De problemen bij de energiecentrales in het oosten van Europa leiden tot een hogere energieprijs in Nederland. Vooral voor mensen met een dynamisch energiecontract is dat ongunstig: de energieprijs beweegt dan mee met de markt, anders dan bij een vast contract.

De prijs waarvoor stroom nu wordt ingekocht ligt in Nederland tussen de 150 en 200 euro per megawattuur. Dat was vorige maand nog rond de 80 euro.

Te warm

Door de lage waterstand van de rivieren komen energiecentrales in Europa in de problemen. Enerzijds kunnen de fabrieken minder of geen koelwater binnenhalen, anderzijds mogen ze ook geen gebruikt koelwater meer lozen, omdat de rivier dan te warm wordt.

Bij het opwekken van energie komt veel warmte vrij, om die warmte op te vangen gebruiken ze het koelwater. Dat water, dat dus warm wordt, belandt daarna weer in de rivieren. Althans, zo zou het normaal gaan. Door de lage waterstand is er onvoldoende koelwater en ook de hogere temperatuur van het water is een probleem.

De rivieren warmen sneller op door de lage waterstand. Als het water te warm is, mag het gebruikte koelwater volgens Europese regels niet meer geloosd worden. "Dat is om de ecosystemen te beschermen, de planten en vissen. Maar ook drinkwater: dat nemen we uit de rivier en willen we niet te warm hebben", vertelt Jasper Verschuur, universitair docent bij de TU Delft.

Stilgezet

De problemen spelen nu vooral in Frankrijk, Roemenië, Hongarije en Bulgarije. Centrales draaien op lagere capaciteit of helemaal niet, zoals in Hongarije. Daar is de kerncentrale van Paks stilgezet.

Het drijft de energieprijzen flink op. De landen gaan massaal op zoek naar nieuwe energie. Doordat de hele energiemarkt in Europa met elkaar is verbonden, leidt de grote vraag in die landen ook tot een hogere prijs in Nederland.

Gascentrales aangezet

Overdag geeft dat nog niet veel problemen want dan is er voldoende voorraad vanuit zonne-energie. "Maar 's avonds gaat de zon weg en dan wordt er ook meer stroom gebruikt want iedereen is thuis. Dat leidt er allemaal toe dat er meer vraag is en dan moeten de gascentrales hier aan", vertelt Jan Vorrink van netbeheerder Tennet.

Het opstarten van de gascentrale drijft de prijs nog verder omhoog, omdat dat duurder is. Daar komt nog eens bij dat vanwege de onrust in het Midden-Oosten ook de gasprijs is gestegen. "De gasprijs is de laatste bron die de energievraag afdekt en heeft een grote invloed op de prijs", vertelt René Peters van onderzoeksbureau TNO.

De Nederlandse energieproductie hoeft nog niet af te schalen door de lage waterstand. Dat zou wel kunnen gebeuren als het water boven de 28 graden komt. "In Nederland staat ongeveer de helft van de grote energiecentrales langs de zee. Die onttrekken zoutwater en dat lozen ze weer diep in de zee. Dat is minder kwetsbaar. De andere helft staat langs rivieren en die zijn wel kwetsbaar voor dit soort situaties. Vooral centrales langs de Maas zijn extra kwetsbaar", vertelt universitair docent Verschuur.

De Maas is momenteel behoorlijk warm. Bij Maastricht tikt die de 25 graden aan. Of die kritieke grens van 28 graden bereikt wordt, is nog afwachten. "Dat is lastig te voorspellen. Het is afhankelijk van hoeveel regen er gaat vallen en of er een grote hittegolf aankomt."

Als er een nieuwe energiecentrale wordt gebouwd, is het daarom handiger om die langs zee te bouwen, vindt Verschuur. Door klimaatverandering wordt het warmer, zowel op het land als in het water. "De voorspelling voor de rivieren laat zien dat de temperaturen veel vaker veel hoger zullen zijn. Dat zou betekenen dat centrales langs de rivieren in de toekomst vaker hiermee te maken krijgen."

Door een cyberaanval op een logistieke partner van Bol en de Bijenkorf zijn mogelijk persoonlijke gegevens van klanten op straat beland. De webwinkels hebben klanten hiervoor gewaarschuwd in een e-mail. Als gevolg van de situatie kunnen bestellingen vertraging oplopen of worden geannuleerd.

Cybercriminelen hebben mogelijk toegang gehad tot het systeem van CEVA Logistics. Dit bedrijf voert logistieke operaties uit voor de twee webwinkels. Het incident heeft betrekking op de uitvoer van bestellingen uit één distributiecentrum van Bol, meldt het bedrijf in een e-mail aan een deel van zijn klantenbestand.

Naam en telefoonnummer

Volgens Bol zijn de eigen systemen niet getroffen. Voor de klanten die er een e-mail over hebben gehad, bestaat het risico dat hun naam, adres, postcode, telefoonnummer of andere privédata is gelekt. Het is onduidelijk hoe groot de groep mogelijke slachtoffers is.

Ook bij de Bijenkorf is nog niet duidelijk hoeveel klanten mogelijk zijn getroffen door het datalek bij CEVA Logistics. "Er is een extern onderzoek gestart naar de oorzaak, omvang en mogelijke gevolgen van het incident", meldt het bedrijf aan klanten.

Bol en de Bijenkorf zeggen dat er momenteel geen aanwijzingen zijn dat betaalgegevens, wachtwoorden of inloggegevens van klanten zijn betrokken bij het incident.

Lek zaterdag gemeld door CEVA

Bol zegt dat het 1 augustus te horen kreeg van CEVA Logistics dat er mogelijk een datalek was geweest. De Autoriteit Persoonsgegevens is op 3 augustus ingelicht over de situatie. De klanten die mogelijk het slachtoffer zijn geworden, kregen vandaag een e-mail.

De NOS heeft Bol gevraagd waarom klanten niet eerder op de hoogte zijn gesteld. Een woordvoerder zegt dat er eerst grondig moest worden onderzocht wat er precies aan de hand was en welke klanten mogelijk zijn getroffen. "Dat is iets waar we gelijk heel erg ons best op hebben gedaan. We willen de klanten in een keer zo goed mogelijk informeren en niet twee of drie keer."

Fietsenfabrikant Accell vraagt uitstel van betaling aan. Dat is in veel gevallen een voorstadium van een faillissement. De fabrikant is onder meer bekend van de merken Batavus, Sparta, Babboe en Koga.

