2026 begint voor ruim 1,5 miljoen gepensioneerden met een flinke financiële meevaller. Dat blijkt uit een berekening die pensioenadviseur AON heeft gedaan op verzoek van de NOS. Per 1 januari zijn 24 pensioenfondsen overgestapt naar het nieuwe stelsel, waaronder grote fondsen zoals Zorg&Welzijn, Metaal&Techniek en de pensioenfondsen voor de bouw, horeca, schoonmaak en uitzendbranche.

Gemiddeld gaan de gepensioneerden er ruim 13 procent op vooruit, is berekend op basis van gegevens van de twaalf grootste fondsen die overstappen. Per fonds verschilt het nogal hoeveel een gepensioneerde er op vooruitgaat. Het kan variëren van zo'n 5 procent tot 20 procent of meer erbij.

Gepensioneerden moeten wel even wachten op dat geld. De financiële situatie van een fonds op 1 januari 2026 is bepalend voor de verhoging, maar de pensioenfondsen rekenen de komende drie maanden alles nog na. Als de definitieve verhoging bekend is, wordt met terugwerkende kracht extra uitgekeerd over de eerste paar maanden van dit jaar.

Bouw en horeca

De verhoging heeft te maken met het verdelen van de collectieve pot over individuele pensioenpotjes. In het nieuwe systeem krijgt elke pensioendeelnemer, werkenden en gepensioneerden, een overzicht van wat er in het persoonlijke potje zit. Bij de overgang gaat daar in wat je hebt opgebouwd tijdens de jaren als werknemer. Maar daarnaast verdelen fondsen ook een groot deel van het overige geld in kas, hun reserves. Het komt erop neer dat hoe groter de reserves zijn, hoe meer er te verdelen valt bij het overstappen.

De Nederlandse fondsen die nu zijn overgestapt staan er uitstekend voor en dus krijgen ook gepensioneerden er geld bij. Vooral gepensioneerde bouw- en horecamedewerkers gaan er hard op vooruit.

"Wij schatten in dat de gepensioneerden bij BPF Bouw en BPF Horeca er misschien wel 20 procent bij krijgen", zegt Corine Reedijk van AON. "Er zal geld opzijgezet worden voor een aantal verplichte buffers, de solidariteitsreserve en compensatie, maar het geld dat dan overblijft wordt via een verdeelsleutel verdeeld."

Eerder maakte pensioenfonds Zorg&Welzijn (PFZW) bekend dat ruim 600.000 oud-zorgmedewerkers kunnen rekenen op een flinke plus. Er zou zomaar 7 tot 10 procent bij kunnen komen, maar dat is gebaseerd op cijfers van een half jaar terug. Reedijk: "PFZW staat er nu nog beter voor. Dit komt doordat de dekkingsgraad in de tweede helft van het jaar is gestegen naar ongeveer 124 procent."

Een dekkingsgraad boven de honderd procent betekent dat een fonds aan alle pensioenverplichtingen kan voldoen en dat er dan nog geld overblijft. AON keek naar de meest recente openbare cijfers van de fondsen, van eind november. Het ziet ernaar uit dat de fondsen in december hun financiële positie nog wat versterkt hebben, waardoor er nog wat meer te verdelen valt.

Meer risico

De meevaller door het herverdelen van de pensioenmiljarden is eenmalig. In 2027 zal die verhoging niet zo sterk zijn als in 2026 bij deze fondsen. Of gepensioneerden de volgende jaren überhaupt op een verhoging kunnen rekenen hangt sterk af van hoe goed de fondsen beleggen.

In het oude systeem kwam het de afgelopen vijftien jaar regelmatig voor dat pensioenfondsen er wel goed voor stonden, maar veel geld in kas moesten houden omdat de regels van het systeem dat voorschreven. Daardoor stegen de uitkeringen meerdere jaren niet of amper.

Pensioenfondsen over per 1 januari 2026

24 pensioenfondsen maken de overstap. Het gaat om de fondsen Personeelsdiensten, Horecabedrijf, Metaal&Techniek, Bouwnijverheid, Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf, Levensmiddelenbedrijf, Cosun, Flexsecurity, Bakkersbedrijf BPF, Oak, Rail & Openbaar Vervoer, Woningcorporaties, Recreatie, Zuivel, Shell Nederland, Dierenartsen, Schilders-, Afwerkings- en Glaszetbedrijf, Koopvaardij, Heineken, Zorg &Welzijn, KLM Grondpersoneel, KLM Cabinepersoneel, Particuliere Beveiliging en Zoetwarenindustrie.

In 2025 gingen Holland Casino, Werk en (re)Integratie, Fysiotherapeuten Openbare Bibliotheken, Personeelspensioenfonds APG en de Loodsen al over. ABP, het grootste pensioenfonds, wil per 2027 overstappen.

In het nieuwe stelsel mogen pensioenfondsen hierin meer risico nemen. Het idee is dat het ingelegde pensioengeld dan ook meer gaat opleveren en dat deelnemers dat gaan terugzien in hun potje. Maar bij tegenvallers op de beurs gaan gepensioneerden dat ook sneller merken.

Gepensioneerden moeten overigens wel even alert zijn, zegt het NIBUD, dat Nederlanders adviseert over hun financiële huishouden. Een hoger inkomen kan invloed hebben op, bijvoorbeeld, huurtoeslag en zorgtoeslag, hoewel het NIBUD er niet vanuit gaat dat door deze wijziging opeens veel Nederlanders recht op toeslag zullen verliezen.

Christine Lagarde, de president van de Europese Centrale Bank (ECB), verdient veel meer dan dat de bank openbaar maakt. Dat schrijft de Britse zakenkrant Financial Times na eigen onderzoek.

In 2024 kreeg Lagarde volgens cijfers van de ECB een salaris van 466.000 euro. Maar daarbovenop komen volgens de FT nog extra vergoedingen, waardoor ze een totaalbedrag van 726.000 euro ontvangt.

Zo krijgt de president volgens berekening van de krant 135.000 euro voor onder andere huisvesting en nog eens 125.000 euro voor haar rol als bestuurslid bij de Bank voor Internationale Betalingen. Dat is een internationale organisatie waarin centrale banken samenwerken, een soort overkoepelende bank voor de nationale centrale banken. Die functie heeft Christine Lagarde omdat ze de baas is van de ECB.

Voor een salarisvergelijking keek de Financial Times naar Jerome Powell, het hoofd van de Amerikaanse centrale bank. Zijn loon is wettelijk vastgesteld op 203.000 dollar, omgerekend zo'n 173.000 euro. Lagarde verdient dus ongeveer vier keer zoveel. Powell zit ook in het bestuur van de Bank voor Internationale Betalingen, net als Lagarde. Hij krijgt alleen de extra vergoeding niet, omdat dat van de Amerikaanse wet niet mag.

De Britse krant legde haar onderzoek en berekeningen voor aan de ECB. De centrale bank wilde daar geen inhoudelijke reactie op geven, maar stelde wel dat haar openheid over de beloningen aan de top "in lijn is met veel andere internationale publieke instellingen".

Volgens de ECB is het salaris van de president al sinds de oprichting in 1998 zo vastgesteld. De enige verandering volgens de bank is de jaarlijkse salarisverhoging die van toepassing is op al het ECB-personeel.

De overheid moet meer toeslagen automatisch uitkeren, en te veel uitbetaalde toeslagen niet meer terugvragen. Daarop wijzen onderzoekers en betrokkenen, ook met het oog op de kabinetsformatie.

De overheid pompt grote bedragen rond om ervoor te zorgen dat mensen hun huur, zorg en kosten voor de kinderen kunnen betalen. Tegelijk lopen steeds meer burgers grote schulden op door diezelfde toeslagen.

Mensen moeten tal van gegevens verstrekken als ze huur-, zorg- of kinderopvangtoeslag aanvragen. Dat de complexiteit van het systeem grote negatieve consequenties kan hebben, wordt keer op keer duidelijk.

Proactief

De Nationale ombudsman vindt dat overheidsinstanties meer informatie over burgers met elkaar moeten kunnen uitwisselen. Dan zouden meer mensen de steun krijgen waar ze recht op hebben.

"Dat de overheid mensen overvraagt, weten we uit wetenschappelijk onderzoek", zegt Fatma Capkurt, docent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden en lid van de Staatscommissie rechtsstaat. "Dan is het vreemd om te zeggen dat mensen het toch gewoon zelf moeten uitzoeken. Als burgers recht hebben op een toeslag, moet de overheid er alles aan doen om ervoor te zorgen dat mensen die krijgen."

Dat besef is er inmiddels ook bij de overheid. Daar is "proactieve dienstverlening" een begrip geworden. Maar hoe doe je dat? Want overheidsinstanties mogen niet zomaar gegevens over burgers uitwisselen, iets wat nodig is om een toeslag automatisch toe te kennen en uit te keren.

Dubbele kinderbijslag

Bij één toeslag is het wel gelukt: de dubbele kinderbijslag. Die is er voor gezinnen met kinderen die extra zorg nodig hebben. Sinds 2024 wordt die toeslag automatisch toegekend en uitgekeerd. Dat werd mogelijk door een uitzonderlijke wetswijziging. Maar alleen een beperkte groep gezinnen valt onder de nieuwe wet.

"Wij krijgen dit nog steeds niet automatisch, helaas", zegt Peter Vermeulen. Zijn gezin krijgt de dubbele kinderbijslag voor zijn zoon met autisme. Om de toeslag te krijgen, moet hij telkens zeven of acht A4'tjes invullen, de zorgindicatie opnieuw opvragen en bewijs van de diagnostiek meesturen. "Als ouder met een zorgbehoevend kind ben je extra belast. Het was wel fijn geweest als ook wij de toeslagen automatisch zouden krijgen."

Vaart maken

De overheid werkt aan wetten om proactiever te kunnen worden. Zo ligt er een voorstel dat regelt dat het UWV, de Sociale Verzekeringsbank en gemeenten burgers kunnen wijzen op uitkeringen en schuldhulpverlening waar ze recht op hebben. Dat kan nu niet, omdat de instanties de benodigde informatie niet met elkaar mogen uitwisselen.

De nieuwe wet zou niet gelden voor de toeslagen. Ontzettend inefficiënt, vinden experts. Ze pleiten voor een wetswijziging die proactieve dienstverlening de standaard maakt bij de overheid. Dat zou kunnen betekenen dat overheidsinstanties informatie over inkomens en gezinssamenstelling van burgers mogen uitwisselen, onder voorwaarde dat het in het belang van de burger is.

