Er is afgelopen jaar zeker 2,5 miljard euro geïnvesteerd in beginnende en groeiende bedrijven in Nederland. Dat blijkt uit cijfers van onder meer brancheorganisatie Dutch Startup Association (DSA).

Investeerders stoppen vaak veel geld in zo'n start-up, in ruil voor een relatief klein deel van de aandelen. Ze vinden het dat waard, omdat ze verwachten dat die bedrijven nog flink zullen groeien. Zulke durfinvesteringen waren in 2025 samen goed voor het op twee na hoogste bedrag ooit. Alleen in 2021 en 2022 werd meer geld opgehaald.

Het grootste bedrag ging afgelopen jaar naar online-supermarkt Picnic; die wist 430 miljoen euro op te halen bij investeerders. Een jaar daarvoor ging het bedrijf ook al aan kop met 355 miljoen.

Afgelopen jaar lukte het 349 start-ups en andere 'groeibedrijven' om geld op te halen. De top 10 was goed voor bijna de helft van het totaal geïnvesteerde bedrag.

Kansen

Een investering zo omvangrijk als in Picnic is uitzonderlijk, maar "grote deals, tussen de 15 en 100 miljoen, komen steeds vaker voor", zegt DSA-voorzitter Lucien Burm.

Dat komt volgens hem onder meer doordat Europa meer op zichzelf is gaan focussen; in lijn met het Europese rapport van Mario Draghi en de Nederlandse variant van oud-ASML-topman Peter Wennink. Die rapporten benadrukken dat Europa moet investeren in digitale infrastructuur, waaronder AI.

Dat biedt kansen voor bedrijven in Europa, denkt Burm. "Nieuwe bedrijven die chips willen ontwikkelen kunnen investeringen ophalen. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor bedrijven die drones maken of dat willen doen."

Opvallend is dat Nederland weinig geld stopt in AI, zegt Thomas Mensink van start-up-marktanalist Golden Egg Check. "In andere Europese landen zijn er inmiddels bepalende spelers opgestaan, zoals Mistral in Frankrijk en Lovable in Zweden." Mistral is het bedrijf achter de Franse ChatGPT-concurrent Le Chat. Met Lovable kunnen gebruikers websites en apps bouwen met een chatapp.

Coronajaar 2021 was piekjaar

In 2021 werd er nog veel meer geld gestoken in dit soort bedrijven; meer dan 5 miljard. "Dat had te maken met corona", zegt Burm van DSA. "Bedrijven gingen op zoek naar nieuwe manieren om rendement te kunnen blijven maken." Dat had te maken met de negatieve rente van toen. "Als de rente negatief is, betaal je om je geld op de bank te laten staan."

Het aantal bedrijven dat toen geld kreeg, was niet opmerkelijk hoog. Het ging om 373 bedrijven. In 2024 en 2025 waren dat er maar iets minder, respectievelijk 342 en 349.

Een verzekering voor zzp'ers als ze arbeidsongeschikt raken, biedt weinig extra bescherming om de vaste lasten te blijven betalen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB), dat onderzocht hoelang werknemers en zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) het volhouden als ze zonder werk zitten of ziek worden.

"Voor zelfstandigen betekent het natuurlijk dat ze hun hele inkomen meteen verliezen terwijl werknemers nog recht hebben op twee jaar loondoorbetaling bij ziekte", zegt Jonneke Bolhaar, hoofd Arbeid en Kennis bij het CPB. In 2030 wordt het voor zzp'ers waarschijnlijk verplicht om een arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten.

Als een zelfstandige dan arbeidsongeschikt raakt, krijgt die na twee jaar ziekte een uitkering. Volgens het huidige demissionaire kabinet is driekwart van de zelfstandigen nu niet verzekerd omdat zij de kosten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering vaak te hoog vinden.

Problemen bij arbeidsongeschiktheid

Het CPB heeft uitgezocht dat zo'n 70 procent van de zelfstandigen de eerste twee jaar vaste kosten kan blijven betalen. Met een verzekering met een wachttijd van een jaar stijgt dat aantal iets: dan kan 75 procent van de zelfstandigen de vaste kosten blijven betalen. Daartegenover staat dat een op de vier zzp'ers dat dus niet kan.

Volgens onderzoekers van het CPB is er ook een aanzienlijk deel van de Nederlandse ondernemers dat het slechts een paar maanden kan uitzingen als plots het inkomen wegvalt. Het gaat om ruim 15 procent van de zelfstandigen.

"De meeste mensen kunnen het best een periode volhouden, maar een behoorlijk deel ook niet", concludeert Bolhaar. "Als je al binnen een jaar in de problemen komt, helpt een verzekering die je na twee jaar krijgt niet zo veel."

Weinig spaargeld

Het inkomen van mensen in dienst bij een bedrijf of organisatie is gemiddeld relatief hoog bij werkloosheid of als door ziekte niet meer (volledig) kan worden gewerkt. Dat komt vooral doordat werknemers premie betalen en in zo'n pechgeval dus recht hebben op uitkeringen zoals de WIA en de WW. Iemand die voor zichzelf werkt, heeft dat niet en kan doorgaans een kortere periode overbruggen voordat het eigen geld is opgemaakt aan zaken als de huur, hypotheek of energierekening.

Het is niet de enige groep die financieel kwetsbaar is als het inkomen wegvalt door baanverlies of ziekte. Volgens het CPB hebben ook jongeren, huurders en alleenverdieners beperkt spaargeld. Dat is bij hen gecombineerd met een vaak lager inkomen. Tegelijkertijd zijn zij vaak een relatief groot deel van het inkomen kwijt aan vaste lasten. Als hun inkomen plots wegvalt, komen deze groepen dus sneller geld tekort.

De overname van de Nederlandse kunstmestfabrikant OCI door een Egyptisch bouwbedrijf gaat voorlopig niet door, heeft de Ondernemingskamer besloten.

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) stapte samen met enkele kleine beleggers begin januari naar de rechter. Zij waren bang dat OCI zou worden opgeslokt door bouwbedrijf Orascom. Beide bedrijven staan onder controle van een Egyptische familie.

De beleggers vrezen dat ze bij deze overname minder waardevolle aandelen in het Egyptische bouwbedrijf zouden terugkrijgen. Die angst lijkt niet geheel ongegrond. Zowel de kunstmestfabrikant uit Geleen als het bouwbedrijf uit Caïro staat onder controle van de miljardairsfamilie Sawiris. De inmiddels overleden Onsi Sawiris was de oprichter van Orascom Construction Industries, dat in 2015 opsplitste in een chemietak (OCI) en een bouwbedrijf (Orascom). Zijn zoon Nassef is nu de belangrijkste aandeelhouder van beide bedrijven.

Komende donderdag zou er op de aandeelhoudersvergadering van OCI gestemd worden over de hereniging van OCI met Orascom. Doordat de familie Sawiris meer dan de helft van de aandelen in handen heeft, zou die stemming een formaliteit zijn.

Abu Dhabi

OCI is nu genoteerd aan de Amsterdamse beurs. Maar na de overname zouden de kleine beleggers die aandelen kwijtraken. In ruil daarvoor zouden ze aandelen in het bouwbedrijf Orascom terugkrijgen. Dat bedrijf is genoteerd aan de beurs in Abu Dhabi. Bovendien lijkt de familie gegoocheld te hebben met de waarde van de aandelen, zeggen de Nederlandse beleggers.

De Ondernemingskamer ziet wel wat in de bezwaren. Het Geleense bedrijf mag donderdag niet stemmen over de overname. Bovendien benoemen de rechters twee tijdelijke bestuurders. Zij moeten onderzoeken of de fusie goed is voorbereid en of de kleine aandeelhouders niet benadeeld worden.

Het Openbaar Ministerie eist een boete van 525.000 euro tegen twee dochterbedrijven van bouwreus VolkerWessels. Het op-een-na grootste bouwbedrijf van Nederland staat in het beklaagdenbankje vanwege een oude omkoopzaak op Sint Maarten.

In 2013 werd de Causewaybrug opgeleverd bij de internationale luchthaven op het Nederlandse deel van het Caribische eiland. VolkerWessels zou die klus gekregen hebben door via een tussenpersoon honderdduizenden euro's te betalen aan Theo Heyliger, destijds de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu en Infrastructuur van Sint Maarten.

