Het Franse luxeconcern Louis Vuitton Moët Hennessy (LVMH) doet modehuis Marc Jacobs van de hand. Het merk wordt verkocht aan de Amerikaanse bedrijven WHP Global en G-III Apparel Group, die beide al een aantal andere modemerken bezitten.

De kopers schrijven in een persbericht dat ze 850 miljoen dollar bijeenbrengen om de deal te financieren. Voor het einde van het jaar moet de verkoop zijn afgerond.

Ontwerper Marc Jacobs blijft na de overname aan als creatief directeur. "Verandering is onvermijdelijk. Wat blijft is mijn onwrikbare liefde voor mode en het plezier dat ik daaraan beleef. De belofte van nieuwe mogelijkheden is waar ik me op verheug en wat mij inspireert", schrijft Jacobs op Instagram.

Het Amerikaanse modehuis stond al langer in de etalage. Het merk werd in 1984 opgericht door Jacobs en kwam in 1997 in handen van LVMH. In hetzelfde jaar werd de modeontwerper benoemd tot creatief directeur van Louis Vuitton, waarvoor hij, naast zijn eigen label, bijna twee decennia actief bleef.

Het komt niet vaak voor dat LVMH een merk verkoopt. De luxesector heeft echter te maken met teruglopende omzetten. Veel grote modehuizen hebben last van inflatie, geopolitieke spanningen en een consument die kritischer wordt op kwaliteit, duurzaamheid en exclusiviteit.

De financieel topvrouw van LVMH zei vorig jaar dat het concern niet vasthoudt aan merken "als we geloven dat ze geen goede aanvulling zijn of wij niet de juiste operator zijn".

Met de verkoop kan het Franse conglomeraat zich meer richten op zijn duurdere aanbod, zoals Louis Vuitton, Christian Dior en Loewe.

Joint venture

De twee kopers richten een joint venture op om Marc Jacobs samen te runnen. WHP Global is al eigenaar van Vera Wang en het Nederlandse jeansmerk G-Star. De G-III Apparel Group bezit onder meer Karl Lagerfeld en DKNY.

Honderdduizenden Harries, zo worden fans van Harry Styles genoemd, zijn de komende dagen in Amsterdam te vinden voor een concertreeks van de Britse popster. Hij geeft maar liefst tien concerten in de Johan Cruijff Arena - een aantal dat nog geen enkele andere artiest bereikte.

Bij elk concert is er plek voor 50.000 bezoekers. Niet alle shows zijn uitverkocht; met name voor de laatste vier concerten zijn nog tickets beschikbaar, zegt concertorganisator Mojo. In de doorverkoop zijn kaarten soms zelfs voor de helft van de prijs te krijgen, tot frustratie van veel fans.

Na Amsterdam treedt Harry Styles twaalf keer op in Wembley in Londen. Ook die concerten zijn niet allemaal uitverkocht.

Wat levert zo'n concertreeks Amsterdam en Nederland economisch op? Econoom Walther Ploos van Amstel van de Hogeschool van Amsterdam zegt dat Styles' komst met name voor hotels en verhuurders van appartementen geld in het laatje brengt. Hij schat dat een gemiddelde Harry Styles-bezoeker zo'n 400 euro uitgeeft aan hotels, horeca en vervoer.

"Voor een tweepersoonskamer in Amsterdam voor twee nachten ben je al snel 400 euro kwijt. Daarnaast is het hoogseizoen en is de toeristenbelasting sinds dit jaar omhoog gegaan." Door die oplopende kosten verwacht hij dat bezoekers uitwijken naar plaatsen buiten de hoofdstad, zoals Haarlem of Amersfoort, zodat accomodaties in de regio meeprofiteren.

Jong publiek

Ook Airbnb ziet een duidelijke toename in het aantal zoekopdrachten naar verblijven rond Amsterdam in de komende tien dagen, met name vanuit gen Z'ers, geboren tussen ongeveer 1997 en 2012. Dat zijn na twintigers en dertigers een belangrijke doelgroep van de artiest, die eerder in boyband One Direction zat.

Ploos van Amstel vraagt zich af in hoeverre deze bezoekers na het concert nog de binnenstad in gaan, een museum bezoeken of uitgebreid uit eten gaan. "Het is een veel jonger publiek dan bijvoorbeeld dat van bijvoorbeeld artiesten als Paul Simon of Adele. Die hebben een oudere fanbase met meer bereidheid om veel te besteden aan een weekend, of er nog een paar dagen aan vastplakken."

Amsterdam is de enige stad op het Europese vasteland waar Styles optreedt tijdens zijn Together, Together-tournee. Zo'n marathonreeks heet een concert residency: de artiest blijft op één plek, terwijl fans moeten reizen. Volgens concertorganisator Mojo komt 30 tot 40 procent van alle bezoekers uit het buitenland.

Week op vakantie

Ploos van Amstel zegt dat zulke residencies misschien voordelig zijn voor artiesten, maar dat er voor veel fans een behoorlijk prijskaartje aan hangt. "Inclusief vliegtickets ben je als buitenlandse bezoeker al snel tussen de 1500 en 2000 euro kwijt voor twee personen. Daarvan kun je ook een week op vakantie."

Meer dan de helft van de bezoekers van het concert komt uit Nederland. Volgens Ploos van Amstel leveren de concerten economisch gezien nauwelijks iets op, behalve inkomsten uit benzineverkoop of reiskosten voor de NS. De economische effecten zijn dus gering en vooral lokaal. In totaal schat hij de impuls van alle bezoekers voor de stad op 120 miljoen euro.

Veel belangrijker dan de injectie in de lokale economie is volgens hem het effect voor de stad op de lange termijn. Hij ziet dat bezoekers die ooit voor Amsterdam Dance Event (ADE) of een concert naar de hoofdstad zijn gekomen, daar later in hun leven terugkeren.

"Tijdens hun bezoek aan Amsterdam hebben ze gezien hoe mooi en divers de stad is en bijvoorbeeld hoe goed het openbaar vervoer werkt. Dat smaakt naar meer, omdat je er goede herinneringen aan overhoudt." Wat hem betreft zijn de concerten "een geweldig uithangbord voor Amsterdam", al is de vraag in hoeverre de hoofdstad dat nodig heeft.

TikTok-rijen

Sandra Poelmann is marketingmanager bij amsterdam&partners, een stichting die voor de gemeente meedenkt over citymarketing. Met reclameborden in de stad van kussende stellen proberen ze Harries de komende weken na hun concert ook te verleiden tot culturele uitjes, zoals een bezoek aan musea, theater of horeca.

Het doel van de campagne is om de concertbezoekers beter over Amsterdam te spreiden en hen te stimuleren hun geld te besteden aan activiteiten die 'het verhaal van de stad vertellen', aldus Poelmann. "Daar hoort cultuur bij."

Ze zegt dat de campagne ook een tegenbeweging vormt tegen alles wat op TikTok over Amsterdam voorbijkomt, zoals kraampjes met stroopwafels, bier en patat. "Zo worden ze verleid om toch iets anders te doen." Dat is niet alleen goed voor de spreiding van bezoekers, maar op deze manier kunnen ook culturele instellingen de vruchten plukken van de grote aantallen concertbezoekers.

