Duidelijkheid voor zzp'ers en opdrachtgevers. Dat is het doel van de nieuwe Zelfstandigenwet die in 2028 moet ingaan. Met de wet wil minister Aartsen van Werk en Participatie de angst bij opdrachtgevers wegnemen voor naheffingen als ze een zelfstandige zonder personeel inhuren en voor zzp'ers zelf "een veilige haven creëren".

Al tien jaar worstelt de politiek met de zzp-regels. Gaat deze wet duidelijkheid geven? Vijf vragen en antwoorden hierover.

Wat staat er in die wet?

De wet moet vastleggen aan welke voorwaarden je moet voldoen om jezelf zzp'er te noemen. Tot nu toe lag alleen maar vast wanneer iemand géén zzp'er was, namelijk als iemands werkwijze te veel leek op een werknemer in loondienst.

Een zzp'er moet straks een inschrijving hebben bij de Kamer van Koophandel, een btw-nummer en een zakelijke rekening. Ook moet de zelfstandige facturen versturen. Verder mag een opdrachtgever in principe niet voorschrijven waar, wanneer en hoe iemand een klus uitvoert. Dat bepaalt een zzp'er zelf.

Daarnaast moet een zzp'er in twee jaar minstens drie verschillende opdrachtgevers hebben. Hiervoor bestond geen wettelijke norm. Verder wordt nog gesproken over een verplichte financiële buffer voor zzp'ers.

Er waren toch al strengere regels voor zzp'ers?

Ooit had een zzp'er een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) nodig. In 2016 werd die geschrapt, maar daarmee ontstond ook onzekerheid voor opdrachtgevers. Om die weg te nemen, stopte de Belastingdienst met het controleren van opdrachtgevers.

Daarna groeide het aantal zzp'ers snel en ging het vaak over 'schijnzelfstandigheid': iemand die op papier een zzp'er is maar in de praktijk hetzelfde werk doet als een werknemer. Verschillende kabinetten probeerden dit tevergeefs te stoppen. Wel werd besloten om per 2025 te controleren op schijnzelfstandigheid.

Daarbij werd verwezen naar het Deliveroo-arrest, waarbij de Hoge Raad negen criteria gaf of iemand als werknemer of als zzp'er moet worden beschouwd. Opdrachtgevers namen daarom afgelopen anderhalf jaar het zekere voor het onzekere. Zorginstellingen, overheid en ICT-bedrijven stopten veelal met het inzetten van zzp'ers. De nieuwe wet moet duidelijk maken hoe een zzp'er wél gedefinieerd kan worden.

Het is overigens niet per definitie zo dat je nooit als zelfstandige aan de slag komt als je niet door de toetsen komt, maar dan is er wel veel minder zekerheid dat je als zzp'er wordt gezien.

Hoe reageren zzp'ers en opdrachtgevers?

Nederland telt ruim een miljoen zzp'ers. Tientallen van hen hebben online gereageerd op het wetsvoorstel bij de internetconsultatie. Meerdere zzp'ers schrijven dat de nieuwe wetgeving niet realistisch en haalbaar is in de praktijk. Zzp'ers in de ICT-sector zitten vaak langere tijd op een project en zeggen niet te kunnen voldoen aan de eis van drie opdrachtgevers in twee jaar.

Bij het kantoor van belastingadviseur Boris Emmerig stromen de telefoontjes na de aankondiging binnen. Vooral opdrachtgevers zitten met vragen. "Zij vragen zich af: wat betekent de wet concreet, hoe zeker is het dat dit doorgaat en vooral: wat moet ik doen?", zegt Emmerig.

Veel van zijn klanten hebben afgelopen jaar nieuw beleid ontwikkeld rondom de inhuur van zzp'ers. "En dat beleid mogen bedrijven dus straks weer gaan aanpassen", zegt Emmerig. "Dat brengt extra werk met zich mee."

Toch klinkt er ook bijval voor het wetsvoorstel. "Dit is een hele goede stap van Aartsen", vindt Erik Ziengs, voorzitter van Ondernemend Nederland (ONL). Hij vertegenwoordigt bedrijven en zzp'ers. "Dat de positie van de zelfstandige nu eindelijk positief wordt gedefinieerd, geeft houvast." Volgens hem is ook de eis van drie opdrachtgevers in twee jaar realistisch.

"Op dit moment zou ik als zzp'er niks anders doen", zegt Niels van der Neut, universitair docent arbeidsrecht van de Universiteit van Amsterdam. "Wacht rustig af wat er met de wet gebeurt. Twijfel je als zzp'er of opdrachtgever? Sla de Deliveroo-criteria erop na. Daarop kan je terugvallen, ook na de wetsinvoering."

Gaat dit nu echt meer duidelijkheid geven?

Van der Neut twijfelt of de nieuwe wet, die nog besproken moet worden in de Tweede en Eerste Kamer, voor meer duidelijkheid zorgt.

"De minister zegt: de nieuwe wet is een veilige haven. Dat klopt maar deels: het is een haven waar je elke dag opnieuw doorheen moet varen. Als er iets verandert in de situatie, dan voldoe je dus direct niet meer aan de vereiste voorwaarden. Het zou simpeler zijn als de toets geldig is voor een bepaalde periode."

De gedachte dat de twee toetsen een veilige haven bieden, is relatief, vindt ook belastingadviseur Emmerig. Ook vindt hij de eis van drie opdrachtgevers in twee jaar niet zo duidelijk. "Het gaat hier namelijk om drie "volwaardige" opdrachtgevers. Wat is een volwaardige opdrachtgever? Zo'n woordje zorgt al direct voor vraagtekens en gedoe."

Zzp'ers moeten verplicht geld opzijleggen. Waarom?

De wet wil ook regelen dat zzp'ers verplicht een buffer opbouwen voor bijvoorbeeld pensioen of arbeidsongeschiktheid.

Over de hoogte van dit bedrag wil de minister nog praten met zzp'ers. "Dat bedrag opzijzetten laat zien dat je een serieuze ondernemer bent", zegt Erik Ziengs (ONL). "Maar of dat met een verzekering, beleggingen of vastgoed gebeurt, is aan de zzp'er." De minister houdt die optie ook nog open.

De vraag is of de verplichte buffer niet botst met een andere wet: de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor ondernemers, die per 2030 moet ingaan. Als het aan ONL ligt komt er een zogeheten 'opt-out'. Wie straks aantoonbaar voldoende geld opzijlegt, zou dan niet ook nog een AOV te hoeven nemen.

Door de opgelopen brandstofprijzen is de inflatie de afgelopen maand weer iets hoger uitgevallen, namelijk 3,4 procent. Dat blijkt uit de eerste CBS-raming over september. In augustus ging het nog om een stijging van 3,3 procent ten opzichte van een jaar eerder.

Naast motorbrandstoffen is volgens hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen steeds meer te zien dat ook andere energie zoals elektriciteit duurder wordt. "In de eerste helft van het jaar was het telkens goedkoper dan een jaar eerder. Nu is dat niet meer zo."

Boodschappen zijn voor de tweede maand op rij iets goedkoper geworden, maar als de energieprijzen hoog blijven is het volgens Van Mulligen de vraag hoelang dat zal duren. Op wat langere termijn leiden hogere energieprijzen ook weer tot hogere prijzen in de winkel, omdat productiekosten oplopen.

"Hoelang dat duurt is altijd een beetje afwachten", zegt Van Mulligen. "Doorgaans duurt het ongeveer een half jaar. Het kan iets korter of langer zijn." Extreme effecten zoals in 2022 verwacht Van Mulligen niet. "De inflatie ligt nu een stuk lager."

Voor heel Europa is de inflatie de afgelopen maand ook opgelopen, naar 3,8 procent. Dat is het hoogste percentage sinds 2023, blijkt uit cijfers van Eurostat. Voor de oorlog in Iran begon, lag het Europese inflatiecijfer nog net onder de 2 procent.

Scheepsbouwer Damen eist een schadevergoeding van bijna 4,7 miljard euro van de Duitse regering voor het schrappen van de order voor fregatten. Dat staat in een brief van de advocaat van Damen, ingezien door de NOS.