Kroongetuige

Die tussenpersoon speelt een hoofdrol in de zaak. De consultant praat sinds 2019 met het OM als kroongetuige. Hij zou onder meer over Heyliger verklaard hebben: "er is maar één baas op het eiland". Als de inmiddels voormalig minister niet betaald zou worden, zou VolkerWessels geen nieuwe contracten meer krijgen. De consultant zou het geld op een parkeerplaats aan Heyliger gegeven hebben, verpakt in kranten.

De oud-minister is inmiddels veroordeeld voor het aannemen van steekpenningen. Het OM hoopt dat de rechter nu ook boetes wil opleggen aan de dochterbedrijven van VolkerWessels en aan een voormalige bestuurder van het bouwbedrijf.

Het bedrijf wil nog niet inhoudelijk reageren. "We zullen donderdag onze kant van het verhaal uitgebreid in de rechtbank uiteenzetten", zegt een woordvoerder.

De onzekerheid voor het Europese bedrijfsleven rondom Amerikaanse importheffingen is terug van nooit helemaal weggeweest. Europese landen die militairen naar Groenland sturen, krijgen per 1 februari 10 procent extra importheffingen aan de broek. Dat is bovenop de 15 procent die al betaald moet worden over export naar Amerika.

De EU dreigt met een tegenreactie. Een lange lijst Amerikaanse producten, met een jaarlijkse importwaarde van 93 miljard, zou ook belast gaan worden met importheffingen.

Ook is opeens de 'handelsbazooka', het weren van Amerikaanse bedrijven, bespreekbaar. Het Nederlandse bedrijfsleven is zeer bezorgd, omdat de hoogoplopende ruzie de handel ernstig kan raken. Toch is er volop begrip voor de Europese reactie: "We steunen volledig dat Europa een grens trekt en zich niet laat chanteren", zegt werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Machines en sterke drank

"Dit is bijzonder heftig. Het is pure machtspolitiek. Defensiebeleid, strategie en economische beleid allemaal samengevoegd", zegt Theo Henrar van FME, de ondernemersorganisatie voor bedrijven in de technologische industrie. "Het is buitengewoon schadelijk voor onze bedrijven en onze handelsrelaties".

Naast staal en andere chemische producten verkoopt Nederland veel machines voor de landbouw en industrie aan de VS.

Nederland verhandelt ook sterke drank. "Ik ben vrij positief ingesteld, maar het ziet er niet zo fantastisch uit", zegt drankenexporteur Pim Wijers van Must Have Malts uit Utrecht. Hij verkoopt veel Schotse whisky aan de VS. "Amerika is iets meer dan 50 procent van onze afzet, dus we moeten wel een plan B verzinnen. Het is pompen of verzuipen."

Weg of blijven

In april kondigde Trump wereldwijde importtarieven aan. De onzekerheid die dat bracht voor Europese bedrijven is niet meer weggegaan. Langlopende en verwarrende onderhandelingen en rechtszaken over de heffingen maken het voor bedrijven lastig om de koers te bepalen.

De cijfers over de effecten op de handel zijn nog niet compleet. In de eerste helft van 2025 groeide de Nederlandse export naar de VS juist hard. Veel exporteurs stuurden hun producten nog Amerika in voordat de heffingen ingingen.

Het beeld is dus incompleet, en niet eenduidig, zegt Evofenedex, de branchevereniging voor importeurs en exporteurs. "Ondernemers zitten opnieuw in een periode van onzekerheid met dreigende heffingen. Tot nog toe zagen we dat de impact sterk verschillend per onderneming uitpakte", zegt Elmar Otten van Evofenedex, "Je hebt bedrijven die zich uit Amerika terugtrekken en bedrijven die juist hun handel daar versterkt hebben door te investeren in de VS."

Toch is het effect op de handel overduidelijk negatief, zegt Otten. "Hier is niet op te plannen. Die importheffingen leveren hogere prijzen op voor klanten in Amerika. Als het te duur wordt, kun je als Nederlands bedrijf marktaandeel of marge kwijtraken."

Dat ziet ook de bloemen- en plantensector, die vandaag exportcijfers van 2025 presenteerde. Er werden ruim 10 procent meer bloemen en planten naar de VS gestuurd, maar dat komt door de verkoop vóór Trumps importheffingen. Die compenseerde ruimschoots de exportkrimp van de afgelopen maanden. Matthijs Mesken, directeur van de Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten, vreest dat de krimp doorgaat: "Met de nieuwe heffingen lijkt die negatieve ontwikkeling zich door te zetten."

Bazooka

Nu komt Europa dus met een tegenreactie. Een oude lijst wordt van stal gehaald. Van spijkerbroeken tot vliegtuigonderdelen: als Trump zijn heffingen doorzet, kan hij rekenen op importheffingen op veel Amerikaanse producten.

Daarnaast heeft Europa nog de zogeheten 'handelsbazooka' achter de hand. Daarmee kan Amerikaanse bedrijven de toegang tot de EU-markt ontzegd worden. De Franse president Macron wil dit inzetten als Trump extra importheffingen oplegt.

Zulke heftige maatregelen schaden ons ook, zegt Henrar van FME, die wel begrip heeft voor de Europese tegenmaatregelen. Werkgeversorganisatie VNO-NCW hoopt dat de ruzie niet nog hoger oploopt, maar snapt de Europese tegenreactie ook wel: "Het Nederlands bedrijfsleven staat achter de Europese Unie en het Nederlands kabinet. Uiteindelijk is het wel van belang dat de spanningen tussen de EU en de VS niet verder escaleren."

Evofenedex benadrukt dat dit middel de relatie tussen de VS en de EU langdurig kan aantasten. "Handel is meer dan import en export. Als de VS en de EU elkaars bedrijven gaan weren, betekent dat ook grote Amerikaanse investeringen in Europa in gevaar komen en andersom".

Het World Economic Forum, een van de grootste netwerkbijeenkomsten van de wereld, gaat vandaag weer van start. Leiders uit politiek, bedrijfsleven, wetenschap en van actiegroepen komen ieder jaar samen om ideeën uit te wisselen.

Het hele jaar door is het Zwitserse Davos een rustig bergdorpje, behalve deze ene week in januari. Dan wordt het overspoeld door invloedrijke zakenlui en belangrijke wereldleiders.

Deze 56e editie heeft als thema "In de geest van de dialoog" en wordt er vooral gepraat over cyberveiligheid en kunstmatige intelligentie. "Het is in wezen een grote praatclub, maar zelfs netwerkevents kunnen nuttig zijn", zegt universitair hoofddocent lobby Marcel Haanegraaff.

Soms komt het WEF verder dan alleen praten. Zo had het forum een actieve rol in het sussen van diverse conflicten, zoals tussen Griekenland en Turkije in 1988 en tussen Nelson Mandela en de Zuid-Afrikaanse president De Klerk in 1992.

Ondoorzichtig en ondemocratisch

Het congres staat bekend om zijn exclusieve karakter. "Je wordt alleen uitgenodigd als je iets te zeggen hebt. Dat zijn al snel mensen uit een hogere laag van de samenleving." Dat kan problematisch zijn volgens Haanegraaff. "Dan gaat het automatisch over problemen die hen aangaan."

Het forum kwam een paar jaar geleden in een kwaad daglicht te staan toen oprichter Klaus Schwab werd beschuldigd van discriminatie en intimidatie. Hoewel Schwab niet schuldig werd bevonden, trad hij in 2024 wel af.

Ook van buitenaf is er altijd kritiek op de conferentie: die zou ondoorzichtig en ondemocratisch zijn. Haanegraaff begrijpt de kritiek wel. "Het is absoluut ondemocratisch, maar er worden geen bindende afspraken gemaakt en er vindt geen besluitvorming plaats."

Recordaantal bezoekers door spanningen

De opvolger van Schwab is niemand minder dan de topman van 's werelds grootste vermogensbeheerder BlackRock. Larry Fink staat bekend om zijn verreikende invloed en stapte vorig jaar uit een klimaatclub waarin investeringsmaatschappijen zich verenigen.

