Door de oorlog in Iran en de hogere energieprijzen dreigen veel Nederlandse huishoudens in 2027 minder te besteden te krijgen. De koopkracht daalt met 0,3 procent als de overheid het beleid ongewijzigd laat.

Dit jaar stijgt de koopkracht voor de doorsnee Nederlander nog wel, maar een stuk minder dan tot nu toe werd verwacht. In de laatste berekening ging het CBP er nog van uit dat dit jaar de koopkracht met 1,4 procent zou stijgen. Dat is bijgesteld naar 0,6 procent.

Dat blijkt uit de nieuwste ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) in de Macro-Economische Verkenningen (MEV). Die worden gezien als het uitgangspunt voor de onderhandelingen tussen politieke partijen over de Miljoenennota. Het kabinet kan, in samenwerking met de oppositie, maatregelen nemen om bepaalde groepen te compenseren.

Toch vallen de gevolgen mee als je ziet wat er aan de hand is in de wereld, stelt CPB-directeur Pieter Hasekamp. "Over de hele linie valt het mee. De Nederlandse economie is veerkrachtig."

Onzekerheid

Ondanks grote spanningen in de wereld blijft de Nederlandse economie namelijk wel groeien, naar verwachting volgend jaar met 1,2 procent.

Dat is minder dan dit jaar, maar de economie blijft overeind door een sterke export en doordat de overheid geld blijft uitgeven. Ook de meeste Nederlandse huishoudens hebben nog genoeg te besteden.

Wel blijft het economische beeld onzeker. Het CPB waarschuwt voor invoering van importtarieven, onrust op de financiële markten en hogere energieprijzen. In het bijzonder noemt Hasekamp de Nederlandse afhankelijkheid van machinebouw. De export van bijvoorbeeld chipmachines van ASML is nu heel sterk door enorme investeringen in AI. Het CPB waarschuwt dat deze investeringen kunnen terugvallen.

Koopkrachtplaatjes

Het CPB berekent hoeveel de doorsnee Nederlander er in koopkracht op vooruitgaat. Dat wil zeggen hoeveel meer of minder er besteed kan worden aan spullen en diensten ten opzichte van het voorgaande jaar.

Voor verschillende inkomensgroepen worden koopkrachtplaatjes gemaakt. Hoeveel iemand er echt op vooruitgaat, hangt sterk af van persoonlijke omstandigheden. Denk aan onverwachtse uitgaven, toeslagen en bestedingspatronen.

Hoge energieprijzen maken het dagelijks leven nu al duurder. Veel Nederlanders kunnen die prijsstijging wel aan, zegt CPB-directeur Hasekamp: "Omdat ook de lonen stijgen. Dat dempt het effect van die hoge prijzen."

Weliswaar stijgen in 2027 de lonen opnieuw, maar dat zal voor veel Nederlanders niet genoeg zijn om meer uit te kunnen geven. Dat komt door prijsstijgingen, maar ook doordat het kabinet de inkomstenbelasting wil verhogen. Ook blijft er minder nettoloon over doordat werkgevers meer premie moeten gaan afdragen voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Armoede

Volgend jaar loopt het aantal mensen in armoede op. Sinds 2024 daalde het aantal mensen onder de armoedegrens met ruim 90.000 naar 460.000 mensen. Volgend jaar loopt het op naar 470.000, verwacht het CPB.

Dit jaar neemt de armoede nog wat af. Dat komt vooral door een stijging van de uitkeringen en een ruimere huurtoeslag. Dat het aantal mensen in armoede in 2027 toch weer groeit heeft vooral met de prijsstijgingen te maken. Het aantal kinderen in armoede loopt wel terug, zowel dit jaar als volgend jaar.

Als het kabinet mensen wil beschermen tegen de hoge energieprijzen, moet het zich richten op de kwetsbaarste huishoudens, adviseert het CPB. "Als je in een slecht geïsoleerd huis woont met een relatief laag inkomen, dan ga je echt wel pijn voelen", zegt Pieter Hasekamp.

Het planbureau herhaalt dat het onverstandig is om maatregelen te nemen die alle Nederlanders beschermen tegen prijsstijgingen. Beter is het om mensen met een laag inkomen en een slecht geïsoleerd huis financieel te helpen met verduurzaming.

Overheidsfinanciën

De overheid geeft meer uit dan er binnenkomt en dat begrotingstekort loopt op. Dit jaar is die stijging fors. Het begrotingstekort komt uit op 2,8 procent.

Dat heeft vooral te maken met eenmalige uitgaven aan defensiepensioenen, maar ook met grote uitgaven aan defensie en de sociale zekerheid. Daarnaast betaalt Nederland meer rente voor leningen.

Volgend jaar wordt het tekort iets lager, 2,1 procent verwacht het CPB nu. Toch moet het kabinet ook dan oppassen met het uitdelen van cadeautjes bij het maken van de Miljoenennota, zegt Hasekamp: "Als er extra geld of lastenverlichting naar een specifieke groep gaat, zal ergens anders ruimte moeten worden gevonden. Er is geen ruimte om zomaar extra uitgaven te doen".

De Russische hackersgroep Clop claimt Shell en Philips te hebben gehackt. Het is nog onduidelijk wat de impact is.

Shell zegt tegen de NOS "op de hoogte te zijn van een mogelijk incident". Volgens een woordvoerder onderzoekt een team van beveiligingsexperts nog wat er precies is gebeurd.

Philips zegt dat er een poging is gedaan tot een cyberaanval "op een specifieke bedrijfsserver met interne gegevens". Een woordvoerder zegt dat het incident inmiddels onder controle is, relatief klein was en geen impact heeft op klanten van het bedrijf.

Russische groep

Clop is een Russische ransomwaregroep die bestanden en gevoelige data van bedrijven steelt. Dat doet de groep met behulp van een computervirus, dat de computer of bestanden erop kaapt en de gegevens erop versleutelt. Daardoor zijn de gegevens niet meer toegankelijk.

In ruil voor losgeld kan een bedrijf weer toegang krijgen tot de versleutelde bestanden.

De groep voert sinds 2019 aanvallen uit. Daarbij hebben de criminelen naar schatting al voor 500 miljoen Amerikaanse dollar aan losgeld opgehaald.

Vrijwel iedereen heeft er een of twee. Een oud barrel, een snelle e-bike of racefiets, of de klassieke omafiets.

Toch ging deze week Accell failliet, het bedrijf achter het oer-Hollandse Batavus. Daarmee verliest de Nederlandse fietsindustrie een van zijn twee grootste producenten. Hoe kan dat?

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Fietshistoricus Jos Rietveld, voorzitter van de historische rijwielvereniging De Oude Fiets, duikt in het verleden van Batavus en van de Nederlandse fietsindustrie. En hij kijkt naar de toekomst: staan er straks alleen nog Chinese exemplaren in onze stallingen?

Goksites die illegaal zijn in Nederland adverteren op platformen van Meta met reclames die expliciet gericht zijn op mensen met gokproblemen. Dat blijkt uit onderzoek van BNR. De nieuwszender stelt dat Meta in Nederland mogelijk miljoenen verdient aan deze advertenties.

Het werkt als volgt: mensen die willen stoppen met (online) gokken kunnen zich registeren bij Cruks, het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen. Op dit moment hebben ruim 120.000 mensen zich aangemeld. Zij krijgen dan voor een bepaalde periode geen toegang tot fysieke vestigingen van casino's en kunnen niet online gokken bij legale casino's.

En daar zit de kern van het probleem: als je op Facebook zoekt op termen als 'Cruks', 'geen Cruks' of 'zonder Cruks', krijg je tal van advertenties van illegale internetcasino's onder je neus. Die bieden zogenaamd hoge bonussen en maken gebruik van alternatieve betaalmethoden als Brite en Volt.

Die advertenties zouden volgens een vast stramien verlopen, meldt BNR: er wordt beweerd dat Cruks spelers zou beknotten, om hen vervolgens op te roepen om gebruik te maken van de illegale alternatieven.