De Landelijke Cliëntenraad komt wel met een kanttekening: het moet mogelijk zijn voor burgers om 'nee' te zeggen tegen een toeslag. "Veel mensen hebben nare ervaringen met de overheid", legt voorzitter Fatma Koser Kaya uit. "En soms betekent een extra bedrag krijgen dat je op bijvoorbeeld huurtoeslag weer moet inleveren."

De echte oplossing

Het automatisch uitkeren van toeslagen zou burgers veel leed en onzekerheid kunnen besparen, zeggen belangenorganisaties en deskundigen. Ze zien dat vooral als een stap naar de echte oplossing: een verzorgingsstaat zonder toeslagen.

Het idee is dat de toeslagen verdwijnen en mensen slechts een klein bedrag betalen voor bijvoorbeeld huur en kinderopvang. De verhuurder en crèche mogen dan subsidie aanvragen bij de overheid.

"De huidige toeslagen zijn gebouwd op de politieke wens van haarfijne herverdeling en dat maakt het systeem zo ingewikkeld", zegt Jasper van Dijk van het Instituut voor Publieke Economie (IPE). "Dat zorgt niet alleen voor fouten en terugvorderingen, het maakt het systeem ook duur voor de overheid."

Wegstrepen

Van Dijk pleit voor een systeem met inkomensonafhankelijke regelingen. Bijvoorbeeld een maandelijks bedrag per huishouden, afhankelijk van het aantal gezinsleden. Dat zou gepaard kunnen gaan met een hoger minimumloon en meer belastingschijven.

Dat maakt het belastingstelsel ook begrijpelijker voor mensen, zegt Van Dijk. "Want zoals het nu is, kan je toeslag omlaag gaan als je inkomen stijgt, maar als burger is dat niet te begrijpen."

Ook het ministerie van Financiën kwam in 2024 met scenario's hoe een einde te maken aan het toeslagensysteem. In het licht van de formatie durft Van Dijk hoopvol te zijn. D66 en CDA zijn twee van de partijen die de toeslagen willen afschaffen.

Dat zulke voornemens in de praktijk weerbarstig zijn, blijkt wel uit de plannen van achtereenvolgende kabinetten om de kinderopvangtoeslag af te schaffen. Idee is dat de opvang bijna gratis wordt voor alle werkende ouders en opvangbedrijven een subsidie krijgen van de overheid. Het huidige kabinet heeft dat plan eerder dit jaar vooruitgeschoven naar 2029.

Beleggersvereniging VEB heeft een officieel verzoek ingediend bij de Ondernemingskamer over de problemen met apneu-apparaten bij Philips. De VEB meent dat de top van Philips al tien jaar wist dat de machines die mensen met slaapproblemen 's nachts helpen niet goed konden functioneren. De beleggersclub wil dat de rechter alle details boven water haalt.

Philips riep in 2021 miljoenen slaapapneu-apparaten terug omdat er schuimdeeltjes loskwamen, vooral in de Verenigde Staten. De VEB claimt bewijs te hebben dat Philips al in 2011 signalen kreeg over "systematische kwaliteitsproblemen" bij dochterbedrijven van Philips in de VS. Uiteindelijk betaalde Philips flinke boetes en schikkingen in de VS.

Maar volgens de VEB liet de Philips-top keer op keer na deze signalen op te pakken. Met dit vermeende wanbeleid zou Philips volgens de VEB niet alleen patiënten, maar ook aandeelhouders hebben misleid. De beleggersclub spreekt van "een van de grootste bedrijfsschandalen van de afgelopen decennia".

Philips laat in een reactie weten dat de Ondernemingskamer eerst nog moet beoordelen of het verzoek van de VEB gegrond is: "Het verzoek kan dus ook worden afgewezen. Wij zijn het niet eens met de standpunten die de VEB inneemt en Philips zal zich krachtig verdedigen."

Wie verantwoordelijk?

Afgelopen najaar kondigde de VEB al aan dat ze een gerechtelijk onderzoek naar de zaak wilden. Vandaag diende de beleggersclub hiervoor een officieel verzoek in bij de Ondernemingskamer in Amsterdam, naar eigen zeggen ondersteund door duizenden beleggers. De VEB wil opening van zaken omdat niet genoeg duidelijk zou zijn hoe de organisatie van Philips precies functioneert. Ook wil de VEB weten wie binnen Philips verantwoordelijk is geweest.

Volgens de VEB heeft het vermeende stilhouden van de problemen met de apneu-apparaten geleid tot misleidende jaarverslagen, persberichten en andere publieke uitingen. "Aan die zeer onwenselijke situatie moet een einde komen. Een onafhankelijk onderzoek, in opdracht van de Ondernemingskamer, is daarin een belangrijke stap", schrijft de VEB in een persbericht.

Topman buitenspel

Opvallend in de stukken die de VEB indiende bij de Ondernemingskamer is dat wordt gevraagd om onmiddellijk actie te ondernemen tegen Philips-topman Roy Jakobs en juridisch directeur Marnix van Ginneken. Jakobs volgde in 2022 Frans van Houten op bij Philips. Van Houten gaf bijna twaalf jaar leiding aan Philips, maar moest door de apneu-problematiek voortijdig vertrekken.

Toch heeft de VEB ook twijfels over zijn opvolger Jakobs. In de stukken aan de Ondernemingskamer vraagt de VEB aan de rechter om hem en medebestuurder Van Ginneken uit te sluiten van overleg over zaken met de apneumachines, zolang als het onderzoek loopt. Ook vraagt de VEB om het instellen van een extra commissaris en een onafhankelijke bestuurder met beslissende stem die specifiek toezicht houden op overleg binnen Philips over de apneuproblemen.

Gebruikers van Instagram en Facebook kunnen de chronologische tijdlijn weer kiezen als voorkeursoptie. Moederbedrijf Meta heeft op de valreep van het jaar zijn apps aangepast na een rechterlijke uitspraak. Dat betekent dat de recentste berichten weer altijd bovenaan verschijnen, als gebruikers dat willen.

Meta kan op basis van een algoritme bepalen welke berichten iemand te zien krijgt. De mogelijkheid voor een chronologische tijdlijn was er al, maar die voorkeur vergaten de apps steeds als een gebruiker de app afsloot.

Dat is in strijd met Europese regels, vond burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. Gebruikers moeten te allen tijde een voorkeursoptie kunnen opgeven, staat in de Digital Services Act uit 2022.

Hoe stel je je voorkeursoptie in?

Gebruikers kunnen de chronologische volgorde terughalen door de 'volgend'-pagina aan te vinken. Die staat bovenaan de apps van Instagram en Facebook onder de optie 'voor jou'. Die mogelijkheid was er al een tijdje, maar steeds als gebruikers de app opnieuw opstartten, kwamen ze terug bij de 'voor jou'-pagina. Dat is nu veranderd. Als je de optie 'volgend' aanklikt, blijft die nu gewoon staan.

Bits of Freedom spande in augustus een rechtszaak aan tegen Meta vanwege die tijdlijn. De rechter stelde de burgerrechtenorganisatie in het gelijk. Uiteindelijk kreeg Meta tot eind van het jaar om de aanpassingen door te voeren. Dat is nu dus net voor de deadline gebeurd.

De organisatie is blij met de veranderingen. "De macht wordt nu teruggelegd bij de gebruiker, in plaats van dat Meta dat voor je bepaalt", zegt een woordvoerder. "Het gaat ons echt om de keuzemogelijkheid."

Stapsgewijs aangepast

De aanpassingen worden geleidelijk doorgevoerd, ziet Bits of Freedom. De eerste signalen dat Meta met de tijdlijn aan de slag was, kreeg de organisatie vorige week. Vandaag zijn er ook nog veranderingen doorgevoerd.

Meta legt zich niet neer bij de uitspraak van de rechtbank. Op 26 januari volgt een hoger beroep. Het bedrijf vindt het "een zaak voor de Europese Commissie, en niet iets voor individuele rechtbanken in EU-lidstaten", zei het bedrijf eerder.

Werknemers met een cao hebben er het afgelopen jaar gemiddeld 5 procent loon bij gekregen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Daarmee zijn de cao-lonen voor het derde opeenvolgende jaar harder gestegen dan de inflatie.

De prijzen stegen het afgelopen jaar met 3 procent, zo berekende De Nederlandsche Bank (DNB) twee weken geleden. In die berekeningen kwam DNB ook al uit op een loonstijging van 5 procent in 2025.

De lonen stegen vorig jaar wel minder hard dan de twee voorgaande jaren. Toch spreekt het CBS wel van een van de hoogste stijgingen in de afgelopen veertig jaar.

In 2024 kwam de loonstijging voor werknemers met een cao uit op 6,5 procent. Vorig jaar kwam de inflatie uit op 3,3 procent. In 2023, toen de inflatie 3,8 procent was, gingen de lonen nog met 6,1 procent omhoog.

Stijgers

Werknemers in de farmaceutische industrie gingen er vorig jaar met 8,7 procent het meest op vooruit. Daarna volgen de chemische sector (7,5 procent) en informatie en communicatie (7,4 procent).

Ook mensen in de schoonmaakbranche gingen er met 6,3 procent aardig op vooruit. In de gezondheidszorg (4,4 procent), het onderwijs (4,5 procent), de bouw (5,7 procent) en de horeca (4,7 procent) stegen de lonen eveneens harder dan de inflatie.

Het minst stegen de lonen in de kleding- en textielindustrie. Deze sector was de enige waarin de loonstijging (2,8 procent) onder de inflatie lag, waarmee werknemers er dus feitelijk op achteruitgingen.

Groei dankzij consumenten

DNB berekende twee weken geleden dat de economie dit jaar 1,7 procent zal groeien. Dat is flink meer dan de 1 procent waarvan DNB uitging in het voorjaar, toen er veel onzekerheid was over de handelsoorlog met de Verenigde Staten.

De economie groeide harder, onder meer doordat consumenten hun geld bleven uitgeven. Dat kwam door de stijgende lonen.

Records op de AEX, bijna door de historische grens van duizend punten en een rendement dat richting de 8 procent kruipt: wie niet beter weet, zou denken dat beleggers aan de Amsterdamse beurs er een zorgeloos jaar op hebben zitten.

Wie de grafiek van de AEX in 2025 bekijkt, ziet dat het op zijn zachtst gezegd een bewogen jaar was. Na de beurseuforie over de terugkeer van Donald Trump als Amerikaans president, stortten de koersen in april in, toen Trump een wereldwijde handelsoorlog ontketende.

Daarna veerden de beurzen net zo snel op als ze onderuitgingen. De koersen bleven hoog, ondanks de aanhoudende oorlog in Oekraïne, onrust in het Midden-Oosten, de val van het kabinet-Schoof en zorgen over een knappende AI-bubbel.