Toen Schwab het WEF in 1971 oprichtte, stonden wereldwijde samenwerking en globalisering centraal. Nu lijken landen juist meer naar binnen te zijn gekeerd, ziet Haanegraaff. "Het internationale toneel is in de afgelopen 35 jaar niet zo gespannen geweest als nu."

Hoewel veel landen op gespannen voet met elkaar staan, is dit jaar toch een recordaantal mensen in Davos aanwezig. In totaal worden bijna 3000 personen uit 130 landen verwacht. "Juist in onzekere tijden hebben leiders behoefte aan informatie om zo beslissingen te kunnen nemen", verklaart Haanegraaff.

De olifant in de kamer: Venezuela en Groenland

Misschien wel de opvallendste aanwezige is de Amerikaanse president Trump. Of het nu de NAVO is of de klimaattop in Belém; hij heeft bijna op alle internationale organisaties wel kritiek. Toch is Trump voor het eerst sinds zes jaar bij het WEF aanwezig.

"Dit forum kent geen vaste structuren, is zonder verantwoordelijkheden en komt zonder verplichtingen. Precies waar een zakenman als Trump in gedijt", zegt Haanegraaff.

Zijn recente koers voor Venezuela en Groenland zullen deze conferentie de olifant in de kamer zijn. "Hopelijk wijzen machtige zakenmensen hem op de kosten die onzekerheid met zich meebrengt", zegt Haanegraaff. "Uiteindelijk is het wereldtoneel gebaat bij stabiliteit en voorspelbaarheid."

Voor die mening van machtige zakenlui kan Trump nog wel eens gevoelig zijn. "Waarschijnlijk wil Trump thuis komen met deals van bedrijven die in Amerika gaan investeren", vermoedt Haanegraaff.

In Paraguay hebben de EU en vier Zuid-Amerikaanse landen na 25 jaar onderhandelen een handelsverdrag ondertekend. Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay werken al lang samen in de handelsunie Mercosur. Hun akkoord met Europa heeft met name gevolgen voor het vlees dat EU-landen importeren. Het roept de vraag op wat deze deal zal betekenen voor de prijs van vlees in Nederland.

Het Europees Parlement moet nog instemmen met het verdrag. Het is nog onzeker hoe die stemming later dit jaar gaat uitpakken.

Met het Mercosur-akkoord worden importtarieven stapsgewijs verlaagd om de handel tussen de EU en de Zuid-Amerikaanse landen te vereenvoudigen. Voor Europese landen wordt het makkelijker om bijvoorbeeld auto's en medicijnen te exporteren, en soja en rundvlees te importeren vanuit Zuid-Amerika.

Verzet boeren

Met name de agrarische sector verzet zich hevig tegen het verdrag. Volgens brancheorganisatie LTO Nederland leidt het tot oneerlijke concurrentie voor Europese boeren. LTO vreest voornamelijk voor de gevolgen voor pluimvee- en rundveehouderijen.

De zorg gaat vooral over de omvang van deze deal. LTO zegt dat er door het handelsverdrag grote hoeveelheden rundvlees op de Europese markt zullen komen die niet voldoen aan de Europese standaarden qua dierenwelzijn en het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Als reactie daarop heeft de Europese Commissie toegezegd meer te controleren. Ook zijn er maximale hoeveelheden voor de import van kip en rundvlees afgesproken. LTO vindt dit onvoldoende, want de Commissie zou pas kunnen ingrijpen als markten al verstoord zijn. "Het kwaad is dan al geschied", zegt de organisatie.

'Zorgen niet bevestigd door studie'

Toch zien onderzoekers van de Wageningen Universiteit dat Nederlandse boeren niet of nauwelijks een effect van de Mercosur-deal zullen ervaren.

Dat komt doordat het inkomen van Nederlandse boeren maar voor een klein deel bestaat uit koeien die voor de slacht bestemd zijn, vertelt Siemen van Berkum, onderzoeker aan de Wageningen Universiteit. "De zorgen van boeren dat ze een lagere prijs krijgen voor hun vlees, worden niet door onze studie bevestigd."

Er zijn volgens Van Berkum maar weinig Nederlandse boeren die gespecialiseerd zijn in vleeskoeien. "Het overgrote deel van het geld van Nederlandse boeren wordt verdiend met melkkoeien. De slacht is dus maar een heel klein deel."

Vleesbedrijven

Waar wel een impact te merken is, is in de vleessector zelf, zoals bij vleesverwerkingsbedrijven. Maar volgens brancheorganisaties zoals VleesNL moeten die gevolgen niet worden overschat.

Importeurs van vlees zijn het daarmee eens en denken dat het effect minimaal zal zijn. Nu betalen ze rond de 5 euro per kilo vlees aan importheffingen. Dat kan minder worden, maar ook dat gaat niet voor de complete import gelden. Jaarlijks mag maximaal 99.000 ton rundvlees uit de Mercosur-landen naar de EU worden geïmporteerd tegen een lager tarief. Voor kippenvlees geldt het lagere tarief straks tot 180.000 ton.

Een van deze vleesimporteurs is Jan Zandbergen. "Wat er nu bij zou komen door de deal is een hamburger per jaar per persoon, dat is gewoon niet zoveel", zegt een woordvoerder. "Het is niet een klein akkoord, maar het is ook niet spectaculair."

Impact consument

Het effect op de prijs is veel afhankelijker van andere spelers in de productieketen, zoals hoeveel een restaurant rekent voor zijn vlees. En dit hangt meer samen met bijvoorbeeld de kosten voor personeel dan met het vlees zelf.

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel verwacht ook in de supermarktschappen niet veel verandering. "De deal kan leiden tot een ruimere beschikbaarheid van Zuid-Amerikaanse landbouwproducten en lagere inkoopprijzen. Tegelijkertijd blijven de effecten op de Nederlandse markt beperkt, omdat de tariefverlagingen slechts gelden voor beperkte volumes", schrijft een woordvoerder.

"Je kan het vergelijken met een bakkerij die 10 procent meer moet gaan betalen voor tarwe. Dat leidt ook niet meteen tot een brood dat 10 procent duurder wordt, maar hangt veel meer af van onder andere loonkosten", zegt Van Berkum.

Minder dan 1 procent

"Als je kijkt naar het totale aantal dat extra wordt toegelaten, is dat straks minder dan 1 procent van de totale vleesconsumptie in de EU. Dat is gewoon te weinig om echt een effect te zien", zegt Corne Wendt, voorzitter van Dutch Meat Importers Association.

Bovendien worden de nieuwe tarieven stapsgewijs ingevoerd. Ook als er elke paar jaar iets meer vlees wordt toegelaten, zal het naar verwachting niet tot een grote verschuiving van de prijs leiden.

De onderhandelingen duurden een kwart eeuw. Maar in een periode waarin de VS heffingen oplegt en China een geopolitieke grootmacht is geworden, is het de EU uiteindelijk gelukt om een handelsakkoord te sluiten met de Mercosur-landen. Het gaat om Argentinië, Paraguay, Brazilië en Uruguay, die sinds 1991 samenwerken in een douane-unie.

EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zal het Mercosur-akkoord vandaag ondertekenen in Paraguay. Volgens haar zal het leiden tot "de grootste vrijhandelszone ter wereld".

Goed voor auto's en medicijnen

"De Europese industrie heeft het heel zwaar. Voor een aantal sectoren biedt dit akkoord nieuwe kansen", zegt Maartje Wijffelaars, onderzoeker en expert eurozone bij de Rabobank.

Ze doelt dan vooral op de Europese auto-industrie, machinebouw en medicijnmakers. Deze sectoren kampen met keiharde concurrentie vanuit Chinese en Amerikaanse bedrijven. Het zijn ook nog branches waarin de Mercosur-landen relatief weinig eigen productie hebben.

De Mercosur-landen zijn volgens Wijffelaars "agri-powerhouses". Ze produceren en exporteren veel sojabonen, palmolie, rund- en kippenvlees. Als importheffingen op deze producten verdwijnen, wordt het goedkoper voor Nederlandse bedrijven om deze te importeren uit Latijns-Amerika. Zo zullen de prijzen van die vleessoorten een klein beetje omlaag gaan in onze supermarkten, is de verwachting.