Eerder bleek al dat de scheepsbouwer een vergoeding van de Duitsers wil. Nu blijkt uit de brief dat dit om miljarden gaat. Het bedrag wordt niet door Damen bevestigd, wel zegt het bedrijf de brief te hebben gestuurd.

Eind juni annuleerde de Duitse minister van Defensie, Boris Pistorius, de bestelling van zes fregatten. Volgens Damen was dat volkomen onverwacht. In plaats van de zes F126-fregatten worden nu acht andere fregatten van het Duitse ThyssenKrupp Marine Systems besteld.

Zelf verantwoordelijk

De opdracht om de schepen te bouwen was oorspronkelijk aan het Nederlandse Damen gegeven, maar vorig jaar besloot de Duitse regering al dat Damen niet langer de hoofdaannemer van het project kon zijn. Die opdracht zou worden gegeven aan de Duitse scheepsbouwer NVL, onderdeel van het grote Rheinmetall. Damen bleef toen nog wel betrokken bij het project.

In juni trok Pistorius definitief de stekker uit het project bij Damen. Volgens hem dreigde de bouw jaren vertraging op te lopen en liepen de kosten uit de hand.

Uit de brief, gericht aan Pistorius, blijkt dat volgens Damen de Duitse regering zelf verantwoordelijk is voor de vertraging. Ook verwijt Damen de Duitse regering contractbreuk.

In de brief staat onder andere dat Damen een onderzoek heeft gedaan naar de schade die het bedrijf zou hebben opgelopen na het annuleren van de Duitse order. Daaruit maakt het bedrijf op dat onder andere de werven waar de schepen zouden worden gebouwd al veel kosten hadden gemaakt. Delen van de schepen waren al klaar om samengevoegd te worden, maar worden niet meer gebruikt. Volgens Damen zat daar de meeste schade.

Tegenslagen

Een paar maanden geleden bleek dat ook de Belgische regering overweegt om een order voor twee fregatten bij de Nederlandse scheepsbouwer in te trekken.

België heeft twee fregatten besteld bij Damen, maar ook minister Francken van Defensie vindt dat de levering te lang duurt en dat de schepen te duur worden.

Makelaars en huizenkopers reageren wisselend op het ingrijpen van de minister in de makelaarssector. Hoewel het voor de een beter laat komt dan nooit, zijn anderen bang dat de aangekondigde maatregelen ten koste gaan van de kwaliteit van het makelaarsberoep.

Minister Boekholt-O'Sullivan kondigde vandaag aan zelf toezicht te willen gaan houden op de hele makelaarsbranche. Via een beroepsregister en een klachtenloket hoopt ze huizenkopers meer transparantie en duidelijkheid te kunnen geven over het koopproces.

Op deze manier wordt het beroep van de makelaar landelijk geregistreerd. Daardoor moeten makelaars gebonden worden aan wettelijke gedragsnormen. Wanneer een makelaar zich daar niet aan houdt, kan die uit het ambt worden gezet.

Negatieve ervaringen

De minister grijpt in na signalen van kopers over de misstanden in de makelaarsbranche. Sinds augustus meldden zich bij het meldpunt van Vereniging Eigen Huis (VEH) meer dan 900 mensen met klachten over makelaars.

Ook de NOS sprak huizenzoekers en huizenkopers die negatieve ervaringen hadden met een makelaar. Zo worden veel kopers onder druk gezet om een hoger bod uit te brengen op een huis, terwijl ze niet weten of dat wel nodig is. Vanwege de krappe huizenmarkt voelen ze zich vaak genoodzaakt mee te gaan in het advies van de makelaar om hoger te bieden.

Bovendien ervaren sommige kopers dat aankoop- en verkoopmakelaars soms onderlinge afspraken hebben buiten de kopers om. Meerdere kopers zeggen tegen de NOS dat het vastleggen van regels meer rust zou geven in het koopproces.

Vereniging Eigen Huis ziet met het ingrijpen van de minister dat de problemen van veel huizenkopers hiermee erkend worden. "Consumenten mogen niet langer de dupe worden van een ondoorzichtig koopproces. Duidelijke regels en een professionele makelaarssector zijn onmisbaar voor een gezonde woningmarkt", schrijft de VEH.

Reputatieschade

Ook makelaarsverenigingen reageren in eerste instantie positief op de aankondiging van vastgelegde gedragsregels in de makelaarssector. "Een consument moet bij iedere makelaar kunnen vertrouwen op een helder en transparant biedproces", zegt Tristan Bons van Vastgoed Nederland.

De branchevereniging is vooral tevreden met de registerplicht die vastlegt wie er in Nederland het makelaarsberoep uitoefent. Op dit moment kan een makelaar die uit de ene vereniging wordt geschorst of gezet gewoon zelfstandig doorgaan. Straks kan een makelaar die na een tuchtuitspraak uit het register wordt geschreven niet meer verder.

Bons zegt wel te balen dat de wetgeving er nu pas lijkt te komen. "De consument had een hoop ellende bespaard kunnen blijven. Een kleine groep die het niet zo nauw neemt met de regels, kan het vertrouwen in een hele beroepsgroep beschadigen."

Wel of geen opleiding

Ook de NVM schrijft de registratieplicht van de makelaar te steunen. De makelaarsvereniging vindt het belangrijk dat de minister in de plannen nog wel uitwerkt hoe de kwaliteit van het makelaarsvak gewaarborgd blijft, bijvoorbeeld met opleidingseisen. "Een registratie of een biedlogboek maakt iemand nog geen deskundige makelaar", zegt voorzitter van de NVM Lana Goutsmits-Gerssen.

Makelaarsverenigingen zoals de NVM en Vastgoed Nederland verplichten hun leden op dit moment om verschillende opleidingen en trainingen te doen. Goutsmits-Gerssen hoopt dat de minister in de regels opneemt dat een makelaar die opleidingen en trainingen ook doet bij de aanmelding in het register.

"Een wettelijk register wekt de verwachting dat een makelaar gekwalificeerd is. Zonder vakbekwaamheidseisen maak je die verwachting niet waar. Dat is schijnzekerheid. De consument verdient een wettelijke kwaliteitsgarantie die inhoud heeft", zegt Goutsmits-Gerssen.

Bart-Jan Mutters, makelaar in Leerdam, zit niet te wachten op nog meer opleidingen. "Ik vind het goed dat er meer transparantie komt voor de consument, maar we hopen dat de opleidingsdruk niet gaat toenemen, omdat we juist al zoveel trainingen zelf doen hier", zegt hij.

De minister gaat de komende tijd in gesprek met de makelaarssector en werkt daarna de plannen uit. Ze hoopt begin 2027 met de concrete voorstellen te komen.

Twee schoonmaakbedrijven met locaties in Amsterdam en Zaandam hebben boetes gekregen van in totaal 700.000 euro. Medewerkers bleken contant betaald te krijgen en de werkgevers hadden hun salarisadministratie niet op orde. Dat heeft de Nederlandse Arbeidsinspectie bekendgemaakt.

De inspectiedienst heeft beslag gelegd op het vermogen van de twee bedrijven om de boetes te innen. Het onderzoek richt zich ook op een hotelketen en een boekhouder. Deze controle is nog niet afgerond. De namen van de betrokken ondernemingen zijn niet bekendgemaakt.

Zakjes geld

Bij de controle in een hotel werden zakjes met geld gevonden. Schoonmakers werden zwart betaald voor hun werkzaamheden. Van tientallen medewerkers konden de bedrijven niet aantonen dat ze in dienst waren. Daarmee bleef onduidelijk of ze het wettelijk minimumloon betaald kregen.

Van zeventien medewerkers werd duidelijk dat ze zonder vergunning werkten. Daarmee werd de Wet arbeid vreemdelingen overtreden, concludeert de Arbeidsinspectie.

Gaat president Trump besluiten tot een verbod op export van Amerikaanse diesel om de prijzen aan de pomp in de VS te verlagen? Het is een vraag die energiebedrijven en Europese leiders bezighoudt, want een Amerikaans exportverbod voor diesel kan Europa hard raken.

Trump zei dinsdag achter een exportverbod op diesel te staan. Afgelopen maanden is de dieselprijs ook in de VS naar recordhoogtes gestegen. Dat is niet bepaald goed voor Trumps populariteit. Voor de midterm-verkiezingen van november lijkt hij alle mogelijkheden te onderzoeken om de prijs naar beneden te krijgen.