"Het is een jaar waarin we hebben geleerd dat je je niet gek moet laten maken van bewegingen op de korte termijn", zegt beursanalist Corné van Zeijl van Cardano over het beursjaar 2025. "Wie in april zijn aandelen in paniek verkocht, zal nu met een vervelend gevoel terugkijken. Wat dat betreft was het een leerzaam jaar."

Hoe leerzaam ondervonden de leden van beleggingsclub Duitenberg aan de Universiteit Twente. Daar was begin april best veel stress, vertelt Sebastiaan Visscher, die toen voorzitter van de club was. "Iedereen was eigenlijk wel geschrokken natuurlijk, ook omdat het zo snel ging", blikt hij terug. "Vooral Amerikaanse aandelen smolten heel hard weg."

Buy the dip

Visscher had zelf belegd in aandelen van autofabrikant Volkswagen via een zogenoemde hefboomconstructie. Daarmee koop je aandelen met geleend geld. Dat is erg risicovol, omdat je moet verkopen als de koers te veel wegzakt. "Achteraf is het zonde, maar toen moest ik door het grote risico mijn posities in Volkswagen wel sluiten."

Oudere clubleden die de crisis op de beurs bij de uitbraak van het coronavirus in 2020 hadden meegemaakt, herinnerden zich een wijze les uit die periode. "Buy the dip", zegt huidig voorzitter Milan den Ouden van aandelen op het moment dat ze goedkoop zijn. "En beleggen doe je voor de lange termijn. Dat zie je nu aan het einde van het jaar. De waarderingen van dezelfde aandelen zijn nu best wel hoog."

Schade viel mee

Ook bij banken hadden de beleggingsteams geleerd van de ervaring van de coronadip, want ook toen trokken de beurzen na een flinke dip relatief snel weer bij. "In maart en april kregen we best wat nerveuze klanten aan de lijn", vertelt Taoufik Boussebaa, hoofd beleggingsstrategie bij Rabobank. "We hebben ook veel gecommuniceerd met klanten, via mails, in de app en met webinars. Over het algemeen zijn klanten rustig gebleven. We hebben weinig paniekverkopen gezien."

Beleggers hebben de afgelopen jaren nogal wat onzekere momenten meegemaakt", stipt Boussebaa aan. "Denk ook aan de oorlog in Oekraïne. De heffingen van Trump waren wel verwacht, maar de omvang, dat was wel even schrikken. Toch zien we nu per saldo een plus van ongeveer 8 procent voor aandelen."

Al na een maand waren de aandelen terug op hun oude waarden, omdat Trump na een hectische beursweek zijn harde toon matigde. "De gevreesde handelsoorlog kwam er niet", zegt Van Zeijl. "Andere handelsblokken gingen met de pootjes omhoog liggen, behalve China. Daardoor viel de schade van de hogere tarieven die uiteindelijk werden afgesproken mee."

Winsten zakten niet in

Wat volgens de twee beursanalisten meehielp, waren de winsten van beursgenoteerde bedrijven, want die zakten dit jaar helemaal niet in. "De meest sombere scenario's konden daarom van tafel", zegt Boussebaa. "Vanuit het perspectief van een aandelenbelegger is de winstontwikkeling het belangrijkst. En dat hield zich dit jaar heel goed staande."

Beleggers zien het daarom voor 2026 best positief in. Zo is de Beleggersbarometer van ING, waarin de bank de stemming peilt onder beleggende klanten, "bescheiden optimistisch" over komend beursjaar.

Dat merkt ook Van Zeijl onder professionele beleggers, waar hij jaarlijks de stemming peilt. "Zij rekenen op een rustig, maar mooi jaar met een gemiddelde stijging van 5 procent."

Ondanks het cijfermatig goede beursjaar is er volgens Boussebaa in 2025 wel degelijk iets veranderd. "Het aanzien van de Verenigde Staten heeft echt wel een structurele deuk opgelopen door het handelsbeleid van president Trump. De dollar heeft echt betekenisvolle waarde verloren ten opzichte van de euro."

De Ondernemingskamer heeft bepaald dat de toezichthouders van de FNV hun hervormingen kunnen doorvoeren. Dat betekent dat onder meer het FNV-ledenparlement kan worden vervangen door een bondsraad. Het parlement had daartegen gestemd.

De rechter die optreedt bij geschillen schrijft in haar uitspraak dat de huidige situatie "in het bestuur van FNV niet kan blijven voortbestaan". Om te zorgen dat de FNV zijn vakbondstaken weer kan uitvoeren, is het nodig dat er zo snel mogelijk een nieuw bestuur wordt benoemd.

Hiervoor is een aanpassing van de statuten van de FNV nodig, aldus de rechter. Toezichthouders Lodewijk Asscher en Ton Heerts krijgen daarmee uitgebreidere bevoegdheden. Ze kunnen zonder toestemming van het ledenparlement en met onmiddellijke ingang eenmalig een zogenoemde statutenwijziging doorvoeren. In de statuten zijn regels opgenomen over hoe de vakbond is georganiseerd.

"De uitspraak van de Ondernemingskamer is glashelder", laat Asscher in een reactie weten. "We roepen iedereen op zich nu op de toekomst te richten en mee te bouwen." Hij zal meteen stappen nemen voor het samenstellen van een nieuw bestuur.

'Onbegrijpelijke ingreep'

Het ledenparlement vindt de uitspraak onbegrijpelijk en laat het er waarschijnlijk niet bij zitten, laat de voorzitter aan de NOS weten. "Ik vind het onjuist dat de rechtbank zo ingrijpt", zegt parlementsvoorzitter Ger Moeken. "Op deze manier ingrijpen in de statuten is niet democratisch."

Het ledenparlement bespreekt in het nieuwe jaar of de uitspraak wordt aangevochten. Moeken sluit een gang naar het Europese Hof niet uit. "Het gaat om het recht op vrijheid van organiseren van een vakbond."

De rechter schrijft in haar uitspraak rekening te hebben gehouden met de grondbeginselen waarnaar Moeken verwijst, maar zij vindt de benoeming van een nieuw bestuur zwaarder wegen. Bovendien is de wijziging maar tijdelijk, want het parlement wordt immers vervangen door een raad.

Al een jaar een conflict

Al vrijwel het hele jaar gaat het binnen de vakbond vooral over interne conflicten in de top. Verschillende recente rapporten concludeerden dat de FNV niet goed functioneert. Het is onduidelijk wie waarover gaat en dat levert een constante machtsstrijd op tussen het algemeen bestuur, de raad van toezicht, het ledenparlement en de uitvoeringsorganisatie.

In juni wees de Ondernemingskamer oud-politicus Asscher en oud-voorzitter Heerts aan als tijdelijke toezichthouders van de FNV. Zij moesten van de rechter orde op zaken stellen binnen de grootste vakbond van het land. Het personeel van de vakbond stapte naar de rechter om hervormingen te eisen.

Voorstel bondsraad

De twee toezichthouders keerden na een half jaar al weer terug bij de Ondernemingskamer. Asscher en Heerts hadden een voorstel gemaakt om de vakbond te hervormen door het machtige ledenparlement te vervangen door een bondsraad.

Leden behouden inspraak via een nieuw op te richten bondsraad, al krijgt die minder bevoegdheden dan het huidige ledenparlement. In de bondsraad zouden rechtstreekse vertegenwoordigers van de verschillende sectoren, zoals transport, havens, onderwijs, zorg en overheid, zitting moeten nemen.

Het ledenparlement stemde tegen dat hervormingsplan. Daarmee was de chaos binnen de FNV compleet. Asscher en Heerts vroegen de Ondernemingskamer daarom om uitbreiding van hun bevoegdheden. Anders zou de bond volgens hen niet uit de interne crisis kunnen worden gehaald. De rechter heeft hen daarin dus gelijk gegeven.

De Verenigde Staten zouden worden "beroofd", "geplunderd" en zelfs "verkracht". Met deze grote woorden kondigde de Amerikaanse president Trump op 2 april nieuwe importheffingen aan. Ze waren een dreun voor de gevestigde wereldhandelsorde en veroorzaakten een maandenlange periode van grote onzekerheid. Hoe staan we er nu, negen maanden later, voor?

Op producten uit China werd in eerste instantie de grootste importheffing opgelegd, van 34 procent. Ook op Europese producten zou voortaan 20 procent belasting worden geheven, maar uiteindelijk werd dat in de zomer 15 procent.

Paniek op de beurzen

De aankondiging leidde tot veel onrust en wereldwijd doken de aandelenkoersen op de beurzen omlaag. De maanden die volgden bleven zeer onrustig. Om de haverklap dreigde Trump met nieuwe en hogere heffingen. Zo kwamen er niet alleen landgebonden heffingen, maar voerde hij bijvoorbeeld ook een belasting van 50 procent in op staal en aluminiumproducten van buiten de VS.

Hoewel Amerikaanse importeurs deze belasting moeten betalen, voelen ook Nederlandse bedrijven de pijn. Hun producten werden in een klap een stuk duurder voor hun Amerikaanse klanten.

"In eerste instantie was het even schrikken", zegt Barry Leuverman, van duurzaam koelsysteembedrijf Oxycom. "Want wat betekent dit voor ons?" Hij hing destijds tot diep in de nacht nog met klanten aan de lijn, vertelde hij in april aan de NOS.

Duurder en nog eens duurder

Bedrijven probeerden nog zo snel mogelijk producten naar de VS te verschepen, voordat er hogere heffingen zouden gaan gelden. "Uiteindelijk kregen onze producten een heffing van 15 procent, maar daarnaast moesten we vanaf deze zomer ook nog extra gaan betalen voor het staal en aluminium in onze producten", zegt Leuverman nu. Hij schat in dat de koelsystemen van Oxycom, ook door de gedaalde dollarkoers, zo'n 30 procent duurder zijn geworden in de Verenigde Staten.

Ook bestekfabrikant Amefa uit Apeldoorn werd deze zomer plots geconfronteerd met de Amerikaanse heffingen. In augustus besloot Trump de lijst met producten die vallen onder staal en aluminium flink uit te breiden. "We zagen het echt niet aankomen. We hadden anders nog voorraden in de VS kunnen opbouwen, maar het was een totale verrassing", zegt Eduard Bakker van Amefa.

Voor Bakker is het inmiddels wel duidelijk hoeveel er op zijn bestek in de VS geheven moet worden, maar Amefa moet voor elk product gaan aangeven hoeveel staal erin zit. "Hier moeten we dus echt extra mensen voor gaan aannemen, want los van de heffingen is de Amerikaanse douane veeleisender geworden."