Oneerlijke concurrentie, vinden boeren

"Er zal veel meer vlees op de Europese markt komen, maar het is geen gelijk speelveld", zegt een woordvoerder van de Nederlandse boerenlobby LTO. Volgens LTO produceren de Mercosur-landen vlees en groente met behulp van pesticiden en methodes die niet zijn toegestaan in Europa. "Dit brengt dierenwelzijn en voedselkwaliteit op de Europese markt in gevaar", zegt de woordvoerder. Bovendien zouden de methodes voor lagere productiekosten zorgen en tegelijkertijd de concurrentie in Europese supermarkten omhoogschroeven.

De zorgen van de boeren worden niet helemaal bevestigd door onderzoekers. Vooral Nederlandse boeren die runderen houden voor vleesproductie gaan mogelijk minder verdienen, volgens berekeningen van Wageningen University.

Al is dat effect niet zeker en moet het ook niet overdreven worden, zegt onderzoeker Siemen van Berkum. "De zorgen die boeren hebben, hangen samen met zorgen die ze hebben over veranderingen in landbouwbeleid en regelgeving. Zorgen over specifiek het Mercosur-akkoord, worden in onze studie niet bevestigd."

Geopolitiek belangrijk

Het EU-Mercosur-akkoord zal de Europese economie doen groeien met rond 0,1 procent, zo schat de Europese Commissie. Voor Nederland zal de deal zorgen voor ongeveer 0,03 procent economische groei, volgens de berekeningen van Wageningen University.

Tegelijkertijd zijn er zorgen dat meer productie en handel tussen de twee werelddelen zullen leiden tot ontbossing in Zuid-Amerika en dat werknemers in de landbouw niet goed worden beschermd. Is 0,1 procent economische groei in Europa het dan waard?

Dit zijn inderdaad kleine percentages, volgens de economen die de NOS spreekt. "Puur economisch moeten we de impact van het handelsakkoord niet overdrijven", zegt Thijs Geijer, onderzoeker bij het ING Economisch Bureau. Maar nauwere banden met Zuid-Amerika hebben ook een politieke en geopolitieke waarde. "Voor de economie is dat indirect ook relevant, want diversificatie van handelsbetrekkingen maakt EU-importeurs en exporteurs minder kwetsbaar."

'Niet iedereen blij maken'

De Mercosur-deal is toch wel heel belangrijk voor Europa, volgens bedrijvenclub VNO-NCW. "Het versterkt de economische groei en exportkansen en levert Nederland op termijn extra welvaart op", zegt een woordvoerder.

En het is onmogelijk om alle branches blij te maken met één handelsakkoord, zegt de woordvoerder. Volgens de organisatie heeft de Europese Commissie voldoende concessies gemaakt om Europese boeren tegemoet te komen. Bijvoorbeeld doordat er toch importheffingen zullen komen op vlees uit Latijns-Amerika als de totale import boven een bepaald volume stijgt.

Parlement moet nog stemmen

Ook krijgen boeren eerder dan gepland subsidies vanuit Brussel. Maar de LTO is niet onder de indruk. "Dat wij vervroegd geld krijgen uit het budget betekent alleen maar dat er later minder geld over is voor ons. Dit is een sigaar uit eigen doos."

Dat is maar gedeeltelijk waar. Het gaat om geld uit een reservepotje dat de Europese Commissie eigenlijk had gereserveerd om het budget voor boeren en regio's na een paar jaar bij te kunnen sturen. 45 miljard daarvan wil de Commissie nu vervroegd beschikbaar stellen, specifiek voor boeren.

Ook het Europees Parlement moet akkoord gaan met de Mercosur-deal. De stemming vindt binnen enkele maanden plaats.

De legale invoer van bedreigde diersoorten van buiten de EU naar Nederland is in vier jaar tijd bijna gehalveerd. Dat blijkt uit een analyse van internationale exportcijfers. Het gaat om dieren die alleen met een vergunning de grens over mogen.

Wie bijvoorbeeld een vierteenschildpadje uit Oezbekistan wil, heeft een stapel papieren nodig. De landschildpad komt in het wild voor in Centraal-Azië. Maar sinds de jaren 70 is er een levendige handel in ontstaan als huisdier. Tegelijkertijd veranderde het leefgebied van de schildpad hevig door het opdrogen van het Aralmeer.

Het resultaat is dat de vierteenschildpad officieel een kwetsbare diersoort is en op de zogenoemde CITES-lijst terechtkwam. Op die lijst staan honderden soorten planten en dieren waarover ruim 180 landen hebben afgesproken dat ze niet zonder vergunning verhandeld mogen worden. En in sommige gevallen zelfs helemaal niet.

Koraaldiertjes

Ook in Nederland is de vierteenschildpad een populair huisdier. In het eerste coronajaar, 2020, kwamen 3000 van deze schildpadden uit Oezbekistan naar Nederland voor de Europese markt, blijkt uit de handelscijfers die Nederland rapporteerde bij CITES. Vier jaar later bedroeg de import de helft.

Het schildpadje staat daarmee symbool voor de gehele invoer van dieren waarvoor een importvergunning nodig is. In 2020 rapporteerde Nederland nog bijna 92.000 dieren. Vier jaar later waren dat er slechts 48.000.

Verreweg het grootste deel van de geïmporteerde dieren waren allerlei soorten koralen. Ze zijn vooral gewild bij aquariumliefhebbers.

Florin Chelaru is een van hen. In 2017 nam hij afscheid van zijn baan in de telecom en maakte hij van zijn hobby zijn werk. Nu heeft Chelaru een groothandel in koraaldiertjes en levert hij aan dierenwinkels en particulieren in heel Europa.

"Ja, ik merk ook dat de vraag afneemt", zegt hij. "Niet iedereen kan het meer betalen, het is toch een beetje een luxeproduct." Chelaru wijt het aan de toegenomen energieprijzen. "Je moet het aquarium op temperatuur brengen en je hebt lampen nodig. Voorheen kostte dat zo'n 200 euro per maand bij een mooi aquarium in huis, nu zo'n 500 euro."

Maar er is meer aan de hand. "De wereld is ook strenger geworden", zegt Chelaru. Om diersoorten, waaronder het koraal, te beschermen leggen landen restricties op. "Van koraal uit Australië mag bijvoorbeeld veel minder geïmporteerd worden." Chelaru haalt zijn koraal vooral uit Indonesië. "En door technologische verbeteringen kunnen we steeds meer hier kweken."

Ook handelaren in reptielen herkennen de afname. "Het houden van dieren loopt eigenlijk al jaren terug", zegt Sebastiaan Scheffer. "Sommige dieren waren een beetje een wegwerpartikel. Schildpadden die voor een euro op de toonbank stonden, en dan binnen een paar maanden in het park belandden. Dat zie je nu veel minder."

Scheffer heeft in Wijk bij Duurstede een bedrijf waar hij reptielen fokt. Daarnaast importeert hij ook al jaren exotische dieren. "Recent heb ik nog bijzondere slangen en hagedissen van een kweker uit Suriname laten komen."

Zo'n import is een bureaucratisch proces. "Je moet eerst een exportvergunning in Suriname krijgen. Daarvoor moet je aantonen hoe de verkoper de dieren heeft verkregen en in wat voor faciliteiten ze zijn grootgebracht", zegt Scheffer. "Als dat rond is, kun je een importvergunning in Nederland bij het ministerie aanvragen."

Via Duitsland

Als de dieren landen op Schiphol volgen meer controles. "Zelfs het hout van de kisten moet een bepaald stempel hebben, om zeker te weten dat er geen boktorren in zitten", zegt Scheffer. "De checks duren tegenwoordig zo lang dat ik minder rechtstreeks ben gaan importeren. Ik ben bang dat mijn dieren anders doodgaan tijdens het wachten op Schiphol."

Scheffer is meer via Duitsland gaan importeren. "De afhandeling op het vliegveld van Frankfurt gaat veel sneller", zegt de reptielenhandelaar. Dat zou erop kunnen wijzen dat sommige soorten nu vaker via andere EU-landen naar Nederland komen.