In één van de door BNR gevonden reclames zegt een AI-gegenereerde vrouw: "Sta je ingeschreven in Cruks en kan je nergens meer spelen? Geen probleem! Internationale casino's kijken niet naar het Nederlandse register. Speel vandaag nog bij betrouwbare casino's zonder Cruks. Bekijk de volledige lijst hier."

'Meta verdient zeker 10 miljoen euro per jaar'

De Facebookaccounts die de advertenties plaatsen, laten met namen als 'Zonder Cruks', 'ZonderCruks' en 'Betrouwbare Spelsites' weinig aan de verbeelding over. Dergelijke advertenties krijgen gebruikers vervolgens ook bij andere Meta-platformen als Instagram en Threads te zien.

Adverteren op Facebook kost geld, dus Meta verdient aan de advertenties van deze in Nederland verboden goksites. Het techbedrijf wilde BNR niet vertellen hoeveel er precies verdiend wordt. Volgens schattingen gaat het om minstens tien miljoen euro jaar denken het Keurmerk Verantwoorde Affiliates en de branchevereniging Vergunde Nederlandse Online Kansspelaanbieders (VNLOK).

Verslavingsdeskundigen zeggen tegen BNR dat ze zich zorgen maken dat mensen die in Cruks staan geregistreerd, de doelgroep zijn van de gokreclames. Zo kunnen mensen met gokproblemen een sterke drang krijgen om weer te gokken na het zien van zulke advertenties.

Meta heeft na vragen van BNR veel reclames uit de advertentiebibliotheek verwijderd. Ook stelt Meta in een schriftelijke reactie dat het "handhaving serieus neemt" en dat adverteerders zich aan de geldende wet- en regelgeving moeten houden. De Facebookaccounts 'Zonder Cruks' en 'Betrouwbare Spelsites' zijn offline gehaald.

"Het gaat gewoon niet goed, de online gokmarkt is geëxplodeerd", zei staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid eerder over het toenemende aantal gokverslaafden. Verslavingsdeskundigen waarschuwen al jaren voor het toenemend aantal gokverslaafden, vooral onder jongeren en jongvolwassen en mensen met psychische en gedragsproblemen.

Online gokken werd in 2021 gelegaliseerd met als doel de consument beter te beschermen. Maar gokverslaving onder jongeren neemt nog steeds toe. Ook hebben illegale goksites een grotere omzet dan die van de bedrijven met een vergunning. De Kansspelautoriteit, de toezichthouder van de overheid, schat de omvang van de illegale markt op 617 miljoen euro en de legale markt op 600 miljoen euro.

Legale gokbedrijven stappen naar rechter

Legale gokbedrijven, die een vergunning hebben, zien deze ontwikkeling al langer. Zo werd in juni bekend dat ze naar de rechter zijn gestapt in een poging om Meta te dwingen illegale goksites harder aan te pakken. Ook dienden ze een klacht in bij de Europese Commissie. Die zou te weinig doen om de regels te handhaven die gelden voor online gokken.

Meta zou daartoe verplicht zijn volgens de Digital Service Act (DSA), de EU-wetgeving die geldt voor alle online bedrijven die actief zijn in de Europese Unie.

Volgens VNLOK haalt Meta alleen de advertenties van illegale goksites offline als die worden gemeld. Achteraf dus, wat VNLOK ziet als "dweilen met de kraan open". Meta liet eerder aan de NOS weten dat het kijkt naar verbeteringen om te voorkomen dat illegale gokadvertenties op Facebook en Instagram verschijnen.

Eerder dit jaar legde de Kansspelautoriteit een recordboete op van bijna 25 miljoen euro aan gokbedrijf Novatech omdat het illegaal kansspelen aanbood. Novatech is het bedrijf achter de websites Qbet.com en 55Bet.com. Er waren op de sites geen maatregelen getroffen om deelname vanuit Nederland te voorkomen. De boete voor het bedrijf is de hoogste boete die de Kansspelautoriteit ooit heeft uitgedeeld.

Achmea verdiende minder geld in de eerste helft van het jaar met zijn verzekeringen. Dat komt onder meer doordat de verzekeraar veel geld moest uitkeren voor de schades door het noodweer van eind juni. De beurs redde het bedrijf: de beleggingsinkomsten zorgden voor een flink hogere winst.

Na wat tropische dagen barstte de hemel open op 27 juni. Hagelstenen zo groot als pingpongballen sloopten ruiten van auto's, woningen en kassen. Door bliksem ontstonden her en der branden.

"Op dit soort dagen houd ik wel de buienradars beter in de gaten", zegt Bianca Tetteroo, bestuursvoorzitter van Achmea. De verzekeraar komt dan in actie. "We hebben meer mensen achter de telefoon. En via sms waarschuwen we onze klanten, dat ze bijvoorbeeld de auto binnen moeten zetten."

Ondanks de waarschuwingen was de schade groot. Ruim 12.000 klanten van Achmea klopten bij de verzekeraar aan met een claim. "Vooral in de regio Hilversum viel veel hagel. Auto's zagen er soms uit als een poffertjespan", zegt Tetteroo. "De schade kwam bij ons in totaal uit op 77 miljoen, waarvan 30 miljoen aan auto's en 33 miljoen in de landbouw."

Het noodweer drukte op de winst. Bij de schade-afdeling lag die een kwart lager dan in de eerste helft van vorig jaar.

Ook de zorgtak van Achmea zag de winst dalen, met meer dan de helft. Het aantal mensen met een zorgverzekering bij de marktleider nam iets af, terwijl de zorgkosten juist toenamen. Achmea ving de tegenvallers enigszins op met hogere premies.

"Zo'n winstdaling van 55 procent klinkt veel", zegt Tetteroo. "Het gaat om 120 miljoen minder winst. Op een bedrag van 19 miljard euro aan premies valt het mee. Het zijn schommelingen in de marge. We zijn tevreden dat we alsnog winst hebben gemaakt, ook in onze zorgtak."

Het bedrijf maakte met alle operationele activiteiten, met name verzekeringen, nog 492 miljoen euro winst in de eerste helft van 2026. Dat was wel 13 procent minder dan vorig jaar.

Belletje met aandeelhouders

En toch was de toon optimistisch toen Tetteroo deze ochtend belde met de grote aandeelhouders van het bedrijf. "Het was een makkelijke aandeelhoudersvergadering", zegt Tetteroo. Ze zagen hoge klanttevredenheidscijfers, groei en onder de streep toch een toename van de winst.

Door mee te surfen op de hoge aandelenkoersen, maakte het bedrijf namelijk veel winst met zijn vermogen. Een deel daarvan heeft het belegd. Die beleggingen leidden uiteindelijk tot hoge winsten op de beurs.

Daarmee is ook de totale winst van Achmea in de eerste helft van het jaar gestegen. Er werd al met al 688 miljoen euro verdiend, zo'n 80 procent meer dan in de eerste helft van 2025.

Pensioenfondsen die al zijn overgestapt naar het nieuwe stelsel hebben op de beurs een positief resultaat behaald, vooral dankzij aandelen in kunstmatige intelligentie (AI). Dat blijkt uit hun cijfers over het tweede kwartaal. Zoals het er nu voor staat, worden pensioenen mogelijk per 2027 een klein beetje verhoogd.

De goede resultaten zijn hoofdzakelijk te danken aan positieve rendementen op de aandelenmarkt. Het enthousiasme rondom AI en grote winsten bij bedrijven dragen daaraan bij. Ook is de onrust op de financiële markten rond de oorlog in het Midden-Oosten iets geluwd.

In het eerste kwartaal had de oorlog rond de Perzische Golf nog veel invloed op de cijfers. Toen werd erop gehint dat de pensioenen volgend jaar niet konden worden verhoogd.