Raffinaderijen

Dat de prijs voor diesel is gestegen heeft veel te maken met de huidige oorlogen in de wereld, zegt Jan-Willem van den Beukel van de belangenorganisatie van energiebedrijven, Vemobin.

In reactie op de aanvallen op Russische olieraffinaderijen voerde Rusland een exportverbod in op diesel. Rusland is normaalgesproken een van de grootste exporteurs van diesel.

Door de oorlog in het Midden-Oosten is de hoeveelheid diesel op de wereldmarkt verder afgenomen. Vooral Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten exporteerden veel diesel maar kunnen door de afgesloten Straat van Hormuz minder exporteren dan voorheen. En China heeft zijn raffinaderijen opgedragen te stoppen met de export van benzine en diesel.

"Al deze factoren samen maken dat er wereldwijd een tekort aan diesel is ontstaan", zegt van den Beukel. "Amerika heeft weliswaar zijn productie opgeschroefd maar de dieselmarkt staat flink onder druk. Als het tot een exportverbod op diesel komt, dan zullen wij daar in heel Europa veel last van hebben".

Daarbij speelt ook nog mee dat er in Europa een tekort is aan capaciteit om olie te verwerken tot diesel. De afhankelijkheid van Amerika voor olie en olieproducten geldt niet alleen voor Nederland, maar voor heel Europa, zegt Lucia van Geuns, energiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies.

"Nederland heeft met vijf raffinaderijen nog goede capaciteit om ruwe olie te kunnen raffineren", legt Van Geuns uit, maar binnen de EU als geheel schiet de raffinagecapaciteit tekort.

Binnen de EU is er nu minder capaciteit dan vroeger, zegt zij. "Die is de laatste jaren afgebouwd. Wereldwijd is er nu genoeg ruwe olie, maar de raffinagecapaciteit is niet genoeg om daar voldoende diesel en kerosine van te maken".

Afhankelijkheid

Juist daarom zou een exportverbod in Amerika grote impact hebben op de wereldwijde dieselprijs en daarmee ook de Europese economieën. Diesel is nog altijd een van de belangrijkste energiebronnen in het vrachtverkeer, de landbouw en de scheepvaart. "Het is ook wel de motor van het MKB", zegt Van Geuns.

De Europese kwetsbaarheid door de afhankelijkheid van Amerikaanse olie en olieproducten werd afgelopen dagen weer onder de aandacht gebracht. Zo uitte NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zijn zorgen over het sluiten van raffinaderijen in Europa. "Als Rusland aan zou vallen en we onszelf moeten verdedigen hebben we enorme hoeveelheden diesel en kerosine nodig voor onze straaljagers en tanks", zei Rutte bij mediaplatform Bloomberg.

Correspondent VS Ryan Hermelijn over de hoge dieselprijs

"De hoge dieselprijs is een hoofdpijndossier voor president Trump. Hij is naarstig op zoek naar een politiek succes in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november. Zeker nu peilingen laten zien dat Amerikanen hem vaker de schuld geven voor de hoge prijzen aan de pomp.

Trump hoopt dat een exportverbod het binnenlandse aanbod vergroot en de prijzen in de VS zal drukken. Maar binnen zijn kabinet is verdeeldheid over de effectiviteit van deze maatregel. Zijn eigen minister van Energie heeft openbaar kritiek geuit op het plan en denkt dat het juist zal leiden tot hogere prijzen. De oliesector, vanouds een bondgenoot van de Republikeinen, is fel tegen een exportverbod.

Een ander deel van Trumps achterban is er wel voor. Landbouwstaten als Iowa en Nebraska sturen aan op een tijdelijk exportverbod om boeren meer lucht te geven in het oogstseizoen waarin landbouwvoertuigen intensief worden ingezet. Zij waarschuwen voor hogere voedselprijzen als er niet snel verlichting uit Washington komt.

Trump zit dus volledig klem tussen al die belangen en neemt bij een eventueel exportverbod een gok die, als het misgaat, grote politieke en economische gevolgen zal hebben."

Of het exportverbod op diesel er ook gaat komen blijft de vraag. Juridisch is het ingewikkeld en daarnaast is er in de VS niet genoeg capaciteit om alles op te slaan. "Op korte termijn zou de dieselprijs in de VS kunnen dalen, maar op lange termijn zal Amerika hier een hoge prijs voor gaan betalen", aldus van Geuns.

Af en toe krijgt Maaike Keesen een brief van het UWV. "Mogelijk hebben we een fout gemaakt in de berekening van uw WIA-uitkering", staat in een brief die de NOS heeft ingezien. Bijna een jaar later weet Keesen nog steeds niet wat dat betekent. En ze is niet de enige.

Vandaag start het UWV met een enorme klus: de hersteloperatie die nodig is om vele duizenden mensen te compenseren die te weinig geld hebben gekregen via de WIA. Deze is bedoeld voor mensen die door ziekte niet meer kunnen werken.

"De rode draad in dit verhaal is: vervelende verrassingen, keer op keer", zegt Keesen, die eerder werkte als docent HR. Haar inschatting is dat ze maandelijks zo'n 200 euro te weinig heeft ontvangen. Ze kreeg een paar jaar geleden borstkanker; door de behandeling en heftige bijwerkingen kon ze uiteindelijk niet meer werken.

"Als je ziek wordt maak je je al zorgen of je überhaupt een uitkering zal krijgen. Later kreeg ik dus te horen dat de uitkering niet klopte, maar ik wist niet of ik te veel of te weinig had gekregen." Ze wil haar verhaal doen om te laten zien hoeveel onrust dit veroorzaakt. "Na mijn eerste telefoontje met het UWV lag ik te shaken. Telkens die onzekerheid levert veel stress op."

Te weinig én te veel

Volgens de Rekenkamer hebben zeker 16.000 mensen een te lage WIA-uitkering ontvangen tussen 2020 en 2024. Het gaat soms om kleine bedragen. Soms loopt het op tot 25.000 euro. Daarnaast zouden minimaal 12.000 mensen juist te véél geld hebben ontvangen.

Volgens het UWV komen de fouten doordat de uitkering zo ingewikkeld is. Het blijkt een hele klus om de bedragen correct te berekenen. Als iemand bijvoorbeeld vakantiegeld had opgebouwd maar het geld nog niet op de rekening had, viel de uitkering soms verkeerd uit. Hetzelfde gaat op voor mensen met een individueel keuzebudget. Daarom zijn UWV-ambtenaren 52.000 gevallen aan het herberekenen.

De Algemene Rekenkamer constateerde dat de fouten grotendeels kwamen door het thuiswerken dat gangbaar werd tijdens corona. Er was minder onderlinge hulp tussen UWV-medewerkers. Daardoor werden extra veel fouten gemaakt, stelde de Rekenkamer.

Geen terugbetalingen

Dit is niet de eerste keer dat het op grote schaal misgaat met uitbetalingen waar burgers recht op hebben. Het doet denken aan het toeslagenschandaal, waarin tienduizenden onterecht werden bestempeld als fraudeurs.

De regering wil voorkomen dat er weer over een schandaal wordt gesproken. Daarom werd besloten dat wie te veel heeft ontvangen, dat niet terug hoeft te betalen.

Philippe Penders bijvoorbeeld heeft volgens zijn eigen berekeningen zo'n 7500 euro te veel gekregen. Het voelt dubbel dat hij dat geld mag houden, zegt hij. "Aan de andere kant: dat geld heb ik gewoon niet. Ik kan al jaren niet zoveel werken en ik leef van een uitkering."

Het duurde ongeveer een jaar van kopzorgen totdat Penders duidelijkheid kreeg dat hij het geld mag houden. "Dat was een hele opluchting. Toen had ik al mijn uitgaven op een minimum gezet."

Veel vinkjes

In de tussentijd is Penders uitgegroeid tot een expert in het berekenen van WIA-uitkeringen. Aan de keukentafel in Amstelveen heeft hij een bedrijfje opgezet om uitkeringen van anderen te controleren. Hij zegt dat hij er tot nu toe zo'n 150 heeft doorberekend. Onder andere die van Maaike Keesen.