Maar voor de vierteenschildpad is dat niet het geval. De CITES-cijfers laten zien dat ook in de Europese Unie als geheel het aantal geïmporteerde diertjes halveerde. "Op zich niet gek", zegt reptielenkweker Scheffer. "In Oezbekistan mogen ze inmiddels niet meer in het wild gevangen worden. En dat is misschien maar goed ook. "

Bioscoopketens in Europa maken zich zorgen over de overname van filmstudio Warner Bros. door Netflix of Paramount. Ze zijn bang dat er minder films op het witte doek zullen verschijnen. De koepelorganisatie, waar ook ketens als Pathé en Kinepolis onder vallen, heeft zijn zorgen uitgesproken tegen ambtenaren in Brussel.

Wat is er ook alweer aan de hand?

Zowel streamingdienst Netflix als filmstudio Paramount heeft interesse om Warner Bros. over te nemen. Aandeelhouders van Warner mogen daar tot woensdag over stemmen, tenzij Paramount de deadline op het laatste moment verlengt.

De deal was eigenlijk al rond: Netflix stond op het punt om belangrijke onderdelen van Warner over te nemen. Dat had de streamingdienst met het bestuur van Warner afgesproken. Toch stak filmstudio Paramount er een stokje voor, een paar dagen nadat de deal wereldkundig was gemaakt. Het bedrijf wil voorkomen dat Warner in handen komt van Netflix.

Paramount deed een "vijandig overnamebod". De filmstudio bracht in het openbaar een hoger bod uit dan Netflix. Het bestuur van Warner werd zo buitenspel gezet. De beslissing over een deal ligt nu niet meer bij hen, maar bij de aandeelhouders van Warner. Wel adviseert het bestuur van Warner om niet in te gaan op het voorstel van Paramount.

Waar is Warner Bros. bekend van?

Warner heeft verschillende kaskrakers uitgebracht, zoals die van Batman en Harry Potter. Ook heeft het bedrijf de rechten in handen van onder meer The Lord of the Rings en is het eigenaar van de streamingdienst HBO Max, met series als Game of Thrones en Succession. Het is nog niet duidelijk of Netflix die series na een deal naar zijn eigen platform zal brengen.

Bovendien staat Warner in de filmwereld bekend als een echte bioscoopstudio; het bedrijf brengt films doorgaans eerst uit in de bioscoop. Filmliefhebbers kunnen ze pas later op streamingdiensten vinden. Een belangrijk deel van de inkomsten van Warner komt dan ook binnen via bioscoopkaartjes.

Hoe kijken kleinere bioscopen naar een deal?

Verschillende kleinere bioscopen, die niet bij de grote ketens horen, houden het hoofd koel. Ze rekenen erop dat nieuwe Warner-films eerst exclusief in de bioscoop blijven draaien voordat ze op een streamingdienst komen; of het bedrijf nou een deal met streamingdienst Netflix maakt of met filmstudio Paramount.

Netflix geeft zelf aan dat het Warner-films in de bioscoop wil blijven uitbrengen. Toch is enthousiasme over een mogelijke overname ver te zoeken, blijkt uit een rondgang van de NOS onder kleinere bioscopen.

Voor veel bioscopen zijn Warner-films een belangrijke inkomstenbron. "Wij draaien als filmtheater een stuk of vijf Warner-films per jaar", zegt filmprogrammeur Roderik Lentz van LantarenVenster Rotterdam. "Wat niet veel is, maar dat zijn nou net wel de films waar veel bezoekers op afkomen."

Toch maken kleinere bioscopen zich weinig zorgen over een deal; ze benadrukken het verschil tussen een film streamen en naar de bioscoop gaan. "Een bioscooprelease draait om beleving", zegt Chris Kok van Kok Cinemaxx. "Dat is wezenlijk anders dan het thuis kijken op de bank of tablet."

Dat gevoel leeft breder in de branche: "Wij concurreren niet met de woonkamer, maar met andere plekken buiten de deur, zoals het theater, concertzalen en de horeca", zegt Peter van Vogelpoel, filmproducent en mede-eigenaar van The Pulse Amsterdam. Ook andere bioscopen die de NOS heeft gesproken, kijken er zo tegenaan.

Maakt Paramount met een hoger bod meer kans?

Paramount biedt meer dan Netflix, maar wil er ook wat voor terug. De filmstudio aast namelijk ook op de tv-tak van Warner. Het bedrijf zou zo zenders als CNN in handen krijgen. In de Netflix-deal zou die afdeling worden afgesplitst en zelfstandig verdergaan. Het hogere bod betekent dus niet per se een betere deal.

Daarnaast wordt het voorstel van Paramount financieel gedekt door onder meer een Amerikaans investeringsfonds; een schoonzoon van president Trump heeft daar de leiding.

Waarom is de deadline op 21 januari?

Dat bepaalt Paramount, omdat die het overnamebod doet. De deadline stond eigenlijk op 8 januari, maar de filmstudio heeft die in december al verlengd tot woensdagavond 23.00 uur Nederlandse tijd. Dat gebeurde nadat Paramount in december had gesleuteld aan de voorwaarden.

Paramount kan er dus voor kiezen om de deadline nog een keer te verlengen. De filmstudio vindt dat het bestuur van Warner niet goed genoeg heeft uitgelegd waarom een Netflix-deal beter zou zijn.

Een overname kan één tot anderhalf jaar duren, stelde Netflix eerder. Een eventuele overname moet nog wel worden goedgekeurd door de Amerikaanse toezichthouder.

Bedrijven hebben sinds 2022 een te hoge rente betaald als ze nog een uitstaande belastingschuld hadden voor hun winstbelasting. Dat heeft de Hoge Raad bepaald, de hoogste rechter van Nederland.

In 2022 was die rente 8 procent. De Hoge Raad heeft dat nu verlaagd naar de helft, 4 procent. Ook in de jaren daarna was de rente te hoog en ook die is nu door de Hoge Raad verlaagd. Daardoor kunnen bedrijven in totaal honderden miljoenen aan te veel betaalde rente terugkrijgen.

Oneerlijk verschil

De Hoge Raad oordeelt dat die 8 procent oneerlijk hoog was. Voor andere belastingen die te laat betaald worden, zoals inkomstenbelasting of erfbelasting, geldt namelijk dat lagere percentage van 4 procent.

De Hoge Raad vindt het oneerlijk dat bedrijven die te laat winstbelasting betaalden meer rente moesten betalen dan anderen. "De Hoge Raad heeft geen gronden kunnen vinden die het hogere percentage voor alleen de vennootschapsbelasting zouden kunnen rechtvaardigen.",

850 miljoen

Daarom verlaagt de Hoge Raad dus de rente voor de winstbelasting in alle jaren sinds 2022 naar dat algemene percentage. Voor 2025 gaat die bijvoorbeeld van 9 naar 6,5 procent.

Het ministerie van Financiën berekende in een grove schatting dat bedrijven hierdoor over de jaren 2022 tot en met 2025 rond de 850 miljoen terug kunnen krijgen. Dat betekent dus ook een flinke tegenvaller voor de schatkist.

'Zeer tevreden'

"Wij zijn zeer tevreden met de uitspraak", zegt Rian Waaijer van belastingadviesbureau KPMG Meijburg. Zij spande de zaak aan namens een klant. "Het is fijn dat de Hoge Raad oordeelt dat er geen rechtvaardiging bestaat om een hoger percentage te rekenen aan belastingplichtigen in de vennootschapsbelasting."

Een woordvoerder van het ministerie van Financiën zegt de uitspraak te gaan bestuderen om de gevolgen nader in kaart te brengen. "Wel is duidelijk dat deze uitspraak tot een budgettaire derving leidt."

TikTok begint komende weken met een nieuwe vorm van leeftijdscontrole in Europa. Zo moeten accounts van kinderen onder de 13 beter worden opgespoord om vervolgens te worden verwijderd. Dat meldt het bedrijf aan persbureau Reuters.

Het nieuwe systeem waarmee de leeftijdscontrole wordt uitgevoerd, is een jaar lang getest in het Verenigd Koninkrijk. Door het analyseren van profielinformatie, video's die gebruikers plaatsen en gedragssignalen voorspelt het of een TikTok-account mogelijk van een minderjarige is. Tijdens de testperiode werden al duizenden accounts van kinderen onder de 13 jaar verwijderd.