Dat sentiment is nu omgeslagen. Voor drie fondsen - Metaal en Techniek, Zorg en Welzijn en BpfBouw - lag het rendement voor leden die al pensioen ontvangen in het tweede kwartaal tussen 4,2 en 5,7 procent.

In het nieuwe pensioenstelsel hebben deelnemers individuele pensioenpotjes. Voor jongere deelnemers wordt met meer risico belegd. Dat kan verlies opleveren, maar ook hoge winsten. Hoe dichter een deelnemer bij de pensioensleeftijd komt, des te minder risicovol er wordt belegd.

Kleine verhoging

Door de positieve kwartaalcijfers is de verwachting dat de pensioenen volgend jaar licht kunnen worden verhoogd. Bij Metaal en Techniek is de verhoging mogelijk 0,5 procent. Bij Zorg en Welzijn en Bouw is dat afgerond 0,6 procent.

De aanpassingen zijn slechts een indicatie, benadrukken de fondsen. Uiteindelijk is de stand op 30 september bepalend voor de aanpassingen van de pensioenen in 2027.

BpfBouw, Zorg en Welzijn en Metaal en Techniek zeggen voldoende buffers te hebben om eventuele nieuwe beursklappen op te vangen, waardoor een verlaging van de pensioenen volgend jaar heel onwaarschijnlijk is.

China's C919-passagiersvliegtuig heeft vandaag zijn eerste geplande internationale vlucht gemaakt. Het toestel vertrok vanuit Peking en landde ongeveer tweeënhalf uur later in de hoofdstad Ulaanbaatar van buurland Mongolië. Inmiddels is het ook al weer terug in Peking. Het model wordt al jaren gebruikt in het eigen luchtruim, maar is nu voor het eerst de grens over geweest.

De C919 is een middelgroot toestel met één gangpad, bedoeld voor korte en middellange afstanden. Het vliegtuig moet de Chinese tegenhanger worden van de Boeing 737 en de Airbus A320, de twee meest gebruikte vliegtuigtypes ter wereld.

De vlucht is vooral van grote symbolische waarde voor China, dat al decennia probeert een eigen vliegtuigindustrie op poten te zetten waarmee het de concurrentie met het Westen kan aangaan. Hoewel het aantal bestellingen bij de Chinese maker oploopt, is echte concurrentie voorlopig toekomstmuziek.

Bekende strategie

Al meer dan een eeuw streeft China naar een eigen commerciële vliegtuigindustrie, als alternatief voor Boeing en Airbus. Die ambitie is niet alleen economisch, maar ook strategisch: afhankelijkheid van buitenlandse technologie maakt China kwetsbaar voor sancties en exportbeperkingen. Een belangrijke stap kwam in 2008 met de oprichting van Comac, het staatsbedrijf achter de C919.

De manier waarop China dat doet, vertoont parallellen met de aanpak in de auto- of smartphone-industrie: eerst buitenlandse technologie en kennis benutten, vervolgens een eigen toeleveringsketen ontwikkelen en uiteindelijk met de eigen producten, tegen een laag gehouden prijs, de concurrentie aangaan.

Beperkte capaciteit

Maar zover zijn ze voorlopig nog niet, stelt luchtvaartanalist Li Hanming. "Het toestel beschikt nog niet over de certificaten die westerse luchtvaartmaatschappijen vereisen", legt hij uit. "Bovendien produceert het bedrijf voorlopig nog onvoldoende vliegtuigen om de concurrentiestrijd met vergelijkbare toestellen van Airbus of Boeing aan te gaan." Die beperkte productiecapaciteit kent vele oorzaken.

Volgens Brendan Sobie, onafhankelijk luchtvaartconsultant, heeft het er vooral mee te maken dat de productie van het vliegtuig nog "onvoldoende is gelokaliseerd". Ondanks miljardeninvesteringen is China voorlopig nog sterk afhankelijk van westerse technologie. De C919 is daar een goed voorbeeld van. Zo'n acht jaar duurde de ontwikkeling van het vliegtuig, waarvan het eerste model in 2015 van de band rolde.

"China had de productie, certificering en kwaliteit al veel eerder willen opschalen, maar door allerlei tekorten wereldwijd is dat niet gelukt", legt Sobie uit. "Van motoren tot losse onderdelen en arbeid, overal zijn tekorten."

Buitenlandse afhankelijkheid

In aanloop naar de inhaalslag heeft China wel een enorm voordeel: de eigen markt. Chinese luchthavens verwerkten vorig jaar 1,5 miljard passagiersbewegingen. Dat biedt Comac zowel de mogelijkheid om de C919 op grote schaal te testen als toegang tot een gigantische afzetmarkt. De Chinese vloot is namelijk aan vernieuwing toe en Chinese luchtvaartmaatschappijen doen massaal bestellingen bij Comac.

Hoewel de internationale vlucht van de C919 een belangrijke mijlpaal is voor de Chinese luchtvaartontwikkeling, is het model nog niet volledig Chinees, benadrukt zowel Li als Sobie. Zo zijn de motoren van Amerikaanse en Franse makelij. China blijft daarmee afhankelijk van buitenlandse technologie en toeleveranciers.

Hoe kwetsbaar die afhankelijkheid kan zijn, werd in 2025 zichtbaar toen de spanning tussen China en de Verenigde Staten opliep. De Amerikaanse regering schortte tijdelijk de exportvergunningen voor technologie aan Comac op. De gevolgen waren direct zichtbaar in de productie: het bedrijf wilde vorig jaar 75 C919's afleveren, maar kwam niet verder dan 15. Later deed China zelf het gebruik van sommige Boeing-onderdelen in de ban.

Wederzijds belang

Toch verwacht Sobie geen verregaande ontkoppeling van de Chinese en westerse luchtvaartindustrie, ongeacht de handelsspanningen. "Dit vliegtuig mag dan veel Westerse technologie bevatten, Airbus en Boeing importeren ook veel benodigdheden uit China", legt hij uit. De ontwikkeling van de drie bedrijven is volgens Sobie dan ook niet los van elkaar te zien.

Wel moet het Westen goed blijven opletten volgens Li: "Ondanks de tegenslagen werkt China standvastig door aan binnenlandse alternatieven en bereidt het zich voor op een mogelijke ontkoppeling. Totdat ze de juiste westerse certificering hebben, zullen ze voorzichtig opereren." Volgens experts kan die westerse certificering nog wel een paar jaar duren. Tot die tijd zal het Chinese vliegtuig alleen tegen de Aziatische lucht te zien zijn.

De Ierse investeringsmaatschappij Quanta Capital wil mogelijk Accell overnemen. Gisteren ging Accell, het bedrijf achter de Batavus- en Spartafietsen, failliet. "We overwegen een bod om de gehele Accell Group over te nemen", aldus Quanta Capital.

De topman van Quanta, Mel Sutcliffe, is geen onbekende van de fietswereld en Accell. Hij was zelf wielrenner en reed voor het nationale team van Ierland tussen eind jaren 80 en 1996. Daarna richtte hij een fietswinkelketen op in Ierland, Eurocycles. Ook werd hij de distributeur van Raleigh-fietsen in Ierland. Dat bedrijf verkocht hij in 2016 aan Accell.

Zijn investeringsmaatschappij heeft nu zo'n 2 miljard euro aan bezittingen, vooral in vastgoed. Hoe serieus de interesse van Quanta is, is onduidelijk. Zo noemt Quanta geen bedrag waarvoor het Accell zou willen overnemen. De investeringsmaatschappij zegt in het vroege stadium te zitten van het beoordelen van de mogelijkheden.

De curatoren van Accell zeiden bij het faillissement al meteen een doorstart te gaan onderzoeken.

Als een Nederlandse fiets iets gewend is, dan is het wel tegenwind. Niet alleen letterlijk, ook figuurlijk. Gisteren ging Accell failliet, het moederbedrijf van iconische Nederlandse fietsmerken als Batavus en Sparta. Dat deze merken op de fles gingen, is niet voor het eerst.

