De Amerikaanse chipfabrikant Nvidia heeft afgelopen kwartaal veel meer winst en omzet geboekt dan vorig jaar. De winst steeg met 65 procent, de omzet met 62 procent.

Nvidia boekte de afgelopen maanden een omzet van 57 miljard dollar (bijna 50 miljard euro). Daarmee heeft het waardevolste bedrijf ter wereld de verwachtingen van de analisten flink overtroffen. Zelfs vergeleken met het vorige kwartaal steeg de omzet met 22 procent.

De stijging is toe te schrijven aan de verkoop van chips die worden gebruikt voor kunstmatige intelligentie (AI). Voor de technologie is veel rekenkracht nodig in datacenters. De verkoopcijfers van Nvidia laten zien dat techbedrijven nog volop investeren in AI.

AI-bubbel

Er werd met spanning uitgekeken naar de kwartaalcijfers van Nvidia. Onder beleggers is er veel enthousiasme over AI-bedrijven, maar de vrees bestaat dat de winsten ook kunnen tegenvallen en dat bedrijven als Nvidia veel te hoog gewaardeerd worden.

Onder meer het Internationaal Monetair Fonds en de topman van het bedrijf achter ChatGPT zeiden eerder al dat de AI-euforie doet denken aan de internetbubbel die begin 2000 knapte. "Er zijn veel delen van AI die bubbel-achtig aanvoelen", zei OpenAI-topman Sam Altman ruim een maand geleden.

De maatregel waarmee demissionair minister Karremans ingreep bij chipmaker Nexperia is opgeschort. Daarmee wil hij China laten zien dat het kabinet bereid is stappen te zetten om de kwestie rond het bedrijf op te lossen, zegt hij. China verbood de export van Nexperia-chips kort nadat Karremans bijna twee maanden geleden ingreep.

Karremans verdedigt zijn ingreep vandaag opnieuw. "We hadden te maken met een bestuurder die een onderneming aan het leegtrekken was", zegt hij over de Chinese directeur van Nexperia. Daardoor zou de chipproductie van het bedrijf in Europa in gevaar komen. Door zijn ingreep moest Nexperia voortaan toestemming vragen aan het kabinet over belangrijke beslissingen.

Nexperia heeft kantoren en fabrieken over de hele wereld. Het hoofdkantoor staat in Nijmegen. In fabrieken in Azië worden de chips gemaakt. Dat gebeurt vooral in China, maar dat land blokkeerde de export van die chips. Als gevolg daarvan moesten sommige fabrikanten hun productie stilleggen, schrijft de minister vandaag in een Kamerbrief. Vooral autofabrikanten gebruiken veel van deze chips.

Waarom schort Karremans de ingreep nu op?

"Omdat de Europese industrie chips nodig heeft", zegt Karremans. Volgens hem was een gebaar nodig om de export van Nexperia-chips uit China weer op te starten. Eerder deze maand was het Chinese ministerie van Handel al begonnen om uitzonderingen te maken op het exportverbod voor Nexperia-chips.

Hoeveel chips er naar Europa komen is onduidelijk, maar autobrancheverenigingen zeggen dat er inderdaad weer wordt geleverd. "Dat zijn positieve signalen", zegt Karremans.

Is er dan geen gevaar meer dat de Chinese directeur Nexperia 'leegtrekt'?

Op dit moment niet, zegt Karremans. Dat komt omdat een Nederlandse rechter de Chinese directeur aan de kant heeft gezet, kort na Karremans' ingreep.

Het Nexperia-bestuur was naar de rechter gestapt. De bestuursleden hadden geen vertrouwen in hun eigen directeur. In de rechtszaak kwam naar boven dat de directeur met geld van Nexperia voor 200 miljoen dollar aan producten bestelde bij een eigen bedrijf in China, terwijl Nexperia die producten helemaal niet nodig heeft. De rechter schorste de directeur daarom.

Zolang de Chinese directeur geschorst is, is er volgens Karremans geen gevaar dat Nexperia chipproductie of expertise naar China verplaatst. Hoewel Nexperia voor belangrijke beslissingen geen toestemming meer nodig heeft, wil de minister wel dat Nexperia hem daarvan op de hoogte houdt.

China-correspondent Laura van Megen

Het Chinese ministerie van Handel noemt de opschorting een 'eerste stap', maar het is volgens China niet genoeg. Het land vindt dat het ingrijpen door de rechter "in de weg staat van een oplossing".

Chinese experts zien dat het loont om de spierballen te laten zien. Door de export van Nexperia-chips te belemmeren heeft China de Nederlandse overheid laten terugkrabbelen, concluderen ze.

"Nederland heeft om gezichtsverlies te vermijden, gekozen voor opschorten in plaats van intrekken", zegt Shen Yi, hoogleraar Internationale Politiek aan de Fudan Universiteit. Ook op Chinese sociale media vragen mensen zich af waarom de wet alleen maar is opgeschort en niet helemaal is teruggetrokken.

Is het politieke conflict met China nu helemaal opgelost?

Nee. Want hoewel China uitzonderingen maakt op het exportverbod, is dat nog wel van kracht. "Er is nog geen permanente oplossing", zegt Karremans. "Het is heel belangrijk dat de chips weer deze kant op komen. Ik heb daar zeker vertrouwen in. Het is nog niet op hetzelfde niveau als hiervoor, maar we zien wel dat chips deze kant op komen."

Nederland en China zijn nog in gesprek. Door de maatregel alleen op te schorten, houdt Karremans nog iets achter de hand. Hij kan de maatregel weer laten ingaan als opnieuw dreigt dat kennis en productie naar China verplaatst wordt.

Politiek verslaggever Marleen de Rooy

China wil dat het ingrijpen van de rechter wordt teruggedraaid. Daar zie je dat twee werelden botsen. Dit kan misschien in China, maar in een rechtstaat gaat de politiek niet over wat de rechter beslist.

Karremans zet nu deze stap in de hoop de banden wat te normaliseren. Want het was nooit de bedoeling dat Nederland in zo'n grote diplomatieke rel met grootmacht China terecht zou komen.

Toch staat het kabinet volledig achter de keuze om in te grijpen. Want ondanks de diplomatieke ruzie heeft het er wel voor gezorgd dat de kennis en een deel van de productie in Europa blijft, zeggen ze hier. Niets doen was geen serieuze optie.

De ingreep van de Nederlandse overheid bij de Nijmeegse chipmaker Nexperia wordt opgeschort. Dat meldt demissionair minister Vincent Karremans (Economische Zaken).

Door in te grijpen kon hij belangrijke beslissingen bij Nexperia tegenhouden als die de chipproductie in Europa in gevaar zouden brengen. Met het opschorten van de maatregel wil Nederland de relatie met China over dit onderwerp verbeteren, schrijft Karremans.

Karremans nam de maatregel eind september omdat de Chinese directeur van het bedrijf de chipproductie in Nederland en Europa in gevaar zou brengen. Een dag later zette een rechter voor het bedrijfsleven de directeur aan de kant. Als reactie blokkeerde China de export van chips uit Nexperia's fabriek in dat land, waarna een politiek conflict ontstond. Nederlandse ambtenaren reisden deze week naar China om over de kwestie te spreken.

Nexperia's grootste fabriek staat in China. Door het exportverbod zaten vooral automakers en hun leveranciers wekenlang in onzekerheid over hun voorraden en nieuwe leveringen. De chips zijn heel belangrijk voor allerlei auto-onderdelen. Zonder deze chips kan een auto niet de fabriek uit.