Naast een officieel id-bewijs of creditcard wil TikTok gebruik gaan maken van een gezichtsherkenningsapp voor het vaststellen van leeftijd. Dat zou worden ingezet als iemand het schrappen van zijn of haar account aanvecht. Meta, van Facebook en Instagram, gebruikt dit ook, maar er is wel discussie over of deze app voldoet aan de privacyregels.

Regels EU

De populaire video-app ligt al langer onder vuur als het gaat om de privacy van jonge gebruikers. De app is gemaakt door een Chinees bedrijf, en critici vinden dat er een groot risico is dat Chinese autoriteiten inzage kunnen eisen in gebruikersgegevens.

De Europese Commissie in Brussel vroeg zich af of TikTok zich wel aan de regels houdt. Ruim een jaar geleden startte de Europese Commissie daarom een onderzoek om te zien of het platform genoeg deed om kinderen te beschermen.

Ook kreeg TikTok eerder al een boete van een half miljard euro van de EU, voor het overtreden van de Europese privacywet. Het bedrijf kon niet aantonen dat gegevens die in China belanden net zo goed beveiligd zijn als in de Europese Unie.

Volgens TikTok is deze nieuwe technologie speciaal voor Europa ontwikkeld om te voldoen aan de regelgeving. Reuters schrijft dat het platform daarvoor tijdens de ontwikkeling samenwerkte met een EU-privacytoezichthouder.

Australisch verbod

Een maand geleden voerde Australië als eerste land ter wereld een verbod in op sociale media voor kinderen tot 16 jaar. Dat leidde tot het verwijderen van ruim 4,7 miljoen accounts.

In het land zijn ook de platforms zelf verantwoordelijk voor de handhaving. Zij riskeren een boete die kan oplopen tot bijna 30 miljoen euro, als zij hun platform toch openstellen voor Australische jongeren onder de 16. De wet is ingevoerd omdat het land jongeren wil beschermen tegen de druk, angst en criminaliteit die samen kunnen hangen met het gebruik van sociale media.

Nu gaat TikTok dus in Europa ook zelf controles uitvoeren. Europese gebruikers krijgen volgens TikTok een melding wanneer de technologie zal ingaan.

Werkende Nederlanders die pensioen opbouwen via een verzekeraar moeten oppassen voor een flink pensioengat. Iemand die van baan wisselt, kan duizenden of tienduizenden euro's minder pensioen opbouwen dan de bedoeling is.

Het is een bijkomend effect van de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, waarschuwen pensioendeskundigen. Zij adviseren om bij een overstap van werk zo'n pensioengat te ondervangen, door bijvoorbeeld meer salaris te eisen.

De meeste Nederlanders bouwen automatisch pensioen op via een pensioenfonds, maar zo'n 1,6 miljoen werknemers zit, via de werkgever, bij een pensioenverzekering. De Nederlandsche Bank schat in dat het om zo'n 57.000 contracten gaat tussen bedrijven en verzekeraars.

Net als de pensioenfondsen moeten die verzekeringen uiterlijk 1 januari 2028 voldoen aan de regels van de nieuwe pensioenwet.

In deze video leggen we uit hoe de overgang verloopt:

Voor de pensioenverzekeringen gaat het tempo van het opbouwen van het pensioenvermogen veranderen. Nu nog ga je bij een pensioenverzekering steeds wat meer van je salaris afdragen, naarmate je ouder wordt. Zo sta je, om en nabij, 8 procent af aan premie als je net begint met werken, maar dat loopt op tot zo'n 35 procent afdracht op je 60ste.

Dat mag straks niet meer. De pensioenwet schrijft voor dat iedereen in een pensioenverzekering, ongeacht leeftijd, dezelfde premie betaalt. Bij pensioenfondsen gebeurt dat nu al.

Pensioendeskundigen verwachten dat de nieuwe premieafdracht rond de 16 procent zal liggen. Stel, je bent halverwege je loopbaan en je zat in de oude regeling al boven dat percentage, dan ga je dus minder afdragen voor je pensioen. Dat betekent weliswaar meer inkomen, maar je bouwt ook minder pensioen op.

"Dat kan om duizenden tot tienduizenden euro's minder pensioenkapitaal gaan", zegt Frank Verschuren, Pensioenadviseur van AethiQs, die bedrijven en ondernemingsraden adviseert over de gevolgen van de pensioentransitie. "Werknemers zijn zich onvoldoende bewust van dit gevaar."

Hoogleraar economie Marike Knoef, ook verbonden aan pensioendenktank Netspar, bevestigt dat dit een probleem kan worden: "Het nieuwe stelsel heeft veel voordelen, maar zo'n grote verandering kan nadelige gevolgen hebben in specifieke gevallen."

Eerbiedigen

Nu is er wel een oplossing. Een bedrijf kan kiezen voor de zogeheten eerbiedigende werking: personeel dat voor 2028 in dienst was, blijft dan in de oude regeling. Zo ontstaat er geen pensioengat. Medewerkers die na 2028 in dienst kwamen komen wel in een nieuwe regeling, met gelijke premie voor alle leeftijden.

Veruit de meeste bedrijven behouden de oude regeling, zegt Verschuren. "Oudere medewerkers zullen het niet fijn vinden als blijkt dat ze in de tweede helft van hun werkende leven te weinig opzij leggen. Voor hen willen werkgevers de bestaande regeling in stand houden."

Toch zijn daarmee niet alle problemen verholpen. Werknemers die in de oude regeling blijven maar van baan wisselen, komen alsnog bij hun nieuwe baas in een nieuwe regeling.

Pensioengat bij baanwissel

Stel, Esther is 60 jaar en zit bij een pensioenverzekering. Op deze leeftijd betaalt ze inmiddels 21 procent, goed voor jaarlijks 7497 euro aan pensioenopbouw.

Maar Esther wisselt van baan en komt in de nieuwe pensioenverzekering terecht. Nu gaat ze 15 procent van haar loon afdragen. Er gaat 5250 euro in de pensioenpot. Dat is dus 2247 euro per jaar minder dan voorheen.

Als ze niets regelt, heeft Esther een pensioengat van 15.729 euro als ze over 7 jaar met pensioen mag.

Bron rekenvoorbeeld: Verbond van Verzekeraars

Als ze de 40 of 50 gepaseerd zijn en van baan wisselen, gaan ze alsnog minder premie inleggen, waardoor er toch een pensioengat ontstaat. "Denk goed na bij het maken van die overstap of dwing financiële compensatie af", zegt Verschuren. "Op die leeftijd zou ik wel twee keer nadenken voor ik van baan wissel. Hoe dichter bij de pensioendatum hoe groter het probleem wordt."

Er zit een voordeel aan minder opzijleggen voor je pensioen: je houdt meer loon over. Maar dat extra geld moet je dan wel zelf opzij leggen. Knoef zou willen zien dat er meer bewustzijn komt over pensioen. "Soms is het echt schrikken hoe weinig mensen hierbij stil staan. Het gaat om serieus geld voor je oude dag. Daar zou echt wel meer aandacht voor mogen zijn."

Eerder spoorde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) verzekeraars en werkgevers aan om duidelijk te zijn over de gevolgen van een baanwissel. Volgens het Verbond van Verzekeraars wijzen verzekeraars al op de risico via hun websites, via het jaarlijkse pensioenoverzicht en via een brief die de werknemers ontvangen als ze stoppen bij hun huidige werkgever.

De politieke partijen D66, CDA en VVD willen het bonusplafond voor de medewerkers in de financiële sector veranderen. Een versoepeling van de relatief strenge regels die nu gelden, moet het voor banken makkelijker maken internationale IT'ers aan te trekken. Tegelijkertijd lagen perverse prikkels zoals hoge bonussen aan de basis van de financiële crisis.

Harald Benink, als hoogleraar Banking & Finance verbonden aan Tilburg University, wijst erop dat de huidige regels na de bankencrisis van 2008 zijn ingevoerd. "Toen namen banken wereldwijd te veel risico's door perverse prikkels. Dat ging om bestuurders, mensen die actief het risicoprofiel van een bedrijf kunnen verhogen. Iemand die software schrijft heeft die mogelijkheid veel minder."