Mensen die in de buurt van Schiphol wonen, worden niet voldoende beschermd. Dat is de conclusie van de onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage (MER). Die heeft gekeken naar de nieuwe regels van het kabinet voor het vliegverkeer rondom Schiphol, het zogeheten luchthavenverkeerbesluit voor 2026.

In dat besluit staan regels over hoeveel geluid er maximaal is toegestaan voor de hele luchthaven en de omgeving van Schiphol. Ook zijn er regels over de veiligheid, het gebruik van start- en landingsbanen en de uitstoot van stoffen.

Voor dit jaar wil het kabinet dat het aantal vluchten van en naar Schiphol laten groeien naar 500.000. Maar de MER-commissie zegt dat de tussendoelen voor stiller vlieger niet zijn gehaald.

Andere mogelijke oplossingen om die doelen wel te behalen, zijn niet onderzocht. Dat kan bijvoorbeeld gaan om 's nachts niet vliegen, anders vliegen of minder.

'Vernietigend' rapport

"Dit rapport van de commissie is vernietigend", reageert Sijas Akkerman. De directeur van Natuur en Milieufederatie Noord-Holland vindt dat het ministerie zijn huiswerk niet goed heeft gedaan.

"500.000 vluchten, dan kan helemaal niet. Ze moeten opnieuw milieuonderzoek doen en terug naar het reële niveau voor Schiphol, dat reële niveau is maximaal 410.000 vluchten", zegt Akkerman.

In het luchthavenbesluit van vorig jaar werd er gesproken van een maximum van 478.000 vluchten. Maar de Raad van State heeft dat vernietigd, omdat de minister van het vorige kabinet niet goed kon uitleggen waarom er een maximum is aan het aantal vliegtuigen dat mag opstijgen en landen op Schiphol.

Eerder waren er ook rechtszaken over geluidshinder rond de luchthaven. De rechter bepaalde dat omwonenden niet voldoende waren beschermd.

Dat is nu dus ook de conclusie van de MER-commissie. Het ministerie moet opnieuw naar de tekentafel en duidelijk de gevolgen in beeld brengen voor de omgeving en de bewoners.

"De rente zou veel lager moeten zijn dan hij nu is. Als Kevin op zijn plek zit, dan gaat de rente omlaag", zei de Amerikaanse president Donald Trump precies een maand geleden met een strak gezicht in een interview met nieuwszender Fox News.

Een president die je aanstelt om de rente te verlagen, terwijl de economie juist vraagt om een renteverhoging. Kevin Warsh zal volgende week niet heel gemakkelijk plaatsnemen op de voorzittersstoel bij het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve.

"Warsh wilde de baan heel graag hebben, maar komt in een hele lastige situatie terecht", zegt Philip Marey, Amerika-econoom van Rabobank. "Be careful what you wish for, because you just might get it, zoals de Amerikanen het zeggen."

Vandaag is de laatste werkdag van Jerome Powell als voorzitter van de Fed. Hij dient nog wel anderhalf jaar zijn termijn als gouverneur uit. Dit tot ongenoegen van president Trump, die hem helemaal weg wil bij de Fed. Het bestuur stemt gezamenlijk over de rente. Om genoeg gelijkgestemden te hebben, heeft de president naast een nieuwe voorzitter ook een nieuwe gouverneur in het bestuur nodig.

Ruzie met de Fed

Trump ligt zwaar overhoop met de Fed, omdat die de beleidsrente maar niet verlaagt om geld lenen goedkoper te maken. Voor de president dringt de tijd: in november zijn tussentijdse verkiezingen voor het Amerikaanse Congres. Door onder meer de schutterende economie steunt nog maar één op de drie Amerikanen zijn beleid.

Het afgelopen jaar probeerde Trump al Fed-gouverneur Lisa Cook te ontslaan vanwege vermeende hypotheekfraude. Powell noemde hij een "enorme loser", dreigde hem met ontslag en zelfs vervolging. Maar ondanks de enorme druk uit Het Witte Huis, bleven de twee Fed-bestuurders op hun post.

Powell liet zich niet door Trump opzij zetten, zoals hier in juni vorig jaar bij een bezoek aan de renovatie van de Fed-gebouwen:

Tot opluchting van Trump loopt de termijn van Powell als voorzitter van de Fed vandaag af. Afgelopen week keurde de Amerikaanse Senaat de voordracht van Warsh als zijn opvolger goed, met een nipte meerderheid. Niet alleen Democraten, ook enkele Republikeinen hadden grote zorgen of Warsh zich als hoogste baas van de Fed wel onafhankelijk zou opstellen.

Havik wordt duif

De 56-jarige Warsh is de schoonzoon de steenrijke zakenman Ronald Lauder, een oude studievriend van Trump. Onder president George Bush jr was hij economisch adviseur, en van 2006 tot en met 2011 al gouverneur bij de Fed.

Warsh speelde zich in de kijker bij Trump met stevige kritiek op het beleid van de Fed. Dat was best opvallend, merkt Marey van Rabobank op. "Hij stond als Fed-gouverneur bekend als havik, iemand die de rente liever hoog houdt. Nu komt hij terug als duif die pleit voor lage rentes. Dat voedt wel de speculaties in de financiële markten dat de nieuwe Fed-baas is geneigd de oren naar president te laten hangen."

En daarom heeft Warsh vanaf dag één meerdere ogen over zijn schouders meekijken dan die van Trump alleen. "Het wordt echt koorddansen", vat Marey het samen. "Hij moet voor de financiële markt geloofwaardig overkomen. Alles wat hij zegt zal worden uitgeplozen. Als Warsh naar een renteverlaging toepraat zonder economische onderbouwing, dan zal iedereen dat direct doorhebben."

Vertrouwen wankelt

Het afgelopen jaar kreeg het vertrouwen in de Verenigde Staten al een tik van de financiële markten, onder meer door de wereldwijde handelsoorlog die president Trump een jaar geleden ontketende. Daar kwam dit jaar de oorlog rond de Perzische Golf overheen. Ondertussen loopt de staatsschuld, van inmiddels bijna 39 biljoen dollar, alleen maar verder op.

Als de financiële markten ook de Fed gaan wantrouwen, dan wordt het volgens Marey steeds lastiger voor de Amerikaanse schatkist om geld te lenen. "De rente op Amerikaanse staatsleningen zal oplopen als investeerders denken dat de Fed een politieke speelbal is en niet meer bezig is de Amerikaanse economie te stabiliseren."

Voor investeerders in staatsschuld is de betrouwbaarheid en vooral de onafhankelijkheid van centrale banken een belangrijke eis. Marey: "In de jaren zeventig liet Fed-voorzitter Arthur Burns de oren hangen naar president Nixon. Paul Volcker moest uiteindelijk de Amerikaanse economie twee keer uit een recessie persen. Dat risico loop je nu weer."