Het UWV wordt gezien als de boeman in dit verhaal, maar dat is volgens Penders niet helemaal eerlijk.

"Werkgevers moeten heel veel informatie aanleveren. Bijvoorbeeld dat iemand met verlof is geweest. Daar gaat het op grote schaal mis, zie ik. En dan kan het UWV ook niet de juiste berekening maken."

100 miljoen

Het kabinet-Jetten wil de WIA veranderen, deels omdat de regeling zo ingewikkeld is. De Algemene Rekenkamer concludeerde dat het onmogelijk is voor gewone burgers om zelf te controleren of ze de juiste bedragen krijgen. "Ook medewerkers van het UWV merken het niet als zij meer fouten maken."

Volgens het UWV zal het tot en met 2027 duren voordat alle gedupeerden geld ontvangen. Daarvoor is 100 miljoen euro gereserveerd.

De kritiek van de Rekenkamer heeft bij het UWV niet geleid tot een strenger thuiswerkbeleid. "Het streven is dat medewerkers in de regel twee dagen per week op kantoor werken", zegt een woordvoerder.

Een Amerikaanse rechter heeft de schikking tussen twaalf staten en mediabedrijf Paramount Skydance bekrachtigd. Daarmee is ook de laatste grote juridische hobbel voor de overname van Warner Bros. Discovery door Paramount genomen.

De staten vreesden dat het nieuwe megaconcern te veel macht zou krijgen en daardoor de prijzen van films en televisie zou kunnen verhogen. Ook waren er zorgen over de gevolgen van de fusie voor werknemers.

Vorige week bereikten Paramount en de staten een akkoord. Het concern zegt toe de komende vijf jaar elk jaar 300 miljoen dollar extra te besteden aan filmproducties in de Verenigde Staten. Ook moet het bedrijf jaarlijks minimaal dertig films in Amerikaanse bioscopen uitbrengen.

Ook moet er binnen een half jaar na de overname een aparte journalistieke raad komen die toezicht houdt op de nieuwszenders CBS News en CNN. CBS News is nu onderdeel van Paramount, CNN van Warner Bros. Discovery.

Voormalig baas Endemol

Na het akkoord van de rechter maakte het bedrijf bekend dat Ynon Kreiz mede-CEO wordt van het nieuwe bedrijf. Hij wordt verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding en de integratie van de twee bedrijven. David Ellison blijft aan als voorzitter en CEO.

Kreiz is op dit moment ceo van Mattel. Onder zijn leiding werden merken van de speelgoedfabrikant uitgebouwd tot mediaproducties, met de succesfilm Barbie als bekendste voorbeeld.

Daarvoor was Kreiz onder meer hoofd van het Nederlandse televisiebedrijf Endemol en was hij medeoprichter van kinderzender Fox Kids in Europa.

Zoals het er nu naar uitziet, wordt de overname ter waarde van ruim 110 miljard dollar begin volgende week afgerond.

De cybercriminelen die vorige week inbraken bij boodschappenbezorger Flink, hebben nog niets verdiend met hun hack. De hackers benaderden medewerkers en klanten met een ultimatum: als ze niet betalen, worden hun gegevens gepubliceerd. Daar is nog niemand op ingegaan.

RTL Nieuws kreeg van 32 Nederlandse Flink-klanten de afpersingsmail die de hackers hadden gestuurd. "Je ontvangt deze e-mail omdat we jouw persoonlijke informatie via een hack van Flink hebben gestolen", schreven de criminelen. "Als je weigert om 0,005 ETH (ethereum, een digitale munt - ongeveer 10 euro) te betalen voor 2 oktober dan zullen jouw gegevens worden verkocht op het dark web."

De hackers beweren de gegevens van een miljoen klanten en meer dan 10.000 medewerkers te hebben gestolen. Als Flink zelf of alle klanten samen in totaal 100 ether overmaken, worden alle data volgens de hackers verwijderd. Dat komt neer op zo'n 238.000 euro.

De technologie waar digitale munten op draaien, is openbaar toegankelijk. Daardoor is duidelijk dat nog niemand aan de hackers heeft betaald.

Geen reactie

De hackers zouden woonadressen, telefoonnummers en e-mailadressen van Flink-klanten gestolen. Ook zouden er gegevens over bestellingen zijn buitgemaakt. De criminelen hebben volgens Flink geen wachtwoorden en financiële gegevens in handen.

De hackers behoren volgens RTL Nieuws tot het collectief LPG Group, dat recent is opgericht. Het nieuwsmedium heeft de groep om een reactie gevraagd, maar zegt geen antwoord te hebben gehad.

De Amerikaanse president Trump wil geen extra regels voor kunstmatige intelligentie. Dat zei hij gisteren na een ontmoeting in het Witte Huis met topmensen van de belangrijkste Amerikaanse AI-bedrijven. In plaats daarvan wil hij dat de bedrijven zichzelf in de gaten gaan houden.

Dat terwijl onder meer AI-bedrijven Anthropic en OpenAI afgelopen tijd juist wel hadden opgeroepen tot nieuwe regels. De gevaren van AI zouden anders te groot zijn, volgens de twee bedrijven achter chatbots Claude en ChatGPT. Socialemediagigant Meta en chipmaker Nvidia zijn juist tegen meer regels.

Eigen toezicht

In een document - dat is ondertekend door Google, Anthropic, Meta, OpenAI, xAI en Nvidia - wordt beschreven hoe de bedrijven dus vooral zelf hun toezicht gaan verbeteren. Zo moeten de AI-modellen gaan voldoen aan "relevante cybersecuritynormen". Ook wordt er een "intern team" aangewezen dat verantwoordelijk is voor monitoring en detectie van problemen. Daarnaast behoort samenwerken met een externe partij voor een "onafhankelijke beoordeling" van de AI-modellen tot de plannen.

Het betreft een akkoord van slechts één a4'tje met dus een viertal punten. Hoe effectief dit zal zijn, zal sterk afhangen van de uitwerking. Daarbij zijn de belangen rond de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie enorm groot. Het belang om snel te groeien kan daarbij botsen met het zelf toezicht houden, zeker als een concurrent wel doorzet.

Wedloop met China

President Trump noemt de afspraken "moreel bindend", wat ze dus vrijblijvend maakt. Trump liet al eerder weten dat hij geen voorstander is van extra regels, omdat hij niet wil dat de Verenigde Staten bij de ontwikkeling van AI achter gaan lopen op China en andere ontwikkelde landen. Wetgeving opleggen ziet de president als een vorm van het vertragen van die ontwikkeling.

Hij heeft daarnaast een decreet ondertekend waardoor het overheidsapparaat wordt verplicht kunstmatige intelligentie voortaan 'superintelligentie' te noemen. Dat past in de stijl van Trump om geografische gebieden of zaken een andere naam te geven, zoals recent nog het hernoemen van Lake Ontario naar Lake America.

Uit een peiling van CNN blijkt dat driekwart van de Amerikanen zich zorgen maakt over AI. Ruim zeventig procent wil dat de overheid met strengere regels komt.

De roep om regulering kwam eerder deze maand bovenaan de agenda te staan met een opmerkelijke post op X van een ex-medewerker van OpenAI en Anthropic. Hij schreef dat de medewerkers die AI ontwikkelen "oprecht geloven" dat AI de mensheid zou kunnen uitroeien.

Zelf is hij opgestapt bij de twee AI-bedrijven in verband met deze zorgen over ethisch handelen. Zijn oproep werd vervolgens onderschreven door de CEO van Anthropic en daarna ook door andere CEO's van techbedrijven.

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) wil het makkelijker maken om niet-advocaten deel te laten uitmaken van een advocatenkantoor. Volgens de orde is het nodig om de bestaande regels aan te passen "omdat de huidige regels voor organisatiestructuren niet altijd meer aansluiten op ontwikkelingen in de rechtspraktijk".

Tot nu toe mochten ondernemers die geen advocaat zijn, geen aandeelhouder zijn in een advocatenkantoor. Met het aanpassen van regels wordt de weg vrijgemaakt voor bijvoorbeeld accountancykantoren, verzekeraars en investeringsmaatschappijen om ook aandeelhouder te worden.