Het bedrijf uit Heerenveen kwakkelt al langere tijd. In de coronacrisis konden veel onderdelen niet geleverd worden, waardoor het bedrijf niet kon voldoen aan de vraag naar nieuwe fietsen. Tegen de tijd dat het logistiek weer soepel liep, bleef het bedrijf zitten met een enorme voorraad aan fietsen.

Eerder dit jaar werd er nog een deal gesloten met schuldeisers na een reorganisatie. Onderdeel van de deal was dat het bedrijf in handen kwam van de schuldeisers.

Die oplossing was niet voor de lange termijn, er werd daarom een zoektocht gestart naar een nieuwe eigenaar. "Daarbij zijn gesprekken gevoerd met verschillende geïnteresseerde partijen, meerdere biedingen beoordeeld en is geprobeerd goedkeuring van toezichthouders te verkrijgen voor een mogelijke fusie", schrijft Accell in een persbericht.

Daaruit kwam geen goede oplossing, waardoor het bedrijf concludeerde dat het uitstel van betaling moest aanvragen. Topman Jonas Nillson spreekt van een "zeer verdrietige en frustrerende situatie".

Accell heeft al een reeks reorganisaties achter de rug. Het sloot vorig jaar zomer de laatste fabriek in Nederland, in Heerenveen. Het productieproces werd verplaatst naar Hongarije en Frankrijk.

3700 mensen in vijftien landen

Bij Accell werken bijna 3700 mensen, verspreid over vijftien landen. Het hoofdkantoor staat in Amsterdam, maar het kantoor van de belangrijkste merken staat nog altijd in Heerenveen.

In die plaats werd in 1904 ook Batavus opgericht. Eind jaren 80 ging het fietsenmerk failliet en kwam het via een ander bedrijf in handen van de Accell Group. Vorige maand liet Accell nog weten dat het merk Sparta zou verdwijnen. Het zou opgaan in Batavus, meldde fietsvakblad Nieuwsfiets.

Begin 2024 raakte het dochterbedrijf Babboe in opspraak vanwege fouten bij de productie. Frames van de bakfietsen waren breekbaar en de verkoop werd op last van de NVWA stilgelegd. Het bedrijf moest tienduizenden bakfietsen terugroepen.

De fusie tussen AkzoNobel en concurrent Axalta is een gelopen race. De aandeelhouders van zowel het Nederlandse als Amerikaanse concern stemden vandaag massaal in met het plan om te fuseren tot de tweede verfproducent ter wereld. In totaal stemde 98,87 procent van de aandeelhouders van AkzoNobel in met de fusie, bij Axalta was dit 99 procent.

Dit betekent dat de twee bedrijven eind dit jaar beginnen met samensmelten, als ook de toezichthouders akkoord zijn. Voor AkzoNobel, producent van merken als Sikkens en Flexa, betekent dit dat er na vele decennia een einde komt aan de notering aan de beurs in Amsterdam. De aandelen van het nieuwe concern zullen worden verhandeld op de Amerikaanse beurs.

Daartegenover staat dat de nieuwe verfgigant, met een verwachte jaaromzet van 17 miljard dollar, in Nederland gevestigd wordt en daar dus ook belasting zal betalen. De huidige topman van AkzoNobel, de Fransman Greg Poux-Guillaume, zal het nieuwe bedrijf gaan leiden. De topman van Axalta, Rakesh Sachdev, wordt voorzitter van de raad van commissarissen.

Hoe het nieuwe concern gaat heten is nog niet bekend.

Salarisruzie

Op de aandeelhoudersvergadering ontstond vandaag wel een stevige woordenwisseling tussen beleggersclub VEB en de leiding van AkzoNobel. Topman Poux-Guillaume voelde zich persoonlijk beledigd door de vraag of hij zijn voorkeur voor de fusie mogelijk liet leiden door de kans op een hoger salaris. In het beste geval kan zijn jaarsalaris verdubbelen, naar zo'n 19 miljoen euro.

De raad van commissarissen benadrukte dat het niet om een overname gaat, maar om een "fusie van gelijken". Datzelfde antwoord volgde op vragen over de hoge salarissen in het nieuwe bedrijf en op de vraag of een verminderde blik op duurzaamheid geen maatschappelijke weerslag krijgt. "We zien de impact van klimaat en de groeiende ongelijkheid in de samenleving. Welk signaal geeft dit af?", vroeg een bezorgde aandeelhouder.

AkzoNobel benadrukte dat duurzaamheid "in het DNA" van de nieuwe verfproducent zal blijven: "Anders verliezen wij ook. Maar in een fusie moet je samen met het DNA van een ander bedrijf. Er zijn veel bedrijven aan de andere kant van de oceaan die duurzaamheid volledig negeren. Voor ons is het glas daarom halfvol."

Over de hoge salarissen benadrukte de raad van commissarissen dat de basissalarissen voor de top hetzelfde blijven. Een mogelijke verdubbeling kan alleen behaald worden als alle doelen worden behaald, bijvoorbeeld die van het verlagen van de kosten.

Van de Zoutindustrie tot AkzoNobel

Het huidige AkzoNobel ontstond in 1994 toen het Nederlandse chemie- en verfconcern Akzo de Zweedse concurrent Nobel Industries kocht. De wortels van Nobel voeren terug tot de bedrijven van chemicus Alfred Nobel uit de negentiende eeuw.

De historie van Akzo begon bij de oprichting van de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie in 1918. Via diverse fusies en overnames ontstond in 1969 Akzo, een samenvoeging van de Algemene Kunstzijde Unie (AKU) en Koninklijke Zout Organon (KZO).

Na de overname van Nobel kocht AkzoNobel in 2008 de Britse verfproducent ICI, bekend van het merk Dulux. De overname viel veel duurder uit dan gedacht. In 2017 probeerde het Amerikaanse PPG de verzwakte Nederlandse concurrent in handen te krijgen. Dat leidde tot een heftige overnamestrijd, waarbij AkzoNobel het zelfs aan de stok kreeg met ontevreden aandeelhouders. Om die tevreden te stellen verkocht AkzoNobel de lucratieve chemische divisie.

AkzoNobel ging verder als louter producent van verf en coating. Door dalende omzetten moest zwaar in de kosten worden gesnoeid. In 2017 wilde AkzoNobel fuseren met het Amerikaanse Axalta. Dat ging op het laatste moment niet door vanwege een bod van het Japanse Nippon Paint. Omdat ook die overname vervolgens niet doorging, proberen AkzoNobel en Axalta het nu opnieuw.

Bij een aanval gericht op apparaten die zijn bedoeld om bitcoins te beveiligen, zijn volgens een analyse van het Amerikaanse bedrijf Galaxy voor tientallen miljoenen aan bitcoins gestolen. Het gaat volgens het bedrijf zeer waarschijnlijk om minstens 1.596 bitcoins met een waarde van ruim 88 miljoen euro.