Warsh komt daarom eigenlijk in een onmogelijke positie bij de Fed terecht, concludeert Marey. "Powell werd ook door Trump aangesteld. En wat hem gebeurde kan Warsh ook overkomen. Het Witte Huis verwacht dat hij de rente voor de tussentijdse verkiezingen flink verlaagt Hij zit echt in een niet te benijden positie. Maar goed, hij wilde deze baan zelf hebben."

Op een pluimveebedrijf in Biddinghuizen is vogelgriep vastgesteld, zo meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een persbericht. Als gevolg daarvan moeten de 55.000 kippen op het bedrijf worden gedood.

Rond het bedrijf in Flevoland is nu ook een zogenaamde 'beperkingszone' ingesteld, om te voorkomen dat het virus zich verder verspreidt: in een straal van 10 kilometer van het bedrijf geldt nu een maand lang een vervoersverbod. Dat betekent dat er vanuit dit gebied geen vogels of eieren mogen worden vervoerd.

25 andere bedrijven

Ook mogen er geen mest of gebruikt strooisel worden afgevoerd vanaf de pluimveebedrijven die in het gebied liggen. Het gaat om 25 andere pluimveebedrijven in het gebied die hier nu door worden getroffen.

Deze bedrijven moeten ook hun kippen ophokken en afschermen van de buitenwereld: scharrelen is er dus even niet meer bij voor de dieren.

Pakweg drie weken geleden werd de landelijke ophok- en afschermplicht ingetrokken, die sinds oktober vorig jaar van kracht was. Die had als doel om de vogelgriep in te dammen. Die plicht geldt alleen nog in de Gelderse Vallei, een gebied met veel pluimveebedrijven. De besmetting van vandaag is nog geen aanleiding om opnieuw een landelijke ophok- en afschermplicht in te voeren, zegt het ministerie.

Het kabinet maakt meer geld vrij voor het realiseren van woningen voor ouderen die zelfstandig willen blijven wonen. Er is dit jaar 40 miljoen euro subsidie beschikbaar, bijna twee keer zoveel als vorig jaar.

De verhoging is goed nieuws voor de 70.000 ouderen die op de wachtlijst staan voor een woning in een Knarrenhof, een woonvorm waarbij ouderen een eigen woning hebben, maar elkaar ook een handje helpen of samen dingen ondernemen.

Er zijn momenteel vijftien van dit soort hofjes verspreid over Nederland, bij elkaar goed voor zo'n 500 woningen. Als alles volgens plan verloopt, komen er de komende jaren 3000 bij.

Veel belangstelling

Op de open dag van Stichting Knarrenhof blijkt hoe groot de belangstelling is. "Ik ben vandaag helemaal vanuit Nunspeet naar Zutphen gereisd, omdat ik graag in een Knarrenhof wil wonen", zegt Wijmie van der Veen.

"Nu woon ik nog alleen in een eengezinswoning, maar die wil ik best inruilen voor een woning in een Knarrenhofje." Een appartementje waar ze alleen woont ziet ze niet zitten. "Dan woon je ergens driehoog, dat is niets voor mij en mijn hond. In een Knarrenhof help je elkaar, kijk je naar elkaar om."

De beperkte doorstroom van ouderen is een belangrijk onderdeel van het woningtekort in Nederland. Veel senioren wonen in een huis dat niet meer bij hen past, bijvoorbeeld omdat de kinderen niet meer thuis wonen of ze niet meer kunnen traplopen.

Toch verruilen maar weinig ouderen hun eengezinswoning voor een kleinere, meer geschikte woning. Mede daardoor komen er onvoldoende woningen vrij voor starters en gezinnen.

Ouderen verleiden

"Ouderen wonen vaak al lang op dezelfde plek en zijn daardoor gehecht aan hun omgeving", zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft. "Een kleine, dure seniorenwoning aan de andere kant van de stad is dan niet zo verleidelijk." Dat betekent volgens Boelhouwer niet dat ouderen helemaal niet willen verhuizen, "maar je moet ze wel een interessant alternatief bieden".

Een Knarrenhof wordt geregeld genoemd als oplossing, maar in de praktijk valt dat tegen, zegt voorzitter van Stichting Knarrenhof Peter Prak. "De vraag naar ons concept is vele malen groter dan het aantal locaties dat we kunnen bemachtigen."

"Dat is zonde", zegt Boelhouwer, "want de mogelijkheid om laagdrempelig buren te ontmoeten en elkaar hier en daar wat te ondersteunen kan ouderen ertoe brengen toch te verhuizen. In een Knarrenhof kunnen ze langer zelfstandig blijven wonen dan als ze ergens alleen wonen. En het verlaagt de druk op de gezondheidszorg, want mensen die minder eenzaam zijn gaan minder vaak naar de dokter."

Obstakels

Dat de woonvorm nog niet op grote schaal van de grond komt, komt volgens hoogleraar Boelhouwer doordat de bouw vaak gepaard gaat met allerlei obstakels. "De initiatiefnemers zijn vaak particulieren, die met commerciële partijen moeten concurreren om dezelfde gemeentegrond. Dat verliezen ze geregeld, want de gemeente kiest meestal voor de partij die het meeste geld biedt."

Als de grond wel wordt toegekend aan een Knarrenhof, kan er nog van alles tegen zitten. "Voorwaarde voor het krijgen van subsidie is bijvoorbeeld dat de bouwvergunning op tijd binnen is", zegt Prak. "Die deadline wordt nu regelmatig niet gehaald door gemeentes."

Ook is het ingewikkeld om de financiering rond te krijgen. Banken blijken niet altijd bereid om dit soort alternatieve woonvormen te financieren. In 2019 beloofde het toenmalige kabinet om te onderzoeken of de overheid garant kon staan voor dit soort initiatieven.

Duizenden wachtenden

"In totaal heb ik nu zeven ministers op bezoek gehad, die allemaal het belang van dit soort woningen onderstrepen", zegt Prak. "En er gebeurt ook wel iets, maar met het oog op de vergrijzing de komende 100 jaar too little too late."

Prak noemt de verhoging van de subsidie "een goed begin". Tegelijkertijd duurt het op deze manier nog altijd lang voordat iedereen op de wachtlijst kan verhuizen. Met 40 miljoen euro kunnen ongeveer 230 ontmoetingsruimtes worden gebouwd en circa 4000 woningen, rekent Prak voor. Lang niet genoeg voor de duizenden wachtenden.

Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting erkent dat alleen subsidie niet voldoende is om aan de grote vraag te voldoen. "De bouw van het aantal ouderenwoningen blijft achter bij de gewenste aantallen. We gaan er alles aan doen om de problemen op te lossen. De subsidie is een eerste stap."

De Amerikaanse Senaat heeft ingestemd met de benoeming van Kevin Warsh als nieuwe voorzitter van de centrale bank, de Federal Reserve (Fed). Hij volgt Jerome Powell op, van wie de termijn als voorzitter morgen afloopt.

54 senatoren stemden voor de benoeming van Warsh, 45 tegen. Alle Republikeinse senatoren stemden voor, net als één Democraat. Daarmee is het volgens persbureau Bloomberg de krapste meerderheid ooit voor de benoeming van een voorzitter van de Amerikaanse centrale bank.