Beide bedrijven blijven zaken doen in de VS, maar ze focussen zich ook op andere afzetmarkten. Zo wil Oxycom zijn aandacht wat verleggen naar Groot-Brittannië en bestekmaker Amefa kijkt naar andere landen in Centraal- en Zuid-Amerika.

Toch valt pijn mee

De flexibiliteit van de bedrijven is mogelijk een belangrijke reden waarom de gevolgen van de heffingen voor de Nederlandse economie beperkt zijn. De Nederlandsche Bank concludeerde deze maand dat Nederland nog altijd flink profiteert van de toegenomen wereldhandel.

Ook de Amerikaanse economie is niet tot stilstand gekomen door de heffingen. Volgens veel deskundigen komt dit doordat de soep uiteindelijk niet zo heet werd gegeten. Heel veel heffingen werden door Trump verlaagd of zelfs niet ingevoerd.

Een andere reden is dat Amerikaanse bedrijven enorme voorraden insloegen voordat de heffingen van kracht werden. "Hierdoor worden de effecten van de heffingen uitgesmeerd over een langere periode", zegt ING hoofd-econoom Bert Colijn.

Lange termijn

Colijn verwacht dat de effecten van de importheffingen meer gevoeld gaan worden op de lange termijn, zoals bij de Brexit. Econome Sharon Bell van de Amerikaanse bank Goldman Sachs stelt dat we de piek van de heffingen ongeveer nu voelen. Bovendien speelt er veel meer, zegt ze. "De pijn van Europese bedrijven die actief zijn in de VS wordt vooral ook veroorzaakt door de lage dollarkoers."

Een andere reden voor het meevallen van de pijn is dat veel landen zich in hun reactie op de heffingen besloten in te houden. Alleen China besloot met gelijke munt terug te betalen en voerde heffingen in op Amerikaanse producten. Ook exporteerde het veel minder kritieke aardmetalen.

Ondanks deze maatregelen exporteerde China dit jaar een recordhoeveelheid, vooral naar landen in Zuidoost-Azië, Afrika en Latijns-Amerika. "Het is heel interessant, zowel economisch als politiek. China vormt nu ook een concurrent op het niveau van kwaliteit", zegt Bell.

Nieuwe handelsorde?

Hebben de heffingen geleid tot een nieuwe handelsorde? Jazeker, want de eerder zo belangrijke handelsafspraken lijken tegenwoordig niet meer heel veel waard. Maar volgens ING-econoom Colijn heeft dat niet geleid tot minder internationale handel: "De realiteit is dat die draai niet zo snel wordt gemaakt. Er is geen radicale verandering, bijvoorbeeld dat bedrijven opeens weer meer in Nederland produceren dan in China."

Vooralsnog bloeit de wereldhandel dus nog volop. De beurskoersen stegen dit jaar ondanks de heffingen flink. De komende tijd moet duidelijk worden of 2025 een omslagpunt was.

Tien jaar na het faillissement van warenhuisketen V&D zijn de plannen voor zestien leegstaande panden nog altijd niet rond, blijkt uit gegevens van marktonderzoeker Locatus die de ontwikkeling volgt. Voor de panden zijn wel plannen in de maak. Op de plek van de lege warenhuizen staan veel woningen gepland.

Bijvoorbeeld in Zeist, waar de tijd in het warenhuis al tien jaar stil staat. "We blijven je weer inspireren, we blijven je weer verrassen. Morgen weer! V&D", staat nog altijd op de muur in het leegstaande pand. De kassa's staan er nog, de bonnetjes liggen op de grond en het hart van het winkelpand zijn de befaamde roltrappen.

In het pand in Zeist herinnert alles nog aan V&D. In de video kun je binnenkijken:

Dat het zo lastig is om voor de grote panden een nieuwe bestemming te vinden, begrijpt Woongroen-directeur Danny Visser wel. Hij heeft de plannen in Zeist ontwikkeld. "Er is niet meer veel vraag naar gebouwen met zoveel vierkante meters."

Even leek het Canadese Hudson's Bay een uitkomst voor de leegstaande panden. De warenhuisketen opende in 2017 in vijftien oude V&D-filialen de deuren, maar vertrok na twee jaar alweer uit Nederland.

De leegstaande V&D-gebouwen ombouwen naar verschillende winkels is ook moeilijk. Dan moet het pand een soort winkelcentrum worden, maar ondernemers willen liever een plek in de winkelstraat.

In Zeist wordt daarom gekozen voor sloop. Op de plek van het pand komt een appartementencomplex. Dat regelen was een flinke klus, vertelt Visser. "Slopen is een behoorlijke kostenpost. Je zit hier midden in het centrum van Zeist, dus er is weinig ruimte voor een bouwplaats. Dat zijn allemaal uitdagingen."

Na het faillissement kwamen in totaal 62 V&D's leeg te staan. 46 voormalige panden hebben tien jaar later een nieuwe bestemming. Vaak zijn de oude warenhuizen opgesplitst in een combinatie van verschillende winkels, kantoren en woningen.

Reddingsplan

Het grootste retailfaillissement van Nederland is deze week tien jaar geleden. Warenhuisconcern Vroom en Dreesmann ging op 31 december 2015 ten onder. Bij het toen bijna 130 jaar oude bedrijf werkten zo'n 10.000 mensen. Door het faillissement kwamen in één klap tientallen enorme winkelpanden leeg te staan.

Het ging op dat moment al een tijd niet goed bij de winkelketen. Er waren miljoenenverliezen en de investeerder achter het bedrijf, Sun Capital, kwam met een reddingsplan. Het leek alsof V&D vooruit kon, maar al snel bleek dat niet houdbaar. Er vielen opnieuw ontslagen.

Tegelijkertijd werden nieuwe investeringen toegezegd en kon het bedrijf vooruit. Tot 23 december. V&D vroeg die dag bij de rechtbank uitstel van betaling aan. Sun Capital wilde niet langer het financiële vangnet zijn. Daardoor kon het warenhuisconcern de rekeningen niet meer betalen.

Telefoontje vlak voor kerst

Voor de curatoren Hanneke De Coninck en Kees van de Meent was het V&D-dossier een gigantische klus. "Soms weet je al langer dat er iets speelt. De rechtbank polst dan of je je agenda leeg wil houden, maar dat was nu niet het geval. In de middag werd ik gebeld en die avond zat ik al op het hoofdkantoor van V&D", zegt Van de Meent over die hectische dagen.

Voor generaties staat V&D gelijk aan het klassieke warenhuis of de schoolcampus:

De Coninck en hij realiseerden zich meteen dat het een drukke periode zou worden. "Toen dacht ik wel: ik heb een skivakantie gepland na kerst. Maar ik ga tegen mijn familie in ieder geval zeggen dat dat 'm niet gaat worden", blikt De Coninck terug.

Geheime overnamekandidaten

Op oudejaarsdag werd het uitstel van betaling omgezet in een faillissement. Op dat moment was de zoektocht naar een mogelijke overnamekandidaat al in volle gang. Voor La Place, het restaurant dat aan V&D was verbonden, werd al snel een nieuwe eigenaar gevonden: de familie Van Eerd, de eigenaren van Jumbo.

Voor V&D waren er ook serieuze kandidaten. Die blijven allemaal geheim, ook tien jaar later. Maar één naam is wel bekend: die van Roland Kahn, de eigenaar van onder meer modeketen CoolCat. In 2019 ging CoolCat zelf ten onder en verdween het kledingbedrijf uit de winkelstraat.

Toch kwam het voor V&D niet tot een doorstart. "Meerdere partijen hebben heel erg hun best gedaan", zegt Van de Meent. "Maar het was te mager om tot een doorstart te komen."

De curatoren zaten met een gigantische inboedel die nog in de winkels stond. In april 2016 kwam er daarom een faillissementsuitverkoop. In enkele weken tijd werd de complete voorraad van de 62 warenhuizen verkocht en was het tijdperk Vroom en Dreesmann ten einde.

Het afgelopen jaar is er in Nederland weer een recordaantal Tikkies verstuurd. Ook is het gemiddelde bedrag van de betaalverzoeken omhoog gegaan. Dat meldt ABN Amro, de eigenaar van de betaalapp.

Nederlanders verstuurden het afgelopen jaar meer dan 170 miljoen Tikkies. Sinds de oprichting van de betaalapp in 2016 zijn er niet zoveel Tikkies verstuurd.

De meeste betaalverzoeken werden gedaan rond Koningsdag. Op die feestdag werden bijna 700.000 Tikkies verstuurd. Opvallend is dat op 23 mei, de dag dat de meeste mensen hun vakantiegeld ontvingen, bijna net zoveel betaalverzoeken werden gedaan.

De meeste Tikkies worden nog altijd verstuurd om de rekening voor eten te delen. Volgens de betaalapp is verreweg de meest gebruikte beschrijving "eten". Daarna volgen "boodschappen", "lunch", "etentje" en "pizza".

Gebruikers zijn ook hogere bedragen gaan vragen. De gemiddelde Tikkie was dit jaar meer dan 50 euro waard; 3 euro meer dan een jaar eerder. De bovengrens voor een betaalverzoek is 950 euro.

Toiletbezoek en statiegeld

Toch verstuurden gebruikers dit jaar ook nog ruim een miljoen Tikkies voor onder de euro. Veel van deze Tikkies waren bedoeld voor een toiletbezoek.

Tikkie is het afgelopen jaar steeds vaker zakelijk gebruikt door bijvoorbeeld horecaondernemers, klusbedrijven en nagelsalons. Het afgelopen jaar ontvingen zij in totaal meer dan 930 miljoen euro via de betaalapp. Ook kregen afgelopen jaar ruim een miljoen mensen hun statiegeld terug via de betaalapp.

Het is 2026. Dat betekent dat er weer allerlei nieuwe wetten, regels en (belasting)tarieven ingaan. Want dat is ieder jaar zo per 1 januari. Hier een overzicht van belangrijke veranderingen.

Btw op hotel omhoog

De btw op overnachtingen in hotels en vakantieparken stijgt van 9 naar 21 procent. De btw op kamperen, als je zelf een tent, caravan of camper meeneemt, blijft 9 procent.

Het demissionaire kabinet wilde ook de btw verhogen op bezoek aan onder meer sportscholen, musea en theaters. Dat is door de Tweede Kamer tegengehouden.

Minimumloon en uitkeringen omhoog

Ieder halfjaar past de overheid het minimumloon aan. Dat gaat nu van 14,40 naar 14,71 euro per uur bruto. Dat bedrag geldt voor iedereen van 21 jaar en ouder.