De bitcoins konden gestolen worden doordat apparaten van het Canadese bedrijf Coinkite niet goed waren afgesteld. Het bedrijf verkoopt apparaten die digitale toegangscodes maken voor het beschermen van iemands bitcoins.

De apparaatjes lijken op een soort rekenmachines die mensen thuis kunnen gebruiken. De bitcoins worden niet op het apparaat opgeslagen, maar het apparaat maakt wel een geheime toegangscode die de cryptomunten beveiligt.

Die toegangscodes horen niet gekraakt te kunnen worden, maar dat bleek door een fout toch het geval. Dat betekent dat in sommige omstandigheden iemand anders, met een gekraakte code, toegang kon krijgen tot bitcoins van eigenaren die dachten ze goed te hebben beschermd.

Klanten lopen nog risico

Coinkite waarschuwt dat klanten nog steeds risico lopen dat hun cryptomunten gestolen worden. Het bedrijf adviseert deze mensen om hun bitcoins onmiddellijk te verplaatsen naar een veilige plek.

Galaxy zegt dat zeer waarschijnlijk van ruim zevenduizend bitcoin-adressen cryptomunten zijn gestolen. Mogelijk is de totale schade hoger dan nu bekend: het Amerikaanse bedrijf verwacht nu dat die op kan lopen tot omgerekend 111 miljoen euro.

Het is onduidelijk of er ook Nederlandse slachtoffers zijn.

De aanval begon vorige week in de nacht van woensdag op donderdag, schrijft Galaxy. Volgens het bedrijf werden in 41 minuten voor ruim 60 miljoen euro aan bitcoins gestolen. Later werden meer cryptomunten gestolen. Wie er achter de aanvallen zit of zitten is niet bekend.

De fout waardoor de dieven de toegangscodes konden kraken, zat volgens een analyse van het Amerikaanse bedrijf Block al sinds 2021 in de software van de apparaten, maar schijnt al die tijd niet opgemerkt te zijn. Coinkite zegt dat het bedrijf nog onderzoek doet en later meer details publiceert.

De lonen van veel 20 tot 30-jarige werkenden groeiden de afgelopen jaren harder dan zou passen bij de cao's. Dat berekenden economen van ABN Amro in het economische tijdschrift ESB.

In 2025 stegen de lonen van cao's bijvoorbeeld met ongeveer 5 procent, terwijl het werkelijke loon van twintigers en dertigers met meer dan 6 procent steeg.

"Twintigers en dertigers gaan vaak in die levensfase meer uren werken of maken vaker een promotie", zegt Finn Blokker van ABN Amro. "Daarnaast speelt het vaker wisselen van baan ook een grote rol. Als ze van de ene naar de andere baan gaan komt daar vaak een extra loonsverhoging bij."

De oudere groep werkenden wisselt volgens Blokker minder vaak van baan, of bouwt al uren af ter voorbereiding van hun pensioen.

Krapte op de arbeidsmarkt

Maar niet alleen de lonen van jonge werkenden stegen hard, in de afgelopen vijf jaar namen bijna alle lonen van werkenden tussen de 20 en 67 gemiddeld sneller toe dan de loonstijging van de cao's.

Dat de verschillen tussen de cao-loonstijging en de werkelijke loonstijging zo groot zijn heeft volgens Blokker verder te maken met de krapte op de arbeidsmarkt.

"Dit zagen we vooral tijdens 2022 en 2023, toen was de krapte op de markt ook groter dan dat die nu is. In de jaren daarna, toen de krapte iets afnam, is het verschil dus ook minder groot geworden."

Het CBS berekent elk kwartaal hoe krap de arbeidsmarkt is. Zo waren er in de zomer van 2022 142 vacatures per 100 personen, nu zijn dat 95 vacatures per 100 werklozen.

Koopkracht

De economen van ABN Amro wijzen erop dat hoewel de ontwikkeling van de cao-lonen een goed beeld geeft van de ontwikkeling van de lonen in het algemeen, het niet alles vertelt over wat er daadwerkelijk gebeurt met de inkomens van huishoudens.

Omdat de koopkracht van huishoudens gebaseerd wordt op de cao-loonstijging, en deze stijging dus eigenlijk hoger ligt, geeft het koopkrachtplaatje volgens de economen mogelijk een vertekend beeld.

Ze willen daarom dat er gekeken wordt naar de manier waarop er beleidsanalyses worden gemaakt. Daarbij is het volgens hen belangrijk om rekening te houden met bijvoorbeeld promoties van werknemers en de dynamiek op de arbeidsmarkt.

Wereldwijd hebben mensen het afgelopen half jaar meer Heineken gedronken dan een jaar eerder. Het bedrijf heeft zo'n 1,6 procent meer bier verkocht. Vooral in Azië nam de afzet toe: daar werd ruim 11 procent meer bier van Heineken gedronken, blijkt uit de halfjaarcijfers van de Nederlandse bierbrouwer.

Het is een meevaller voor Heineken, want het bedrijf kampt al langere tijd met dalende omzetcijfers. Eerder kondigde de bierbrouwer al een reorganisatie aan, waardoor 5000 tot 6000 arbeidsplaatsen wereldwijd verdwijnen.

Europa en Noord- en Zuid-Amerika zijn de belangrijkste afzetmarkt voor Heineken. Maar het bedrijf ziet de verkoop in deze gebieden al jaren afnemen.

In Europa daalde de bierverkoop licht, met 0,6 procent. Maar dat is een verbetering in vergelijking met een jaar eerder, toen Heineken zo'n 3,5 procent minder bier verkocht in Europa. Zeer waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt doordat alcoholvrij bier steeds populairder wordt.

Behalve Heineken vallen ook merken zoals Birra Moretti, Amstel en Desperados onder het concern. Daarnaast is Heineken eigenaar van een flink aantal Aziatische biermerken.

WK maakte geen groot verschil

In Noord- en Zuid-Amerika werd ondanks het WK het afgelopen half jaar veel minder bier verkocht, de afzet daalde met 3,4 procent. "We zagen in de WK-periode wel dat er daar meer bier werd verkocht in cafés tijdens belangrijke wedstrijden, maar het was niet genoeg de rest van het half jaar te compenseren", zegt financieel topman Harold van den Broek.

Mede door de structureel lagere verkoop in Amerika en Europa heeft het bedrijf al eerder besloten de pijlen te richten op de groeiende Aziatische markt. Dat lijkt nu zijn vruchten af te werpen, want juist daar werd dus veel meer bier verkocht. Dat levert onder aan de streep een hogere omzet en winst op.