Schaalvergroting

Al langere tijd wordt er gesproken over wie aandeelhouder mag zijn bij een advocatenkantoor. De sector zou gebaat zijn bij het toelaten van externe partijen zoals accountants, concludeerde het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC).

Dat de orde de deur openzet naar externe aandeelhouders van advocatenkantoren, kwam dan ook niet als een verrassing voor Heinrich Winter. Hij werkte mee aan het WODC-onderzoek en is directeur van juridisch onderzoeksbureau Pro Facto en hoogleraar bestuurskunde.

"De sociale advocatuur is heel kwetsbaar. Hun voortbestaan is heel onzeker, dus heb je schaalvergroting nodig om toekomstbestendig te worden", zegt Winter. De hoogleraar is blij met de plannen van NOvA.

Zorgen over onafhankelijk

Toch is er ook bezorgdheid vanuit diezelfde advocatuur. "Je moet je afvragen of dit nou past bij de rol van een advocaat in de samenleving", zegt Onno Hennis, advocaat ondernemingsrecht bij AMS Advocaten. Hij volgt de discussie over externe aandeelhouders in de advocatuur al een tijd.

De onafhankelijkheid van advocaten moet gewaarborgd blijven, zegt Hennis. En dat is niet vanzelfsprekend als de niet-advocaten aandeelhouder kunnen worden. "De rol van een aandeelhouder kan mogelijk te dominant worden, vooral bij private equity", waarschuwt Hennis.

Bij private equity steken investeringsmaatschappijen geld in bedrijven of complete bedrijfstakken met als doel om die snel winstgevend te maken.

Druk van aandeelhouders

"Als een aandeelhouder vooral op kostenefficiëntie en maximale winst is gericht, is het goed voorstelbaar dat advocaten meer druk voelen om omzet te genereren. Dat kan de prikkel vergroten om langer door te procederen, ook als dat niet in het belang van de cliënt is", zegt Hennis.

Ook kan het financiële belang van een aandeelhouder op gespannen voet staan met de geheimhoudingsplicht van een advocaat, denkt Hennis. Een aandeelhouder wil namelijk zoveel mogelijk informatie, bijvoorbeeld als er een belangrijke rechtszaak speelt voor het kantoor. Een advocaat mag die niet delen.

Een woordvoerder van NOvA zegt inhoudelijk niet op die kritiek in te kunnen gaan omdat de specifieke regels nog moeten worden opgesteld. "Dit is een eerste aanzet tot gesprek. Iets wat onbekend en nieuw is stuit vaker op weerstand."

Hij benadrukt dat binnen de nieuwe samenwerkingsvormen kernwaarden onaangetast moeten blijven. "Vooropstaat dat de onafhankelijkheid van de advocaat te allen tijde gewaarborgd moet blijven."

De nieuwe ronde van het Noodfonds Energie opent op 4 januari. Tot en met 7 mei kunnen aanvragen worden ingediend.

Er is dit jaar 193 miljoen euro beschikbaar, ruim drie keer meer dan vorig jaar. De overheid verwacht dat ongeveer 500.000 huishoudens gebruik kunnen maken van de regeling.

Energiedeskundigen reageren voorzichtig positief op het nieuwe fonds. Zo is het toegankelijker en krijgt iedereen die een aanvraag doet en voldoet aan de voorwaarden een tegemoetkoming. Dat was vorig jaar anders.

Maar er zijn ook zorgen. Het fonds is opnieuw maar voor één jaar. En het is geen oplossing voor de groep van ruim honderdduizend huishoudens die er geen recht op hebben, omdat ze te weinig energie verbruiken.

Het geld uit het noodfonds is bedoeld voor mensen als Melanie uit Heerlen. Ze vertelt waarom ze het geld nodig heeft:

Onderzoekers waarschuwen al langer dat er een grote groep huishoudens is met 'verborgen energiearmoede'. Dat zijn huishoudens met een lager inkomen, die bewust de verwarming niet of nauwelijks aanzetten om kosten te besparen.

"Hun energierekening blijft zo laag, maar dat betekent wel dat ze in de winter in de kou zitten", zegt TNO-onderzoeker Peter Mulder. "Door hun lage energierekening worden ze meestal niet opgemerkt in onderzoeken naar energiebeleid, omdat daarbij vooral wordt gekeken naar huishoudens met hoge energiekosten. En dus is er nauwelijks hulp voor deze groep."

Wie kan straks hulp aanvragen?

Het noodfonds is bedoeld voor huishoudens met een bruto-inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum, die meer dan 8 procent van hun inkomen kwijt zijn aan energie. Ook huishoudens met een bruto-inkomen tussen 130-200 procent van het sociaal minimum die 10 procent of meer kwijt zijn, kunnen steun aanvragen.

Het noodfonds betaalt de helft van het bedrag van de energiekosten dat boven de grens van 8 of 10 procent uitkomt.

De energiecoaches van Energiebank Nederland komen regelmatig bij deze mensen thuis. "Deze groep moet dagelijks kiezen tussen koken of stoken: er is niet genoeg geld voor én de verwarming aan én een pan op het vuur zetten", zegt directeur Marieke Vollering.

De hoge gasprijs is voor deze groep een groeiend probleem. "Er blijft soms weinig over om op te besparen", zegt Mulder.

Minister Vijlbrief schreef in juli in een Kamerbrief zich ervan bewust te zijn dat het noodfonds "geen directe oplossing biedt voor verborgen energiearmoede". Het is volgens hem "niet uitvoerbaar" om vast te stellen waarom iemand weinig energie verbruikt.

Ook voor huishoudens die wel aan de voorwaarden voldoen, is het noodfonds mogelijk niet genoeg om hoge energiekosten te compenseren. "Het is fijn dat er meer geld beschikbaar is, maar het bedrag dat huishoudens gemiddeld ontvangen is voor de meeste huishoudens minder dan zij nodig hebben", zegt Mulder.

Hulp bij aanvragen

Vorig jaar kwamen arme huishoudens met hoge energiekosten gemiddeld zo'n 600 euro per jaar tekort. Vijlbrief verwacht dat het noodfonds dit jaar gemiddeld 360 euro per huishouden uitkeert.

Hoogleraar energie-economie Machiel Mulder noemt het noodfonds dan ook "nadrukkelijk een tijdelijke noodmaatregel". Hij vindt meer geld voor structurele maatregelen belangrijk. "Kwetsbare huishoudens moeten daarbij actief geholpen worden om de hulp aan te vragen waar ze recht op hebben."

Het Noodfonds Energie was aanvankelijk een tijdelijke maatregel, bedoeld om mensen met een hoge energierekening en een lager inkomen te helpen omdat de energiekosten sinds de oorlog in Oekraïne hard stegen.

Te laat

Bij de eerdere rondes kwam er veel kritiek op. Vorig jaar waren er zo veel aanvragen dat het fonds binnen een week weer sloot. Wie langer de tijd nodig had voor een aanvraag, was te laat. Daarnaast dekte het bedrag dat mensen gemiddeld kregen maar een klein deel van de hoge energierekening, waardoor veel huishoudens alsnog moeite hadden alles te betalen.

De Ombudsman noemde de procedure vorig jaar 'oneerlijk'. Het was toen alleen mogelijk om digitaal een aanvraag te doen. Wie geen DigiD, computer of mobiele telefoon had kon daardoor geen hulp krijgen. Ook vond de Ombudsman het proces te passief: er werd te weinig actief gezocht naar kwetsbare groepen die zich niet uit zichzelf meldden.

Dat moet dit jaar anders, vindt minister Vijlbrief. Daarom is er nu meer geld gereserveerd. Ook is een papieren aanvraag mogelijk en krijgen mensen langer de tijd: vier maanden.

Ingenieursbureau Arcadis schrapt 1000 banen. Dat maakt het Nederlandse bedrijf vanochtend bekend, op de dag waarop het zijn plannen voor de komende jaren presenteert.

De ingenieurs van Arcadis ontwerpen bouwprojecten, waterbeheersingssystemen en milieubeschermingsoplossingen. Daarvoor krijgt het bedrijf wereldwijd opdrachten.