Nog wel limiet topfuncties

In de jaren na de crisis werd er in Nederland een bonusplafond van 20 procent ingevoerd, voor iedereen die in de financiële sector werkt in Nederland. Dat betekent dat iedere werknemer maximaal 20 procent van zijn salaris aan bonus mag krijgen. In de rest van Europa zit dat anders, daar is alleen voor mensen in de top een grens van 100 procent ingevoerd.

Nederland is dus nu nog strenger dan Europa. Volgens Benink is dat te verklaren omdat Nederland erg hard werd geraakt in de financiële crisis en daarom nam de politiek hier maatregelen. "Drie van de vier grote banken waren failliet gegaan als de overheid ze niet had gered."

Voor topfuncties en een hogere managementlaag valt het plafond niet weg. "Dat is cruciaal", zegt Benink. Zij zitten aan de knoppen en kunnen zo het bedrijf aan veel risico's blootstellen. Daarom willen de politieke partijen voor hen nog wel het bonusplafond houden. Dat is en blijft 20 procent.

De mogelijkheid op een hogere bonus wordt gezien als goed voor de concurrentiepositie van ons land, omdat banken steeds meer digitaliseren. Daar zijn veel IT'ers voor nodig en zelf leiden we er daar niet genoeg van op, zegt Constant van Tuyll, specialist beloningsbeleid voor de financiële sector bij Vesper Advocaten.

Van Tuyll: "Bij IT'ers concurreer je met bedrijven als Booking.com. Als zij zeggen 'je kan een extra jaarsalaris verdienen bij ons', win je natuurlijk niet."

Een hoger vast salaris bieden is niet de ideale oplossing, omdat volgens hoogleraar Benink dat internationaal niet de norm is. In veel landen is een lager basissalaris met een hoge flexibele bonus meer de standaard.

Helemaal geen bonus

Er zijn ook banken die helemaal geen bonus geven, zoals bij Triodos. Alleen in uitzonderlijke gevallen krijgt iemand een maandsalaris extra, of krijgt al het personeel een eenmalige bonus als er goede resultaten zijn behaald.

Volgens een woordvoerder van de bank komt dat beleid voort uit de duurzame missie van de bank. Dat is voor veel sollicitanten, ook IT'ers, ook een belangrijke drijfveer: "Er is geen gebrek aan belangstelling voor onze vacatures."

Het voorstel om de wet te wijzigen kan op steun rekenen van genoeg partijen in de Tweede Kamer om te worden geaccepteerd, maar er moet nog wel eerst over worden gestemd. De Eerste Kamer moet zich er daarna nog over buigen, maar ook daar is de kans groot dat er genoeg steun is.

Als een thuiswonend kind 18 jaar wordt, kan het inkomen van een huishouden fors dalen, blijkt uit onderzoek van het Nibud. Als een kind volwassen wordt, vallen de kindgebonden toeslagen weg en kunnen sommige gezinnen er financieel behoorlijk op achteruitgaan. Voor alleenstaande ouders zijn de financiële gevolgen vaak groter dan gezinnen met twee ouders.

Het kan gaan om een verlies aan inkomen tussen de 300 en ruim 700 euro per maand, berekent het Nibud. Eénoudergezinnen ontvangen, als hun inkomen beperkt is, een hoger kindgebonden budget.

"Wanneer ouders kinderbijslag en het kindgebonden budget nodig hebben om rond te komen, levert het wegvallen van deze toeslagen direct spanning en onzekerheid op", zegt Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen.

Studiefinanciering voor een studerend kind maakt dat verlies aan inkomsten niet goed. Voor een huishouden waarbij een kind naar het mbo gaat in plaats van naar het hbo of de universiteit, is die klap vaak nog groter. Voor je 18de krijg je dan nog geen studiefinanciering, terwijl je dat al wel krijgt als hbo- of universitair student.

Praten

Tegenover die lagere inkomsten voor ouders en hun kind staan juist hogere lasten. Volwassen kinderen gaan meer betalen voor hun zorgverzekeringen en onderwijs wordt duurder. Uit het onderzoek blijkt dat ouders hier niet veel over praten met hun kinderen.

Door de krapte op de woningmarkt blijven jongeren steeds langer thuiswonen. De helft woont als 23-jarige nog altijd thuis, blijkt uit cijfers van het CBS. Als ze thuis blijven wonen, lopen de kosten voor inwoning gewoon door. Maar volgens het Nibud vragen ouders hun kinderen niet snel om een financiële bijdrage.

De sterke inkomstendaling zou gedempt moeten worden om kansenongelijkheid te voorkomen, zegt Nibud-directeur Gijsbertsen. "Er zijn huishoudens die de kinderbijslag en het kindgebonden budget als inkomen niet missen, maar we zien ook huishoudens die deze inkomsten én die uit de bijbaan van hun 18-jarige hard nodig hebben om de noodzakelijke uitgaven te kunnen betalen."

Als er één ding is waar beleggers niet van houden, is het onrust. In een grillige wereld is het lastiger te voorspellen of je gaat verdienen aan je aandelen.

Conflicten wereldwijd, een Amerikaanse president die de wereldorde op z'n kop zet en een kabinet dat twee keer in een jaar valt: dat klinkt dus als een recept voor malaise op de beurs. Maar het tegenovergestelde gebeurt. De Nederlandse AEX-index schoot vanochtend zelfs door de grens van duizend punten.

"Normaal gesproken heeft onrust veel invloed op de beurskoers", zegt econoom Mathijs Bouman. Zo duurde het jaren voordat de AEX begin deze eeuw de weg omhoog vond na de internetzeepbel, toen er miljarden werden geïnvesteerd in bedrijven die dat uiteindelijk niet waard bleken.

Vorig jaar was er een flinke dip toen de Amerikaanse president Donald Trump in april z'n importheffingen aankondigde. "Daar schrokken mensen heel erg van", zegt beursanalist Nico Inberg.

De AEX zakte toen onder de 800 punten:

Maar al snel herstelden de beurskoersen. Het laat zien, zegt Inberg, dat Trump veel invloed heeft op koersen, maar dat die langzamerhand ook immuun worden voor Trumps acties. "Iedere keer als hij wat zegt, wordt er gereageerd. Maar die reacties worden steeds minder heftig, omdat we hem inmiddels wel kennen."

"Neem die aanval in Venezuela. Dan denk ik: hoe zal de beurs reageren? Maar een paar dagen later merk je er niks meer van."

Niet voor het eerst duizend punten

De AEX is een graadmeter die laat zien hoe het gaat met de dertig grootste beursbedrijven van Nederland. De stand wordt uitgedrukt in punten. Bedrijven met een hoge beurswaarde, zoals ASML en Shell, tellen zwaarder mee. Gaat hun koers omhoog, dan stijgt de AEX sneller.

Ook op 7 augustus 1997 bereikte de AEX duizend punten. Maar toen werd er nog in guldens gehandeld. Omgerekend naar euro's was de stand toen 453,78 punten.

Het lijkt er dus op dat beleggers meer onrust zijn gaan accepteren. Daarnaast, zegt Bouman, viel de handelsoorlog waarvoor gevreesd werd, mee. "De heffingen die de VS nu hanteert zijn een stuk lager dan waar Trump begin vorig jaar mee dreigde."

ASML

Maar er zit meer achter de stijgende AEX-koers. "Uiteindelijk draait het om de winst van bedrijven", zegt Inberg. "En die doen het gewoon goed."

Vooral banken en techbedrijven zijn momenteel verantwoordelijk voor de groei in totale beurswaarde. Eén bedrijf steekt er met kop en schouders bovenuit: ASML. Inberg: "ASML is met ruim 400 miljard euro aan marktwaarde het grootste Europese bedrijf. Het vertegenwoordigt bijna een vijfde van de AEX."