De komende tijd verwacht Heineken een stabiele groei. Wel merkt het bedrijf dat de productiekosten stijgen, doordat grondstoffen veel duurder zijn geworden door de oorlog in het Midden-Oosten.

Meevaller

De bierbrouwer verwacht dit jaar wel een financiële meevaller. Net als Philips krijgt het bedrijf geld terug van de Amerikaanse overheid voor ten onrechte betaalde importheffingen. Bedrijven die de heffingen hadden betaald of schade hebben ondervonden, konden een claim indienen bij de Amerikaanse overheid. Heineken heeft 10 miljoen dollar teruggekregen en verwacht later nog eens zo'n 30 miljoen dollar retour van de VS.

Onlangs wees de bierbrouwer Rafael Oliveira aan als beoogde nieuwe topman. De Braziliaan moet ervoor gaan zorgen dat er weer een frisse wind gaat waaien bij Heineken. Hij was tot voor kort de baas bij koffieconcern JDE Peet's, waar Douwe Egberts onder valt.

Na een succesvolle beursgang van SpaceX, waarbij het aandeel op een bepaald moment zelfs even de 225 dollar aantikte, is de winst inmiddels weer verdampt. De kwartaalcijfers van gisteren hebben dat - ondanks zeer positieve omzetcijfers en een verlies dat meeviel - nog niet kunnen rechttrekken.

Nabeurs stond het aandeel ruim 7 procent in de min. Oorzaak: het bedrijf blijft ook miljarden uitgeven aan kunstmatige intelligentie, en daarover leven in brede kring zorgen.

De beursintroductie van SpaceX was om verschillende redenen bijzonder. Er werd voor een recordbedrag aan geld opgehaald en particulieren konden veel meer aandelen kopen dan normaal. Verder moeten beleggers geloven in de gigantische ambities van Elon Musk. Het bedrijf kon profiteren van de enorme honger onder beleggers in alles wat te maken heeft met kunstmatige intelligentie (AI).

Ander sentiment

Nu - nog geen twee maanden later - is het bedrijf in een ander sentiment terechtgekomen. "Er zijn zorgen over alle AI-ontwikkelingen", zegt Joost Schmets van de Vereniging voor Effectenbezitters (VEB). "Gaat het geld wel rendabel besteed worden? Als waarderingen heel hoog zijn, dan hoeft er maar heel weinig te gebeuren om dat sentiment om te draaien."

Dat sentiment leeft veel breder dan rond SpaceX alleen. Amazon, Microsoft, Google en Meta geven samen honderden miljarden dollars uit aan de bouw van nieuwe datacenters. Die zijn nodig - zo is de gedachte - om de verwachte groei van AI te faciliteren. Tegelijkertijd worden Chinese AI-modellen ook steeds beter, en die zijn veel goedkoper in ontwikkeling.

The Economist schreef recent dat de investeringsgolf "in hoog tempo uitgroeit tot de grootste in de geschiedenis". En rekende voor dat om de investeringen - dit jaar 900 miljard dollar en volgend jaar 1400 miljard dollar - terug te verdienen er een omzet van 2500 miljard dollar per jaar tegenover moet staan. De clouddiensten van Microsoft, Alphabet (Google) en Amazon - die de datacentermarkt domineren - waren vorig jaar samen goed voor 292 miljard dollar omzet.

Alleen Starlink winstgevend

SpaceX ontleent zijn naam aan waar het mee begon: ruimtevaart. De winst komt tegenwoordig bij Starlink vandaan, dat overal ter wereld razendsnel internet via satellieten aanbiedt. Alle andere onderdelen - waaronder AI-bedrijf xAI en X (het voormalige Twitter) zijn verlieslijdend.

Musk heeft daarnaast al twee grote datacentercomplexen en wil die uiteindelijk in de ruimte gaan bouwen. Ook wil hij dat zijn twee beursgenoteerde bedrijven SpaceX en Tesla samen een chipfabriek gaan bouwen die hij 'Terafabs' noemt. Kosten: 55 tot wel 119 miljard dollar.

Als dat ooit allemaal lukt - het is een plan dat omgeven is door vraagtekens - dan is SpaceX minder afhankelijk van andere partijen dan OpenAI en Anthropic. Dat kan een voordeel zijn, zegt Schmets van de VEB.

Terug naar de beurskoers. "Beleggers zijn tot het besef gekomen dat dit toch wel een gehypte beursgang is", zegt beuranalist Jim Tehupuring van 1Vermogensbeheer. "De particuliere belegger die z'n buurman erover hoorde praten en de boot niet wilde missen heeft misschien gekocht toen de koers op 180, 190 of 200 dollar stond. Die zit nu naar een groot verlies te kijken."

Maar, benadrukt Tehupuring, wat dat betreft geldt ook het aloude advies om niet al je eieren (aandelen dus) in hetzelfde mandje (bedrijf) te leggen. "Je moet wel beseffen dat dit een wilde rit gaat worden."

Niet alleen een bubbel

Ondanks die turbulentie is er voor SpaceX-belegger Tessel Majtlis weinig veranderd. Ze is mede-oprichter van beleggersclub You Got This, die zich specifiek op vrouwen richt. "Voor mij gaat het om de techniek die Musk bouwt en de visie die hij heeft. Los van of je ooit op Mars terechtkomt, wordt er al veel ontwikkeld om dat doel te halen. Dat is waarom ik erin investeer."

Ze denkt tegelijkertijd dat er wel sprake is van een 'bubbel'. Dat betekent dat de waarderingen op de beurs op lange termijn niet vol te houden zijn en die bubbel op een gegeven moment uiteen spat. De vraag is wat er daarna overblijft van alle torenhoge waarderingen en investeringen.

"Het is niet alleen maar bubbel. Ik kijk daardoorheen en ik zie een toekomst waarin we alles met AI doen en verdergaan dan alleen de aarde." Overigens is het sentiment binnen haar beleggersclub anders. "Daar blijft veel argwaan naar Elon en naar de waarde van dit bedrijf." Daarbinnen is ze dus een uitzondering.

Slecht nieuws voor mensen die koopzegels sparen bij Albert Heijn. Vanaf 7 september gaat het twee keer zo lang duren voordat klanten een koopzegelboekje hebben gevuld. Deze bekendmaking van de supermarktketen leidt op sociale media tot kritiek.

Over een maand krijgen klanten voortaan één koopzegel per 2 euro aan boodschappen en momenteel is dat per 1 euro. Ook voor mensen die zijn aangesloten bij het zogenoemde AH Premium krijgen met een versobering te maken: die krijgen voortaan twee koopzegels per 2 euro, in plaats van twee koopzegels per euro.