Karremans ziet geen direct gevaar meer

Karremans' stap komt nadat China op 1 november aankondigde dat het land uitzonderingen zou maken op het exportverbod. De Chinese autoriteiten verlenen op dit moment daadwerkelijk toestemming voor de export van Nexperia-chips, schrijft Karremans in een uitgebreide brief. "Hiermee is een belangrijke stap gezet."

De minister schort zijn maatregelen nu op omdat hij erop vertrouwt dat China de exportvergunningen blijft afgeven en dat de chips daadwerkelijk worden geleverd, schrijft hij. Ook ziet hij geen direct gevaar meer dat Nexperia zijn chipproductie naar China verplaatst. Dat komt onder meer omdat een rechter de Chinese directeur begin oktober aan de kant heeft gezet.

Volgens de uitspraak van de rechter deed deze directeur, Zhang Xuezheng, met Nexperia-geld grote bestellingen bij een ander bedrijf van hem in China, terwijl Nexperia die producten helemaal niet nodig had. Zhang plaatste voor 200 miljoen dollar bestellingen, terwijl Nexperia maar voor 70 tot 80 miljoen nodig had.

'Verplaatsingen naar China'

Daarnaast zouden er volgens Karremans plannen zijn om "productiemiddelen" en "kennis" naar China te verplaatsen, naar een bedrijf dat buiten Nexperia valt. Tegen de Britse krant The Guardian zei de minister vorige week dat er mensen werden ontslagen. Ook zegt hij dat hij bewijs heeft dat er een fabriek in Duitsland naar China werd verplaatst. Het is onduidelijk wat dit bewijs precies is.

In de brief van vandaag schrijft Karremans dat er plannen waren "onderzoekslocaties te sluiten of sterk in belang te doen afnemen". Welke onderzoekslocaties dat precies zijn, staat er niet bij. Nexperia heeft zowel in Europa, de Verenigde Staten als Azië kantoren voor onderzoek en ontwikkeling. Wingtech, het Chinese bedrijf dat eigenaar is van Nexperia, ontkent de genoemde plannen.

Het opschorten van Karremans' besluit betekent niet dat de ingreep volledig is teruggedraaid. De minister kan de maatregel op een later moment weer laten ingaan. Daarmee kan hij opnieuw zeggenschap krijgen over belangrijke beslissingen die Nexperia neemt, als die de chipproductie in gevaar brengen.

Hogere defensie-uitgaven zullen maar weinig effect hebben op de Nederlandse economische groei. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).

Dit komt vooral door de krappe arbeidsmarkt. Doordat er meer defensiepersoneel nodig is, is er minder personeel beschikbaar voor andere economische activiteiten. "Andere banen worden dan niet ingevuld of verdwijnen", zegt CPB-onderzoeker Eva van der Wal.

Op de NAVO-top eerder dit jaar in Den Haag werd afgesproken de uitgavennorm voor de lidstaten te verhogen tot 3,5 procent van het bbp. In 2024 gaf Nederland 2 procent van het bbp uit, ongeveer twintig miljard euro.

Specifieke toepassing

Niet al het geld dat naar defensie gaat, komt bij Nederlandse bedrijven terecht. Het meeste geld dat wordt geïnvesteerd gaat naar het buitenland, meldt het CPB. Van de investeringen wordt ruim 60 procent gebruikt om producten zoals vliegtuigen en wapensystemen te importeren. Investeringen vormen 15 tot 20 procent van de defensie-uitgaven.

Personeelsuitgaven en onderhoudsklussen komen wel in Nederland terecht, maar al met al groeit de economie er niet veel door, anders dan in veel andere landen, zegt het CPB.

Defensiegericht onderzoek en ontwikkeling is dus vaak gericht op specifieke militaire toepassingen en daardoor niet goed inzetbaar in andere sectoren. "Het ministerie heeft bijvoorbeeld onderzoek laten doen over hoe je quads op diesel kan laten rijden in plaats van op benzine", zegt Van der Wal. "Dat is dus een heel specifieke toepassing, zonder bredere toepassing in andere sectoren."

In Nederland wordt ook op een veel kleinere schaal onderzoek gedaan dan bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, waardoor de kans op een doorbraak in de ontwikkeling van defensietechnologie minder groot is, zegt het CPB. Het Planbureau verwacht dat Europese samenwerking op dit vlak tot schaalvergroting kan leiden.

Veiligheid

Hogere defensie-uitgaven kunnen er zelfs toe leiden dat de economische groei lager uitkomt, blijkt uit het onderzoek. "Defensie-uitgaven moeten gefinancierd worden, bijvoorbeeld door belastingen te verhogen of andere uitgaven terug te schroeven; dat heeft ook economische effecten en die balans zou weleens negatief kunnen zijn", zegt Van der Wal.

Het CPB benadrukt dat deze economische effecten niet leidend moeten zijn bij het maken van keuzes over defensie, omdat het gaat om het versterken van de veiligheid en weerbaarheid van Nederland. "Uiteindelijk verhoog je die uitgaven vanwege de veiligheid en mogelijk betaal je daar dan een kleine prijs voor op het gebied van economische groei. Maar uiteindelijk is onze veiligheid ook van belang voor onze economie. Dat staat buiten kijf."

De totale waarde van alle beleggingen van Nederlandse huishoudens samen was nog nooit zo hoog. In het derde kwartaal van 2025 steeg die waarde voor het eerst boven de 200 miljard euro, blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB). ASML passeerde Shell als populairste Nederlandse belegging.

Nederland telt 8,4 miljoen huishoudens, waarvan bijna een kwart belegt. De totale omvang van die beleggingen is nu 204,7 miljard euro. Dat is 9 miljard euro meer dan een kwartaal eerder. De groei is vooral te danken aan stijgende beurskoersen, bijvoorbeeld van techbedrijven.

ASML en Shell

Er wordt met name in beleggingsfondsen en beursgenoteerde aandelen geïnvesteerd. Vooral de aandelen van chipmachinemaker ASML werden het afgelopen kwartaal populairder. Mede door een koersstijging van 22 procent van het Veldhovense hightechbedrijf bezitten Nederlanders nu 4,4 miljard euro aan aandelen van dit techbedrijf.

Hierdoor is ASML de nieuwe koploper onder de beleggers. Andere populaire tech-beleggingen zijn het Nederlandse Prosus en het Amerikaanse Apple, Nvidia, Alphabet en Tesla.

Voorheen waren de aandelen van Shell het meest in trek onder Nederlanders, maar huishoudens hebben in de afgelopen drie jaar veel aandelen van de olie- en gasreus verkocht.

Hoewel de totale omvang van beleggingen nog nooit zo groot was onder Nederlandse huishoudens, bedraagt het totale spaargeld veel meer. Momenteel staat er 518,4 miljard euro op Nederlandse spaarrekeningen. Ook staat er nog eens 108,3 miljard op betaalrekeningen van banken.

Techgigant Meta heeft een grote rechtszaak gewonnen in de Verenigde Staten. Het bedrijf werd ervan beschuldigd de concurrentie in de kiem te hebben gesmoord door de aankoop van Instagram en WhatsApp. Hiermee zou Meta zijn machtspositie hebben misbruikt. Dit is niet het geval, oordeelt de rechter.

In 2020 werd Meta, toen nog Facebook, aangeklaagd door de Amerikaanse markttoezichthouder FTC. Facebook kocht Instagram en WhatsApp meer dan tien jaar geleden voor respectievelijk 715 miljoen dollar en 22 miljard dollar. Toen werden de aankopen nog goedgekeurd door de markttoezichthouder, aangezien Instagram en WhatsApp nog relatief kleine spelers waren.

In e-mails die aan het licht kwamen, bleek volgens de toezichthouder dat Facebook mogelijke concurrentie als een bedreiging zag die het bedrijf kon uitschakelen door die bedrijven over te nemen. De FTC eiste dat Meta de socialemediaplatformen weer zou verkopen of herstructureren.

