienst nog op basis van een fictief rendement. Daardoor betaal je bij de belastingaangifte dit jaar maximaal 2,12 procent belasting over je beleggingen boven een vermogen van 57.684 euro.

Maar vanaf 2028 betaal je op basis van je werkelijke rendement, en dat kan veel meer zijn. Over al je rendement boven de 1800 euro betaal je dan 36 procent belasting. Stel, je hebt 100.000 euro aan aandelen. Die stijgen in een jaar 20 procent in waarde, dus zijn dan 120.000 euro waard. Je maakt dus 20.000 euro rendement. Dan moet je over 18.200 (20.000-1800) euro 36 procent belasting betalen; dat is 6552 euro.

Ouders die het geld het meeste kunnen gebruiken, zullen het minste profiteren van de nieuwe kindregeling die het kabinet-Jetten wil opzetten. Het Centraal Planbureau heeft berekend dat alle ouders meer geld per kind krijgen, maar lagere inkomens hebben daar het minst aan.

De regeling is onderdeel van het plan om het toeslagensysteem te versimpelen. De overheid wil voorkomen dat ouders onverwachts geld moeten terugbetalen als blijkt dat ze te veel toeslag ontvangen, zoals bij het toeslagenschandaal.

Als het aan het nieuwe kabinet ligt, komt er snel een nieuwe toelage voor ouders. Vanaf volgend jaar moeten de kinderbijslag en het kindgebonden budget plaatsmaken voor één bijdrage voor kinderen, de kindregeling.

Bijslag en Budget

"We willen gezinnen ondersteunen en meer zekerheid geven", staat in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. "Daarom werken we toe naar het verminderen van de veelheid aan regelingen en het risico op terugvorderingen." Het samenvoegen van kinderbijslag en het kindgebonden budget past bij die ambitie.

Nu krijgen alle ouders nog kinderbijslag. Dat is een bedrag per kwartaal per kind. Voor een kind tot 6 jaar krijgen ouders op dit moment 295 euro per 3 maanden. Dat loopt op tot 422 euro voor middelbare scholieren. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) regelt de kinderbijslag.

Daarnaast kunnen ouders met een lager inkomen een extra bedrag krijgen. Afhankelijk van het inkomen is dat maximaal 2580 euro per jaar per kind. Voor een kind tussen de 12 en 16 jaar kan daar nog maximaal 703 euro bijkomen en voor 16- en 17-jarige maximaal 936 euro. Dit bedrag wordt maandelijks uitbetaald door de Dienst Toeslagen.

Simpeler

Dit kabinet wil van een aantal inkomensafhankelijke toeslagen af omdat deze foutgevoelig zijn: het opgegeven inkomen moet steeds bijgewerkt worden, als het verandert. Gebeurt dat niet, dan kun je al snel te veel toeslag krijgen.

Bij de kinderopvangtoeslag bleek achteraf dat ouders jarenlang te veel toeslag ontvingen omdat hun inkomen te laag werd ingeschat. Nog altijd hebben sommige gezinnen hierdoor te maken met schulden. Daarom moet de inkomensafhankelijke kinderopvangtoeslag verruild worden voor bijna gratis kinderopvang, waarbij de overheid rechtstreeks betaalt aan de opvang in plaats van aan de ouders.

Het samenvoegen van de kinderbijslag en het kindgebonden budget past in diezelfde lijn. De hoogte van kinderbijslag per kind hangt alleen van leeftijd af, niet van inkomen. Het kindgebonden budget hangt wel af van het inkomen. Hoe lager het inkomen (en hoe minder spaargeld), hoe hoger het kan worden.

Lagere inkomen

Ambtenaren van verschillende ministeries en uitvoeringsdiensten pleiten al langer voor het samenvoegen van de twee regelingen. Daar geeft het nieuwe kabinet nu gehoor aan. Vooralsnog bestaat die nieuwe kindregeling uit een vast en een variabel deel.

Het vaste deel vervangt in feite de kinderbijslag, maar dan wordt dit een hoger bedrag voor alle ouders. Volgens het CPB krijgen alle ouders die nu kinderbijslag en geen kindgebonden budget krijgen per 2028 tussen de 238 en 339 euro per jaar meer dan nu als toelage voor een kind.

Ouders met een kindgebonden budget krijgen dat extra geld ook, maar tegelijkertijd wordt in de nieuwe kindregeling het variabele deel, in feite het oude kindgebonden budget, verlaagd met 208 euro per jaar.

Minder profijt

Ouders met kindgebonden budget en een lager inkomen, profiteren dus een stuk minder van de nieuwe regeling dan ouders die nu geen kindgebonden budget hebben. Zij gaan in 2028 per saldo er 30 tot 131 euro op vooruit. Het CPB noemt in de doorberekening van het coalitieakkoord dit verschil als een van de oorzaken dat lagere inkomens er in koopkracht niet of nauwelijks of vooruit gaan.

Door het vaste bedrag te verhogen komen ouders met een lager inkomen niet direct in de problemen, maar de bedragen die armere en rijkere gezinnen krijgen voor hun kind komen met deze ingreep dus dichter bij elkaar te liggen. Als het kabinet na 2028 het variabele deel verder afbouwt, groeien deze bedragen nog verder naar elkaar toe. Of dat gaat gebeuren is nog niet zeker.

Als het aan de coalitie ligt moet de SVB de bedragen van de nieuwe kindregeling gaan uitbetalen, net als bij de kinderbijslag. "De SVB pleit al langere tijd voor een vereenvoudiging van de kindregelingen", laat het SVB weten. De uitvoeringsinstantie verwacht dat de regeling meer duidelijkheid en zekerheid gaat geven aan ouders.