Op sociale media uitten sommige klanten hun onvrede over de versobering. Zo zegt een aantal de stap van AH te zien als een manier om zoveel mogelijk mensen aan AH Premium te krijgen. Anderen noemen het een verkapte bezuiniging van de supermarktketen.

'Wijziging is nodig'

AH stelt dat de wijziging nodig is om het spaarprogramma te behouden, maar legt in een reactie aan de NOS niet nader uit hoe deze afweging tot stand is gekomen. Er wordt ook niet ingegaan op de kritiek die leeft op sociale media.

De aanpassing zou het mogelijk maken om andere kortingsacties uit te breiden. "We zien dat onze klanten steeds meer behoefte hebben aan verschillende manieren van sparen en kortingen krijgen", staat in een e-mail aan klanten.

Het AH-koopzegelsysteem bestaat inmiddels ruim zeventig jaar. Naar schatting anderhalf miljoen mensen maken er gebruik van. Sinds 2021 zijn er geen fysieke zegels meer en kan alleen nog gespaard worden via de AH-app. Wel mogen oude fysieke koopzegelboekjes nog worden ingeleverd.

Aankomende nacht worden de parksluizen in Rotterdam afgesloten door de aanhoudende droogte. Al het beton, zand en metaal dat normaal over de de Delftse Schie wordt vervoerd kan daar niet meer overheen. Eerder ging de sluis bij Eefde al dicht en daarmee werd het Twentekanaal afgesloten

Dat de droogte voor problemen zorgt voor de binnenvaart is de afgelopen weken duidelijk geworden. Door de lage waterstand, kunnen schepen niet helemaal volgeladen worden en zijn waterwegen afgesloten. Hoe belangrijk zijn de 7000 kilometer aan bevaarbare waterwegen voor onze economie?

Om met genoemde sluiting van het Twentekanaal te beginnen, dat kost ondernemers tonnen per dag. En voor de aangekondigde sluiting van de Delftse Schie schat Koninklijke Binnenvaart Nederland dat ook daarvan de kosten kunnen oplopen tot honderdduizenden euro's per week.

Breder bekeken, is de binnenvaart goed voor 22.000 banen en de sector voegde vorig jaar 1,8 miljard euro aan waarde toe, volgens het CBS. Dat is met nog geen half procent van onze totale economie niet enorm, maar in deze cijfers zit niet de indirecte waarde voor ondernemingen die afhankelijk zijn van de aanvoer en afvoer over het water.

Zoals veevoerproducent ForFarmers in Lochem, of de Rouwmaat group dat beton maakt en daarvoor zand en grind vervoert. Beide zijn afhankelijk van vervoer over het Twentekanaal.

Duizenden kilo's

Door de lage waterstand is nu goed duidelijk dat ze niet meer evenveel kunnen vervoeren. Ook sectoren zoals de bouw zijn afhankelijk van vervoer over water.

"Het belang van de binnenvaart is daar heel groot. Sommige bedrijven zijn zo ingericht om duizenden kilo's via het water te vervoeren", zegt binnenvaartexpert bij Evofenedex Ricky Voorn. Zij kunnen nog maar een fractie vervoeren van vóór de lage waterstand.

In 2025 vervoerde de binnenvaart 333 miljoen ton goederen. Ertsen en delfstoffen bedroegen een groot deel van het vervoer over de wateren. Hier gaat het om stoffen die uit aarde worden gehaald, zoals de metalen ijzer en koper. Een andere grote groep vormen brandstoffen en verwerkte olieproducten: benzine, diesel en kerosine.

Maar ook de chemische industrie is afhankelijk van het vervoer over water. Denk aan spullen voor rubber en kunststof en plastics. "Als ze één schip niet kunnen laten varen, heb je tientallen vrachtwagens nodig om dat op te vangen", zegt Voorn.

Sommige bedrijven hebben niet de keuze hun lading te verminderen of op te delen, zoals Koninklijke Van der Wees uit Dordrecht. Dat vervoert onder andere meterslange stalen buizen, helikopterplatforms en zelfs hele transformatoren van honderdduizenden kilo's, nodig voor de verzwaring van het stroomnet.

Door de lage waterstand kunnen ze deze niet meer vervoeren, en kijken ze met enige spanning naar de tweeweekse neerslagverwachting in het Duitse Kaub. "En dat ziet er de komende tijd nog niet hoopvol uit", zegt Wouter Lambregts. Het waterpeil op die plek bepaalt of zware vrachtschepen de Rijn kunnen overvaren. "Daarom is het voor ons voorlopig gewoon wachten", zegt Lambregts.

Dat ze moeten wachten wordt duidelijk op het terrein in Dordrecht. Een leeg ponton kan nu niet richting Duitsland om daar een transformator op te halen. Daarmee heeft de vertraging ook maatschappelijke gevolgen; de transformatoren die het bedrijf vervoert over water zijn nodig voor het verzwaren van het stroomnet.

"Wij kunnen dit niet over de weg vervoeren omdat zo'n object meer dan 300 ton weegt, dat kunnen viaducten niet aan", zegt Lambregts.

Lang niet al het vervoer is ook voor binnenlands gebruik. Van de goederen die vorig jaar Nederland binnenkwamen was ruim de helft uit België (54 procent) en iets minder vanuit Duitsland (38 procent).

Van alles wat Nederland naar het buitenland vervoert, is het meeste juist naar Duitsland (53 procent).

Een derde van de binnenvaart is nog steeds bestemd voor vervoer van en naar plekken in Nederland. "We hebben het ook nodig want niet alles kan over de weg", zegt Voorn.

"Omdat we in de toekomst vaker dit soort extreme situaties tegen kunnen komen is het wel noodzakelijk dat bedrijven hier plannen voor maken, door bijvoorbeeld transport te spreiden." Al moet dat dan wel mogelijk zijn.

Hoelang de droogte nog zal aanhouden is niet duidelijk. De waterstand van de Rijn is historisch laag. Rijkswaterstaat ziet dat de onzekerheid in de neerslagverwachting groot is en verwacht dat de komende 15 dagen de afvoer van de Rijn onder het niveau blijft dat nodig is om de waterverdeling in Nederland goed te regelen.

In de haven van Antwerpen is een verzwaarde hoogspanningsleiding tussen Nederland en België geopend. Dat gebeurde in aanwezigheid van de premiers Jetten en De Wever.