Concurrenten

De zaak werd eerst afgewezen omdat de FTC onvoldoende bewijs naar voren had gebracht. Begin 2022 werd de zaak alsnog opgepakt omdat de rechter in Washington de aantijgingen "krachtiger en gedetailleerder" vond. Zeven maanden geleden begon de zaak.

Vandaag oordeelde een rechter in Washington dus dat Meta niets verkeerds heeft gedaan. Hij zegt dat de FTC niet genoeg bewijs heeft geleverd dat de aankopen van de platforms het bedrijf in staat stelden op illegale wijze een monopolie te creëren.

De waakhond moest niet alleen bewijzen dat Meta in het verleden een monopoliepositie had, maar ook dat het bedrijf die nog steeds heeft. Dat lukte dus niet, aldus het oordeel van de rechter. Meta zegt dat het wel degelijk concurrenten heeft, zoals TikTok, YouTube en Snapchat.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) eist dat producenten per 1 januari consumenten gaan overhalen om meer plastic flessen in te leveren. Dat moeten ze doen door een verhoging van het statiegeld op flessen of het uitkeren van een inleverbonus. Als dat niet gebeurt, moet producentenorganisatie Verpact miljoenen aan dwangsommen betalen.

Dat blijkt uit de zogenoemde last onder dwangsom die de ILT in september oplegde aan Verpact en die de NOS in bezit heeft. De maatregel moet ervoor zorgen dat de producenten de inzameling van verpakkingen op orde krijgen, om het plastic zoveel mogelijk te recyclen en te voorkomen dat de flessen op straat belanden. Sinds 2022 geldt een wettelijke inzamelnorm van 90 procent, die ook vorig jaar met 77 procent niet gehaald werd.

Inleverbonus

De toezichthouder wil dat Verpact over anderhalve maand een verhoging van het statiegeld doorvoert van kleine en grote plastic flessen met tenminste 15 cent. Dat zou betekenen dat het statiegeld op kleine flesjes minimaal 30 cent zou worden en op grote flessen tenminste 40 cent. Verpact is namens de producenten verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van verpakkingen.

Andere opties zijn een 'inleverbonus' van tenminste 15 cent boven op het uitgekeerde statiegeld, of een combinatie van beide. Dat moet in elk geval gelden tot de producenten voldoen aan de wettelijke inzamelnorm.

Als dit niet gebeurt, moet de producentenorganisatie dwangsommen betalen van 1,5 miljoen euro per dag tot maximaal 21 miljoen. De ILT wijst daarbij op de enorme bedragen die omgaan in het statiegeldsysteem. Zo bedroeg het niet-opgeëiste statiegeld van juli 2021 tot eind 2024 ruim een half miljard euro.

Spoedprocedure Raad van State

Verpact heeft bezwaar aangetekend bij de ILT en ondertussen een spoedprocedure gestart om de maatregelen op te schorten omdat financiële prikkels averechts zouden werken.

"Deze last onder dwangsom brengt de eindstreep verder uit zicht in plaats van dichterbij", aldus een woordvoerder. "We moeten die discussie kunnen voeren zonder dat we nu al maatregelen moeten doorvoeren. Daarom vragen we de Raad van State om op de pauzeknop te drukken."

De producentenorganisatie haalt daarbij onderzoek aan dat het vorig jaar liet doen op last van de toezichthouder. "Dat laat zien dat consumenten hierdoor niet ineens veel meer flesjes en blikjes gaan inleveren."

Volgens de inspectie is er wel voldoende effect. "Wij zien dat het helpt om tientallen miljoenen extra flessen in te leveren. Anders zouden we ook geen dwangsom opleggen."

'Niet verhogen'

Opvallend is dat demissionair staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Thierry Aartsen de producentenorganisatie in september juist heeft meegedeeld dat hij "verwacht dat zij het statiegeld niet zullen verhogen", zo liet hij weten in een brief aan de Tweede Kamer.

Wel kan hij zich vinden in de andere optie, de 'inleverbonus'. "Mensen belonen voor hun goede gedrag lijkt me een goed idee."

Inzamelpunten

De toezichthouder en de producentenvereniging Verpact steggelen al jaren over de inzameling. De last onder dwangsom van september komt boven op eerdere lasten in 2024 over onder meer het aantal innamepunten waar mensen statiegeld kunnen terugkrijgen.

Per 1 januari 2027 moet dat op last van de inspectie zijn uitgebreid tot zo'n 9500. Op dit moment zijn het er ruim 5000. Ook daar is een dwangsom aan verbonden. Voor elk niet gerealiseerd inleverpunt moeten de producenten 25.000 euro betalen.

Donderdag dient de spoedprocedure bij de Raad van State. De uitspraak volgt binnen twee weken.

Samen een van de grootste verfconcerns ter wereld worden. Dat is het doel van de fusie van verffabrikant AkzoNobel met de Amerikaanse branchegenoot Axalta, die vanmorgen werd bekendgemaakt.

Vier vragen en antwoorden over de achtergrond van deze deal.

Waarom kiezen de twee bedrijven ervoor samen te gaan?

Samen is het makkelijker om de kosten laag te houden, is in het kort het idee. AkzoNobel is bekend van huishoudelijke verfmerken als Flexa en Sikkens. Een vroege voorloper van het bedrijf is het verfbedrijf dat Wiert Willem Sikkens in 1792 oprichtte in Groningen. Door de tijd heen is het bedrijf gegroeid uit verschillende fusies en overnames, onder meer van bijvoorbeeld Nobel Industries in 1994. Naast decoratieve verf maakt het bedrijf ook coatings voor bijvoorbeeld de auto-industrie. Axalta is vooral actief in coatings voor de industrie.

"Die coatings zijn het meest winstgevend", vertelt David Tomic, die AkzoNobel volgt voor de Vereniging Effectenbezitters. "Akzo wil daar meer in investeren en dit is duidelijk een heel grote stap in dat proces." Vorig jaar maakte AkzoNobel ruim 10 miljard euro omzet, omgerekend zo'n 12 miljard dollar. Samen verwachtten de bedrijven 17 miljard dollar omzet te draaien.

Daarnaast verwacht het bedrijf ook kosten te besparen, zo'n 600 miljoen dollar. "Het is een kapitaalintensieve industrie, je hebt dure fabrieken nodig en distributiecentra voor al het materiaal", zegt Tomic. "En denk aan inkoop. Daar moeten de belangrijkste voordelen zitten."

Is deze fusie noodzakelijk voor AkzoNobel?

Het bedrijf is al langer bezig om efficiënter te opereren. Vorig jaar maakte het daarom bekend wereldwijd 2000 banen te schrappen. "In deze markt staat de winstgevendheid permanent onder druk", zegt Tomic. "De groei zit 'm niet alleen in meer producten verkopen, maar ook in de efficiëntste manier vinden om dat te doen. En dan moet je ook kijken of je alle fabrieken wel nodig hebt."

Het belang om groot te zijn in deze sector bleek ook in 2017, toen AkzoNobel in handen dreigde te komen van Amerikaanse verffabrikant PPG. Na verschillende afwijzingen trok PPG zich uiteindelijk terug. Daarna sprak AkzoNobel ook intensief met Axalta over een eventuele fusie om sterker te worden, maar dat liep toen op niets uit.

Ook daarna hebben de twee bedrijven het nog een paar keer geprobeerd, vertelt AkzoNobel topman Greg Poux-Guillaume in een interview met de NOS. "Nu stonden de sterren goed en hebben we een combinatie gemaakt die voor iedereen veel waarde gaat creëren." Samen hopen de bedrijven het tweede grootste verfbedrijf ter wereld te worden, en laten ze ook PPG in grootte achter zich.