Op basis van de verhoging van het minimumloon gaan ook uitkeringen omhoog. Zo gaat de AOW voor alleenwonenden van 1527,63 naar 1558,15 euro netto per maand. Ook onder meer de bijstand-, WIA- en Wajong-uitkering gaan omhoog.

Belastingschijven

Zoals ieder jaar worden de grenzen van de belastingschijven aangepast aan de inflatie. Dat gebeurt dit jaar maar voor een deel. Daardoor ga je dus iets sneller wat meer belasting betalen in een hogere schijf, dan oorspronkelijk het plan was.

Het kabinet doet dit omdat de btw-verhoging op cultuur, media en sport door de Tweede Kamer is tegengehouden. Dit is als alternatief bedacht om meer belastinggeld binnen te halen.

Cryptomunten

Als je cryptomunten zoals bitcoin hebt staan bij een cryptodienstverlener, dan moet die dat doorgeven aan de Belastingdienst. Dit is een EU-regel, de belastingdiensten van EU-landen gaan de saldo- en transactiegegevens ook onderling uitwisselen. Daardoor moet het moeilijker worden om de vermogensbelasting over cryptomunten zoals bitcoin te ontduiken.

Erfbelasting

Na iemands dood hadden erfgenamen 8 maanden om aangifte te doen voor de erfbelasting. Dat wordt 20 maanden. In een periode van rouw is 8 maanden voor veel mensen te kort om alles volledig en goed in te vullen, zegt de overheid. Daarom krijg je langer de tijd.

Vaker recht op huurtoeslag

Meer mensen krijgen recht op huurtoeslag. Dus huur je, check dan even of je voortaan deze toeslag kan krijgen.

Tot nu kon je alleen toeslag krijgen als de huur maximaal 900 euro was, de maximumhuur voor sociale huurwoningen. Voor jongeren was dat 477 euro. Maar voortaan kan je ook bij duurdere huurwoningen toeslag krijgen, zolang je inkomen en vermogen maar niet te hoog zijn.

En voortaan kan je zodra je 21 wordt volledige huurtoeslag krijgen. Dat was vanaf 23. Mensen jonger dan 23 kregen een lagere huurtoeslag.

Overdrachtsbelasting woning omlaag

De overdrachtsbelasting gaat omlaag voor woningen die je koopt maar niet zelf in gaat wonen. Het gaat dus vaak om investeerders die de woning gaan verhuren. De overdrachtsbelasting was 10,4 procent van de verkoopprijs en wordt 8 procent. Voor ander vastgoed, zoals kantoor- en winkelpanden, blijft het 10,4 procent.

Voor kopers die in het huis gaan wonen blijft de overdrachtsbelasting 2 procent. En voor mensen die hun eerste huis kopen blijft die nul. Dan moet je wel aan wat eisen voldoen, je mag bijvoorbeeld maximaal 34 zijn.

Huren omhoog

De huur van huizen in de vrije sector mag 4,4 procent omhoog. Dat is de inflatie plus 1 procentpunt. Het gaat om huizen met een huur van boven de 1228,07 euro.

Voor middenhuurwoningen is de maximumverhoging 6,1 procent. Dat is de ontwikkeling van de cao-lonen plus 1 procentpunt. Middenhuurwoningen hebben een huur van tussen de 932,93 en 1228,07 euro.

De huren mogen per 1 januari omhoog, maar dat kan ook pas later in het jaar gebeuren. Verhoging mag namelijk eens per 12 maanden. En van oudsher worden huren vaak iedere 1 juli verhoogd. In de sociale huursector mogen de huren sowieso pas 1 juli omhoog, met maximaal 4,1 procent.

Trein duurder

Een treinreis bij de NS wordt gemiddeld 6,5 procent duurder. Dat is minder dan eerder nog werd gevreesd. Volgens de NS zouden de prijzen eigenlijk zo'n 12 procent omhoog moeten. De afgelopen jaren stegen de treinreisprijzen minder hard dan de inflatie en NS kreeg daar geld voor van de overheid. Nu krijgt de NS geen geld meer om die prijsstijgingen te dempen, maar er is wel afgesproken om de prijsverhoging die daardoor nodig is over vier jaar uit te smeren.

Wegenbelasting soms hoger

De motorrijtuigenbelasting, beter bekend als de wegenbelasting, gaat omhoog voor een aantal soorten voertuigen.

Accijns op brandstof omhoog

De accijns op een liter benzine gaat met 5,6 cent omhoog. Die van diesel met 3,6 cent en lpg met 1,3 cent.

In 2022 werd de accijns juist fors verlaagd na de Russische inval in Oekraïne, omdat brandstofprijzen hard stegen. Al een paar jaar zou die verlaging worden geschrapt, maar steeds werd die door de overheid verlengd.

De Tweede Kamer besloot eind november dat de accijns nu toch weer een beetje omhoog gaat om met dat geld een geplande ov-bezuiniging te schrappen.

Basispakket zorgverzekering anders

Wat er betaald wordt vanuit het basispakket van de zorgverzekering verandert ieder jaar iets. Dit jaar zijn er drie veranderingen.

Tot nu toe kon je één keer per jaar meedoen aan een stoppen-met-roken-programma. Dat wordt drie keer. Want stoppen met roken is niet voor iedereen even makkelijk.

Oefentherapie voor mensen met axiale spondyloartritis (een bepaalde vorm van reuma) komt in het basispakket. Bij deze ziekte heb je last van ontstekingen en pijn in rug en bekken.

Een huisartsbezoek valt niet onder het eigen risico, maar als je huisarts een specialist om advies vroeg, moest je dit wel betalen vanuit je eigen risico. Dat verandert, dit valt niet meer onder het eigen risico. En een verkennend gesprek in de geestelijke gezondheidszorg, met bijvoorbeeld een psycholoog, ook niet meer.

Nieuw in de PMD-bak

Je mag een aantal nieuwe dingen weggooien in de PMD-bak of -zak (plastic, metaal, drinkpakken). Zoals koffiecapsules, die hoeven niet leeg te zijn. En ook huishoudelijke spuitbussen, zoals deo, haarlak en slagroom. En grote verpakkingsfolies. Dit kan nu omdat producenten beter recyclebare verpakkingen maken en verwerkers het recyclingproces verbeteren.

Recreatief vissen in zee

Nieuwe regels voor mensen die recreatief vissen in zee (dus niet commercieel): je moet de vangst van zeebaars, paling en blauwvintonijn registeren in een app, Rec-Fishing. Je moet aangeven welk vistuig je gebruikt, waar je vist, de lengte of het gewicht en of je de vis hield om op te eten of teruggooide.

Het geldt in zout water in de hele EU. De EU wil hiermee kijken wat het effect van recreatief vissen is op visstanden. Het gaat dus niet om vissen in rivieren en meren. De regel gaat niet in op 1 januari, maar op 10 januari.

Grootverbruiker leidingwater betaalt meer

Grootverbruikers van kraanwater gaan meer belasting betalen. Nu betaal je per aansluiting alleen nog een speciale belasting op leidingwater voor de eerste 300 kubieke meter water per jaar. Dat wordt op de eerste 50.000.

De meeste huishoudens gebruiken een stuk minder dan die 300 m3 en gaan dus niet extra belasting betalen. Een driepersoonshuishouden verbruikt gemiddeld namelijk zo'n 150 m3. Het gaat dan ook vooral om bedrijven en andere organisaties die meer gaan betalen. Dit moet waterbesparing stimuleren.

De belasting op leidingwater is dit jaar 0,425 euro per kubieke meter water, omgerekend 0,000425 euro per liter.

Analoge meter vervangen

Het is voortaan verplicht om een slimme of digitale meter te laten installeren, die je elektra- of gasverbruik bijhoudt. Je mag deze niet meer weigeren.

De slimme meter geeft automatisch je energieverbruik door. Je mag die automatische functie wel uitzetten. Dan moet je het zelf doorgeven. En als je geen slimme meter wil, mag je kiezen voor een simpelere digitale meter. Die heeft geen communicatiefunctie, dus dan moet je het ook doorgeven. Zowel een digitale als een slimme meter houdt bij hoeveel elektriciteit je teruglevert als je zonnepanelen hebt.

En daar is het allemaal om te doen. Want een analoge meter met draaischijf houdt niet bij hoeveel je teruglevert. De schijf draait dan gewoon achteruit. Daardoor kunnen energiebedrijven geen terugleverkosten in rekening brengen.

Boetes voor inzetten schijnzelfstandigen

Na jaren van discussie en onduidelijkheid mag de Belastingdienst boetes opleggen aan werkgevers die 'schijnzelfstandigen' inhuren. Bedrijven en organisaties mogen namelijk geen zzp'ers en freelancers inhuren voor werk dat in de praktijk hetzelfde is als wat een werknemer in loondienst doet.

De wet hiervoor is al in 2016 ingegaan, maar pas in 2025 ging de Belastingdienst waarschuwingen uitdelen, maar nog geen boetes. Nu kunnen werkgevers dus ook boetes krijgen.

Loonkostenvoordeel ouderen afgeschaft

Werkgevers kregen geld van de overheid als ze iemand van 56 jaar of ouder nieuw in dienst namen. Het moest wel gaan om iemand met een uitkering, bijvoorbeeld WW of WIA. Dit zogeheten loonkostenvoordeel verdwijnt.

In 2025 werd het al verlaagd van 3,05 euro per uur naar 1,35. Voor mensen die voor 1 januari 2024 zijn aangenomen blijft het voordeel gewoon bestaan.

Loonkostenvoordeel is er ook voor het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking. Die regeling blijft en wordt juist uitgebreid. Tot nu kregen werkgevers 3 jaar loonkostenvoordeel. Dat wordt onbeperkt.

Pensioenstelsel

Voor veel mensen die pensioen krijgen of opbouwen verandert er iets. Want 24 pensioenfondsen, waaronder een aantal grote, stappen over naar het nieuwe pensioenstelsel. Daardoor is meer dan de helft van de pensioendeelnemers over.

In het nieuwe stelsel zijn pensioenen meer gekoppeld aan ontwikkelingen op de beurs. Gaat het goed, dan gaat het pensioen sneller omhoog dan nu. Gaat het slecht, dan kunnen pensioenen eerder dan nu dalen. Sommige fondsen gingen al in 2025 over, de rest op 1 januari 2027 of 2028.

Zelfstandigenaftrek omlaag

Al sinds 2020 gaat ieder jaar de zelfstandigenaftrek wat omlaag. Dat is een korting op de inkomstenbelasting voor zzp'ers. Die aftrek daalt nu van 2470 naar 1200 euro. De overheid doet dit om de belastingverschillen tussen zzp'ers en werknemers kleiner te maken. In 2019 was de aftrek nog 7280 euro.