Het zogeheten Brabo-project had twee doelen: het stroomnet in de Antwerpse haven verzwaren en het uitwisselen van elektriciteit tussen Nederland en België makkelijker maken. Dat is nu allebei gerealiseerd.

Door de nieuwe kabels kan 30 procent meer stroom dan voorheen. Zo kan Nederland op dagen met veel wind en zon meer stroom exporteren naar België; iets waar Nederland vanwege het overvolle stroomnet baat bij kan hebben. Op andere momenten kan Nederland juist extra elektriciteit binnenhalen.

In België heeft netbeheerder Elia ruim tien jaar gewerkt aan de lijnen. Die verbinden het havengebied met de Nederlandse grens bij Zandvliet. Aan de Nederlandse kant heeft netbeheerder Tennet de verbinding van de grens naar Rilland versterkt; die sluit daar aan op het bestaande hoogspanningsnet.

Opvallende masten

Het zichtbaarste deel van het project zijn twee gigantische hoogspanningsmasten bij de Kallosluis, aan een zijtak van de Schelde. De masten zijn 192 meter hoog en torenen daarmee hoog uit boven andere masten en haveninstallaties.

De Belgische premier De Wever noemt de hoogspanningslijn "een nieuwe slagader voor onze industrie". In de haven zitten tal van bedrijven met een gigantische energiebehoefte, zoals de chemiereuzen BASF en Ineos. De vraag naar elektriciteit groeit snel, doordat bedrijven verduurzamen en overstappen van fossiele energiebronnen naar stroom.

Premier Jetten zei dat de verbinding niet alleen belangrijk is voor de Antwerpse haven, maar ook voor Zeeland en Zuidwest-Nederland. Hij benadrukte bij de opening dat Europese landen veel meer moeten gaan zorgen voor hun eigen energie. "Dat is de laatste jaren in hoog tempo ook een veiligheidsvraagstuk geworden", zei Jetten. "Zo is Brabo III als project misschien niet begonnen, maar in de wereld van vandaag is het wel een belangrijk element."

Jetten en De Wever hebben bij hun ontmoeting in Antwerpen ook een handtekening gezet onder plannen voor een soortgelijk project tussen het Belgische Kinrooi en Maasbracht in Limburg. Ook daar worden de komende jaren grensoverschrijdende stroomkabels verzwaard. Dat project moet in 2035 zijn afgerond.

Rabobank is er in het eerste half jaar van 2026 niet in geslaagd om de winst te laten groeien.

De bank wist weliswaar meer geld te verdienen, maar onder aan de streep bleef daar precies net zoveel van over als in het eerste half jaar van 2025. Het gaat om een winst van bijna 2,7 miljard euro.

Net als in de afgelopen halve jaren boekt Rabobank een miljardenwinst, maar een groei van die winst zat er dit half jaar dus niet in. Vorig week presenteerde ING de halfjaarcijfers. Deze bank zag de nettowinst wel fors groeien.

Rente

Rabobank heeft het over een "robuust" eerste half jaar van 2026. Er werd meer verdiend aan rente. Dat wil zeggen dat de bank meer rente heeft kunnen vragen voor leningen en relatief minder rente hoefde te betalen aan spaarders.

Ook ziet de bank het aantal leningen aan bedrijven en consumenten groeien en wordt geprofiteerd van de aanhoudend sterke Nederlandse huizenmarkt. Daardoor zijn er meer hypotheken afgesloten.

Dat de winstgroei toch achterblijft heeft vooral te maken met tegenvallers in Zuid-Amerika. Topman Stefaan Decraene heeft het over "twee dossiers" waarvoor extra geld gereserveerd moet worden. De namen van de betreffende bedrijven of projecten wil de Belgische bestuursvoorzitter niet noemen.

De stijging van salarissen van het bankpersoneel en investeringen die zijn gedaan in de groei van de onderneming, en ook de aanvallen op Iran en de spanningen in de Straat van Hormuz lijken Rabobank tot nu toe niet erg te raken.

Overnames

De afgelopen maanden gaat het in de bankenwereld veel over overnames. In een interview in het Financieele Dagblad zei ING-topman gisteren nog dat er te veel banken in Europa zijn.

"Schaal wordt alleen maar belangrijker", zegt ook Rabo-topman Decraene. Hij heeft wel oren naar een overname van een andere bank. "We hebben een mooie buffer opgebouwd. We kijken altijd naar mogelijkheden om te groeien, maar het moet wel bij ons passen."

Vliegtuigbouwer Boeing kan eindelijk zijn 737 Max 7-vliegtuigen gaan leveren. De Amerikaanse toezichthouder FAA gaf daarvoor de juiste goedkeuring af. Boeing wachtte daar al jaren op, nadat de certificering vertraging had opgelopen na een serie ongelukken met andere Boeings.

Eind 2018 en begin 2019 stortte zowel in Ethiopië als in Indonesië een Boeing neer. Er kwamen bij elkaar 346 mensen om het leven. Beide vliegtuigen waren van het type Boeing 737 Max 8. In 2024 verloor een andere Boeing in de 737 Max-lijn bovendien een deel van de romp boven de Verenigde Staten.

Een tijdje mochten bepaalde Boeings daardoor helemaal niet vliegen. Daarnaast kreeg de vliegtuigbouwer beperkingen opgelegd voor het verkopen van nieuwe vliegtuigen.

Voor het eerst

De 737 Max 7 werd ooit gezien als vliegtuig voor de toekomst. Met name Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen zagen het relatief kleine, en relatief zuinige vliegtuig als een mooie aanvulling op hun vloot. De bedoeling was dat het vliegtuig in 2019 voor het eerst geleverd zou worden.

Maar die leveringen kwamen er nooit. Want na de ongelukken met de Max 8 en Max 9 hield de toezichthouder een extra kritische oog op het productieproces. "De goedkeuring weerspiegelt jarenlange inspanningen om complexe technische problemen op te lossen en een grondige beoordeling van het ontwerp van het vliegtuig en de bijbehorende veiligheidsanalyses af te ronden", laat de FAA nu weten.

Boeing zegt dat binnenkort de eerste Max 7's worden geleverd aan het Amerikaanse Southwest Airlines.

Koers nog altijd lager

Het nieuws stemde beleggers positief. Rond 21:30 uur Nederlandse tijd stond de koers van het aandeel Boeing bijna 8 procent hoger dan bij de opening van de Amerikaanse beurs.

Daarmee klimt Boeing weer een beetje uit het dal. Vlak voor het fatale ongeluk in Ethiopië - in maart 2019 - was het aandeel nog bijna dubbel zoveel waard als nu.