Blijft het bedrijf Nederlands?

Het bedrijf krijgt twee hoofdkantoren, één in Nederland en het andere in Philadelphia. De statutaire zetel blijft wel in Nederland, waarmee het dus een Nederlands bedrijf blijft. Maar met het vertrek van een aantal grote Nederlandse bedrijven in het geheugen (Shell, Unilever, DSM), is het een vraag die vandaag toch gesteld wordt aan de Franse topman van Akzonobel, die ook CEO van het gecombineerde bedrijf zal worden.

"Het is een vreemde dag, want ik ben een Franse man met een Franse naam", zegt Greg Poux-Guillaume in een interview met de NOS. "En ik ben al de hele dag aan de Nederlandse pers aan het verantwoorden waarom we in Nederland willen blijven", zegt hij. "We willen in Nederland blijven. We hadden dit als excuus kunnen gebruiken om weg te gaan, maar we hebben besloten om een Nederlands bedrijf te zijn. Niemand dwingt ons. We zijn trots om hier te zijn."

Toch verlaat het bedrijf wel de Amsterdamse beurs en krijgen ze samen uiteindelijk een notering in New York. "In zo'n onderhandeling is het vaak geven en nemen", zegt Tomic. "Nederlandse chauvinistische beleggers vinden het misschien jammer als ze AkzoNobel niet meer op het koersenbord zien staan. Aan de andere kant kan het ook best zijn dat het bedrijf in Amerika hoger gewaardeerd wordt en voor een belegger die op wereldschaal kijkt, is dat belangrijker."

Betekent dit dat er mensen ontslagen worden?

Dat wordt niet uitgesloten. "We hebben misschien fabrieken op dezelfde plekken in de wereld", zegt Poux-Guillaume. "Als we groeien is dat niet erg, want dan zijn die fabrieken gewoon vol. Maar zo niet, dan hebben we misschien minder fabrieken nodig. Maar dat is nu ook al."

Het is volgens hem nog te vroeg om te zeggen hoe het zal lopen. "We hebben nog een jaar de tijd om daar samen aan te werken."

De vakbonden zijn ook geïnformeerd over de fusie maar die kunnen niet veel zeggen. "Wij weten nog niet wat het betekent voor het personeel in Nederland, maar dat gaan we natuurlijk zo snel mogelijk uitzoeken", zegt een woordvoerder van FNV.

Netflix mag niet eenzijdig de prijzen van lopende abonnementen verhogen, vindt de Stichting Bescherming Consumentenbelang. Volgens de voorzitter van de stichting Flore Kraaijeveld is dat in strijd met de EU-regels en daarom vecht zij de prijsverhogingen aan.

De organisatie begint een collectieve actie en wil compensatie voor consumenten, omdat de streamingsdienst vorige week nieuwe prijsverhogingen aankondigde. Volgens de stichting heeft de streamingsdienst sinds 2017 vier keer de prijs verhoogd. "We willen ook een signaal afgeven, zodat het bedrijf niet meer op deze manier met zijn klanten omgaat", zegt Kraaijeveld.

Een woordvoerder van Netflix zegt dat het bedrijf "alle prijswijzigingen in Nederland heeft uitgevoerd in overeenstemming met de daarvoor geldende wetgeving".

Oneerlijk

Consumenten die tussen 2013 en nu een abonnement bij Netflix hebben gehad, kunnen zich bij de actie aansluiten. Inmiddels hebben "bijna 2000" mensen zich aangemeld. "De streamingsdienst heeft meerdere keren de prijzen verhoogd, waardoor consumenten tot 75 procent duurder uit zijn", zegt Kraaijeveld.

Daarnaast is de prijswijzigingsclausule in de voorwaarden van Netflix oneerlijk, vindt de stichting. De streamingsdienst zou namelijk verplicht zijn om op een duidelijke en begrijpelijke manier de tussentijdse prijsverhogingen toe te lichten. De consumentenbelangenbehartiger stelt dat Netflix dit onvoldoende heeft gedaan. "Dat is in strijd met de Europese regels", vindt Kraaijeveld.

Autoriteit Consument en Markt bevestigt dat er aan verschillende regels moet worden voldaan om een prijswijzigingen door te voeren. Zo moet de prijswijziging duidelijk zijn uitgelegd en moet er een geldige reden zijn. Of Netflix aan deze regels heeft voldaan, kan de autoriteit niet zeggen omdat ze de zaak zelf niet heeft onderzocht.

Schikking

Kraaijeveld wil met Netflix om tafel om de mogelijkheden van een schikking te bespreken. Hier moet Netflix nog inhoudelijk op reageren.

Eerder dit jaar diende een gelijksoortige zaak in Duitsland. Daar oordeelde de rechter dat de prijsstijgingen van Netflix onrechtmatig waren. Ook in Oostenrijk was een collectieve actie tegen Netflix. Dit resulteerde in een schikking waarbij klanten gecompenseerd werden.

Of Nederlandse klanten ook een compensatie ontvangen moet nog blijken.

Het aantal storingen met grote gevolgen op het spoor is dit jaar al opgelopen tot meer dan 520. En dat is het maximum wat spoorbeheerder ProRail had afgesproken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Aan het eind van het jaar wordt de precieze balans opgemaakt.

ProRail erkent dat het hiermee niet voldoet aan de afspraken. De spoorbeheerder ziet verschillende oorzaken voor de zogenoemde impactvolle storingen. De techniek is met 44 procent van de gevallen een grote factor. Dan gaat het over problemen met onder meer wissels en de stroomvoorziening. Een deel daarvan komt doordat niet al het onderhoud kan worden uitgevoerd, onder meer door personeelstekort.

Verwarde personen

Storingen die door anderen worden veroorzaakt, zijn met 42 procent ook een factor van betekenis. In 59 procent daarvan betreft het aanrijdingen of bijna-aanrijdingen met personen, waarvan een groot deel zelfdoding is. ProRail ziet een duidelijke toename van het aantal verwarde personen op of bij het spoor, een beeld dat ook de politie herkent.

Daarnaast zijn er nog aanrijdingen met voertuigen en andere schade door wegverkeer, incidenten met dieren en voorvallen als brand, vandalisme en koperdiefstal. Ook lopen werkzaamheden nog wel eens uit en kan het weer van invloed zijn op de situatie op het spoor.

Meer cameratoezicht

ProRail werkt aan het beperken van de problemen. Daarvoor wordt het cameratoezicht op risicolocaties uitgebreid, wordt het spoor op meer plaatsen afgeschermd en worden er betere afspraken gemaakt met aannemers om de aanrijtijd van onderhoudspersoneel te verkorten en beschadigingen sneller te herstellen. Daarnaast wordt er gekeken naar de aanpak van het onderhoud op de langere termijn.

ProRail meldt daarnaast dat het aantal treinen dat op tijd rijdt en het aantal beschikbare zitplaatsen het afgelopen jaar voldoende was. ProRail en NS zetten zich daarvoor samen in en voldoen hiermee aan de prestatieafspraken die vorig jaar zijn gemaakt met het ministerie.

Het pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW) mag officieel per 1 januari 2026 de overstap maken naar het nieuwe pensioenstelsel. Daarvoor heeft PFZW toestemming gekregen van De Nederlandsche Bank (DNB).

Met bijna 3 miljoen deelnemers is het fonds voor zorgmedewerkers het grootste pensioenfonds op ambtenarenfonds ABP na. Het belegt 253 miljard euro voor werkenden en gepensioneerden.

Mijlpaal

"Dit is een belangrijke mijlpaal in onze transitie", schrijft PFZW. "Tot eind december werken we nu verder aan de invulling van de laatste voorwaarden."