Het in 1904 opgerichte Batavus moest in 1986 al eens de fabrieksdeuren sluiten. Sparta uit 1917 werd in 1999 op het randje van een faillissement gered. Opvallend is dat de problemen van toen veel lijken op die van nu.

Zo rekende Batavus zich indertijd rijk met een vermeende vraagexplosie naar fietsen. Het Friese bedrijf stak zich diep in de schulden om de productie uit te breiden. Maar: "Uit vrees voor diefstal koopt de consument liever een gebruikte fiets dan een nieuwe", treurden vakbondsleden in Trouw toen fabrieksmedewerkers bij het faillissement soms huilend naar huis werden gestuurd.

Sparta geloofde eind jaren tachtig heilig in de fiets met een motortje: de Spartamet. De motorblokjes die hiervoor nodig waren leidden tot een juridisch conflict over patentschending. Het bracht de fietsenmaker uit Apeldoorn in grote financiële problemen en het bedrijf werd gered door Accell, dat eerder al Batavus had gekocht.

Batavus-connectie

Accell kwam voort uit Atag, een verwarmingsbedrijf dat in 1992 opeens een fietsmerk had: Koga. Dat was in 1974 opgericht door Andries Gaastra, kleinzoon van de Batavus-oprichter met dezelfde naam.

In 1998 besloot Atag de fietsendivisie af te splitsen, in Accell. Het Britse fietsmerk Raleigh en het Franse Lapierre werden gekocht. Na tien jaar werkten ruim 3100 mensen in vijftien landen bij Accell.

De opkomst van de elektrische fiets sinds 2004 en de elektrische mountainbike sinds 2010 zorgden voor opwinding. Helemaal toen in 2020 e-bikes door de coronacrisis populairder dan ooit werden.

Accell had nieuwe merken als Haibike, Carqon en Babboe overgenomen en rekende op topverkopen. "Als je als fietsproducent niet meeging in de hausse rond e-bikes dan zwom je tegen de markt in", blikt een ingewijde op achtergrondbasis terug.

Onderdelen missen

In 2020 boekte Accell met 897.000 verkochte fietsen een winst van bijna 65 miljoen euro. Er ontstonden alleen problemen. Door de wereldwijde lockdowns kwamen onderdelen uit met name Azië niet aan. Kopers haakten af toen ze te lang op hun bestelde fiets moesten wachten.

In de verwachting dat alles snel weer normaal zou worden, stak Accell zich dieper in de schulden. De huisbanken leenden het concern 115 miljoen euro.

Dat leidde er in 2021 mede toe dat de schulden opliepen van zo'n 80 miljoen naar bijna 217 miljoen euro. Wel verkocht Accell in 2021 nog altijd 856.000 fietsen.

KKR

De Amerikaanse durfinvesteerder KKR rook zijn kans en nam Accell over. Door fabrieken samen te voegen gingen de productiekosten omlaag, dacht de nieuwe eigenaar.

Maar toen kwam rampjaar 2023. De bestellingen zakten in. KKR moest direct geld bijstorten, en ook schuldeisers zetten 600 miljoen euro om in aandelen van Accell.

Het centraliseren van de productie, oftewel het sluiten van fabrieken, moest sneller gebeuren. Maar toen knakten ook de frames van de elektrische bakfietsen van Babboe. Honderdduizenden fietsen moesten worden teruggeroepen en vergoed.

Schuld van 1,1 miljard euro

Ondertussen stonden er nog 340.000 fietsen met ontbrekende onderdelen bij Accell in de loods. In 2023 was er een verlies van bijna 390 miljoen euro. In 2024 waren de schulden opgelopen naar meer dan 1,1 miljard euro. Er werd meer dan een half miljard euro verlies geleden.

In 2025 sloot de fabriek van Batavus in Heerenveen. Daarmee kwam een einde aan de fietsproductie in Nederland. KKR gaf het begin dit jaar op. De verschillende schuldeisers kregen de aandelen van de Amerikaanse investeerder cadeau.

De schuldeisers gingen direct op zoek naar een overnamekandidaat. Diverse partijen meldden zich, bijvoorbeeld fietsconcern Tri Star Group uit Singapore. Aan de Duitse en Poolse mededingingsautoriteiten werd alvast goedkeuring voor een mogelijke fusie gevraagd.

Failliet

Maar de fusie mislukte en Accell vroeg uitstel van betaling aan. Nu het concern failliet is verklaard zien de curatoren dat een doorstart lastig wordt. "De groepsvennootschappen in verschillende Europese landen zijn op onderdelen operationeel en financieel van elkaar afhankelijk", somberen zij in een persbericht.

Wel last de rechter een "afkoelingsperiode" van twee maanden in. Daarin gaan de curatoren kijken of er opnieuw iemand toekomst ziet in merken als Batavus en Sparta.

De Nederlandse fietsproducent Accell, bekend van de merken Batavus, Sparta, Koga en de bakfietsen van Babboe, is failliet verklaard. Dat melden de curatoren.

Het faillissement volgt op de aanvraag van uitstel van betaling.

Doorstart?

De curatoren zeggen in een persbericht dat ze onderzoeken of onderdelen van Accell kunnen worden verkocht in het kader van een doorstart. Ook proberen ze het bedrijf de komende tijd draaiende te houden, "met als doel waarde te behouden".

"In dat kader zullen wij contact zoeken met de belangrijkste leveranciers van Accell. Ook zullen we onderzoeken of verkopen aan het dealernetwerk op korte termijn kunnen worden hervat", aldus de curatoren

Coronacrisis

Accell verkeerde al langere tijd in zwaar weer. Tijdens de coronacrisis konden veel onderdelen niet geleverd worden. Toen dat probleem voorbij was, was de vraag naar fietsen afgenomen en bleef het bedrijf met grote voorraden zitten.

Ook raakte Accell begin 2024 in opspraak vanwege fouten bij Babboe-bakfietsen. Deze mochten niet meer verkocht worden van toezichthouder NVWA omdat de frames breekbaar waren. Accell moest tienduizenden bakfietsen terugroepen.

Reorganisatie

Eerder dit jaar sloot de fabrikant een deal met schuldeisers na een reorganisatie. Het bedrijf zocht naar een nieuwe eigenaar, maar zonder succes.

Vorig jaar zomer sloot het de laatste fabriek in Nederland, in Heerenveen. De productie van de fietsen werd toen verplaatst naar Hongarije en Frankrijk.

Failliet

Bij Accell werken bijna 2000 mensen verspreid over vijftien landen, met het hoofdkantoor in Amsterdam. In Nederland zijn zo'n 350 medewerkers werkzaam voor het bedrijf. Het kantoor achter de belangrijkste fietsmerken staat nog altijd in Heerenveen.

Wat het faillissement betekent voor de werknemers is nog onduidelijk. Vakbond CNV hoopt dat er nog een doorstart mogelijk is. De CNV-onderhandelaren hebben morgen een overleg met Accell. "Het is echt doodzonde als al die merken straks verdwijnen."

Vandaag dertig jaar geleden reed 's ochtends een opvallende trein perron 2B van Amsterdam Centraal binnen: een gele diesellocomotief met twee lichtgroene oude Belgische rijtuigen. Met Lovers Rail kreeg NS voor het eerst concurrentie op het spoor.

Wie nu op de grotere treinstations rondkijkt ziet treinen in alle kleuren naast de geel/blauwe van NS. De concurrenten van NS willen de komende jaren meer plek op het spoor. Arriva rijdt sinds vorig jaar met nachttreinen en wil tussen de NS-treinen door van Zwolle naar Groningen rijden.

Ook wil Arriva vanuit Groningen een treinverbinding naar Parijs opzetten. Nieuwkomer GoVolta rijdt met treinen van Amsterdam naar Duitsland, en wil dat ook doen naar Parijs.