De Amerikaanse techgigant Amazon is voor het eerst meer waard dan 3 biljoen dollar, omgerekend 2600 miljard euro. Na de opening van Wall Street vandaag boekte het bedrijf een koerswinst van ruim 5 procent.

Daarmee is het tech- en webwinkelconcern het vijfde bedrijf ooit dat zoveel waard is. Techgiganten Nvidia, Alphabet, Microsoft en Apple gingen Amazon voor.

Afgelopen week presenteerde Amazon sterke resultaten over het kwartaal, waarna het aandeel met 15 procent omhoog schoot. Dat leverde het bedrijf de beste beursdag in jaren op, met een gestegen marktwaarde van 400 miljard dollar.

Investeringen in AI

Het door Jeff Bezos opgerichte bedrijf had het de afgelopen maanden juist zwaar op de beurs. Beleggers vreesden dat de miljardeninvesteringen die het bedrijf doet in kunstmatige intelligentie (AI) zich niet zouden terug verdienen.

Maar ondertussen groeide de clouddivisie van het bedrijf door, waarmee die zorgen verdwenen. De clouddiensten zijn in trek door de grote vraag naar rekenkracht die nodig is voor AI.

De cloudtak van het bedrijf, Amazon Web Services (AWS), investeerde dit jaar onder meer fors in datacenters: vaak grote gebouwen vol rekken met computerservers. Daarop draaien computerprogramma's of worden bestanden opgeslagen. AWS verhuurt die computerruimte vervolgens aan andere bedrijven.

De ontwikkelingen rond kunstmatige intelligentie gaan hard, met name in de Verenigde Staten. Nieuwsuur maakte daar deze video over:

Olie- en energieproducent Shell verkoopt alle Europese projecten voor hernieuwbare energie op het vaste land. Dat maakt het olieconcern bekend op de website.

Het Franse bedrijf TotalEnergies neemt deze activiteiten over. Het gaat onder andere om zonnestroomparken, windmolenparken op land en faciliteiten voor de opslag van duurzame energie.

Shell heeft het over projecten in Nederland, Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Deels zijn het activiteiten die al in gebruik zijn genomen, deels zijn het projecten in ontwikkeling of die gepland staan.

Duurzaamheidsambities

Shell zegt dat het totaal van deze activiteiten goed is voor zo'n 0,5 gigawatt aan stroomopwekking. Dat is ongeveer 12 procent van hun totale energieprojecten.

Het olieconcern verklaart dat de verkopen passen in hun langetermijnstrategie. Shell wil zo geld vrijmaken voor andere investeringen. De laatste jaren neemt het bedrijf verder afstand van de ambities op het gebied van hernieuwbare energie.

Olieconcern TotalEnergies koopt de laatste jaren juist veel bedrijven en bedrijfsonderdelen die hernieuwbare energie opwekken, verdelen of opslaan.

Voor hoeveel geld de activiteiten zijn verkocht, zegt Shell niet. Eind dit jaar moet duidelijk worden of de overname door de toezichthouder wordt goedgekeurd.

PostNL bezorgde in de eerste helft van dit jaar minder pakketten dan in dezelfde periode vorig jaar. Uit de kwartaalcijfers die het postbedrijf presenteerde bleek dat de daling met name komt doordat er minder pakketjes worden bezorgd vanuit Aziatische webwinkels.

Het aantal pakketten uit het buitenland dat via PostNL werd bezorgd, nam met 15 procent af. Pakketjes van buiten de EU zijn per 1 juli duurder geworden omdat er een heffing van 3 euro per product of productgroep op zit.

Invoerheffingen

De cijfers hebben betrekking op de periode vóór het ingaan van de heffing, maar zijn er toch al in terug te zien. Dat komt omdat Aziatische webwinkels zich op de hogere tarieven hebben voorbereid. Volgens de directeur van PostNL Pim Berendsen zorgt dit voor een extra effect.

Uit de kwartaalcijfers bleek dat ook vanuit Nederland minder pakketjes werden bezorgd, rond de 4 procent minder. De omzet bleef afgelopen half jaar met 1,6 miljard euro wel gelijk vergeleken met dezelfde periode vorig jaar.

Briefpost

Het aantal brieven en kaarten dat wordt verstuurd neemt al jaren af. Deze trend zette de eerste helft van dit jaar door, het volume daalde met bijna 8 procent. De bezorging hiervan kost PostNL nog altijd meer dan het oplevert.

Het bedrijf kreeg halverwege dit jaar daarom ook twee werkdagen de tijd om een brief te bezorgen in plaats van één werkdag voorheen.

De wet wordt volgend jaar nogmaals aangepast. Dan mag PostNL maximaal drie dagen doen over bezorging van brieven en kaarten. Dat is "noodzakelijk om de postdienst op lange termijn houdbaar te maken", zegt topman Berendsen.

Een gesprek met een chatbot, het bekijken van foto's of filmpjes gemaakt door kunstmatige intelligentie, of bellen met een AI-receptionist. Voor alle drie geldt: vanaf vandaag moet meteen duidelijk worden dat je te maken hebt met een AI-systeem, en niet met een mens.

De regelgeving komt voort uit de AI-verordening, een Europese wet die regels stelt voor de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen.

Deze uitgebreide wet over kunstmatige intelligentie is twee jaar geleden als eerste ter wereld in werking getreden, en gaat in verschillende fases in. Een van de onderdelen van de wet die nu van kracht is geworden, is een strengere eis op het gebied van transparantie.

AI-bot aan de lijn

Om nog zo'n voorbeeld te noemen: AI-receptionisten. Die worden steeds vaker ingezet om telefoons aan te nemen. Bijvoorbeeld bij Fraai Tandartsen in Rotterdam. Sinds vorig jaar zomer krijgen patiënten voor het eerst 'Eva' aan de lijn, een virtuele AI-assistent.

"Ik had eerst wel mijn bedenkingen", zegt tandarts-implantoloog Stefan Peulen. "maar ik had geen keuze vanwege een personeelstekort aan met name balie-assistenten." Samen met Anwar Sahraoui van Voicelabs ontwikkelde hij de al bestaande AI-assistent verder uit, maar dan voor de tandartsenmarkt, Voicelabs Dental.

"Inmiddels doet de AI-assistente alles wat een 'normale' assistent ook doet, maar dan 24 uur per dag, 7 dagen in de week, zonder vakantie en altijd aanwezig", zegt Peulen. Bovendien zorgt het ervoor dat hij als tandarts meer mensen kan behandelen want zijn agenda wordt door 'Eva' optimaal ingedeeld.