Voor de deelnemers komt het erop neer dat ze in het nieuwe jaar meer inzage krijgen in de hoogte van hun persoonlijke pensioensituatie. De grote, collectieve pensioenpotten van de fondsen worden namelijk opgeknipt in persoonlijke pensioenpotjes.

Eerder zei PFZW al dat gepensioneerden er waarschijnlijk behoorlijk op vooruitgaan in het nieuwe jaar. De kas van het fonds is dusdanig goed gevuld dat de uitkering omhoog kan, tenzij er in de laatste weken van 2025 nog grote tegenvallers komen op de beurs.

Uitstel

Uiterlijk per 2028 moeten de pensioenfondsen zijn overgestapt naar het nieuwe systeem. Naast een meer persoonlijk inzicht, wordt de hoogte van de pensioenuitkering sterker afhankelijk van de beleggingsresultaten van een pensioenfonds, en daarmee van de stand van de economie.

Van de 146 fondsen zijn er inmiddels zeven overgestapt. Naast PFZW hebben nog eens zestien fondsen toestemming gekregen om in het nieuwe jaar over te gaan. Voor zover bekend wachten nog tien fondsen op toestemming voor 2026. Veel fondsen hebben de transitiedatum uitgesteld naar 1 januari 2027.

De overstap is een flinke klus. De pensioenfondsen moeten bij DNB kunnen aantonen dat het geld van de grote pot eerlijk wordt verdeeld over de individuele potjes. Daarbij mogen bepaalde generaties niet worden benadeeld. Ook vergt de overstap veel van de ICT-afdelingen.

Mensen moeten niet blindelings vertrouwen op kunstmatige intelligentie, stelt Google-topman Sundar Pichai. Volgens hem is ook de allernieuwste AI-technologie "vatbaar voor een aantal fouten".

In een interview met de BBC zegt de topman dat er bij de ontwikkeling van AI spanningen waren tussen de snelheid waarmee de technologie werd ontwikkeld en het inbouwen van maatregelen om mogelijk schadelijke effecten te voorkomen. Hij stelt dat dat voor zijn bedrijf betekent dat het "gewaagd moet handelen, maar tegelijkertijd verantwoordelijk moet zijn".

AI in zoekmachine

Net als alle andere grote technologiebedrijven investeert Google enorme bedragen in kunstmatige intelligentie. Als antwoord op ChatGPT kwam Google begin 2023 met Gemini. Sinds mei dit jaar is dit AI-model ook geïntroduceerd in de zoekmachine van Google. Zo krijgen gebruikers tegenwoordig boven de reguliere zoekresultaten een door AI-gegenereerde suggestie of antwoord.

Daarbij worden geregeld fouten gemaakt, wat ook geldt voor andere AI-chatbots. Zo geven ze het nieuws geregeld verkeerd weer, bleek uit een onderzoek van meerdere publieke omroepen. Bij 45 procent van de antwoorden van AI-hulpen ChatGPT, Gemini, Copilot en Perplexity, ging iets mis.

Volgens Pichai moeten mensen "leren om deze hulpmiddelen te gebruiken waar ze goed in zijn en niet blindelings vertrouwen op alles wat ze zeggen".

Zeepbel

Hoewel in de techwereld een enorm vertrouwen bestaat in de potentie van kunstmatige intelligentie en er vele miljarden in worden geïnvesteerd, groeit ook de angst dat de euforie rond AI een zeepbel is die op knappen staat. In de eerste helft van dit jaar werden er tientallen miljarden geïnvesteerd in startende AI-bedrijfjes. Topman Sam Altman van OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, stelde in oktober dat er "veel delen van AI zijn die een beetje bubbel-achtig aanvoelen".

Ook DNB-president Olaf Sleijpen waarschuwde gisteren dat de grote investeringen in kunstmatige intelligentie een risico zijn. Beleggers verwachten dat de investeringen in AI leiden tot hogere winsten, maar volgens Sleijpen kan dat "best tegenvallen".

Pichai stelt dat het een bijzondere tijd is met de groei van investeringen in AI, maar hij zegt ook dat er deels "een irrationeel element is" aan de explosieve groei. Hoewel hij denkt dat zijn bedrijf sterk genoeg is om te blijven bestaan, stelt hij dat "geen enkel bedrijf immuun is" als de AI-zeepbel zou knappen.

Verffabrikant AkzoNobel gaat samen verder met concurrent Axalta. Dat maken de twee bedrijven vanochtend bekend.

Het gaat om een fusie waarin de twee bedrijven als even grote partijen in stappen. In 2017 werd ook al gesproken over een fusie tussen de bedrijven. Toen mislukten de onderhandelingen.

Met de fusie moet een wereldwijde speler ontstaan in de markt van verf. Behalve huis-, tuin- en keukenverf maken de twee bedrijven ook verf voor industrie, vliegtuigen en defensiematerieel. Door het samenvoegen kan die verf op 173 plekken wereldwijd gemaakt worden.

Met verkoop in 160 landen hoopt het bedrijf een omzet te kunnen draaien van bijna 15 miljard euro. Daarnaast verwacht het verfbedrijf dat er flink kosten bespaard kunnen worden.

Hoofdkantoor

Verfmultinational AkzoNobel heeft het hoofdkantoor staan in Nederland, Axalta in de Verenigde Staten. Er komen twee hoofdkantoren, in Amsterdam en Philadelphia. AkzoNobel blijft voor de belasting een Nederlands bedrijf, maar vertrekt wel van de Amsterdamse beurs.

De huidige topman van AkzoNobel, de Fransman Greg Poux-Guillaume, wordt ook de topman van het nieuwe bedrijf. De topman van Axalta, Rakesh Sachdev, wordt voorzitter van de raad van commissarissen.

Eerder dit jaar sloot AkzoNobel nog één van hun verffabrieken, waar bekende verfmerken Flexa en Sikkens gemaakt werden. Een paar maanden daarvoor werden er 2000 banen geschrapt.

Vliegmaatschappij Ryanair is landings- en vertrekrechten op Eindhoven kwijt, omdat afgelopen zomer meermaals vluchten opzettelijk te laat waren. Dat bevestigt ACNL, de organisatie die gaat over de verdeling van de tijdslots tegen de NOS, na berichtgeving van het Eindhovens Dagblad (ED).

ACNL heeft twee vaste tijden voor vertrek en landing ingetrokken voor de Ierse budgetmaatschappij. Dat is een sanctie die zelden wordt opgelegd. Ryanair had bezwaar gemaakt tegen het besluit. Omdat de tijd begon te dringen, probeerde de maatschappij ook bij de rechter te voorkomen dat de tijdslots al verdeeld zouden worden. De verdeling voor komende zomer stond deze maand op de agenda.

De rechter ging daar niet in mee. Volgens de rechtbank woog het belang van de slotcoördinator, het tijdig en eerlijk verdelen van de schaarse capaciteit op Eindhoven Airport, zwaarder dan het belang van Ryanair. Bovendien zijn alle procedures correct doorlopen: ACNL gaf half juni al een waarschuwing waarin mogelijke sancties werden aangekondigd, en in augustus volgden de daadwerkelijke maatregelen.

De slotcoördinator constateerde dat Ryanair op Eindhoven Airport structureel te laat aankwam op twee vaste routes. In een periode van drie maanden tijdens het afgelopen zomerseizoen ging het om ruim dertig overtredingen.

Sofia en Pisa

Gemiddeld arriveerden de vluchten bijna een uur later dan gepland, waardoor ook de retourvluchten vanuit Eindhoven standaard met vertraging vertrokken. Omdat dit patroon zich tientallen keren herhaalde, concludeerde ACNL dat Ryanair bewust de geldende regels negeerde.