Niet eenvoudig

Toch kampen de nieuwe NS-uitdagers nog altijd met het grootste probleem dat Lovers Rail dertig jaar ook al had: dat het niet mogelijk is met één treinkaartje overal in te stappen.

"Wij kunnen treinen van Zwolle naar Groningen rijden, maar mogen geen reizigers op een Studenten OV-kaart meenemen. Dat is 40 procent van de reizigers. Als je die inkomsten misloopt dan krijg je het financiële plaatje niet rond", vertelt een woordvoerder van Arriva.

Daar kampt ook GoVolta mee, zegt directeur Hessel Winkelman: "Onze trein naar Duitsland zit vanaf de grens vol. In Nederland zijn nog stoelen vrij. We willen graag binnenlandse reizigers meenemen, maar een vergunning is niet zo eenvoudig."

Strandtrein

Lovers Rail dacht in 1996 nieuwe reizigers de trein in te kunnen lokken. Het bedrijf kwam voort uit rederij Lovers, bekend van de rondvaartboten in de Amsterdamse grachten.

Toen de overheid concurrentie op het spoor toestond, diende Lovers een verzoek in om vanaf Amsterdam via Haarlem naar IJmuiden met een 'strandtrein' te rijden. Amsterdammers met een Stadspas konden gratis mee.

Op Amsterdam CS ging dat niet zonder slag of stoot. NS verbood personeel reizigers van de concurrent te helpen, zelfs als die gehandicapt waren. "Gepensioneerde NS-machinisten die voor ons wilden rijden kregen een bericht dat ze dan hun pensioen zouden kwijtraken", blikt Lovers-directeur Peter Sul terug.

En zo ging het volgens Sul ook met het huren van locaties op de stations, die van NS zijn. "We moesten vanuit een soort bezemkast kaartjes verkopen. De eerste rit mochten we niet openen in het Restaurant 1e Klas. Dus gingen we naar Smits Koffiehuis. Met een glas champagne staken we in een stoet het stationsplein over."

Geen treinen

Nog altijd mopperen concurrenten over een moeizame relatie met NS, waarvan zij faciliteiten als informatieborden en personeelsruimtes moeten huren. Grootste probleem voor Lovers Rail was het vinden van een trein, die ook moest worden uitgerust met een door NS ontworpen spoorveiligheidssysteem.

Dertig jaar later hebben nieuwkomers als GoVolta soortgelijke problemen, zegt directeur Winkelmann: "Je kunt nog steeds niet ergens in Europa standaardtreinstellen huren. Een lening om ze te kopen kun je wel vergeten. Onze trein naar Parijs proberen we te kopen via een crowdfundingsactie. We hebben net 1 miljoen euro opgehaald."

Dreiging helpt

Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft, noemt de treinen van Lovers Rail vooral "van grote symbolische betekenis". "Het liet zien dat het mogelijk was om de concurrentie met NS aan te gaan", zegt hij.

Met de Kennemerstrand Expres van Lovers Rail werd NS, sinds 1940 monopolist op het spoor, flink wakker geschud. En daarmee ging NS toch ook een stapje harder lopen voor reizigers, concludeerde vervoersdeskundige Arnoud Mouwen in 2016 in een proefschrift. "Alleen al de dreiging van concurrentie zorgt dat NS beter en efficiënter opereert. Iets wat je in het hele openbaar vervoer ziet", vat hij de conclusie van zijn onderzoek samen.

Voormalig Lovers Rail-directeur Sul vindt zelf ook dat zijn bedrijf het spoor heeft opgeschud: "NS was in de jaren negentig nogal ingeslapen, een beetje arrogant geworden. Ze wilden bijvoorbeeld veel verbindingen met stoptreinen eruit doen. Ze dachten vooral vanuit het product, niet vanuit de reiziger."

Strandgeur

Sul wilde veel service aan boord, met verse koffie en prettige stoelen. "Een soort kleine Orient Express, zonder eerste en tweede klasse."

In een overmoedige bui had hij tegen NRC gezegd dat je in de Kennemerstrand Expres het strand al kon ruiken. "Dat namen ze een beetje serieus, waardoor ik die ochtend snel nog bij de Makro spuitbussen Air Breeze Zee heb gekocht. Ik had aan het treinpersoneel gevraagd daarmee voor vertrek in de trein te spuiten. Volgende dag stond in NRC: 'Je ruikt écht het strand in de trein'."

Hoewel Lovers Rail het in 1999 voor gezien hield, gingen de drie jaar ervaring op het spoor niet verloren. Het Franse CGEA had in 1997 een belang genomen in de NS-concurrent. De naam werd veranderd in Connex toen in 2001 busvervoerder werd BBA overgenomen. Het bedrijf ging in 2006 als Veolia opnieuw treinen rijden, in onder meer Limburg en Brabant.

NS: 'Veel veranderd in dertig jaar'

Over de concurrentie op het spoor zegt NS dat er "in dertig jaar veel is veranderd". De voormalige monopolist zegt tegenwoordig goed samen te werken met andere vervoerders en spoorbeheerder ProRail. "NS en marktwerking worden vaak als tegenpolen gepresenteerd. Het is het één, of het ander. Dat klopt niet. Marktwerking is er al en het werkt naast en aanvullend op de Hoofdrailnetconcessie", zegt het bedrijf. Wel vindt NS dat treinverbindingen "voor lange tijd, publiek gestuurd" moeten worden omdat de trein "zo veel maatschappelijke waarde vertegenwoordigt".

Dat hitte en droogte forse schade kunnen toebrengen aan de natuur, hebben we de afgelopen weken in heel Europa gezien. Maar naast de natuur lijdt ook de economie onder deze weersomstandigheden. Volgens de Nederlandse bank Triodos zelfs zo erg, dat de verwachte economische groei in de EU van dit jaar verloren gaat.

Dat schrijft de bank, die zich profileert als 'een van de duurzaamste banken ter wereld' in een nieuw rapport. Triodos verwacht dat het bruto binnenlands product (bbp) van de EU met 1,1 procent zal dalen als gevolg van de hitte. Dat komt overeen met het verwachte groeipercentage.

Triodos-hoofdeconoom Hans Stegeman benadrukt dat het lastig is de impact van hitte op de economie in cijfers uit te drukken. "Het gaat om de mogelijke economische schade. Maar naar onze mening zitten we met dit percentage aan de conservatieve kant."

Volgens de bank wordt Frankrijk economisch het hardst geraakt, gevolgd door Italië en Spanje. Maar Triodos verwacht dat ook in Nederland de verwachte economische groei grotendeels wordt tenietgedaan door de hitte. "De economie is hier niet op ingericht, waardoor de effecten al snel heel groot worden."

Landbouw

Eén van de sectoren die zwaar te lijden hebben onder de hitte, is de landbouw. Door het warme weer zijn de prognoses voor de landbouwopbrengsten in Europa al verlaagd.

Melkveehouder Gert Kroes kan daarover meepraten. In juni zag hij de productie op zijn boerderij met 20 procent dalen:

Het warme weer zorgt ook voor problemen in de energievoorziening. In Hongarije is vorige week een kerncentrale stilgezet omdat er te weinig water in de Donau staat om te koelen. Daarnaast werken zonnepanelen minder efficiënt als ze heet worden, door onder andere airco's neemt de vraag naar elektriciteit toe en daardoor stijgen de energieprijzen. Dat is nadelig voor de industrie, bedrijven en huishoudens.

Ook de transportsector wordt geraakt. In Nederland en Duitsland zijn sommige bedrijven niet meer bereikbaar voor scheepvaart door lage waterstanden. In Nederland en Duitsland mogen - bij wijze van uitzondering - daarom nu op zondag vrachtwagens de weg op. En doordat staal uitzet bij hitte, vermindert ook de capaciteit op het spoor.

Minder productief door hitte

Maar de grootste veroorzaker van economische achteruitgang door hitte is verlies aan arbeidsproductiviteit, zegt Stegeman. Dat geldt vooral in sectoren die sterk aan de hitte worden blootgesteld, zoals de bouw, de landbouw en andere fysiek veeleisende beroepen.