Warsh (56) werd eind januari door Trump naar voren geschoven. Dat gebeurde na aanhoudende aanvallen van Trump op Powell. De president wil dat de Fed de rente fors verlaagt. Onder Powell gebeurde dat pas na lange tijd en minder vergaand dan Trump wilde.

De bemoeienis van Trump ligt gevoelig, omdat de Fed formeel onafhankelijk is. Centrale banken proberen met hun rentebeleid onder meer prijsstijgingen onder controle te houden. Een lagere rente kan de economie op korte termijn aanjagen (wat Trump wil), maar kan op termijn ook bijdragen aan een hogere inflatie.

Powell, die overigens in 2017 zelf door Trump was voorgedragen als voorzitter, vertrekt niet helemaal bij de centrale bank. Hij blijft aan als bestuurder van de Fed en houdt daarmee ook invloed op het rentebeleid. Ook Warsh was van 2006 tot 2011 lid van het bestuur.

Onlinebank Bunq breidt na Europa en de Verenigde Staten uit naar Latijns-Amerika. De Nederlandse bank heeft een aanvraag gedaan voor een bankvergunning in Mexico. In de VS loopt sinds begin dit jaar een nieuwe aanvraag voor een bankvergunning.

Bunq zegt dat de uitbreiding naar Mexico voortkomt uit de ambitie om uit te groeien tot een wereldwijde bank. Oprichter Ali Niknam noemt een Mexicaanse bankvergunning "een logische volgende stap", omdat het land een "belangrijke schakel tussen Noord- en Zuid-Amerika" is.

In Mexico wil Bunq zich richten op Mexicaanse burgers en buitenlanders die al dan niet tijdelijk in het land werken of verblijven. De bank wil onder meer betaal- en spaarrekeningen in meerdere valuta aanbieden, net zoals in andere landen waar het actief is gebeurt. In veel landen biedt Bunq ook beleggingsrekeningen en hypotheken aan.

Ruim 20 miljoen klanten

In 2015 werd Bunq in Nederland gelanceerd als digitale bank met alleen een app, zonder kantoren. Ook in andere landen kwamen online banken op die snel groeiden, zoals het Duitse N26, Revolut uit Litouwen en het Spaanse Openbank.

Maar veel internetbanken slagen er nog niet in om winst te maken. Bunq zegt inmiddels meer dan 20 miljoen klanten te hebben en sinds 2022 structureel winst te maken. Over 2025 zijn de resultaten nog niet bekendgemaakt.

De bank claimt dat bij vrijwel alle afdelingen kunstmatige intelligentie wordt gebruikt. Daarover lag Bunq wel diverse keren overhoop met toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB), bijvoorbeeld over het gebruik van AI om witwassen te voorkomen.

Het lijkt bijna niet meer de vraag óf, maar meer wannéér je te maken krijgt met een hack van je persoonsgegevens.

De kans is groot dat de groep ShinyHunters erachter zit. Dit jaar werden onder meer provider Odido en studie-app Canvas - en daarmee miljoenen Nederlanders - al slachtoffer van de groep.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister (opent in nieuw venster) en alle andere podcastkanalen (opent in nieuw venster). Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Pim Takkenberg is algemeen directeur Benelux bij beveiligingsbedrijf Northwave Cybersecurity, dat bedrijven bijstaat die gehackt zijn. ShinyHunters is voor hem geen onbekende partij. Hij vertelt wat we weten over deze groep en over hoe ze te werk gaan. En wat ze drijft - want bij ShinyHunters lijkt het niet alleen maar te gaan om geld.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie en eindredactie: Rosanne Sies

Ook de pensioenfondsen die al zijn overgestapt naar het nieuwe pensioenstelsel hebben last van de oorlog in het Midden-Oosten. Dat blijkt uit hun cijfers over het eerste kwartaal. Het is nog onduidelijk wat dit precies betekent voor de pensioenen van gepensioneerden in 2027.

Dat de onrust rond de Perzische Golf invloed heeft op de cijfers van pensioenfondsen, bleek drie weken geleden al. Toen meldden onder meer ambtenarenfonds ABP en metaalfonds PME dat hun dekkingsgraad was gedaald. Die fondsen vallen nog onder het oude stelsel.

Drie fondsen die met de jaarwisseling zijn overgestapt op het nieuwe stelsel komen pas nu met hun cijfers. Pensioenfonds Metaal en Techniek, Bpf Bouw en Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) hinten op basis van het beleggingsresultaat uit de eerste drie maanden van 2026 erop dat de pensioenen volgend jaar niet kunnen worden verhoogd.

Wat is de dekkingsgraad?

De dekkingsgraad van een pensioenfonds geeft aan of pensioenen van nu en in de toekomst uitbetaald kunnen worden. 100 procent betekent dat voor elke euro aan pensioenverplichtingen ook een euro in kas is. Onder de 100 betekent een tekort en meer dan 100 wil zeggen dat er genoeg geld is.

Bij een te lage dekkingsgraad moet het pensioenfonds de uitkering verlagen. Als de dekkingsgraad hoog genoeg is, kunnen de pensioenuitkeringen verhoogd worden. Omdat het nieuwe pensioenstelsel meer individuele opbouw kent, is voor fondsen die zijn 'ingevaren' de algemene dekkingsgraad een minder relevant cijfer.

In het nieuwe pensioenstelsel hebben deelnemers individuele pensioenpotjes. Voor jongere deelnemers wordt met meer risico belegd. Dat kan verlies opleveren, maar ook hoge winsten. Hoe dichter een deelnemer bij de pensioensleeftijd komt, des te minder risicovol er wordt belegd.

Bpf Bouw, Zorg en Welzijn en Metaal en Techniek stellen dat hun buffers hoog genoeg zijn om mogelijke nieuwe klappen op de beurs op te vangen, zodat de pensioenen volgend jaar niet hoeven te worden verlaagd.

Nederland importeerde in de eerste drie maanden van dit jaar nog altijd 12
procent van het vloeibare gas (lng) uit Rusland. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA). Het cijfer is opmerkelijk omdat Nederland en de Europese Unie juist proberen de afhankelijkheid van Russisch gas zo snel mogelijk af te bouwen sinds de inval in Oekraïne.

"Dat is echt veel meer dan ik had verwacht", zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies.

Hoeveel van het Russische lng daadwerkelijk in Nederland wordt gebruikt is lastig vast te stellen, omdat via de haven van Rotterdam ook veel vloeibaar gas wordt doorgevoerd. In de eerste drie maanden van dit jaar kwamen daar volgens een woordvoerder 44 lng-tankers uit de Verenigde Staten aan en zes uit Rusland. Mogelijk wordt een deel van dat Russische lng vervolgens verder vervoerd binnen Europa.

Nederland behoort tot de vijf EU-landen die afgelopen kwartaal nog Russisch lng importeerden. De andere zijn Spanje (26 procent), Frankrijk (35 procent) België (40 procent) en Portugal (11 procent).