Maximaal 2999 euro contant betalen

Winkeliers mogen geen contante betalingen van 3000 euro en meer aannemen. De overheid verbiedt dit omdat criminelen vaak grote contante betalingen zouden gebruiken om geld wit te wassen.

Het verbod geldt niet voor betalingen tussen particulieren, bijvoorbeeld als je iets koopt via Marktplaats.

Naaktkat en vouwoorkat verboden

Een naaktkat of vouwoorkat hebben wordt verboden. Het was al verboden om ze te fokken. Katten zoals de Schotse vouwoorkat hebben een genetische afwijking waardoor hun oren gevouwen zijn. Door die afwijking hebben ze ook pijn, lopen mank en hebben stijve gewrichten.

Naaktkatten zoals de Sphynx krijgen sneller bepaalde infecties en huidkanker. Katten geboren en gechipt voor 1 januari mag je wel houden. Maar die mogen niet meer meedoen aan wedstrijden, tentoonstellingen of keuringen.

Contact met overheid via internet

Burgers en bedrijven hebben voortaan het recht om contact met de overheid via internet te hebben. Aanvragen voor bijvoorbeeld vergunningen en bezwaarschriften moeten ze digitaal kunnen versturen, bijvoorbeeld per email, webformulier of het uploaden van bestanden.

Bij berichten naar de overheid moet je een ontvangstbevestiging krijgen. En bij het invullen van een webformulier mag de overheid je niet verplichten om onnodige dingen in te vullen.

De mogelijkheid om per post te communiceren blijft, maar burgers en bedrijven kunnen nu kiezen.

Euro in Bulgarije

Een verandering buiten Nederland: Bulgarije voert per 1 januari de euro in. En dat betekent dat na onder meer de gulden, peseta en drachme ook de lev verdwijnt als betaalmiddel. Bulgarije is het 21ste euroland.

Psychologen in strafzaken

Psychiaters en psychologen die meewerken aan strafzaken gaan meer geld krijgen. Hun vergoedingen voor het onderzoeken van verdachten stijgen 9 procent. Ook mogen ze meer uren declareren. Er is nu een tekort en daardoor is er soms vertraging tijdens rechtszaken. Meer geld moet dit werk aantrekkelijker maken.

Bestrijding georganiseerde misdaad

Om georganiseerde criminaliteit aan te pakken gaan straffen en boetes voor verschillende misdrijven omhoog. Ook wordt het strafbaar om een verborgen ruimte in een voertuig te bouwen om politieonderzoek te bemoeilijken.

En het wordt moeilijker om tijdens een rechtszaak om nieuwe rechters te vragen. Beklaagden kunnen dat doen als ze vinden dat een rechter partijdig is, maar dit wordt ook gebruikt om zaken te vertragen.

Auteursrecht

Schrijvers, muzikanten en filmmakers worden voortaan beter beschermd als ze een contract sluiten met uitgevers, platenmaatschappijen en filmproducenten. Afspraken over het gebruiken van en verdienen aan hun creatief werk moeten op papier staan als een partij het alleenrecht wil hebben. En als die het werk vervolgens niet of nauwelijks gebruikt, kan de maker het contract makkelijker beëindigen.

En makers mogen zich organiseren en gezamenlijk onderhandelen over de vergoeding die ze krijgen, bijvoorbeeld van streamingdiensten.

Nieuwsuur naar 22:00 uur

Nieuwsuur begint vanavond nog om 21.30 uur, maar vanaf 2 januari verandert dat naar 22.00 uur. Nog wel op de vertrouwde zender: NPO 2.

Woningnood in Rotterdam

Bijna overal in Nederland is het woningtekort groot, zo ook in Rotterdam. Woningcorporaties daar maakten een jaar geleden een scheurkalender met foto's van de woningzoekenden, 365 in totaal dus. Hoeveel van hen hebben inmiddels een huis gevonden?

De somberste stad van Groot-Brittannië

Barrow-in-Furness werd een aantal jaar terug uitgeroepen tot de "ongelukkigste plek" van het Verenigd Koninkrijk. Er is veel armoede, werkloosheid en het welzijn van de bevolking laat te wensen over.

Maar nu gloort er hoop: door de forse stijging van de veiligheidsuitgaven zou het stadje weer kunnen floreren. Europa heeft nucleaire onderzeeërs nodig en het Verenigd Koninkrijk investeert daarom groots in de scheepswerf van Barrow en in de stad zelf. Verslaggever Saskia Dekkers ging langs om met eigen ogen te zien hoe de stad nu probeert op te krabbelen.

David Szalay wint Booker Prize

David Szalay won vorige maand één van de meest prestigieuze literaire prijzen ter wereld: de Booker Prize. De Hongaars-Britse schrijver was voor veel lezers een onbekende, maar daar komt nu verandering in.

Zijn roman Flesh - in het Nederlands Het Vlees - introduceert een hoofdpersonage dat zo kort van stof is dat sommige pagina's in het boek nagenoeg leeg zijn. Volgens de schrijver zelf is de titel "expres een beetje vulgair".

Waar jaren geleden campings eind oktober dichtgingen voor de koude periode, is de afgelopen jaren kamperen in de wintermaanden veel normaler geworden. In een chaletje, een camper of in een tent; vooral in de weekenden en de schoolvakanties zitten campings en vakantieparken vol, ook als het koud is zoals nu.

Dit jaar zijn er 325 'normale' campings in Nederland tijdens de winter open, blijkt uit cijfers van ACSI, een organisatie die campings beoordeelt. Vijf jaar geleden waren dat er nog 278. Ook kunnen kampeerliefhebbers deze winter terecht op 23 natuurcampings.

De meeste mensen kamperen in deze periode niet in tenten, maar in caravans en campers. Zoals bij camping De Vinkenkamp in Otterlo. Die caravans zijn volgens de camping "heel modern, met een kachel en allerlei snufjes om warm te blijven".

Ook bij de Julianahoeve in Renesse komen veel mensen kamperen met een caravan of camper in de koudere maanden. Bomen bij de camping zijn versierd met lichtjes, om de feestdagen te vieren. Vakantiepark Marveld in de Achterhoek heeft in de kerstvakantie animatie voor kinderen en een schaatsbaan.

Kamperen in de koudste maanden van het jaar is ingeburgerd, ziet beheerder Nico Willemsen van Het Lierderholt. Zijn camping op de Veluwe is al twintig jaar in de winter open. "We zitten rond de tweede week van de kerstvakantie nagenoeg vol, de kerstvakantie is hoogseizoen geworden. Ons restaurant speelt daar ook op in, met een speciaal menu."

Ook Rabobank-econoom Jos Klerx herkent het beeld dat er meer campings en vakantieparken het hele jaar open zijn. "Eerder gingen veel campings na de herfstvakantie dicht, voor bijvoorbeeld onderhoud."

In de zomer verdienen

Dat er steeds meer plekken open zijn in de wintermaanden is volgens Klerx ook goed voor de inkomsten. De kampeersector kreeg geen heel zware klappen tijdens de coronapandemie, omdat de maatregelen om het virus in te dammen in de zomermaanden minder streng waren.

Toch doen parken er volgens Klerx goed aan om te kijken naar een opening in de wintermaanden, omdat het meeste geld nu nog verdiend wordt in de zomer. Sinds 2019 is de horeca bij de Julianahoeve in het Zeeuwse Renesse het hele seizoen open. Al wordt daar nog steeds in de zomermaanden het meest verdiend. "In de winter is quitte spelen prima."

Ook camping de Haeghehorst in Ermelo is al langere tijd open in de wintermaanden. Er staat een aantal trouwe vakantiegangers, maar vol is het nog niet. "We merken dat het begint te leven, maar deze periode is niet vergelijkbaar met de zomer."

Toch ziet ondernemer Roland Haage van de camping wel een voordeel aan openblijven. Er zijn mensen in vaste dienst die vroeger niet in het hoogseizoen op vakantie konden, nu is daar meer ruimte voor.

Luxer.. of toch niet?

Volgens campingorganisatie ACSI hebben steeds meer campings luxere faciliteiten, zoals een overdekt zwembad of sauna's. De campings die de NOS heeft benaderd herkennen dat ook, en investeren in bijvoorbeeld een verwarmd douchegebouw.

Dat heeft natuurcamping de Klashorst in het Overijsselse Diffelen ook. "Voor een warme douche trotseren mensen prima de kou", zegt de camping. Bij de camping is ook een sauna en is er 's avonds een vuurplaats.

Ook De Klashorst ziet elk jaar de interesse voor winterkamperen toenemen. Dat komt volgens de eigenaars deels door steeds zachtere winters. Mensen kunnen er terecht op kampeerplekken en in huisjes, maar er komen soms mensen langs die in alleen een hangmat buiten slapen.

Op het terrein van vakantiepark Marveld in de Achterhoek staan nog wel wat tenten, voor kampeerders die niet bang zijn voor de kou. Dat zijn volgens beheerder Bart Porskamp eigenlijk vooral Duitsers. Nederlandse gasten kiezen toch vaker voor een chalet of huisje.

Nivea, Biodermal of het Etos-huismerk: bijna elk cosmeticamerk verkoopt wel een product met sheaboter erin. Dit plantaardige vet wordt gewonnen uit de noten van bomen die voornamelijk in West-Afrika groeien. Maar deze bomen verkeren in zwaar weer.

Door klimaatverandering worden neerslagpatronen in de regio grilliger, wat betekent dat het langere tijd droog is of er soms juist heel veel regen valt. Daar kunnen de bomen niet goed tegen. Zij leveren minder vruchten op, waardoor er minder sheaboter beschikbaar is. Deze schaarste drijft de prijs op.

Maar niet alleen de productie loopt gevaar, de tegenvallende oogst heeft ook gevolgen voor de 16 miljoen vrouwen in de Sahelregio die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van de shea-industrie.

'Sheabelt'

Sheaboter, ook bekend als karitéboter, is een eeuwenoud product voor huidverzorging en om in te bakken. Het vet wordt gewonnen uit de noten van de sheaboom. Dit zijn savannebomen die inheems zijn in West-Afrika en groeien in de zogeheten 'sheabelt'.

Het verzamelen van de vruchten en de verwerking ervan is het werk van vrouwen. Aan het maken van sheaboter uit de pitten gaat een tijdrovend, ambachtelijk proces vooraf: na het verwijderen van de noot uit de vrucht drogen de vrouwen de noten in de zon. Daarna roosteren ze de noten, malen ze die fijn en mengen en kneden ze de noten met water. Zo ontstaat een romige pasta die wordt gekookt en langzamerhand verandert in ivoorkleurige tot lichtgele boter.