Maar ook bij typische kantoorberoepen kan de arbeidsproductiviteit afnemen, met name in gebouwen zonder airconditioning. In Nederland beleeft de airco een opmars, maar we lopen nog altijd mijlenver achter op landen als Italië en Spanje. " Als het koeler is, kunnen mensen beter werken. Maar airco's zijn geen langetermijnoplossing", zegt Stegeman. "Wat veel beter zou zijn, is klimaatbestendig bouwen."

Volgens de econoom is de economische schade van deze zomer "een voorproefje" van wat gaat komen. Naast aanpassingen zoals anders bouwen, of gewassen verbouwen die beter tegen hitte kunnen, moeten politici volgens Stegeman meer inzetten op voorkomen. "Want elke ton die wij minder uitstoten, zorgt voor minder opwarming in de toekomst."

'Onderzoek ingewikkeld'

Econoom Henri de Groot, verbonden aan de Vrije Universiteit, zegt ook dat onderzoek naar de economische impact van klimaatverandering ingewikkeld is en dat je moet oppassen voor overlap of dubbelingen in berekeningen. "De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder, waardoor we ook de economische gevolgen daadwerkelijk kunnen meten. In het verleden waren rapporten vaak gebaseerd op modellen en aannames."

Volgens De Groot is onderzoek naar economische krimp door klimaatverandering relevant, "maar mijn vraag zou vooral zijn: wie raakt de hitte het meest?" "Sommige studies wijzen erop dat klimaatverandering vooral financieel kwetsbare groepen in de samenleving raakt."

Wel vindt de econoom het goed dat dit soort onderzoek wordt gedaan. "Nog altijd bestaat het idee dat klimaatverandering in de toekomst ligt. Maar de hete zomer die we nu hebben, wordt structureel. Al sinds de jaren 90 wordt onderzoek gedaan naar de effecten van klimaatverandering, maar het omzetten van deze inzichten in beleid schiet maar niet op."

Misschien is het je als één van de vele Vinted-gebruikers wel eens opgevallen dat sommige advertenties net iets te mooi lijken. Vaak zijn die advertentiefoto's verbeterd met kunstmatige intelligentie, AI. Verkopers maken steeds vaker gebruik van AI op tweedehandsplatformen zoals Vinted, al dan niet met kwade bedoelingen.

Nu Vinted hard groeit, met een omzet van inmiddels meer dan een miljard euro, neemt ook het gebruik van kunstmatige intelligentie toe. Binnen een uur vond de NOS tientallen door AI-gegenereerde advertenties. Verkopers verbeteren daarmee hun foto's en teksten, waardoor soms niet meer goed te zien is wat de originele staat van de verkochte spullen is.

Uit onderzoek van NRC en Kassa bleek al dat met AI-gegenereerde foto's veel gebruikt worden door dropshippers, webshops die spullen van andere leveranciers, meestal van buiten de EU, doorverkoopt. Vaak gaat het om producten uit China.

Tips op sociale media

Ook andere verkopers maken gebruik van AI. Sociale media staan vol met tips hoe je met kunstmatige intelligentie advertentiefoto's verbetert. Ook zijn er websites die er geld voor vragen.

Lucas van de Graaf is een van de verkopers die AI gebruikt voor zijn advertenties. "Ik zie op Vinted veel lelijke foto's van gekreukte kleding staan. Dat wilde ik niet, dus probeerde ik AI om mijn kleding mooier te maken. Het kwam er toen bijna webshop-achtig uit."

Het gebruik van AI is niet altijd onschuldig. Zo creëren oplichters die iets kopen op Vinted foto's waarop beschadigingen te zien zijn of ze beweren dat een artikel namaak is. Ze melden deze 'beschadigingen' bij Vinted om zo het geld terug te krijgen.

Dat leidt tot verwarring bij verkopers, onder wie Manon Kremer. Zij herkent de verhalen over oplichting met AI en raakte zowel haar product als de opbrengst kwijt. "Ik denk dat Vinted hierin nog stappen heeft te nemen, want heel vaak staat een verkoper met lege handen."

Kremer is daarom waakzaam geworden: "Ik film of fotografeer het hele proces van inpakken van breekbare items. Deze foto's stuur ik meteen vooraf in het mailcontact zodat ik er altijd op terug kan vallen dat het uitermate zorgvuldig is verpakt en de items echt in de verpakking zaten."

Mag het?

Volgens Vinted is het gebruik van AI als hulpmiddel niet verboden, "Op voorwaarde dat de foto een nauwkeurige weergave van het item blijft en voldoet aan de algemene voorwaarden", schrijft het platform in een reactie.

In de voorwaarden van Vinted staat dat de foto van het artikel de kwaliteit en het uiterlijk inclusief defecten of fouten nauwkeurig moet aangeven. Ook zijn verkopers verplicht om echte foto's van hun items te verstrekken.

Juist die defecten worden vaak door AI weggehaald. Lucas van de Graaf had geen moeite met het plaatsen van zijn foto's. "Ik hoefde niet aan te geven of mijn foto's door AI waren gemaakt en dat heb ik er ook niet bij gezet. De kleur werd wel ietsjes anders, dat heb ik wel aangegeven", zegt hij.

Vinted schrijft: "Het gebruik van AI om te misleiden, of het nu in advertenties is of als vervalst bewijsmateriaal, is niet toegestaan."

Het bedrijf zegt actie te ondernemen tegen misleidende foto's en elke klacht individueel te onderzoeken, maar het wil niet zeggen hoeveel meldingen er zijn ontvangen over misbruik van AI-afbeeldingen. Ook is niet duidelijk hoeveel mensen het platform controleren op AI-misbruik.

Afzien van de koop

Volgens Martijn Witvliet, jurist bij het Europees Consumenten Centrum, is het moeilijk vast te stellen wat misleidend is of niet. "Het gebruik van AI hoeft niet misleidend te zijn, maar als iets beter overkomt dan het is, dan is dat misleidend", zegt hij.

"Als een product niet is wat het belooft, kun je als koper zeggen dat je wilt afzien van de koop. Als de verkoper dat vervolgens niet accepteert, moet Vinted het geschil oplossen of ga je naar de rechter", zegt Witvliet.

Nederlandse huishoudens gaven tijdens de extreme hitte minder geld uit. In juni riep het KNMI voor het eerst code rood uit wegens de hitte en dat had gevolgen voor de uitgaven in Nederland, blijkt uit onderzoek van ABN Amro.

Tijdens de warme zomerdagen voor code rood werd nog volop genoten op terrassen en bij andere activiteiten in de buitenlucht. Daardoor nam het aantal pinbetalingen net voor de heetste dagen juist toe.

"Nederlanders trekken er graag op uit met lekker weer", zegt onderzoeker Jeannine van Reeken-Van Wee. "Pas als het extreme temperaturen worden dan zie je dat mensen dat wel laten." In het rapport is duidelijk te zien dat tijdens code rood de uitgaven afnamen.

Op de dagen dat de 39 graden werd aangetikt, zag de bank dat er minder geld werd uitgegeven en dat er ook minder geld werd opgenomen.

Stad en platteland

Het maakt veel uit of je in de stad of op het platteland woont, valt op te maken uit het ABN-rapport. In de steden zoeken mensen verkoeling buitenshuis en gaan daarvoor naar horecagelegenheden of andere plekken buiten hun huis.

"Huizen in de stad warmen vaak sneller op en mensen hebben minder vaak een tuin om in te zitten. Ze gaan naar plekken om af te koelen en geven daar dan geld uit", zegt Van Reeken.

In regionale gebieden was de afname van uitgaven groter. Dat komt mede doordat er meer ouderen wonen. "Ouderen zijn vaak kwetsbaarder en blijven tijdens extreme hitte meer binnen", aldus Van Reeken. Dat kan ook deels verklaren waarom de uitgaven aan brandstof tijdens de hitte in landelijker gebied een stuk lager lagen.