Het betrof de maandagavondvlucht uit Sofia en de donderdagavondvlucht uit Pisa, beide gepland rond 20.00 uur. De twee tijdslots zijn door de opgelegde sanctie nu beschikbaar voor andere maatschappijen. Ryanair zal de vluchten naar Sofia en Pisa moeten verplaatsen naar andere tijdstippen of de routes tijdelijk uit het schema moeten schrappen.

Kritiek

Er is regelmatig kritiek op Ryanair. De maatschappij wordt herhaaldelijk beschuldigd van het te zuinig tanken van de vliegtuigen, waardoor de toestellen bij uitwijksituaties in de problemen zouden kunnen komen. Ook zou Ryanair slecht betalen en slecht met zijn personeel omgaan, maar topman O'Leary heeft die beschuldigingen altijd ontkend.

Het energielabel is een vast onderdeel geworden in de waardebepaling van een huis, maar veel huiseigenaren weten vaak niet goed hoe ze een beter energielabel kunnen krijgen. De Vereniging Eigen Huis zegt dat huizenbezitters onvoldoende weten welke verduurzamingsmaatregelen ze moeten nemen om een beter label te krijgen, of dat ze niet over de goede papieren beschikken om de duurzaamheid aan te tonen.

Daardoor krijgen huiseigenaren volgens Vereniging Eigen Huis soms zelfs een slechter label dan waar ze recht op hebben. "Dat is onrechtvaardig en onnodig", schrijft algemeen directeur Cindy Kremer.

Bewijzen van duurzaamheid

"Het energielabel is echt belangrijker dan vroeger, maar mensen weten niet goed hoe ze moeten aantonen hoe energiezuinig hun woning is", zegt Helen Visser van de Vereniging. Als bijvoorbeeld de vorige bewoners de gevel hebben geïsoleerd, moet je dat kunnen aantonen bij het aanvragen van een nieuw label. Maar als de vorige bewoners daar niet meer de papieren van hebben, kun je als nieuwe eigenaar niet aantonen dat de muren al zijn gedaan.

Volgens Visser gaat het niet alleen mis met de vereiste papieren, ook maken mensen niet altijd de goede keuzes die nodig zijn voor een hoger label. "Veel huiseigenaren denken dat ze hun woning verbeteren, maar het komt voor dat zo'n ingreep helemaal niet meetelt voor de bepaling van het label." Mensen weten niet goed welke duurzaamheidsmaatregelen ook echt van invloed zijn, zegt Visser.

"Verduurzamen is maatwerk", stelt ze. "Hoe is je huis geïsoleerd, wat is de manier van verwarmen, wat voor soort ventilatie is er en hoe zit het met zonne-energie?" Per huis wordt er met een methode bekeken wat het energielabel is, en wat de stappen zijn om tot een beter label te komen.

Duurzaamheidseisen van een woning

Het energielabel van een woning geeft aan of een woning veel of weinig energie verbruikt. Woningen met het label groen A++++ zijn het zuinigst. De minst zuinige woningen krijgen een rood G-label. Het label is 10 jaar geldig.

Om een hoger energielabel te krijgen, moet een woning voldoen aan bepaalde duurzaamheidseisen. Voor veel woningen is het een vereiste dat de woning bijvoorbeeld makkelijk van het gas af kan, het dak en de muren goed zijn geïsoleerd, en dat er een aansluiting op een warmtepomp of het warmtenet mogelijk is. Daarbij is goede ventilatie van belang voor de leefbaarheid van een woning.

Een energielabel is verplicht bij het verkopen, verhuren en het opleveren van een woning.

Wanneer je je huis wilt verkopen, kan het daarom waardevol zijn om een nieuw energielabel aan te vragen. Hoe duurzamer het huis, hoe hoger de prijs van een woning, bleek uit een eerder onderzoek van de Nederlandse Vereniging van Makelaars. Het verschil tussen de verkoopprijs van een woning met energielabel A en G kan oplopen tot 55.000 euro, zag de NVM.

Gevolgen voor hypotheek

Bovendien heeft het energielabel een steeds grotere invloed op de hypotheek. ING weegt sinds april het energielabel mee in de hoogte van de hypotheekrente. Bij andere banken kun je bij een beter energielabel een lagere rente krijgen, de zogenoemde duurzaamheidskorting. Je krijgt dan bijvoorbeeld 0,15 procentpunt korting op de hypotheekrente bij een B-label.

Ook kun je sinds vorig jaar voordat je een huis koopt meer lenen bij een beter energielabel. Voor een huis met een hoog energielabel is de maximale hypotheek hoger, omdat je dan maandelijks minder kwijt bent aan de energierekening en dus meer kunt uitgeven aan de hypotheek.

Maar je kunt als huiseigenaar en huizenkoper ook een hogere hypotheek krijgen als je met dat extra geld energiebesparende maatregelen neemt. Dan geldt juist: hoe slechter het energielabel, hoe meer je kunt lenen.

"Huiseigenaren moeten het energielabel krijgen waar hun woning recht op heeft." Cindy Kremer zegt dat het daarom belangrijk is om goed te kijken of 'de bewijslast' van de woning compleet is. Ook is het van belang om een erkende energieadviseur in te schakelen die moet vaststellen wat nodig is om een hoger label te krijgen.

Ruim twee derde van de praktisch opgeleide vrouwen voldoet niet aan de definitie van financiële zelfstandigheid. Deze groep van 1,3 miljoen vrouwen heeft minder vaak betaald werk of werkt minder uren dan theoretisch opgeleide vrouwen.

Als zij wel betaald werk hebben, is het uurloon vaak niet voldoende om op eigen benen te kunnen staan. Dat blijkt uit onderzoek naar emancipatie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Veel van deze vrouwen nemen thuis het grootste deel van de zorg op zich. Bij emancipatiebeleid zou de overheid niet alleen maar naar inkomen moeten kijken, maar ook naar kinderopvang en betaald verlof, zegt het SCP.

Praktisch opgeleid

Iemand die basisonderwijs, vmbo of een mbo1-opleiding heeft gevolgd wordt beschouwd als praktisch opgeleid. Van de praktisch opgeleide vrouwen heeft iets minder dan de helft geen betaald werk. Bij de werkende vrouwen in deze groep gaat het vaak om kleine deeltijdbanen.

Financieel onafhankelijk ben je, volgens de definitie van de overheid, als je met betaald werk voldoende verdient om jezelf en eventueel de kinderen te kunnen onderhouden. Voor vrouwen met een praktische opleiding is deze zelfstandigheid minder makkelijk haalbaar.

Het lagere uurloon speelt daarbij een belangrijke rol. Vrouwen met een praktische opleiding zouden gemiddeld anderhalf tot twee keer zo veel moeten werken om hetzelfde te verdienen als vrouwen met een hbo- of universitaire graad.

Deeltijd werken, voltijd zorg

Naast het lagere uurloon, speelt ook cultuur een rol. Uit het onderzoek blijkt dat veel van deze vrouwen er alleen voor staan in het huishouden. Ze zorgen het meest voor de kinderen en soms ook nog voor de ouders.

Die verantwoordelijkheid wordt geregeld als vanzelfsprekend gezien, blijkt uit de gesprekken die het SCP voerde met vrouwen uit deze groep. Die ongelijke taakverdeling wordt niet per se als vervelend ervaren. Ze geven aan dat het "een gewoonte" is en dat "het erin sloop".

Soms spelen traditionele gedachten hierin een rol. Zo denkt 30 procent van de praktisch opgeleide vrouwen dat de vrouw meer geschikt is voor de opvoeding dan de man. Bij theoretisch opgeleide vrouwen is dat zo'n 17 procent.