De Europese Unie heeft besloten dat het vanaf begin 2027 helemaal verboden wordt om vloeibaar gas vanuit Rusland te importeren. In het najaar van volgend jaar gaat dat ook gelden voor de invoer van gas via pijpleidingen. Het is nu al niet meer toegestaan om nieuwe contracten af te sluiten voor de import van gas uit Rusland. Door langetermijncontracten kan er nu dus nog wel gas binnenkomen.

In 2025 is de import van vloeibaar gas uit Rusland weer toegenomen. Toenmalig klimaatminister Hermans (VVD) wees toen al op een handvol langlopende contracten die nog liepen en niet zomaar opgebroken kunnen worden.

Inval Oekraïne

Toen Rusland in 2022 Oekraïne binnenviel, moest Europa in hoog tempo op zoek naar alternatieven voor Russisch aardgas. Nederland bouwde binnen 200 dagen een drijvende lng-terminal in de Eemshaven. Sindsdien is de Europese gasmarkt veranderd en nam de aanvoer van Russisch gas via pijpleidingen fors af, terwijl de import van vloeibaar aardgas per schip juist sterk toenam. Dat komt vooral uit de Verenigde Staten.

Amerika heeft veel lng-fabrieken gebouwd toen het zag dat Europa zo afhankelijk was van gas. Het land heeft daar ook veel geld aan verdiend. Deze afhankelijkheid leidt in toenemende mate tot ongemak binnen Europa. "Vloeibaar gas is de achilleshiel van Europa's energiestrategie geworden", staat in het IEEFA-rapport.

De EU koos 2027 als deadline voor een volledig verbod op Russisch lng omdat Europa in de tussentijd voldoende capaciteit moest opbouwen om gas uit andere delen van de wereld te importeren.

"Europa had dus verwacht dat de wereldwijde gasmarkt iets ruimer zou zijn, maar door de afsluiting van de Straat van Hormuz zijn gasprijzen weer iets gestegen", zegt deskundige Van den Beukel. De zeestraat was goed voor 20 procent van de wereldwijde lng-levering, blijkt uit data van het IEEFA. "Ik zou niet raar opkijken als Brussel de datum van het verbod daardoor verder zou opschuiven."

Dilemma

Het blijft een lastig dilemma voor de Europese Unie op de korte termijn, zegt Van den Beukel. "Aan de ene kant wil je de lng-markt niet nog krapper maken -en dus duurder- maar aan de andere kant wil je ook de oorlogskas van Poetin niet spekken."

Ondertussen proberen Europese landen hun gasvoorraden weer aan te vullen voor de winter. Omdat commerciële partijen terughoudend zijn met het inkopen van gas, heeft staatsenergiebedrijf Energie Beheer Nederland van het kabinet een bufferlening van 20 miljard euro gekregen om te kunnen handelen op de gasmarkt en zo de gasopslagen te kunnen vullen.

Overcapaciteit

Volgens het IEEFA schuilt daarin ook een risico. Overal in Europa worden nieuwe lng-terminals gebouwd, terwijl de vraag naar gas op de langere termijn juist daalt.

Van den Beukel begrijpt de kritiek, maar noemt extra capaciteit wel noodzakelijk. "Uiteindelijk blijft de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen het structurele probleem", zegt hij. "Als Europa structureel minder kwetsbaar wil worden, zal het sneller moeten overstappen op duurzame energie."

De inflatie in de Verenigde Staten is flink opgelopen sinds de oorlog met Iran. Vergeleken met april vorig jaar was het leven 3,8 procent duurder, blijkt uit cijfers die het Amerikaanse ministerie van Arbeid vandaag naar buiten heeft gebracht. Met name de benzineprijzen zijn fors hoger.

Volgens het ministerie lag de benzineprijs in april 5,4 procent hoger vergeleken met de maand ervoor. Als er gekeken wordt naar een jaar eerder liggen die prijzen zelfs 28 procent hoger.

Als reactie op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen van ruim twee maanden geleden besloot Iran de Straat van Hormuz af te sluiten. Via die nauwe zeestraat wordt een vijfde van alle olie en het vloeibaar aardgas vervoerd. Daardoor zijn over de hele wereld de energie- en brandstofprijzen opgelopen.

Als de benzine- en energieprijzen niet worden meegerekend, zijn de cijfers minder extreem. Ten opzichte van maart dit jaar was het leven 0,4 procent duurder. Vergeleken met een jaar geleden lag dat percentage in april op 2,8.

Rem op economie

De hoofdeconoom van de Navy Federal Credit Union, een belangrijke Amerikaanse financiële dienstverlener, noemt de inflatie de belangrijkste rem op de economie. "Voor het eerst in drie jaar vreet de inflatie alle loonstijgingen op", zegt econoom Heather Long. Daarmee worden volgens haar vooral de mensen met een midden- en lager inkomen getroffen.

Het inflatiecijfer van 3,8 procent is het hoogste in bijna drie jaar. Voor president Trump is dat een tegenvaller. Hij beloofde bij de start van zijn tweede termijn, begin vorig jaar, juist iets te doen aan de hoge prijzen van het dagelijks leven die in zijn ogen onder voorganger Biden waren ontstaan.

In een interview met CBS News zei Trump gisteren dat de accijns op benzine tijdelijk wordt opgeschort, "voor een bepaalde periode". Deskundigen verwachten dat dat maar weinig effect zal hebben op de inflatie.

Bijna 25 miljard

De oorlog met Iran duurt nu tien weken. Die heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie tot nu toe omgerekend 24,7 miljard euro gekost. Het Pentagon heeft niet bekendgemaakt waar die kosten precies uit bestaan.

De Amerikaanse techgigant OpenAI gaat Europese bedrijven in sectoren als financiële en publieke dienstverlening, telecommunicatie en energie toegang geven tot de nieuwste versies van zijn AI-chatbots.

Het gaat om tientallen grote ondernemingen, zoals communicatiebedrijf Deutsche Telekom, de Spaanse bank BBVA, het eveneens Spaanse Telefonica en beleggingsplatform Scalable Capital uit Duitsland.

OpenAI wil de betrokken bedrijven hiermee beter in staat stellen om zichzelf digitaal te beschermen en kwetsbaarheden online snel te elimineren.

"We moeten gevaren afwenden en garanderen dat vertrouwde partners de middelen hebben die hen in staat stellen hun systemen te beschermen, kwetsbaarheden op te sporen en snel op dreigingen te reageren", zegt de verantwoordelijk directeur van OpenAI, Emmanuel Marill.

Beveiliging ondermijnen

OpenAI's concurrent Anthropic heeft vorige maand een nieuw AI-systeem gelanceerd, Mythos genaamd, waarvan wordt gevreesd dat het de kans op misbruik zal vergroten. Zo wordt het steeds makkelijker om de beveiliging van de online omgeving van bijvoorbeeld banken te ondermijnen of omzeilen.

OpenAI heeft bepaalde systemen niet alleen opengesteld voor bedrijven, maar ook voor nationale overheden, onder de noemer "OpenAI for Countries". Verder heeft het de Europese Commissie toegang aangeboden tot zijn beveiligingssystemen.