Supermarkt populair

Er was één plek waar in het hele land wel geld werd uitgegeven: de supermarkt. Tijdens de hitte werden meer boodschappen gedaan bij de supermarkten, terwijl pinbetalingen bij andere winkels terugliepen.

"Het is daar vaak lekker koel en we doen met lekker weer extra inkopen om bijvoorbeeld te barbecueën", noemt van Reeken als mogelijke verklaring.

Al met al werden er tijdelijk minder uitgaven gedaan door Nederlanders. Het lijkt daarmee vooral op uitstel en niet zozeer afstel van aankopen, zegt ABN Amro.

De Duitse energiereus RWE doet zijn contracten voor de bouw van windmolenparken voor de Amerikaanse kust van de hand. In ruil daarvoor krijgt het bedrijf zo'n 1 miljard euro van de regering van president Trump. Dat maakt de energiegigant bekend.

RWE zou windmolenparken in zee gaan ontwikkelen voor de staten New York, Californië en Louisiana. RWE wil het ontvangen geldbedrag in gasprojecten steken.

Trump wil dat de VS meer fossiele brandstoffen gaat winnen. Tijdens zijn verkiezingscampagne benadrukte hij herhaaldelijk dat het land volop zou blijven boren, met de bekende slogan: "Drill, baby, drill".

Het Duitse bedrijf zegt dat het al meer dan een miljard euro had geïnvesteerd in de bouw van de windmolenparken. "Na een zorgvuldige afweging concluderen we dat we dit soort projecten voorlopig niet in de VS kunnen doorzetten", schrijft RWE.

Energieprojecten

"Deze beslissing is in het belang van onze aandeelhouders", stelt het energiebedrijf. "En biedt de mogelijkheid om onze middelen te steken in energieprojecten met meer zekerheid." Dat zijn volgens RWE dus gasprojecten.

Vanuit de Duitse milieuorganisatie DUH klinkt kritiek op RWE. "Het herinvesteren van de terugbetalingen van Amerikaanse windparken in fossiele brandstofinfrastructuur is in flagrante tegenspraak met RWE's doelstelling van netto nul uitstoot in 2040", zegt DUH-directeur Sascha Müller-Kraenner.

TotalEnergies

Het is niet de eerste keer dat de regering van Trump een deal maakt met een energiebedrijf. Dit jaar gebeurde dat ook met het Franse TotalEnergies. Het bedrijf kreeg toen het geld terug dat het had betaald voor vergunningen om windparken op zee te bouwen. Het bedrag moest van de overheid worden gestoken in olie- en gasprojecten.

Brillenketen Ace & Tate, ING en voetbalclub Ajax zijn getroffen door het datalek bij het logistieke bedrijf CEVA Logistics. Eerder maakten webwinkel Bol en warenhuis de Bijenkorf bekend dat ze zijn getroffen.

Er is nog veel onduidelijk over de omvang van het datalek. CEVA kan niet uitsluiten dat er persoonsgegevens zijn gelekt. De getroffen bedrijven melden dat in ieder geval geen betaalgegevens, gebruiksnamen of wachtwoorden zijn gelekt. Of er adresgegevens, e-mailadressen of telefoonnummers gelekt zijn, is nog niet duidelijk.

CEVA voert voor de bedrijven de logistieke operaties uit. Het bedrijf had daarom toegang tot gegevens die nodig zijn om bestellingen te leveren.

Phishing

Uit voorzorg adviseert Ajax om de komende tijd extra alert te zijn op phishingberichten. De Amsterdamse voetbalclub en de brillenketen zeggen dat ze een melding hebben gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Bol deed dat eerder ook al.

Ace & Tate waarschuwt klanten dat lopende bestellingen mogelijk vertraging oplopen. Online bestellingen kunnen wel nog steeds doorgaan.

Bij ING gaat het om klanten die via het zogenoemde puntenprogramma een fysiek product hebben gekocht. Er zijn volgens de bank geen betaalgegevens gelekt. Onduidelijk is nog of er wel adresgegevens, telefoonnummers, of mailadressen zijn gelekt.

CEVA Logistics laat weten dat het bedrijf later met een reactie komt op het datalek.

ASN Bank heeft zijn eerste half jaar als zelfstandig merk erop zitten. Met hypotheekverstrekker BLG Wonen is ook het laatste losse merk van de voormalige Volksbank verdwenen. Eerder werden al de namen SNS en Regiobank geschrapt.

Het opruimen van de wirwar aan namen en merken moet ertoe leiden dat ASN Bank, de voormalige bankentak van het in 2013 genationaliseerde SNS Reaal, financieel gezond wordt. Ook moet beter worden voldaan aan eisen van klanten én toezichthouders. Zo kreeg ASN de afgelopen jaren meerdere tikken op de vingers vanwege gebrekkige witwas- en klantencontroles.

De versimpeling kan bijdragen aan verbetering, schrijft ASN Bank in de publicatie van de cijfers over de eerste zes maanden van dit jaar. Vooral omdat bij klanten van de vierde bank van Nederland de overgang naar ASN goed lijkt te vallen.

"Klanten reageren buitengewoon positief", zegt topman Roland Boekhout in gesprek met de NOS. "De hele overgang naar één merk is goed verlopen. Onze reputatiescore is echt hoog. Ik denk dat dat op dit moment een van de belangrijkste oorzaken is van de groei van onze hypotheken."

Dienstverlening

Bij ASN kwam de nettowinst over de eerste zes maanden van dit jaar uit op 163 miljoen euro. Dat is 9 procent meer dan in dezelfde periode een jaar geleden. Net als ING en Rabobank profiteerde ook ASN van de grote vraag naar hypotheken.

Boekhout spreekt tegen dat klanten weinig op hadden met merken als SNS en Regiobank. "Alle merken van De Volksbank hadden verschillende speerpunten: duurzaamheid, financieel welzijn en toegankelijkheid van financiële dienstverlening. Dat is nu samengebracht in één merk, waarbij mensen naast de dienstverlening ook een beetje kijken naar wat erachter zit."

In het verleden positioneerde de bank zich als prijsvechter, met bijvoorbeeld rente op de betaalrekening en goedkopere rentes op leningen. "Daar moeten we het zeker niet meer van hebben", reageert Boekhout. "We kunnen ons dat zelfs niet meer permitteren. Natuurlijk moeten we qua prijs scherp aan de wind blijven zeilen om te kunnen groeien. Maar als je het alleen op prijs gaat doen, dan redden we het niet. Dus we moeten ons ook op goede dienstverlening richten."

Doodmoe

Hoewel de verbouwing van de staatsbank aan de gevel klaar is, lopen de werkzaamheden in de bank nog door. Zo moeten volgend jaar 1600 fulltime banen geschrapt zijn bij ASN, een kwart van het personeelsbestand. Met 60 procent is de bank nu op de helft van deze grote reorganisatie, de zoveelste sinds de nationalisatie in 2013.

Als de ontslagronde er eind dit jaar op zit, hoopt ASN de blik volledig op de toekomst te kunnen richten. "Dat moet ook gewoon omdat mensen doodmoe worden van zulke fundamentele veranderingen in de organisatie", erkent Boekhout. "Er is niemand die niet geconfronteerd wordt met de ombouw. Dus dat heeft echt een grote impact."

De Britse luchtvaartmaatschappij Easyjet wordt overgenomen door Apollo Global Management. Het Amerikaanse vermogensbeheerbedrijf legt een bedrag van 5,7 miljard pond neer. Dat is omgerekend ongeveer 6,7 miljard euro.

Easyjet is al een langere tijd onderdeel van een overnamestrijd. In mei meldde de Amerikaanse investeringsmaatschappij Castlelake zich voor een bod van 6,90 pond per aandeel, maar in juli mengde Apollo zich ook in de strijd. Dit bedrijf bood 7,15 pond per aandeel. Dat bod is nu geaccepteerd door de vliegmaatschappij en Castlelake heeft zich teruggetrokken.