Wel is dat verschil in mentaliteit de afgelopen decennia kleiner geworden. Steeds vaker geven praktisch opgeleide vrouwen aan een gelijke verdeling van werk en huishouden belangrijk te vinden. Hoewel praktisch opgeleide vrouwen doorgaans iets traditioneler denken over de rol van de moeder, benadrukt het SCP dat de emancipatie niet ongemerkt aan deze groep voorbij is gegaan.

Gevoel van emancipatie

Veel praktisch opgeleide vrouwen voelen zich wel degelijk geëmancipeerd. Toch leidt dit in de praktijk meestal niet tot financiële zelfstandigheid of een eerlijke taakverdeling in huis.

Dat heeft te maken met hoe emancipatie wordt ervaren. Volgens het SCP voelen veel praktisch opgeleide vrouwen zich geëmancipeerd, maar denken ze daarbij niet direct aan betaald werk of economische zelfstandigheid.

"Emancipatie betekent voor hen vooral regie over het eigen leven", schrijven de onderzoekers. "Ze vinden financiële onafhankelijkheid belangrijk, maar denken dan aan het hebben van een eigen inkomen dat genoeg is voor de extra's of voor eigen uitgaven."

Verlof en kinderopvang

Het gaat dus niet alleen maar over geld bij deze groep vrouwen. Dat gevoel van vrijheid wordt ook ontleend aan een sociaal leven, sporten, vrijwilligerswerk en het kunnen bieden van mantelzorg.

Het SCP vindt dan ook dat de focus nu te veel op inkomen ligt bij beleid rondom emancipatie, bijvoorbeeld bij de poging om parttimers meer te laten werken. Het zou niet alleen maar over inkomen moeten gaan, maar bijvoorbeeld ook over betaald verlof en toegankelijke kinderopvang.

De post wordt er niet betrouwbaarder op als PostNL vanaf volgend jaar zomer langer de tijd krijgt brievenbuspost te bezorgen. Omdat er dan per adres nog maar twee keer per week post wordt bezorgd, kan een brief straks pas na vier tot zelfs negen dagen aankomen.

Daarvoor waarschuwt toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM). Het huidige plan om PostNL meer dagen te geven om brievenbuspost te bezorgen helpt vooral het bedrijf om te kunnen blijven voldoen aan de wet. "Maar het doet weinig recht aan de belangen van verzenders en ontvangers van post", schrijft de ACM in een advies aan het ministerie van Economische Zaken.

Van de huidige postwet moet PostNL 95 procent van de brievenbuspost binnen 24 uur bezorgen. Het plan is om het bedrijf vanaf juli volgend jaar de tijd te geven om 90 procent van deze post binnen twee dagen te bezorgen, en vanaf juli 2027 binnen drie dagen.

Nog later bezorgd

Omdat er steeds minder brieven worden verstuurd, zegt PostNL al langere tijd dat de wettelijke bezorgtaak van 24 uur verlieslatend is geworden. Wel stopt PostNL samen met brieven en kaarten ook zakelijke post, zoals reclamefolders en overheidsbrieven, bij consumenten in de bus.

Uit een rekensom concludeert de ACM dat het verlagen van het percentage naar 90 procent ertoe leidt dat tussen 1 juli 2026 en 1 juli 2027 ongeveer 27 miljoen brieven te laat mogen worden bezorgd. Maar omdat de bezorging in die periode om de dag mag plaatsvinden, komen er nog eens twee dagen op die vertraging. "Een op de tien brieven komt dan na vier, zes of acht dagen aan", berekent de ACM.

Vanaf de zomer van 2027 mogen er door de verruiming van de bezorgtijd jaarlijks ongeveer 20 miljoen brieven te laat komen. Omdat er dan per adres maar twee keer per week post wordt bezorgd, loopt de te laat bezorgde post op naar zes of negen dagen.

99 procent in vijf dagen

De ACM is het ermee eens dat de oude postwet moet worden aangepast, maar niet op deze manier: "Het huidige voorstel verruimt slechts de bezorgsnelheid. De bezorgbetrouwbaarheid wordt niet behouden en de extra maatregelen om deze op de lange termijn te garanderen ontbreken vooralsnog."

Volgens de ACM komt het in Europa nergens voor dat bezorgers 95 procent van de brievenbuspost in drie dagen mogen bezorgen. In Portugal moet 96,3 procent in drie dagen worden bezorgd en in Slovenië is dat zelfs 99 tot 100 procent. "Daarbij is Nederland dichterbevolkt en heeft ons land minder geografische uitdagingen die zijn weerslag hebben op de postdienst dan andere landen", meent de ACM.

De voorgestelde verruiming is volgens de ACM zelfs in strijd met de Europese eisen voor postbezorging. Daarom stelt de ACM voor om een tweede eis toe te voegen aan de bezorging, namelijk dat 99 procent van de brieven binnen vijf dagen moet worden bezorgd. Daarmee kan worden voorkomen dat mensen straks in het ergste geval negen dagen wachten op een kaart.

Ook wil de ACM dat de evaluatie van de nieuwe postwet vroeger en vaker wordt gedaan.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft invallen gedaan bij aannemers na vermoedens van verboden onderlinge afspraken. Het gaat om drie bedrijven die actief zijn in de grond-, weg- en waterbouw, en bij een aanbesteding van een gemeente onderling hun inschrijvingen hebben afgestemd.

De ACM kreeg onlangs een "serieuze" melding dat de bedrijven hun inschrijving zouden hebben afgestemd, en besloot een onderzoek in te stellen naar het contact tussen de aannemers. Inmiddels zijn er onaangekondigde bedrijfsbezoeken geweest, en loopt er op dit moment een onderzoek naar de afspraken tussen de bedrijven.

Als er uiteindelijk dan blijkt dat er echt sprake was van verboden afspraken, kan de ACM de bedrijven boetes opleggen die kunnen oplopen tot 10 procent van de jaaromzet van de aannemers.

Kwaliteit en prijs onder druk

Het onderling afstemmen van een inschrijving bij een aanbesteding is verboden. Gemeentes zetten aanbestedingen in de markt voor wat grotere projecten, waar aannemers zich op kunnen inschrijven.

Bedrijven moeten dit zelfstandig en onafhankelijk doen, zodat ze de beste prijs en beste kwaliteit aanbieden voor een project. Wanneer bedrijven die prijzen onderling afstemmen, of afspreken dat een bedrijf de opdracht mag winnen, kan dat ten koste gaan van de prijs of kwaliteit van het project. En daar is volgens de ACM de gemeente en dus de belastingbetaler de dupe van.

Om welke bedrijven het gaat, maakt de ACM vanwege reputatieschade van de bedrijven nog niet bekend. De ACM voert momenteel nog gesprekken met de betrokken aannemers en verzamelt verdere informatie. Wanneer er dan daadwerkelijk sprake was van het maken van verboden afspraken, maakt de waakhond de namen van de bedrijven wel bekend.

Hoewel het na een onrustig begin van dit jaar wat rustiger is geworden op de beurs en ook de economie rustig doorgroeit, zijn de risico's op nieuwe paniek niet weg. "Als ik hier als weerman zou staan, dan zou ik zeggen dat het code oranje is", zegt Olaf Sleijpen, die deze zomer aantrad als nieuwe president van De Nederlandsche Bank (DNB).

"Code oranje betekent dat je goed voorbereid de weg op moet gaan. En dat geldt hier ook voor financiële instellingen", legt Sleijpen uit. Wie uit het raam kijkt, ziet nog weinig problemen aan de lucht. Want ondanks een nationaal en wereldwijd politiek onrustig jaar, draait de economie nog altijd beter dan gedacht. De Amsterdamse beurs stevent na een record in oktober af op de grens van 1000 punten.