Sheaboter wordt ook wel 'women's gold' genoemd, omdat traditioneel alleen vrouwen de vruchten en bomen mogen aanraken.

Bij exporteur The Savannah Fruits Company in Tamale (Ghana) werken meer dan 48.000 vrouwen, verspreid over Ghana, Ivoorkust, Burkina Faso en Mali. In de twee laatstgenoemde landen erkennen de militaire leiders de economische waarde van sheabomen niet, zegt hoofd marketing Obed Dadzie. Vandaar dat de bomen daar worden gekapt om als brandhout te worden gebruikt.

Volgens The Global Shea Alliance verdwijnen er jaarlijks meer dan 8 miljoen sheabomen door houtkap. Zonde, vindt Dadzie. "De productie en oogst van shea worden al ernstig verstoord. Geen enkele leverancier in de sector kan de wereldwijde vraag nog bijbenen door de gevolgen van klimaatverandering."

Tijdens het regenseizoen, dat in Ghana in mei begint, valt er tegenwoordig nauwelijks of zeer onregelmatig neerslag. Daardoor groeit de boom slecht en gaat de kwaliteit van de noten achteruit. Een onderontwikkelde noot bevat minder vetten en levert dus minder sheaboter op.

"Als we nu niets doen, kan de trend van teruglopende producties die zich de afgelopen jaren heeft afgetekend, zich doorzetten en kan het een heel groot probleem worden", zegt Dadzie. "Shea gaat verder dan boter; er zit een heel voedselsysteem achter. Sheabomen zorgen namelijk voor schaduw, waardoor andere gewassen, zoals gierst, beschermd worden tegen de felle zon."

Mustafa Gerima, milieuactivist in het noorden van Uganda, zet zich in voor het behoud van sheabomen in natuurgebieden. Hij herkent de problemen die Dadzie beschrijft. "Dertig jaar geleden kregen we onze eerste regen van het jaar al in april of mei; nu valt die pas in juli."

Volgens Gerima leverde een boom 30 jaar geleden nog zo'n 70 kilo sheaboter op; tegenwoordig is dat nog maar 17 kilo.

Dadzie zegt dat de tegenvallende oogst grote gevolgen heeft voor vrouwen, die met het werk geld verdienen. Daarmee kunnen zij hun kinderen naar school sturen en voeden.

Ook in Nederland merken importeurs de tekorten, terwijl de vraag juist blijft toenemen. Altagracia Kotzebue is eigenaar van Urban Africa Naturals. Haar bedrijf verkoopt al zo'n tien jaar producten waarin sheaboter zit. "Sheaboter wordt steeds populairder omdat het een natuurlijk product is, vegan bovendien. Consumenten zijn steeds bewuster bezig wat ze op hun huid smeren, sheaboter past daarbij."

Als zij naar haar leverancier in Noord-Ghana reist, merkt ze dat het regenseizoen daar verstoord is. "Het savannelandschap is de ideale voedingsbodem voor de sheaboom, maar dan mag het niet te veel regenen. Soms valt er ineens heel veel regen, waardoor de grond drassig wordt."

Ook Jeroen Weijs, importeur bij Butterwise, merkte het afgelopen seizoen grote tekorten van sheanoten, die hij afneemt via The Savannah Fruits Company.

Hij hoopt dat de situatie op de savanne snel verbetert, want producten "gebaseerd op shea" winnen terrein op de Nederlandse markt. "Soms bevatten ze slechts 4 procent shea of worden ze verkocht als biologische shea. Dat is vaak misleidend voor consumenten, want er is een wildgroei aan 'biologische labels' voor de cosmetica."

Maar diegene die het hardst worden getroffen zijn de vrouwen "die voor ons de shea boter maken", zegt hij. "Zonder regen hebben ze geen inkomen."

Kant-en-klare rollades, risotto of rode koolschotel. Supermarkten maken het ons steeds makkelijker met kerst. Gemak staat voor de consument steeds meer voorop en supermarkten breiden hun assortiment daarom steeds meer uit: "Bij ons moet het niet zo zijn dat je uren in de keuken hoeft te staan om een kerstmaaltijd te creëren", zegt Pim Grether van Lidl.

Inmiddels liggen honderden kerstproducten van supermarkten in de winkels en valt op dat veel dus al bereid zijn: amuses, voorgerechten, hoofdgerechten en desserts klaar voor gebruik - en volgens supermarkten steeds luxer.

Het kerstdiner uit de oven of magnetron is populair. Vrijwel elke grote supermarktketen biedt kant-en-klare kerstgerechten aan in aanloop naar de feestdagen, blijkt uit een rondgang van de NOS. Geen simpele diepvriesproducten, maar volledig versbereide gerechten.

'Net even een extra touch'

Joyce Bierman, hoofd merkcreatie en Allerhande bij Albert Heijn, ziet dat mensen afgelopen vijf jaar het zichzelf steeds gemakkelijker maken tijdens kerst. "Steeds meer mensen kiezen minimaal één dag per kerst voor gemak. Dat zie je ook in de meest gezochte recepten op onze website. Mensen willen het gevoel hebben alsof ze het zelf hebben gemaakt, maar je hoeft het alleen maar in de oven te schuiven", zegt Bierman.

"Gemak zit een beetje in ons DNA, ook met kerst. We spelen hierop in met onze producten, er zit verschuiving in wat de klant wil", zegt Lidl-woordvoerder Grether. Voor de keten is het belangrijk dat de klant niet uren in de keuken hoeft te staan voor een kerstmaaltijd. "Je wil daarin op de behoefte van de klant inspelen, en geeft met de kant-en-klaar gerechten toch net even een extra touch om het feestelijker te maken."

Het assortiment is dan ook steeds breder. Supermarkten als Plus zetten meer in op vegetarische gerechten, en ook vegan gerechten worden meer en meer toegevoegd.

"Klanten vinden het fijn om ontzorgd te worden tijdens kerst", zegt Bierman van Albert Heijn. "Bovendien wordt gemak steeds belangrijker in onze drukke levens. We zien dat kerst daarom wat informeler wordt, maar mensen willen wel iets horecawaardigs op tafel zetten. Daarom kiezen ze vaker voor luxere producten die in een handomdraai klaar zijn."

De supermarkt speelt in op het gedrag van klanten door de recepten die vaak worden gezocht, het jaar erop als gemaksversie uit te brengen.

Van koken naar gasten

"De supermarkten noemen dit soort producten convenience. Die hebben een enorme vlucht genomen en dat zien we ook met kerst sterker terug", ziet supermarktdeskundige Laurens Sloot. "Er wordt echt goed nagedacht over welke trends spelen bij supermarkten en waar klanten behoefte aan hebben. Kant-en-klaar is daar een van."

De populariteit blijkt ook uit cijfers van marktonderzoeker YouGov. Jaarlijks onderzoeken zij welke producten populair zijn. En ze zien dat de top-15 van komend jaar gevuld staat met verse producten én kant-en-klaar producten.

"Kerst is voor supermarkten de belangrijkste periode voor de omzet, want mensen zijn bereid om voor een kerstmaaltijd meer uit te geven", zegt Norman Buysse, marktonderzoeker bij YouGov. "We zien dat een huishouden gemiddeld zo'n 113 euro per week uitgeeft aan boodschappen. In de week voor kerst ligt dit duidelijk een stuk hoger, zo'n 140 euro."

Supermarkten proberen volgens Sloot tijdens kerst daarom zo goed mogelijk voor de dag te komen, omdat het een belangrijke week is waarin er veel meer wordt verkocht. Inspelen op trends is daar onderdeel van. "Het is een soort extra competitie, maar wel een belangrijke voor de omzet."

Volgens Buysse gaat het gemak verder dan alleen de kerstgerechten. Door openingstijden te verruimen spelen supermarkten ook in op de behoefte aan gemak. "Het aantal bezoekers wordt steeds hoger tijdens de kerstdagen. Klanten gaan er inmiddels vanuit dat de winkel open is", zegt Bierman.

Gemak is dus populair tijdens de kerst. Volgens Sloot met name omdat de kans op een mislukt kerstdiner verkleint. "Aan de ene kant is koken leuk, maar je wilt natuurlijk niet dat iets mislukt. En al helemaal niet als je gasten in huis hebt."

Het Openbaar Ministerie pakt nog net voor het einde van het jaar 82 miljoen af van een groep vermeende fraudeurs. Daarmee ontneemt het in een klap bijna net zoveel crimineel geld als normaal gesproken in een heel jaar.

Afgelopen jaar werd er bijvoorbeeld door het Openbaar Ministerie (OM) en het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) samen voor 99 miljoen euro aan crimineel vermogen afgepakt.

Het kan daarbij gaan om geld, maar ook om bijvoorbeeld luxe auto's, dure horloges of bitcoins. Of het gaat om waardepapieren, zoals aandelen of obligaties. Dat was bij de verdachten in deze zaak het geval.

Oude verdachten

De zaak kwam aan het rollen na onderzoek van de Belastingdienst. Tussen 2006 en 2009 gebruikten de verdachten vervalste contracten. Het geld dat ze binnenhaalden ging naar Zwitserse bankrekeningen. De miljoenen waren afkomstig van een buitenlandse multinational. Zeker 111 miljoen dollar werd via een stichting in buitenlandse waardepapieren geïnvesteerd.

Inmiddels zijn de verdachten oud en ziek. "Sommigen kampen met ernstige gezondheidsproblemen, diverse betrokkenen hebben hun werkzaamheden inmiddels neergelegd en een aantal is overleden", schrijft het Openbaar Ministerie.

Dat de zaak en de verdachten inmiddels zo oud zijn, heeft ertoe geleid dat het OM niet naar de rechter is gestapt, maar afspraken heeft gemaakt met de groep verdachten. De zogenoemde strafbeschikkingen leveren een stuk sneller resultaat op.

Tips gevraagd

Het nadeel van de route buiten de rechter om is dat veel feiten niet naar buiten komen. Welke bedrijven en stichtingen de fraudeurs gebruikten, is onbekend. Dat geldt ook voor de waardepapieren en waar de miljoenen precies vandaan komen. Het OM wil geen details geven over deze zaak.

Weet u meer over deze fraudezaak? Tips mogen naar economie@nos.nl

Nieuwe afpakwet op komst?

Afpakken van crimineel geld kan in de toekomst mogelijk veel makkelijker gaan. Nu is er een veroordeling nodig, of moet de crimineel afspraken willen maken. Maar een voorgestelde nieuwe wet moet afpakken ook mogelijk maken zonder veroordeling.