Arcadis wil de bedrijfsvoering versimpelen en kosten besparen. Daartoe worden 1000 voltijdsbanen geschrapt. Ook stopt het bedijf grotendeels met architectuuropdrachten en de meeste klussen in China worden afgestoten.

Focus

Bestuursvoorzitter Heather Polinsky zegt dat de ingreep nodig is om het bedrijf te versterken. "We scherpen onze focus aan op de markten waar de vraag het grootst is", zegt Polinsky. Daarom wil het bedrijf duidelijk kiezen welke opdrachten er worden aangenomen.

Wie ontslagen worden, is nog niet bekend gemaakt. "Daar zijn we nog niet. We bekijken dat land voor land", zegt Polinsky. Binnen Arcadis zijn 200 managers aangewezen om te kijken waar het bedrijf kan besparen. Het ingenieursbedrijf zegt wel mensen te blijven aannemen voor de bedrijfsonderdelen die groeien.

Volgens de bestuursvoorzitter zijn de activiteiten in China op dit moment "niet erg effectief" voor het bedrijf. Arcadis zou nog wel betrokken blijven bij opdrachten in China, maar bij die projecten zou de overheid een meerderheidsbelang krijgen.

Overname

Arcadis ontstond in 1888. Het bedrijf is actief in ruim dertig landen en heeft ruim 34.000 mensen in dienst. Sinds 1995 is het aan de Amsterdamse beurs genoteerd. Het hielp onder meer mee aan de renovatie van Rotterdam Centraal en het Rijksmuseum, en aan het versterken van de waterkeringen in de Amerikaanse stad New Orleans na de orkaan Katrina.

Een overname van Arcadis hing al een tijdje in de lucht. Deze zomer werd bekend dat het Canadese WSP Global, dat zich al meerdere keren meldde met een bod op Arcadis, interesse had. Maar vorige week werd bekend dat WSP Global voorlopig de overnamepoging staakt.

Binnen Arcadis hebben de ingenieurs zelf een vrij belangrijke stem. Via de Lovinklaan Stichting hebben zij 20 procent van de aandelen in handen. Het ziet ernaar uit dat deze stichting een overname voorlopig niet ziet zitten.

Volgens Arcadis heeft de nieuwe koers niets te maken met de overnameperikelen. Volgens CEO Heather Polinsky is het bedrijf niet meer bezig met een overname: "We richten ons nu volledig op onszelf".

De Nederlandse economie werd relatief hard geraakt door de droogte afgelopen zomer. De uitzonderlijke hitte kostte de economie naar schatting 9,2 miljard euro, volgens kredietverzekeraar Allianz Trade.

Dit kwam grotendeels door productiviteitsverlies. Bij warm weer werken mensen vaak minder hard. Dat betekent dat er minder snel wordt gebouwd en dat er bijvoorbeeld minder wordt geteeld per uur.

Alleen de economieën in Italië (27,8 miljard euro aan productiviteitsverlies), Duitsland (25 miljard euro), Frankrijk (20,1 miljard euro) en België (9,4 miljard euro) werden harder geraakt door de hitte, volgens de berekening van Allianz. In die zin vallen Nederland en België op, omdat dit kleine landen zijn.

"Het is verrassend dat wij zo veel schade hebben opgelopen, want we zijn relatief noordelijk", zegt Johan Geeroms van Allianz. Volgens hem komt het doordat onze economie slecht voorbereid is op klimaatverandering. "In Zuid-Europa houden ze daar al langer beter rekening mee. Denk aan zaken zoals betere irrigatiesystemen voor de landbouw. Ook het feit dat mensen daar een langere middagpauze nemen en even niet werken als het heel heet is."

Waterstand Rijn

Een andere factor is de lage waterstand van de Rijn deze zomer. De rivier is volgens Geeroms cruciaal voor veel Nederlandse bedrijven om hun goederen naar het Duitse Ruhrgebied te krijgen. "Dat werd niet volledig gecompenseerd door meer vrachtwagens. Het transport duurt dan langer en diesel is ook fors duurder geworden. Veel transporten zijn niet doorgegaan, ook dat heeft een negatieve invloed op de productiviteit."

In augustus stelden onderzoekers bij ABN Amro dat de Nederlandse landbouw juist een concurrentievoordeel kan hebben ten opzichte van warmere landen, waar het nog heter en droger wordt. Zo blijkt het dus niet te hebben uitgepakt.

"Niemand had voorzien dat het zó warm en droog zou worden - drie hittegolven in een zomer", zegt Geeroms daarover.

Meer investeren

Verzekeraars en investeerders zeggen al langer dat bedrijven meer moeten investeren in zogenoemde klimaatadaptatie. Want klimaatverandering is niet alleen schadelijk voor mens en natuur, het leidt ook tot economische schade.

"Op het vlak van wetgeving loopt Nederland achter. Je zou moeten kijken naar het inlassen van rustpauzes en flexibele werktijden zodat mensen productief kunnen blijven", zegt Geeroms. "Het gaat niet alleen over mensen die buiten in de hitte werken. Het gaat ook bijvoorbeeld om onze fabrieken, daar is de isolatie tegen de hitte vaak onvoldoende."

In de eerste helft van 2026 tankten Nederlandse automobilisten vaker over de grens. Dat blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB), waarbij is gekeken naar betalingen met betaalpassen en creditcards in België en Duitsland.

Zowel bij bemande als onbemande tankstations daar steeg het aantal Nederlandse pinbetalingen hard, met 20 procent. Dat leverde de tankstations over de grens 25 miljoen euro extra op in de eerste zes maanden van dit jaar.

De bedragen die werden afgetikt aan de Belgische en Duitse pomp lagen een stuk hoger, omdat de benzineprijs ook in de buurlanden is gestegen na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran van eind februari. Daarop sloot Iran de Straat van Hormuz af. Sindsdien staat de olie-export onder druk.

Psychologische grens

Het ligt voor de hand dat prijsverschillen een rol speelden, zegt DNB. In Nederland is de adviesprijs voor een liter benzine momenteel 2,73 euro. In Duitsland bespaar je vaak zo'n 25 cent per liter en in België zelfs zo'n 50 cent.

Overigens liepen ook in Duitsland en België de prijzen aan de pomp op. Daardoor bleven de prijsverschillen ongeveer gelijk in de afgelopen maanden.

Maar het lijkt erop dat meer automobilisten de Nederlandse prijzen in de eerste helft van het jaar echt te gortig zijn gaan vinden en omrijden. "Het kan zijn dat er door de hoge prijs aan de pomp een psychologische grens is bereikt", zegt Arto Vinkka, statisticus van DNB.

Onbemande tankstations

Dat grenstanken gaat ten koste van hoe vaak er wordt getankt aan de Nederlandse pomp. "Daar zien we een daling van 3 procent van het aantal transacties", zegt Vinkka van DNB.

Binnen Nederland zelf zoeken automobilisten naar goedkopere opties. Zo valt het op dat het aantal tankbeurten bij onbemande tankstations juist toeneemt. "Dat kan er op duiden dat de automobilist genoegen neemt met minder service", zegt Vinkka.

Ook lijkt het erop dat Nederlanders hun buitenlandse tankbeurt combineren met boodschappen doen, een dagje uit of een bezoek aan de horeca. Zo pinden Nederlanders in het afgelopen half jaar 14,5 miljoen keer in supermarkten over de grens, een ruime verdubbeling ten opzichte van dezelfde periode in 2022.

Het is voor veel consumenten te onduidelijk hoe computergestuurde prijzen van veel producten en diensten tot stand komen. Dat concludeert de Autoriteit Consument en Markt (ACM) op basis van een onderzoek naar vliegtickets.

Steeds meer bedrijven, van webwinkels tot tankstations, maken gebruik van dit soort computergestuurde prijzen. De hoogte daarvan komt tot stand door prijsalgoritmen, die op basis van bijvoorbeeld vraag en aanbod en de prijzen van concurrenten een prijs bepalen.

Daardoor kan het voorkomen dat consumenten tegelijkertijd naar hetzelfde product kijken, maar toch een andere prijs zien. Deze prijzen kunnen vaak schommelen. Volgens de ACM is het daarom voor consumenten vaak helemaal niet duidelijk hoe die prijs tot stand is gekomen.