Apollo had tot vrijdag om een definitief bod te doen. Easyjet is in aantal passagiers de vijfde vliegmaatschappij van Europa, na Ryanair, Lufthansa Group, IAG (met bijvoorbeeld British Airways en Iberia) en Air France-KLM. Het bedrijf werd in 1994 opgericht en beschikt nu over 356 vliegtuigen.

De grootste aandeelhouder van de budgetvliegmaatschappij is oprichter Stelios Haji-Ioannou en zijn familie. De familie heeft een belang van 15,3 procent en zegt de transactie te steunen.

De aankondiging van Albert Heijn om het koopzegel-spaarprogramma aan te passen maakt de tongen los. Waar online de boosheid overheerst, is het voor deskundigen juist een voorbeeld van de verandering van de manier waarop supermarkten klanten aan zich proberen te binden.

Het vullen van het koopzegelboekje is een van de langstlopende spaaracties van supermarkten. Nederland heeft een lange geschiedenis van spaaracties want winkels weten: Nederlanders doen daar graag aan mee.

Zo ziet ook Albert Heijn dat het koopzegelprogramma al 70 jaar geliefd is onder de klanten van de supermarktketen. In 2021 verschoof het spaarprogramma al naar de app, nu moet de klant twee keer zoveel boodschappen doen om een boekje vol te hebben. Een woordvoerder van Albert Heijn zegt dat het bedrijf daarom de reacties van klanten goed begrijpt.

Die waren de afgelopen dagen dan ook niet mals. Zo zien mensen het als een verkapte bezuiniging, of als een manier om klanten aan het betaalde abonnement AH Premium te krijgen.

Verschuiving

Dat tweede herkent Laurens Sloot, hoogleraar Ondernemerschap in de detailhandel aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Supermarkten kijken steeds meer wat ze slimmer kunnen aanpakken, klantenbinding is daar een onderdeel van", zegt hij.

Volgens Sloot verschuift die klantenbinding steeds meer naar het digitale, zoals een online klantenkaart en een eigen app. "Supermarkten willen de klant individueel volgen om zo meer te weten van de klant en gerichter aanbiedingen te kunnen doen."

Albert Heijn schrijft dat het die verschuiving herkent. "Digitalisering biedt mogelijkheden om sparen en voordeel relevanter te maken. Denk aan persoonlijke aanbiedingen, maar ook aan nieuwe digitale spaar- en voordeelacties." Het bedrijf zegt daarom dat de focus op andere soorten persoonlijke acties de reden is dat het koopzegelprogramma wordt aangepast.

"Vroeger spaarde je een boekje en had je een papieren folder. De nieuwe generatie doet het digitaal en wordt op die manier benaderd", zegt Sloot.

Wat ook meespeelt volgens Sloot, is dat de promotiedruk voor supermarkten hoger is geworden. Dat is het deel van de totale omzet dat via een aanbieding wordt verkocht. Als een supermarkt bijvoorbeeld een omzet heeft van een miljoen, en er wordt voor 200.000 euro aan producten met korting verkocht, is de promotiedruk 20 procent. Volgens Sloot loopt die druk inmiddels op tot bijna 30 procent.

"Voor supermarkten is die promotiedruk heel duur. Je ziet dat supermarkten hogere korting geven om met elkaar te concurreren. Supermarkten zijn daarom aan het kijken wat ze slimmer kunnen doen en vrijwel alle ketens proberen dat via de app."

Hoe klantenbinding tot stand komt, verschilt per supermarkt. Zo kun je bij de Albert Heijn naast de koopzegels spellen spelen in de app voor korting, kun je bij Odin lid worden van de coöperatie om mee te doen aan het ledenvoordeelsysteem en heeft Lidl sinds een paar maanden een spaarprogramma waarbij klanten punten kunnen sparen om die in te wisselen voor gratis producten of korting.

"Het helpt ons om een waardevolle en langdurige relatie met onze klanten op te bouwen", zegt een woordvoerder van Lidl.

Volgens consumentenpsycholoog Patrick Wessels hebben die acties met elkaar gemeen dat het een mogelijkheid is om een bepaalde band met de klant op te bouwen.

Hoe langer je op een app van een bepaalde supermarkt zit, hoe meer je volgens Wessels bezig bent met dat merk en dus hoe sterker de binding wordt. Hij ziet dat supermarkten goed snappen hoe ze die binding met de klant kunnen krijgen.

Die binding wordt versterkt doordat supermarkten hun klanten persoonlijk benaderen. "Die kortingen zijn voor jou, heb jij ze vrijgespeeld en dan krijg je het idee dat je controle hebt", zegt Wessels.

Toch heeft hij zijn twijfels of het draaien aan een rad of het uitpakken van een persoonlijke korting wel de manier is voor een supermarkt om klanten langdurig aan zich te binden. "Ik ben wel benieuwd hoelang we het volhouden om spelletjes te doen voor korting."

Ondernemers hebben flink meer vertrouwen gekregen in de toekomst. Eerder dit jaar duikelde het vertrouwen nog, maar de zorgen zijn inmiddels wat geluwd. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

"Dat heeft alles te maken met de oorlog in het Midden-Oosten", zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. "Die stijging die lijkt positief, maar het volgt in feite op een hele grote daling van het vertrouwen die toch wel inzette toen de Verenigde Staten en Israël samen Iran gingen bombarderen."

De effecten van de Iranoorlog bleken toch minder erg dan veel ondernemers dachten, vertelt Van Mulligen. Het vertrouwen van ondernemers is afgelopen maanden dan wel gestegen, het is nog steeds een stuk lager dan vóór de Iranoorlog.

Autoverkopers negatief

De stijging is te zien bij ondernemers in alle bedrijfstakken, behalve in de autohandel en -reparatie. Dat is opvallend, want het aantal verkochte auto's steeg dit jaar juist. Vooral (deels-)elektrische auto's waren in trek; wel daalde het aantal verkochte brandstofauto's.

"Een groot deel van die autohandel richt zich nog steeds natuurlijk op klassieke auto's met een verbrandingsmotor", zegt CBS-econoom Van Mulligen. "Het kan best wel zijn dat die dealers het beeld toch wat naar beneden trekken."

In de ICT is het vertrouwen ook gestegen en zelfs het hoogst van alle bedrijfstakken. Volgens Van Mulligen heeft dat mogelijk te maken met de opkomst van kunstmatige intelligentie. "Dat geeft deze bedrijfstak bij uitstek heel veel kansen."

Van de ondervraagde ondernemers zeggen vier op de vijf dat ze afgelopen jaar met meer economische onzekerheid te maken kregen. Volgens de meesten ligt dat vooral aan geopolitieke spanningen, zoals de oorlog in Iran en de importheffingen van de Amerikaanse president Trump. Ook personeelstekorten en regelgeving spelen een rol bij de onzekerheid.

Oplossingen

De meeste ondernemers gaan volgens het CBS niet bij de pakken neerzitten; ze gaan op zoek naar oplossingen. "Het loont toch wel om de zaken wat minder star in te richten. Dat ze misschien kortlopende contracten aangaan met het inkopen van allerlei zaken", zegt Van Mulligen. "Mocht het dan misgaan, dan zitten ze niet vast aan iets dat ze moeilijk kunnen naleven."

Ook zorgen veel ondernemers dat ze extra geld achter de hand hebben, wat soms wel betekent dat ze minder geld stoppen in hun bedrijf.

Vijf jaar eerder

Het is niet de eerste keer dat het ondernemersvertrouwen een vlucht neemt. "De laatste keer dat het ondernemersvertrouwen zo steeg, was vooral in de periode na corona", zegt Van Mulligen. Dat gebeurde ook nadat er eerst een snelle daling was.