Dat wetsvoorstel is nu in consultatie, wat betekent dat iedereen er een reactie op mag geven. "De nieuwe wet zou echt een schokgolf onder criminelen veroorzaken", zegt een woordvoerder van het OM. Justitie hoopt dan ook dat wet er komt.

In de reacties is niet iedereen even positief. Verschillende mensen vrezen dat de overheid te makkelijk vermogen kan afpakken van mensen van wie niet is bewezen dat ze crimineel zijn.

De Arbeidsinspectie wil maaltijdbezorger Uber Eats in de regio Amsterdam een maand stilleggen. Dat bevestigt het ministerie van Sociale Zaken na een bericht in NRC.

Uber Eats doet volgens de Inspectie te weinig om maaltijdkoeriers zonder werkvergunning te weren bij de bezorging. Bij controles bleken koeriers niet over de benodigde documenten te beschikken.

Uber Eats is een online platform dat koeriers koppelt aan restaurants die maaltijden laten bezorgen.

Identiteitscheck

Uber Eats controleert of de persoon die maaltijden bezorgt echt de persoon is die bij Uber staat ingeschreven. Maar die identiteitscheck is niet waterdicht, tenminste niet tot februari van dit jaar toen de Arbeidsinspectie de laatste controle deed.

Bij die controle bleek dat koeriers een andere bezorger lieten inloggen op het platform om daarna zelf aan het werk te gaan. Bij de verplichte identiteitscontrole met een foto lieten zij een andere bezorger een selfie nemen, of scanden een foto in, in plaats van zichzelf te fotograferen.

De identiteitsfraude werd in de afgelopen jaren al verschillende keren vastgesteld door de Arbeidsinspectie en de politie. Naast het 'lenen' van een account door een maaltijdbezorger zonder papieren werd ook vastgesteld dat een accounthouder zelf niet in Nederland mocht werken. Hij had zijn account aangemaakt met valse of vervalste documenten.

Verscherpen

Uber Eats beloofde herhaaldelijk de identiteitscontroles aan te scherpen en zegt nu dat die echt sluitend zijn. "Wij hanteren een zerotolerancebeleid ten aanzien van illegale accountdeling", zegt een woordvoerder. "Elke bezorger die zijn of haar account deelt, wordt van het platform verwijderd."

"Het onderzoek waar deze zaak over gaat, startte jaren geleden en weerspiegelt niet de uitgebreide verbeteringen die sindsdien zijn doorgevoerd", aldus de woordvoerder. Hij wijst op "strengere controles om te waarborgen dat de juiste bezorger het werk doet en vernieuwde procedures voor documentverificatie".

Maar de hernieuwde belofte van beterschap is dus niet voldoende voor de Arbeidsinspectie.

Laatste waarschuwing

Voor het stilleggen van de bezorgactiviteiten van Uber Eats in de regio Amsterdam moet nog wel een juridische hobbel worden genomen. De Raad van State, de hoogste bestuursrechter, moet bepalen of er voldoende aanleiding was voor de 'laatste waarschuwing' die de Arbeidsinspectie aan Uber Eats gaf.

Die waarschuwing is nodig om daarna de bezorgactiviteiten stil te kunnen leggen. De rechtbank vernietigde eerder echter die waarschuwing, omdat de Arbeidsinspectie niet goed genoeg had gekeken naar de verbeteringen in de identiteitscontroles door Uber Eats.

De Raad van State beoordeelt die waarschuwing nu opnieuw. Het ministerie van Sociale Zaken brengt in deze procedure de resultaten in van de laatste controle, in februari, door de Arbeidsinspectie. Daarbij bleek dat de helft van de aangehouden bezorgers onder een geleend account werkten.

Als de Raad van State de laatste waarschuwing aan Uber Eats alsnog goedkeurt, kan de Arbeidsinspectie het stilleggen van de bezorging doorzetten. Daarmee zouden naast Uber Eats ook duizenden restaurants gedupeerd raken, die van de bezorgdienst gebruikmaken.

De Raad van State doet naar verwachting in februari uitspraak.

De kerk verwarmen, loonstijgingen en onderhoudskosten die alsmaar oplopen. Het zijn groeiende zorgen van Nederlandse kerken. De opbrengsten uit donaties blijven stabiel, maar dat is niet genoeg om de inflatie bij te benen. Bijdragen van jongeren en niet-christenen kunnen daar verandering in brengen, denkt de organisatie Actie Kerkbalans.

Ieder jaar houden vrijwilligers van Nederlandse kerken in januari een grote inzamelingsactie. Daarmee kunnen geloofsgemeenschappen een deel van hun kosten dekken. "Voor sommige gemeenschappen is deze actie de levensader van de kerk", zegt Joost Schelling van VKB Kerkrentmeesters. Hij is nauw betrokken bij de donatiecampagne.

Om geld op te halen richt Actie Kerkbalans zich op verschillende groepen, zoals nieuwe en trouwe donateurs, ouderen en jongeren. Dit jaar kijkt de organisatie met extra aandacht naar niet-christenen; voor hen moet het makkelijker worden om te doneren aan de kerk.

Geven voor wijk of dorp

Op een vernieuwde webpagina van de organisatie staat uitleg voor niet-christenen en andere mensen die minder betrokken zijn bij de kerk. "Die zijn vaak best bereid om geld te geven voor de kerk in hun wijk of dorp", zegt Anna Kruse van Actie Kerkbalans. "Ze weten alleen niet altijd waar ze dat kunnen doen. Mensen zien de kerk bovendien niet alleen als een geloofsgebouw. Het is ook een plek met geschiedenis en waar mensen elkaar kunnen ontmoeten."

"Pas als een kerk dreigt te sluiten, komt dat echt bij mensen binnen", zegt Tabitha van Krimpen. Ze is bedrijfskundige en theoloog en werkt aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Mensen staan er niet bij stil hoeveel het kost om een kerk draaiende te houden."

Scheiding kerk en staat

In Nederland wordt van geloofsgemeenschappen verwacht dat ze zonder steun van de overheid hun geldzaken rondkrijgen. Dat heeft te maken met de scheiding van kerk en staat. Het idee is dat de overheid zich niet bemoeit met gebedshuizen zoals de kerk en andersom ook niet.

Gemeenschappen zijn daarom grotendeels aangewezen op giften, maar ze komen ook op andere manieren aan inkomsten. Bijvoorbeeld door het verhuren van hun ruimtes voor een trouwerij of begrafenis. Ook verdienen ze soms geld door te beleggen. Mensen kunnen tijdens kerkdiensten ook geld doen in een collectezak of wat inleggen om een kaarsje op te steken.

Toch komen kerken soms in aanmerking voor overheidssteun, bijvoorbeeld omdat het gebouw een Rijksmonument is dat opgeknapt moet worden. Ook bij verduurzaming kunnen ze gebruik maken van subsidie. Dat levert geloofsgemeenschappen jaarlijks enkele tientallen miljoenen op, blijkt uit cijfers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Protestantse kerken haalden met Actie Kerkbalans afgelopen jaren steeds ongeveer 172 miljoen euro per jaar op. "De inflatie van de laatste jaren wordt nu niet ingelopen", zegt Schelling. "Eigenlijk had die 172 miljoen in 2021 nu 204 miljoen moeten zijn."

Katholieke kerken halen met de actie een stuk minder op: jaarlijks zo'n 37 miljoen euro. Daarnaast doen ook de Evangelische Broedergemeente en de Oud-Katholieke Kerk van Nederland mee. Die laatste haalde afgelopen vier jaar steeds een half miljoen euro op.

Actie Kerkbalans is toe aan een opfrisbeurt, zegt theoloog Tabitha van Krimpen. "Er zijn nieuwe manieren nodig om ook jonge generaties te betrekken bij de toekomst van de kerk. Jongeren zijn gewend om maandelijks te betalen voor Netflix en Spotify en waarom dan ook niet voor de kerk?"

Kerk-abonnement

Niet elke kerk doet mee aan de landelijke inzamelingsactie. Zo heeft de protestantse Veenkerk in Amersfoort een eigen strategie, vertelt predikant Rolinka Klein Kranenburg.

De overstap was spannend, zegt ze. "We werken nu met een doorlopend abonnement, dus we hoeven niet meer elk jaar opnieuw geld op te halen." Bij Actie Kerkbalans moet dat wel, omdat mensen vaak een eenmalige donatie doen. De predikant van de Veenkerk benadrukt dat mensen zonder abonnement nog steeds welkom zijn.

Een ander voordeel voor de Veenkerk is dat de prijs van een abonnement kan meestijgen met de inflatie, zegt Klein Kranenburg. Volgens de predikant gaat de bijdrage jaarlijks omhoog met 3 tot 5 procent. "Als mensen dat niet willen, moeten ze dat aangeven. Als we niks horen, gebeurt dat automatisch."

De Verenigde Staten verbieden de import van alle nieuwe drones uit het buitenland. Ook kritieke onderdelen van onbemande toestellen zijn op een zwarte lijst voor importgoederen gezet. China, de grootste speler op de internationale markt voor consumentendrones, heeft de maatregel veroordeeld.

Ruim de helft van alle drones die in Amerika worden verkocht zijn afkomstig van het Chinese bedrijf DJI. Eerder verkochte modellen blijven wel beschikbaar in de VS en mogen nog steeds worden gebruikt. Nieuwere modellen komen het land echter niet meer in, zo heeft waakhond FCC bekendgemaakt.

"President Trump heeft duidelijk gemaakt dat de regering het luchtruim veilig wil hebben en een Amerikaanse drone-dominantie wil ontketenen", zei FCC-directeur Brendan Carr. "Criminelen, terroristen en vijandige buitenlandse actoren" die gebruikmaken van drones vormen volgens hem een steeds grotere bedreiging voor de VS.

'Discriminerend'

Washington beschuldigt Chinese ondernemingen al langer van spionage voor Peking, wat deze bedrijven en de Chinese overheid tegenspreken. De Amerikaanse zwarte lijst voor drones en drone-onderdelen is 'discriminerend', aldus een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. De woordvoerder spoort de VS aan Chinese bedrijven weer toegang tot de Amerikaanse markt te geven.

Trump had in juni een presidentieel decreet ondertekend met het doel om de VS minder afhankelijk te maken van Chinese drones. Naast consumenten maken ook Amerikaanse instanties op grote schaal gebruik van Chinese drones.

DJI zei onlangs dat zo'n 80 procent van alle hulpdiensten en opsporingsinstanties in de VS zijn drones of software gebruikt. Het importverbod van nieuwe modellen en onderdelen kan daarom potentieel grote gevolgen hebben. De regering wil dat alle drones voortaan in Amerika zijn gemaakt.