Vliegtickets

In 2025 begon de ACM het onderzoek naar computergestuurde prijzen van vliegtickets, om beter te kunnen begrijpen hoe die prijzen tot stand komen en hoe ze uitwerken voor consumenten.

"De bevindingen uit de luchtvaartsector zijn relevant, omdat vergelijkbare technieken ook in andere sectoren worden toegepast", zegt Martijn Snoep, voorzitter van de ACM.

Prijzen van vliegtickets veranderen snel, waardoor passagiers vaak verschillende prijzen betalen voor een stoel op dezelfde vlucht.

Het onderzoek laat zien dat voor een stoel op eenzelfde vlucht wel 30 tot 35 verschillende prijzen worden gevraagd. Bovendien is 1 op de 3 vliegtickets meer dan 40 procent duurder dan de gemiddelde ticketprijs.

Daardoor zitten er te veel verschillen in voor consumenten, afhankelijk van het moment dat ze boeken, zegt de ACM.

Stress en onzekerheid

De wisselende prijzen leiden volgens Snoep tot veel stress en onzekerheid bij consumenten. Zo stoppen ze extra tijd in het zoekproces en hebben veel consumenten moeite met het vergelijken van de prijzen.

Bovendien is de luchtvaart niet de enige sector die dit soort prijsalgoritmes gebruikt. Dat zijn met name online terug te zien bij onder meer concertkaartjes, maar ook steeds meer fysieke winkels maken gebruik van digitale prijskaartjes.

"Wij verwachten dat door AI en de beschikbaarheid van data bedrijven vaker computergestuurde prijzen zullen gaan gebruiken, inclusief gepersonaliseerde prijzen", zegt Snoep.

Om die reden pleit de ACM ervoor dat bedrijven duidelijker moeten zijn hoe een prijs tot stand komt. Dat bespaart de consumenten onnodig zoekwerk en verhoogt het vertrouwen bij de klant.

Het is hard doorwerken bij wijndomein Sint-Catharinadal in Oosterhout. Ruim vijftig vrijwilligers zijn druk in de weer met het afknippen van trossen druiven.

Met 10 hectare aan wijnranken (zo'n vijftien voetbalvelden) doet het kloosterlandgoed bijna on-Nederlands aan. Nog niets vergeleken met een Franse wijngaard, maar dat Nederlandse wijn aan terrein wint, is duidelijk.

Ook dit jaar profiteerden de druiven van de bloedhete zomer. Maar, zagen de zusters en vrijwilligers, de laatste weken werd het toch nog spannend.

Wijn is verbinding

Al bijna 500 jaar wonen de zusters in het klooster, de priorij. Jarenlang brachten kalligrafie en leerbewerking geld in het laatje. Toen die inkomsten vijftien jaar geleden hard terugliepen, moest er een nieuw plan komen.

"Door de eeuwen heen hebben onze zusters een weg naar de toekomst gevonden", vertelt zuster Maria Magdalena, de leidster van de orde. "In het idee van een wijngaarde zagen we onze spiritualiteit terug. Christus de wijnstok, wijnranken, verbinding leggen".

En dus wordt er vanaf 2014 op het landgoed wijn gemaakt. Van deze druiven wordt vooral witte wijn gemaakt, maar ook rosé en rood.

Niet alleen in het zuiden van het land komen er wijngaarden bij, maar ook in het midden en noorden. Twintig jaar geleden telde Nederland 70 hectare aan wijngaarden, inmiddels is dat ruim 240 hectare. Vorig jaar werd een recordaantal van bijna 1,6 miljoen flessen Nederlandse wijn gemaakt, blijkt uit cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Hoewel de groei overduidelijk is, kan het succes wel per jaar flink verschillen. "Het is niet helemaal zonder risico", zegt zuster Maria Magdalena. "In die paar jaar hebben we alles al meegemaakt. Van een prachtige oogst met 50.000 flessen tot een oogst van maar 700 flessen."

Een nieuw record ligt dit jaar niet voor de hand, denkt Joep Speet. Speet is Magister Vini, wat betekent dat hij het hoogste Nederlandse professionele wijndiploma heeft. "De verwachting is dat de oogst iets kleiner is dan vorig jaar, doordat er weinig sap in de druiven aanwezig zal zijn. Aan de andere kant is de kwaliteit wel goed."

Suiker en alcohol

De droge Nederlandse zomers van de afgelopen jaren zijn gunstig voor de druivenoogst. Veel zon helpt bij de groei en rijping van de druiven. Daarnaast betekent een droger seizoen minder kans op schimmelziekten.

Niet alleen de warmte, maar ook de tijd speelt een rol bij de kwaliteit van de Nederlandse wijn. "De kennis en ervaring van wijnmakers is vergroot. Ook zijn de wijnstokken ouder geworden en beter gedijd", zegt Speet, die ook voorzitter is van de Vereniging Vinologen Nederland (VVN).

Toch is een zonnig jaar geen garantie voor goede wijn. "Vroegrijpe, vooral witte druivenrassen kunnen slecht tegen de droogte. Het suikerniveau in de druif en daarmee het potentieel alcoholgehalte stijgt dan te snel", zegt Speet, "Tegelijkertijd zijn de aroma's in de wijn nog niet genoeg vrijgekomen, waardoor het vrij smakeloos is."

Mist en regen

Dat hitte geen garantie geeft voor goede wijn, weten ze in Oosterhout. "Het valt of staat met die laatste weken. Dan wil je dat ze in het zonnetje hangen, want dan komen pas die suikers in die druiven", zegt Ramona Mimpen, die de vrijwilligers aanstuurt.

"De afgelopen weken hebben we regen en mist gezien. Ze hebben naar mijn zin te weinig zon gehad", zegt Mimpen. De vrijwilligers komen veel trossen tegen, maar moeten er ook heel wat beschimmelde druiven uitknippen.

Dat ziet ook de wijnmaker van het domein, Suzanne de Roo. "2025 was echt een topjaar. Dit jaar begon veelbelovend, maar de laatste paar weken zijn wel wat moeilijker geweest. Maar ja, dat hoort erbij als je in Nederland wijn maakt."

De onderhandelingen tussen Tata Steel en het kabinet over de verduurzamingsmaatregelen gaan verder. Het besluit over de toekomst van het staalbedrijf wordt daarom met een half jaar uitgesteld tot maart volgend jaar, zo hebben Tata Steel en het kabinet besloten.

In de intentieverklaring die de staalreus en het kabinet vorig jaar tekenden, staat dat de afspraken die toen zijn gemaakt na 30 september niet meer zouden gelden. Maar die deadline wordt nu opgeschoven naar 1 maart volgend jaar.

Het staalbedrijf is de grootste uitstoter van broeikasgassen van Nederland. Het verduurzamingsplan waar nu over gesproken wordt moet de uitstoot met zo'n 40 procent verminderen. Onderdeel van het plan is dat de helft van de hoogovens dichtgaan en vervangen worden door een proces dat op gas en waterstof draait.

Sinds de ondertekening van de intentieverklaring kreeg Tata Steel meerdere tegenslagen. Zo is de omgevingsdienst van Noord-Holland van plan om de vergunning in te trekken van de kooksgasfabrieken, een onderdeel van het staalproces. Die fabrieken stoten structureel meer gevaarlijke stoffen uit dan is toegestaan. Als de fabrieken eerder dicht moeten, dan gooit dat de plannen voor de verduurzaming overhoop.

Vervolging

Daar komt nog eens bij dat het Openbaar Ministerie in juli besloot om Tata Steel strafrechtelijke te vervolgen. Volgens justitie stoot het bedrijf opzettelijk stoffen uit die gevaarlijk zijn voor de gezondheid van omwonenden.

In de intentieverklaring staat dat het kabinet vanwege de vervolging de verklaring kan ontbinden, maar daar heeft het nog niet voor heeft gekozen. Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei zegt dat ze de keuze goed hebben overwogen. "Maar de rechtszaak loopt en daar kunnen we niet op vooruitlopen", vindt Van Veldhoven.

De minister zegt dat er alleen een handtekening wordt gezet "als het vertrouwen er is". Tata Steel moet laten zien dat er voldoende stappen worden gezet om de gezondheidssituatie van omwonenden te verbeteren en er moeten ook "harde afspraken" komen over CO2-reductie, vindt de minister.