Gisteren maakte OpenAI bekend dat het miljarden gaat investeren in een tak die organisaties moet helpen om zelf AI-systemen te ontwikkelen en te bouwen.

Rechtszaak

In de VS is topman en medeoprichter Sam Altman verwikkeld in een rechtszaak die is aangespannen door multimiljardair Elon Musk, die zelf met xAI ook een AI-bedrijf heeft. Musk heeft tot zes jaar geleden bijna 40 miljoen euro aan OpenAI gedoneerd, in de verwachting dat het een non-profitorganisatie zou blijven en dat iedereen zou kunnen profiteren van de nieuwe technologie. Nu verwijt Musk Altman dat hij OpenAI tot "een commerciële gigant gericht op winst" heeft omgevormd, en dat hij ook zelf zijn zakken heeft gevuld.

De Nederlandse drankjesproducent Stëlz past de promotie in bushokjes van zijn alcoholhoudende drankje 'hard lemonade' aan. Door de naam van het product kan de indruk ontstaan dat het om een soort limonade gaat. "Nu er discussie is ontstaan, zullen wij deze uiting aanpassen, zodat voor iedereen nog duidelijker is dat het om een alcoholhoudende drank gaat", bevestigt het bedrijf na berichtgeving van RTL Nieuws.

Het besluit volgt op een bericht van "gezondheidsbevorderaar" Martijn Planken op LinkedIn, met een foto van een bushokje met een reclame voor het Stëlz-drankje hard lemonade. Dat bevat net als andere Stëltz-producten 4,5 procent alcohol.

"Alcohol als de nieuwe limonade promoten is mij een brug te ver", schrijft Planken. "Ik weet het, jullie zijn populair onder jongeren, dus is deze brug snel geslagen om ouders en iedereen ervan te overtuigen vooral deze limo te kopen, maar echt mensen hou op met me! De Reclamecode Commissie zou hier natuurlijk ook niet over vallen, want ja, er staat NIX18 op en heeeeeeeeeel klein het woordje "hard."

De post kreeg meer dan 2000 instemmende reacties.

Verwarring

De reclamecode voor alcoholhoudende dranken (RVA) stelt dat reclame voor dit soort dranken geen verwarring mag wekken over het alcoholhoudende karakter en het percentage ervan. Dat lijkt bij dit product door het gebruik van de naam hard lemonade wel het geval.

De Reclame Code Commissie laat weten dat er tot nu toe vijf klachten zijn binnengekomen. Die klachten zijn nog niet in behandeling genomen.

De veilingsite eBay wil zich niet laten overnemen door de veel kleinere videogamewinkel GameStop. Twee weken geleden deed GameStop een bod van 55,5 miljard dollar op eBay. Maar in een reactie op het bod wijst eBay het overnameplan van de hand.

Een overname van eBay door GameStop was op voorhand al opmerkelijk. De winkelketen was bij het uitbrengen van het bod op de beurs bijna 12 miljard dollar waard. Daarmee is het Amerikaanse concern bijna vier keer kleiner dan eBay, dat wereldwijd actief is.

In een brief aan GameStop schrijft bestuursvoorzitter Paul Pressler dat eBay het bod "zorgvuldig" heeft bestudeerd. "Wij zijn tot de conclusie gekomen dat uw voorstel geloofwaardig noch aantrekkelijk is", concludeert hij.

Onzekerheid

GameStop, dat enkele jaren terug diep in de financiële problemen zat, zei bij het overnamevoorstel dat een bank garant staat voor een lening van 20 miljard dollar. De andere helft van het aankoopbedrag zou moeten worden opgehaald met nieuwe aandelen. eBay noemt het "zeer onzeker" of dit allemaal lukt. Ook maakt het bedrijf zich zorgen over de bedrijfsstructuur en het leiderschap bij GameStop.

De keten wordt sinds enkele jaren geleid door de Canadese durfbelegger Ryan Cohen. Hij denkt dat de winkels van GameStop goed aansluiten bij bijvoorbeeld het bezorgen en terugsturen van artikelen van eBay. De veilingsite zelf ziet die meerwaarde niet, schrijft topman Pressler. Het concern denkt zelf sneller te kunnen groeien en innoveren.

PostNL moet een boete van 6,9 miljoen euro betalen omdat het bedrijf in 2023 te veel post te laat heeft bezorgd. Dat jaar heeft PostNL niet voldaan aan de wettelijke eis om minimaal 95 procent van alle brievenbuspost binnen 24 uur te bezorgen, oordeelt de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

In 2023 bezorgde PostNL nog geen 89,5 procent van brievenbuspost op tijd. "Mensen en bedrijven die iets op de post doen, moeten erop kunnen rekenen dat ze krijgen waarvoor ze hebben betaald", zegt ACM-bestuurslid Manon Leijten. "De wet zegt: minimaal 95 procent van de post moet de volgende dag op de mat liggen. En deze norm heeft PostNL niet gehaald."

Leijten zegt dat de ACM veel klachten heeft ontvangen van mensen die hun post te laat, of soms helemaal niet hebben gekregen. "Bijvoorbeeld van mensen die een rekening niet hebben ontvangen, en vervolgens een incassobureau voor de deur hebben staan. Of mensen die een oproep van de rechter hebben gemist. Of een oproep voor een bevolkingsonderzoek."

Krapte

PostNL slaagt er al langer niet in om post op tijd door de brievenbus te gooien. Het bedrijf wijst naar onder meer de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor er te weinig postbodes zijn. Dat noemt PostNL overmacht.

De ACM gaat daar niet in mee. "Het is aan het bedrijf zelf om een voldoende aantrekkelijk aanbod te bieden om werknemers te werven én te behouden", oordeelt Leijten. "PostNL heeft weliswaar maatregelen genomen om nieuw personeel aan te trekken en te behouden, maar ontoereikend om te voldoen aan de wettelijke bezorgplicht."

Hoewel de ACM benadrukt niet op de stoel van de directie van PostNL te willen gaan zitten, vindt de waakhond wel dat een bedrijf er alles aan moet doen om zich aan de wettelijke regels te houden: "Dat kunnen betere arbeidsvoorwaarden zijn om genoeg personeel te werven. Of innovatie. Dat is aan PostNL. Wij zijn er om toe te zien dat PostNL voldoet aan de wet."

'Onverantwoord'

PostNL noemt de boete "niet doelmatig en disproportioneel". Het bedrijf gaat dan ook in bezwaar tegen de straf. Het postbedrijf hamert erop dat de wettelijke bezorgplicht al in 2023 "niet uitvoerbaar" was.

Vanaf 1 juli 2026 mag PostNL langer doen over de postbezorging. Nu moet het bedrijf volgens de wettelijke bezorgplicht binnen 24 uur een brief bezorgen. Dat wordt 48 uur. Volgend jaar gaat die bezorgtijd naar drie dagen. Het bedrijf is blij met die stap, maar zegt dat het nog niet voldoende is.