De chipmachines van ASML zijn mede zo gewild omdat beleggers hoge verwachtingen hebben van kunstmatige intelligentie (AI). Zeker generatieve AI-systemen, zoals taalmodellen als ChatGPT, hebben veel computerkracht nodig en dus veel chips. Bouman: "Er wordt heel veel geïnvesteerd in bedrijven die ook maar iets met AI in hun naam hebben of iets ermee doen. Die knalden omhoog de afgelopen maanden."

Sommige experts waarschuwen dat AI de grote beloftes niet zal kunnen waarmaken. Zij zien een bubbel die elk moment kan knappen, net zoals eerder bij internetbedrijven rond de eeuwwisseling.

Hoe dan ook zorgt de "AI-hype" er nu nog mede voor dat westerse economieën blijven groeien, zegt Bouman, "ondanks al die onrust, de handelsoorlog en de geopolitieke situatie".

D66, VVD en CDA, die samen onderhandelen over een minderheidskabinet, willen het mogelijk maken dat medewerkers van banken hogere bonussen mogen krijgen. Het gaat om medewerkers in vakgebieden die lastig zijn te vinden en waar tussen werkgevers veel concurrentie is.

Volgens de drie partijen hebben banken grote moeite met het aantrekken van vooral goede IT-medewerkers. Nu geldt er nog een maximum voor de bonussen van 20 procent van het salaris. De partijen willen daar vanaf. Mensen in topfuncties blijven uitgezonderd van het hogere bonusplafond. JA21 en BBB steunen het voorstel, zodat er een Kamermeerderheid is.

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) reageert in het FD met instemming op het besluit. "Wij hebben al vaker onze zorgen geuit over het feit dat de Nederlandse beloningsregels knellend zijn voor financiële ondernemingen." Volgens de NVB kunnen bedrijven in de bankensector en de financiële technologische dienstverlening nu onder gelijke voorwaarden concurreren met andere Nederlandse en Europese werkgevers.

Oppositiepartijen tegen

Oppositiepartijen zoals GL-PvdA, SGP, SP en Denk zijn tegen het plan en de manier waarop de drie partijen het willen regelen, namelijk in een wet die vooral gaat over de beschikbaarheid van contant geld. De linkse partijen vinden dat medewerkers in andere sectoren zoals de zorg juist bonussen verdienen.

D66, VVD en CDA zeggen dat het nodig is voor de concurrentiepositie van Nederland om het verschil met andere landen zo snel mogelijk recht te trekken.

Meer dan een half miljoen euro: dat is wat woningzoekenden gemiddeld moeten neerleggen voor een bestaande woning. Dat blijkt uit cijfers van makelaarsvereniging NVM, die keek naar de laatste drie maanden van afgelopen jaar.

Huisvesting staat nog steeds onder spanning, ziet de NVM, maar de prijsstijgingen gaan de afgelopen tijd minder hard. Huizenprijzen stegen 3,9 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Er werden in de drie laatste maanden van vorig jaar 47.600 woningen verkocht door NVM-makelaars; dat is 11 procent meer dan een jaar eerder. Makelaars van de NVM verkopen zo'n 70 procent van alle woningen in Nederland.

Het lukt starters steeds makkelijker om aan een woning te komen, ziet de NVM. Mensen die voor het eerst een woning kopen zijn goed voor bijna de helft van alle verkochte woningen. "Toch moet de starter zelf of via familie wel een flinke zak geld meebrengen om in te kunnen stappen", zegt NVM-voorzitter Lana Goutsmits-Gerssen. "Veel jonge starters zonder buffer staan langs de zijlijn."

De toename van starters heeft volgens de NVM meerdere oorzaken. Onder meer de verkoop van voormalige huurwoningen werkt in hun voordeel. Als een huurder vertrekt, kiest een deel van de verhuurders ervoor om hun huis te verkopen in plaats van opnieuw te verhuren. Door de Wet betaalbare huur is het minder lucratief om een woning te verhuren.

Regionale verschillen

Er zijn grote verschillen tussen gemeenten. In Bloemendaal leggen kopers gemiddeld 1,2 miljoen euro neer voor een woning. De twee andere gemeenten die boven het miljoen uitkomen zijn Blaricum en Laren.

De laagste verkoopprijzen zijn te vinden in gemeente Pekela: gemiddeld iets meer dan 272.000 euro. In Heerlen en Kerkrade ligt het gemiddelde ook onder de drie ton.

Ondertussen ligt de koopprijs van nieuwbouwwoningen wel nog steeds onder de half miljoen. Het gaat gemiddeld om bijna 494.000 euro. Toch betekent dat niet dat nieuwbouw goedkoper is, stelt de NVM. Het gaat namelijk vaker om appartementen. "Door kleinere oppervlakten krijgen kopers bij nieuwbouw minder woonruimte voor hun geld."

De AEX-index is door de 1000 punten heen gegaan. Vlak na de opening om 09.00 uur bereikte de belangrijkste graadmeter van de Amsterdamse beurs 1008 punten.

Het record was de afgelopen dagen al een paar keer in zicht. Vooral de aanhoudende opmars van technologie-aandelen neemt de Amsterdamse beurs op sleeptouw. Chipmachinemakers zoals ASML en Besi waren vanmorgen opnieuw de grote stijgers in de AEX. Positieve cijfers van de Taiwanese chipfabrikant TSMC gaven een extra impuls aan deze AEX-bedrijven. Ook stijgingen bij ING en Shell de afgelopen tijd hielpen de index naar de nieuwe recordstand.

Met deze stand heeft de AEX al vroeg in het nieuwe jaar een eerste record. Ruim anderhalf jaar geleden werd de grens van 900 punten gehaald.

Het is niet de eerste keer in de historie van de in 1983 opgerichte AEX dat de koers door de 1000 punten ging. Dat gebeurde op 7 augustus 1997 al eens. Alleen werd toen op de Amsterdamse beurs nog in guldens gehandeld. Omgerekend naar euro's was de stand van toen 453,78 punten.

Record op record

Na een aantal rustige jaren stapelt de AEX vooral de afgelopen vijf jaar record op record. Dat komt doordat technologie-aandelen het al lange tijd goed doen, waarbij beleggers het afgelopen jaar door optimisme over kunstmatige intelligentie aan het kopen slaan. Daar profiteren ASML, Besi en ASM International van.

Daarnaast stonden de aandelen van Europese banken en verzekeraars lang heel laag genoteerd. Door de interesse in ING, ABN Amro en ASR stijgen die de laatste tijd flink in waarde, net als het financiële technologiebedrijf Adyen.

Mede daardoor veerde de AEX na de enorme ineenstorting van aandelen tijdens de uitbraak van het coronavirus in 2020, snel terug boven de 600 punten van voor de crisis. In maart 2021 ging de koers door de grens van 700 punten, om dat najaar al de 800 punten aan te tikken.

Het aantal werkloosheidsuitkeringen is afgelopen jaar opnieuw gestegen, meldt het UWV. De organisatie zegt dat er eind 2025 ruim 191.000 mensen een WW-uitkering kregen, een stijging van 9,5 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Het UWV zegt dat de stijging vooral komt door reorganisaties en niet zozeer door het failliet gaan van bedrijven. Uit de cijfers blijkt dat 355 bedrijven een melding deden van reorganisatie, het hoogste aantal in tien jaar.

Bijna 25.000 mensen worden geraakt door de bezuinigingen, vooral in de metaal - en chemische industrie en de zakelijke dienstverlening.

Langer WW

Volgens Rob Witjes, hoofd arbeidsmarktinformatie bij het UWV, vinden die mensen snel weer een andere baan, maar ze doen er wel wat langer over dan de voorgaande jaren. Dat verklaart volgens Witjes een deel van de stijgingen in het aantal WW-uitkeringen.

"We horen toch ook wel dat mensen in de WW vaker naast een baan grijpen", zegt hij. "Het aantal openstaande vacatures is wat minder groot dan vorig jaar. Dan kiezen bedrijven toch eerder voor mensen die van werk naar werk gaan."

In 2025 is ruim 16 procent van de WW-uitkeringen gegeven aan mensen die al minimaal een jaar een uitkering ontvingen, dat was eind 2024 nog 15,5 procent van de uitkeringen.

Dit is het derde jaar op rij dat het aantal werkloosheidsuitkeringen toeneemt, merkt het UWV op.