In de regio-IJmuiden is Tata de grootste werkgever. Bij de staalgigant werken zo'n 9000 mensen. Bij de toeleveringsbedrijven die afhankelijk zijn van Tata werken nog eens 20.000 mensen.

Bij de ondertekening van de intentieverklaring werd dat nog eens benadrukt door Tata-topman Hans van den Berg: "Het gaat om de 9000 mensen die bij Tata werken. Maar ook om de regio IJmond en de mensen die bezorgd zijn en die natuurlijk ook graag perspectief willen hebben."

De Stichting Tuchtrecht Banken (STB) stopt de werkzaamheden. Dat maakt de stichting vandaag bekend.

De bancaire tuchtrechter heeft als doel erop toe te zien dat bankmedewerkers ethisch en zorgvuldig handelen. Het gaat om een wettelijke verplichting waar de banken voor moeten zorgen.

Naar eigen zeggen kan de tuchtrechter de eigen taken niet goed uitvoeren omdat het ontbreekt aan een goede samenwerking met de banken. Daarom is de samenwerking met de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) stopgezet. De NVB zegt niet verrast te zijn door het stoppen van het tuchtrechter.

Integriteit

"De banken frustreren in de ogen van de Stichting Tuchtrecht Banken elke verbetering van het tuchtrecht", staat in een persverklaring. "De banken slagen er niet in hieraan behoorlijk uitvoering te geven."

Om de integriteit van de eigen sector te bewaken wordt van banken verwacht dat ze zaken aanleveren waarover de tuchtrechter zich buigt. Dat gebeurde zelden tot nooit, zegt de bancaire tuchtrechter.

Zaken die wel werden aangeleverd zouden alleen maar gaan over niet-integer handelen van een enkele, individuele medewerker. Bij die zaken was de schending zo duidelijk dat er al ontslag of vervolging had plaatsgevonden. Meldingen over nog werkzame leidinggevenden of andere werknemers komen niet of nauwelijks voor, zegt de tuchtrechter.

Branchevereniging NVB erkent dat er problemen zijn bij de manier waarop het nu georganiseerd is. NVB pleit voor een "Tuchtrecht 2.0". Maar daarbij wil de NVB juist wel bewaken dat het om individueel verwijtbaar handelen van bankmedewerkers gaat, "en niet op algemeen bankbeleid of bredere maatschappelijke discussies over de sector."

Bankencrisis

Het bancaire tuchtrecht werd in 2015 een wettelijke verplichting na de bankencrisis. Nadat de overheid meerdere banken had moeten redden, bleek dat bankiers de mist in waren gegaan.

Dat de organisatie van dat tuchtrecht aan de banken zelf is overgelaten, is onverstandig geweest, zegt de stichting nu. In andere sectoren, zoals de zorg en juridische dienstverlening, heeft de tuchtrechter een onafhankelijke positie.

Eerder concludeerde een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen dat het tuchtrecht voor banken weinig opleverde. Daarna zou overleg met de banken moeizaam zijn verlopen, zegt STB. "Zo kunnen tuchtrechters geen serieuze bijdrage leveren aan de bewaking en bevordering van integriteit van bankmedewerkers", schrijft de organisatie.

Oproep Heinen

De tuchtrechter maakt zich zorgen om de klanten van banken. "Consumenten moeten erop kunnen rekenen dat bankmedewerkers integer handelen."

STB roept daarom minister Heinen van Financiën op om met een alternatief te komen, een onafhankelijke organisatie.

De organisatie zegt dat lopende zaken nog wel worden afgehandeld. De samenwerking met de banken stopt per 1 oktober 2027.

Energiebedrijven moeten zelf verantwoordelijk worden voor het vullen van de gasopslagen, schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. Deze seizoens-gasopslagen zorgen voor genoeg gas bij koude winters. De overheid moet zich beperken tot een zogenoemde strategische reservevoorraad voor noodsituaties, zegt het kabinet.

Op dit moment vult de overheid de seizoens-gasopslagen in Norg en Grijpskerk. Voor commerciële partijen is gasopslag nu niet interessant omdat de gasprijs onder meer door het afsluiten van de Perzische Golf op dit moment hoger ligt dan komende winter. Energie Beheer Nederland vult in opdracht van de overheid de gasopslagen daarom met verlies.

Hiervoor heeft het overheidsbedrijf bijna een miljard euro subsidie gekregen. Uiteindelijk worden deze kosten betaald door de gebruikers van het gasnet.

Waar vulgraden van 80 procent voor de gasopslagen eerder het streven waren, is dit inmiddels teruggebracht naar 64 procent. Als het aan het kabinet ligt verdwijnen de door Europa opgelegde vulgraden voor seizoensopslagen helemaal. In overleg met de EU en de Tweede Kamer moet bepaald worden hoe groot de strategische reserve moet zijn. Zo'n reserve is er dan alleen voor fysieke tekorten, niet om hoge gasprijzen te dempen.

De gasopslagen stammen uit de tijd dat Nederland exporteur van grote hoeveelheden Gronings gas was. Nederland, Noorwegen en Rusland voorzagen een groot deel van Europa via pijpleidingen van energie. Gas was toen nog goedkoop in de zomer en duur in de winter.

Inmiddels wordt het grootste deel van het gas in vloeibare vorm (lng) aangevoerd met tankers uit de Verenigde Staten en andere delen van de wereld. Deze wereldmarkt heeft de seizoensinvloeden op de gasprijs definitief veranderd.

Het kabinet voelt er niets voor om ieder jaar een miljard euro of meer uit te geven aan verliesgevende gasopslag. Bovendien mag een lidstaat van de Europese Unie dat gas niet voor zichzelf houden: het gas in de Nederlandse opslagen gaat ook naar andere landen.

Gedwongen

Vanwege het verleden als grote producent en exporteur heeft Nederland relatief grote opslagen. De Europese regels voor het vullen van de gasopslag zijn gebaseerd op een percentage van de totale opslagcapaciteit van een land. Nederland moet met de grote gasopslagen daardoor relatief veel gas opslaan. Pogingen om andere landen hieraan te laten meebetalen leverden niets op.

Nederland wil daarom dat de EU niet naar de opslagcapaciteit van een land kijkt, maar naar de gasvraag in de winter. Bovendien wil het kabinet dus dat de energiebedrijven en niet de overheid verantwoordelijk worden voor de seizoensopslag.

Grote energiebedrijven als Essent, Eneco, Vattenfall en nog 47 kleinere energieleveranciers moeten dan een deel van hun gas verplicht op voorraad hebben in de winter. Een nog te bepalen deel hiervan moet volgens het kabinet dus fysiek in gasopslagen in Nederland aanwezig zijn. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei verwijst naar Oostenrijk waar al een vergelijkbare verplichting is.

Hoe groot de door de overheid beheerde strategische noodvoorraad moet worden is nog niet duidelijk. Hoe meer zekerheid Europa en de Tweede Kamer willen, hoe duurder het wordt. Nederland heeft een olievoorraad voor drie maanden. Een gasvoorraad die groot genoeg is om een koude winter door te komen zonder leveringen, zal vele miljarden euro's kosten.

Over de noodzaak van seizoens-gasopslag en strategische reserves wordt verschillend gedacht. Gasunie pleit voor hoge vulgraden in de seizoensopslag en een flinke noodvoorraad van de overheid. Volgens de voormalige exploitant van de gasopslagen Gasterra is gasopslag niet meer van deze tijd. Het is goedkoper om bij een koude winter een paar lng-tankers extra naar Rotterdam en de Eemshaven te halen.

Een koude winter zal naar verwachting niet snel meer tot een tekort aan gas leiden. Dat kan wel gebeuren als Rusland de gaspijpleiding met Noorwegen opblaast. Of als de Amerikaanse president besluit geen lng meer naar Europa te sturen.

Op dat moment is waarschijnlijk iedere vorm van opslag op termijn onvoldoende om aan de vraag te voldoen. De mogelijkheid om voor dit soort noodsituaties het Groningenveld beschikbaar te houden is door het kabinet definitief afgesloten.