"Tegen die achtergrond is deze boete niet alleen onbegrijpelijk, maar ook onverantwoord", zegt PostNL-directeur Pim Berendsen. "De boete gaat voorbij aan deze realiteit en werkt averechts. In plaats van bij te dragen aan het borgen van betrouwbare postbezorging, ondermijnt het de financiële positie van het postbedrijf en zet daarmee betrouwbare postbezorging verder onder druk."

Als de wettelijke bezorgplicht niet wordt aangepakt, verwacht PostNL dat het structureel verlieslatend wordt. "Dat kan niet van een commercieel bedrijf verlangd worden", schrijft het bedrijf. Vorig jaar was het verlies 17 miljoen euro.

Het is niet de eerste keer dat PostNL een boete krijgt voor het niet op tijd bezorgen van de post. Zo'n boete is echter ook weleens teruggedraaid. Dat gebeurde bijvoorbeeld eind vorig jaar, toen het College van Beroep voor het bedrijfsleven een boete voor te late post uit 2019 schrapte.

PostNL voldeed volgens de ACM in 2019 met 94,34 procent niet aan de wettelijke norm. Maar de hoogste rechtbank constateerde fouten in de meetmethode.

Als het kabinet niet binnen twee weken de plannen voor bezuinigingen in de sociale zekerheid van tafel haalt, volgen er acties. Met dat ultimatum komen vandaag de drie vakbonden FNV, CNV en VCP.

Ze eisen dat bezuinigingen op de werkloosheidsverzekering WW en de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA en de extra verhoging van de AOW-leeftijd van tafel gaan. Als dat niet voor 30 mei gebeurt, volgen er acties.

Het kabinet-Jetten wil ingrijpen in de sociale zekerheid. Volgens het kabinet is dat nodig om de uitkeringen betaalbaar te houden. Bij het kennismakingsgesprek tussen het kabinet en de vakbonden liepen de bonden weg. Dit ultimatum en het dreigen met acties komt hier nu vandaag bij.

'Botte bijl'

Volgens FNV-voorzitter Hans Spekman heeft overleg nu geen zin: "Zolang de plannen niet van tafel zijn, gaan wij niet met het kabinet in gesprek over het regeerakkoord. De rekening van alle plannen van dit kabinet komen eenzijdig terecht bij werkenden, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden."

Ook andere vakbonden willen vooralsnog niet praten. "Het kabinet-Jetten gaat flink tekeer met de botte bijl", zegt CNV-voorzitter Hans van den Heuvel. De Vakcentrale voor Professionals (VCP) heeft het over een "bom in de polder", aldus voorzitter Nic van Holstein.

Hoe eventuele acties eruit gaan zien is nog niet duidelijk. De vakbonden zeggen dat stakingen en werkonderbrekingen niet worden uitgesloten. In ieder geval zou het dan gaan om landelijke acties, staat in de gezamenlijke persverklaring van de bonden: "Dit zal grote delen van Nederland raken."

Werkloosheid en arbeidsongeschiktheid

Het kabinet is van plan om de werkloosheidsuitkering, de WW, te verkorten. Wie nu wordt ontslagen kan rekenen op een uitkering voor maximaal twee jaar, afhankelijk van hoelang iemand ergens heeft gewerkt. Het gaat om 75 procent en later 70 procent van het laatstverdiende salaris. Het kabinet wil dat de WW voortaan maximaal voor één jaar wordt uitgekeerd, maar dan wel met een hoger bedrag.

Volgens de bonden staat de bezuiniging op de WW "haaks op die eerder gezamenlijk ingezette koers". Ze verwijzen naar eerder advies van Sociaal Economische Raad. Daarin staat dat een ruime werkloosheidsuitkering werkzoekenden rust geeft om nieuw werk te zoeken.

Daarnaast wil het kabinet arbeidsongeschiktheidsstelsel op de schop gooien. Al lange tijd zijn er zorgen over lange wachtlijsten voor de beoordeling of iemand wel of niet arbeidsongeschikt is, over toegenomen instroom en over fouten bij het berekenen van de hoogte van de uitkering.

Naast het vereenvoudigen van het systeem wil het kabinet ook bezuinigen op de WIA, met name op de uitkering van volledig arbeidsongeschikten. Er valt wel degelijk te praten over het aanpassen van het systeem, zeggen de vakbonden, maar de aangekondigde bezuiniging op de uitkering is niet acceptabel.

AOW

Ook zijn de vakbonden fel tegen het sneller laten stijgen van de AOW-leeftijd. Daarbij verwijzen ze naar het Pensioenakkoord uit 2019. Daarin werden afspraken gemaakt over het stelsel voor aanvullende pensioen, maar ook over de ouderdomsuitkering AOW. Die zou wat minder hard stijgen.

Dat het kabinet nu toch de AOW-leeftijd wil laten stijgen, zien de bonden als een schending van dat akkoord. Wel heeft minister Vijlbrief van Sociale Zaken Vijlbrief inmiddels aangegeven dat geen haast te hebben met deze maatregel.

Er zijn geen aanwijzingen dat bij tankstations de gemiddelde winstmarges zijn gestegen door de oorlog in Iran, zegt de Autoriteit Consument en Markt. Vooral bedrijven die olie oppompen en raffineren maken nu meer winst door de gestegen olieprijs.

Sinds de oorlog tussen Amerika en Iran is de olieprijs gestegen van zo'n 70 dollar per vat naar 118 dollar op het hoogtepunt. Vandaag kost een vat iets minder dan dat, zo'n 105 dollar. Door blokkades kan er veel minder olie geëxporteerd worden door landen rondom de Perzische Golf.

Vanwege de situatie houdt de ACM de komende tijd in de gaten wie profiteert in de keten, van opgepompte olie tot het tanken bij een benzinestation. "De gestegen brandstofprijzen raken alle bedrijven en huishoudens direct in de portemonnee", zegt ACM-voorzitter Martijn Snoep.

Voor de oorlog was de gemiddelde adviesprijs van benzine 2,28 euro, nu is dat 2,62. Voor diesel steeg de prijs van 2,08 naar 2,51 euro. "Daarom is het belangrijk om transparant te maken hoe de prijsontwikkelingen van ruwe olie in de brandstofketen doorwerken en waar winstmarges zijn gestegen."

Miljardenwinsten oliemaatschappijen

Uit de monitor blijkt dat de prijs van ruwe olie in euro's is gestegen met zo'n 70 procent. "Het is niet aannemelijk dat de kosten van olieproductie in dezelfde mate zijn gestegen als de prijzen", aldus de ACM. En dus stijgen de winstmarges van oliemaatschappijen. Vorige week rapporteerden die dan ook hogere winsten. Zo maakte Shell in de eerste drie maanden van dit jaar 4,8 miljard euro winst, fors meer dan een kwartaal eerder.

Ook bedrijven die ruwe olie verwerken tot diesel, kerosine en benzine lijken nu te profiteren. "Raffinaderijen lijken momenteel hogere marges te behalen op diesel en kerosine, hoewel de marges op benzine lager liggen. Dit onderstreept dat ontwikkelingen binnen de keten niet uniform zijn en per product en bedrijf kunnen verschillen", aldus de ACM.