Sleijpen presenteerde vanmorgen zijn eerste Overzicht Financiële Stabiliteit, waarmee de toezichthouder twee keer per jaar de verwachtingen voor de financiële wereld en de economie opschrijft. Net als zijn voorganger Klaas Knot een half jaar geleden, waakt ook Sleijpen voor te veel optimisme: "Het was begin dit jaar code oranje. En dat is het nog steeds. We moeten goed kijken naar de risico's."

AI kan tegenvallen

Naast de grillen van de Amerikaanse president Trump, noemt Sleijpen de aanhoudende jubelstemming op de beurs als voorbeeld: "Met name Amerikaanse aandelen zijn historisch hoog gewaardeerd. Dat wordt vooral gedragen door investeringen in kunstmatige intelligentie."

Vooral bij technologiebedrijven is het verschil tussen hun werkelijke waarde en de waarde op de beurs niet eerder zo groot geweest, benadrukt Sleijpen. Dat komt doordat beleggers verwachten dat alle investeringen in AI, kunstmatige intelligentie, zullen leiden tot hogere winsten. "Dat kan best tegenvallen", waarschuwt Sleijpen. "En dat kan een correctie op de financiële markten tot gevolg hebben."

Daarmee wijst Sleijpen naar het risico van dalende koersen. Hij benadrukt wel dat banken, verzekeraars en pensioenfondsen er goed voor staan. "Hun buffers zijn goed. Zij kunnen dus best wat hebben. Maar we moeten ons blijven voorbereiden op dit soort scenario's."

Vertrouwen

Het afgelopen jaar bleef de Nederlandse economie vooral draaien doordat consumenten hun geld bleven uitgeven. Nieuwe problemen op de beurs kunnen hun vertrouwen wel een tik geven, met als gevolg dat de hand op de knip blijft. En dat kan weer problemen met de overheidsfinanciën veroorzaken.

Hoewel Nederland er in Europa nog best goed voor staat met overheidsschulden, vindt Sleijpen dat een nieuw kabinet moet oppassen: "Als centrale bank worden we altijd wat zenuwachtig van oplopende overheidsschulden, want die maken het lastig om de inflatie te bestrijden. Een verdere toename van het overheidstekort is gewoon niet goed."

Reorganisatie

Na de presentatie van Sleijpen van het rapport over de financiële risico's, had de DNB-president minder goed nieuws voor het personeel van de centrale bank. Omdat de kosten de afgelopen jaren flink zijn gestegen, wil DNB de komende ongeveer zestig miljoen euro gaan besparen. Dat is 10 procent van de huidige begroting.

Door de kostenbesparingen zullen er banen bij DNB verdwijnen. Hoeveel dat er zijn, maakt de centrale bank nog niet bekend.

Het Nederlandse offshorebedrijf Allseas investeert 300 miljoen euro in de ontwikkeling van een kernreactor voor zeeschepen en wil in 2032 beginnen met het ombouwen van de eigen vloot. Twee jaar daarvoor moet de eerste kleine kernreactor proefdraaien op land.

Allseas voelt zich gesteund door onderzoek dat het heeft laten doen door adviesbureau Roland Berger: zo'n 700 grote schepen zouden op kernenergie kunnen gaan varen, bijvoorbeeld de 400 meter lange containerschepen die met 24.000 containers aan boord op en neer varen tussen Rotterdam en Shanghai.

Alles is groot bij Allseas. Op het grootste offshoreschip ter wereld, in Rotterdam, demonstreert het bedrijf de plannen. 's Ochtends vroeg aan boord van de transferboot in de Rotterdamse haven valt het eerste zonlicht even verderop op onze bestemming: offshoreschip Pioneering Spirit.

Het schip is bijna 400 meter lang en ruim 120 meter breed. Het kan in de Alexiahaven op de Tweede Maasvlakte niet aan de kade liggen. Daarom is het midden van de haven speciaal voor dit schip uitgebaggerd.

Eigenaar Edward Heerema van het familiebedrijf Allseas liet het schip voor drie miljard euro bouwen in Zuid-Korea en afbouwen in Rotterdam.

Met dochter Stephanie Heerema, verantwoordelijk voor het kernenergieprogramma, varen we naar het vlaggenschip van Allseas:

In de wetenschap dat uiteindelijk de vloot van Allseas geen CO2 meer mag uitstoten, neemt het bedrijf de vlucht naar voren. Vloeibaar gas (lng), dat nog altijd CO2-uitstoot veroorzaakt, is een tussenoplossing.

Biobrandstoffen zijn duur en beperkt beschikbaar. Hetzelfde geldt voor synthetische brandstoffen gemaakt van waterstof uit duurzame elektriciteit. "Daarom kijken wij nu serieus naar kernenergie", zegt Stephanie Heerema op weg naar de Pioneering Spirit.

Als een vliegdekschip

Het schip, dat nu nog op olie vaart, is in grootte vergelijkbaar met Amerikaanse vliegdekschepen. Die varen al met kernreactoren, net als sommige onderzeeërs en een paar Russische ijsbrekers. Acht dieselgeneratoren zorgen op de Pioneering Spirit voor de elektrische aandrijving van twaalf schroeven. Met geavanceerde apparatuur houden die het schip tijdens werkzaamheden op zee exact op zijn plaats ten opzichte van stroming en wind.

Waar er al een flink aantal oorlogsschepen op kernenergie vaart, is Allseas het eerste bedrijf dat een reactor op civiele schepen wil installeren. Onder in de offshorereus is de enorme machinekamer. Ingenieur Bram Post schetst daar aan de hand van een aan de muur geplakte tekening de techniek van de reactorplannen.

"Het is helemaal niet nieuw'", zegt Post. "Het zijn allemaal systemen die in de jaren 70 zijn ontwikkeld en die we combineren en toepassen op een schip." De reactor zorgt voor energie die via een wisselaar naar een stoomturbine gaat. Die turbine wekt elektriciteit op en drijft de twaalf schroeven aan. De Pioneering Spirit kan op deze manier zonder te tanken zes tot acht jaar varen en grote platforms in zijn geheel optillen.

Het gaat om een hoge temperatuur gasgekoelde reactor die eerder al in Duitsland, China en de Verenigde Staten is gebouwd. In samenwerking met onder meer de Technische Universiteit Delft en NRG Pallas in Petten wordt het systeem geschikt gemaakt voor de zeescheepvaart.

De reactor is veilig omdat die zichzelf uitschakelt als er iets mis is, zegt Post. De reactor heeft hierdoor veel minder risico's dan de reactoren aan boord van oorlogsschepen. "De reactor willen we zo ontwerpen dat we geen wetenschappers aan boord nodig hebben." Mocht de reactor uitvallen dan kan het schip terugvallen op dieselmotoren.

Allseas werkt samen met Lloyd's Register in Londen, de overheid en de nucleaire toezichthouder (ANVS) aan vergunningen voor de reactor. Voor het nucleaire afval is er overleg met de Centrale Opslag voor Radioactief Afval (COVRA) in Zeeland.

Het tijdsschema is ambitieus, erkent Stephanie Heerema. "Aan land weet de Autoriteit voor Nucleaire Veiligheid wat ze moet doen, maar op zee is dat minder bekend. Zeker voor internationale wateren is de regelgeving nog niet klaar." In 2032 moet het eerste schip met een kernreactor gaan varen.

Het offshore bedrijf is ervan overtuigd dat het een kernreactor kan bouwen, maar voor de vergunningen is het afhankelijk van de autoriteiten. "Er zijn zeker uitdagingen en die kunnen leiden tot vertraging, maar in principe gaan wij ervan uit dat dit gaat lukken."