Tankstations

Tankstations worden geconfronteerd met hogere inkoopprijzen en rekenen deze door in hun verkoopprijzen aan consumenten, ziet de ACM. Zij lijken dus niet te profiteren van de hogere prijzen. "De beschikbare gegevens geven op dit moment geen aanwijzingen van hogere gemiddelde winstmarges bij pomphouders. Wel lijken marges sterker te schommelen dan vóór de oorlog in Iran."

De autoriteit heeft in het verleden al wel gezien dat dalende olieprijzen minder snel worden doorgegeven aan consumenten dan stijgende prijzen. Omdat de olieprijs nu nog niet echt aan het dalen is, kan dat effect nog niet onderzocht worden.

De ACM gaat dit wel goed in de gaten houden zodra de olieprijs substantieel gaat dalen. De komende tijd zal de ACM minimaal maandelijks met een analyse komen van de ontwikkelingen op de brandstofmarkt.

We hebben al verschillende industrieën zien verdwijnen in Nederland. De auto-industrie is er niet meer en ook de textielindustrie is ten onder gegaan. Nu er opnieuw een papierfabriek failliet is verklaard, rijst de vraag of de papierindustrie de volgende in dat rijtje is.

In tien jaar tijd sloot één op de vier papierfabrieken de deuren. Deze week was de beurt aan papierfabriek Coldenhove in Eerbeek.

Volgens vakbond CNV deden onder meer de energieprijzen en importtarieven van de VS het bedrijf de das om. Ook de oorlog in Iran, waardoor grondstoffen niet op tijd konden komen, speelde mee. Het Gelderse bedrijf heeft 365 jaar bestaan en telt zo'n 110 medewerkers.

'Papierdorp'

Het dorp Eerbeek staat bekend als papierdorp omdat er van oudsher veel papierfabrieken zijn gevestigd. Die ontwikkeling hangt samen met de ligging van het dorp: het schone stromende water afkomstig van de Veluwe bood vroeger de omstandigheden die nodig waren voor het maken van papier.

Eerbeek groeide daardoor uit tot een belangrijk centrum van de papierindustrie. Drie jaar geleden sloot in Eerbeek na meer dan drie eeuwen een andere papierfabriek: De Hoop, in handen van het Finse Stora Enso.

Het is nog onduidelijk of de medewerkers van Coldenhove allemaal ontslag krijgen of dat een deel kan blijven doorwerken. Curator Bavo König is op zoek naar een overnamepartner.

Alles ligt nu stil in de fabriek van Coldenhove. "Het idee dat het stil blijft staan, doet wel zeer", zegt Mark Bouwmeester. Hij werkt als machinevoerder van de papiermachine. Hij is praktisch opgegroeid in de papierfabriek. Zijn overgrootvader is er begonnen, daarna volgden zijn opa en oma, zijn vader en zelfs zijn zoon heeft stage gelopen in het bedrijf. Maar of die daar nog zal kunnen werken, is de vraag.

"Als je mij tien jaar geleden had gevraagd of dit eraan zat te komen, dan had ik niet durven zeggen dat een bedrijf dat 350 jaar bestaat, zou ophouden te bestaan", zegt Bouwmeester.

Maar de laatste jaren ontstond toch een somber beeld. Tijdens corona zag Bouwmeester al dat het minder werd. En tijdens de energiecrisis merkte hij ook dat het achteruitging.

Crisisbranche

"Zo'n faillissement is altijd ernstig, al verrast het mij niet", zegt Albert Jan Swart, sector-econoom bij ABN Amro. "De papiermarkt is een moeilijke markt. Maar het product is nog altijd heel relevant. Behalve voor drukwerk wordt het ook gebruikt voor verpakkingen, het is goed te recyclen. Het zou mooi zijn als dat soort bedrijvigheid blijft behouden."

"Het wordt tijd dat Den Haag ingrijpt", zegt Maayke Kasper van vakbond CNV. "In het buitenland kan er veel goedkoper worden geproduceerd dankzij subsidies. Daar komen een vol stroomnet, ingewikkelde en tijdrovende vergunningstrajecten en onzekere CO2-heffingen nog bij."

Ruimte op het elektriciteitsnet

Het is de vraag of er overheidssteun komt. In december presenteerde oud-ASML topman Peter Wennink zijn advies om de Nederlandse economie toekomstbestendig en weerbaarder te maken, op verzoek van minister Karremans. Volgens Wennink zullen fabrieken in energie-intensieve industrieën, waaronder de papierbranche, sluiten of verhuizen.

Dat hoeft volgens hem niet per se slecht te zijn. Stoppen zulke bedrijven, dan komen er bijvoorbeeld arbeidskrachten en ruimte op het elektriciteitsnet vrij, zegt Wennink. Bovendien zijn de strategische gevolgen van die veranderingen - zoals voor onze veiligheid - beperkt.

"Ik denk wel dat er plek kan zijn voor de papierindustrie in Nederland, met innovatie en duurzaamheid", zegt machinevoerder Bouwmeester. Hij zou het fijn vinden als dat ook ondersteund wordt. "Dit soort bedrijven vergen heel veel energie. Dan ben je vaak al risicovol." Daarom moet er volgens hem ook iets aan de prijzen worden gedaan.

De hoop dat het bedrijf nog een doorstart kan maken, is bij Bouwmeester nog niet vervlogen.

"Papier is helemaal verweven in Eerbeek, hier hebben we al generaties papierfabrieken staan. We hebben een goede curator die een aantal kandidaten heeft gesproken. Hopelijk wil een van die partijen deze mooie fabriek overnemen."

Nieuwe asielmaatregelen kabinet

Het zou binnen twee weken gebeuren, het werd een paar dagen langer, maar nu is het toch zover. Nadat de Eerste Kamer de strengere asielwetten wegstemde, komt het kabinet morgen met voorstellen die de instroom van asielzoekers moeten beperken. Dan wordt er in de ministerraad over gesproken. We spreken Nynke de Zoeten in Den Haag.

Omstreden site met drogeervideo's

Pornosite Motherless is zeer omstreden: er staan drogeervideo's op, beelden die duiden op misbruik en soms zelf kinderporno. Uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur blijkt nu dat de site al zeker sinds 2024 is ondergebracht bij een Nederlands hostingbedrijf. De overheid wil daar iets aan doen, maar de vraag is wat er kan. De site kreeg internationaal aandacht door onderzoek van CNN naar de zaak-Pelicot. De zender vond duizenden video's waarop vrouwen in hun slaap worden misbruikt. Te gast is Robbert Hoving van Offlimits, het expertisecentrum tegen online misbruik.

Hogere omzet oliebedrijven vanwege Iran-oorlog

Het gaat goed met Shell: de oliemaatschappij boekt een kwartaalwinst van 4,8 miljard euro. Belangrijkste reden: de oorlog in het Midden-Oosten die de olieprijzen flink doet stijgen. Shell is niet het enige bedrijf dat garen spint bij de stijgende olieprijzen. Het zwengelt zowel binnenlands als buitenlands de discussie aan of de overheid meer belasting zou moeten heffen op deze winsten. En zo ja, hoe dan? Te gast is econoom Mathijs Bouman.

Test test test test test.