Toch kan het ook even wennen zijn. "In het begin wist ik niet goed wat mij overkwam", zegt een patiënt in de wachtkamer. "Maar ik sta versteld van haar beleefdheid en dat ze het allemaal snapt. Ik ben er wel blij mee, maar vind het wel jammer dat ik geen persoon meer spreek."

Tandarts Van Peulen herkent dit bij een handvol klanten die nog steeds graag een medewerker willen spreken, maar benadrukt dat dat ook altijd nog mogelijk is.

Wennen

Ook Sahraoui van Voicelabs ziet dat het voor klanten even wennen is. "Uiteindelijk moeten bedrijven zelf bepalen of ze efficiëntie nodig hebben, of juist gezelligheid." En deels voor de grap: "een AI-assistent kan ook gezellig zijn".

Of we het nou willen of niet, het zal in veel verschillende branches worden ingevoerd. "Vooral plekken waar veel routinetaken worden uitgevoerd, kunnen met AI worden geautomatiseerd", zegt Sahraoui.

Hij is voorstander van de nieuwe EU-wetgeving over transparant gebruik van AI. "Uiteindelijk moet de AI-assistent zijn plek ook verdienen, je wil niet je klanten in de maling nemen."

Extra horde

Toch voelt het voor sommigen wel weer als een éxtra horde om een medewerker aan de telefoon te krijgen. Eerst langs een chatbot, dan mailen, en met een AI-telefonist komt daar weer een horde bij.

Sahraoui ziet het juist als een oplossing. "Voorheen belden patiënten en moesten in de wachtrij staan of kregen een voicemail, nu wordt de telefoon direct opgenomen."

Om Voicelabs te gebruiken moeten bedrijven verplicht een veld invullen met een nummer waarnaar kan worden doorverbonden. Het moet daarmee mogelijk blijven iemand te pakken te krijgen.

Voor bestaande systemen geldt dat ze tot 2 december de tijd hebben om de aanpassingen door te voeren. Nieuwe AI-toepassingen moeten vanaf aankomende maand direct voldoen aan de aangescherpte eisen.

Bredere gevolgen

De wet gaat over alle interactie met een AI-systeem, "dus ook bijvoorbeeld reclames op tv die gemaakt zijn met behulp van kunstmatige intelligentie", laat een woordvoerder van de Autoriteit Persoonsgegevens weten.

Al maakt het wel uit hoe deze AI is ingezet. De door kunstmatige intelligentie gegenereerde stem van supermarktketen Aldi heeft geen markering nodig zegt het bedrijf. "Omdat het script van de commercial door een mens geschreven wordt en alleen is uitgesproken met behulp van AI."

In de reclames worden soms wel foto's gemaakt met behulp van AI, daar zal de supermarkt wel gebruikmaken van een AI-markering. De autoriteit Persoonsgegevens bevestigt dat dit in lijn is met de nieuwe wetgeving.

Het moest reizigers de trein intrekken: het Nederland-ticket. Sinds half juni was het verkrijgbaar en werden ruim 550.000 abonnementen van 49 euro per maand gekocht. Vandaag is de laatste verkoopdag. Het kabinet hield rekening met de verkoop van 1 miljoen maandtickets, maar houdt geld over.

Er werd 118 miljoen euro opzijgezet voor het Nederland-ticket. Het goedkopere treinkaartje moest een alternatief bieden voor de hoge brandstofprijzen. Wie met het ticket reist, kan dat wel alleen buiten de spits doen: de zogenoemde daluren.

Uit cijfers van de NS blijkt dat ongeveer een op de drie kopers nog geen abonnement had bij de NS. De grootste groep reizigers zijn mensen tussen de 25 en 29 jaar, zo'n 53.000 mensen.

"Dit is voor ons wel een gigantisch succes", zegt een woordvoerder. "We hopen dat alle mensen die nu zijn ingestapt voor het voordelige tarief, fan zijn geworden van de trein. Na de zomer blijven we voordelige tickets aanbieden. Dit abonnement smaakt naar meer."

Gewoontegedrag

Vanaf 1 september verdwijnt het goedkope ticket weer. Grote vraag is: gaan reizigers overstappen op een ander abonnement? Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft, is sceptisch. "Uit onderzoek blijkt dat reisgedrag in grote mate gewoontegedrag is. Je gaat automatisch elke dag met de auto, de fiets of de trein. De kaart zal voor sommige mensen het gedrag hebben doorbroken, maar hoeveel dat er zijn is nog maar de vraag."

Als kopers het abonnement niet opzeggen, gaat het automatisch terug naar het reguliere tarief van 127,95 euro per maand. "Dat is 2,5 keer duurder dan wat mensen nu betalen. Het is belangrijk dat mensen kijken welk abonnement past: wil ik dit voortzetten of een ander abonnement afsluiten", vertelt de NS-woordvoerder.

Van Wee verwacht dat de meeste mensen vanwege het prijsverschil het abonnement niet gaan verlengen. "Er zullen wel mensen zijn die vergeten op tijd op te zeggen, maar een kleine groep denkt: we gaan die kaart in de toekomst ook kopen." Hij vindt het goed dat de kaart eerst geëvalueerd wordt, voordat de aanbieding wordt verlengd.

De kaart is geïnspireerd op het Deutschlandticket. Sinds 2022 kunnen reizigers daar voor 63 euro een maand door het land reizen.

Een groot verschil tussen het Duitse en het Nederlandse ticket is dat de reizigers in Nederland alleen buiten de spits met het ticket mochten rijden. Het effect op woon-werkverkeer is daardoor gering, verwacht Van Wee.

'Stuk goedkoper'

Een van de reizigers is de 21-jarige Mart Leegsma. Hij woont op kamers in Zwolle en reist in het weekend terug naar zijn ouders in Groningen. "Een retour Groningen-Zwolle is 28 euro geworden. Als je een maand lang ieder weekend gaat, ben je voor 49 euro een stuk goedkoper uit", vertelt Leegsma.

Ook de 27-jarige Maartje Soeters maakt gebruik van het ticket. "Ik ben docent en heb nu zes weken zomervakantie, maar mijn vriend niet. Wat ga je dan de hele tijd in je eentje doen? Ik heb geen auto, dus het is wel lekker om met de trein op pad te gaan. Ik heb ook een museumkaart en ga nu zo'n beetje heel Nederland door."

Voor Melvin Dirks (28) was duurzaamheid juist een belangrijk reden om het ticket te kopen. "Ik vind het fijn om met de trein te reizen. Lekker zitten en je hoeft zelf niet te rijden. Maar ik betrapte me erop dat ik vaak de auto pak, omdat het een stuk goedkoper is. Ik vond dat altijd jammer", vertelt hij. "Toen deze actie kwam, dacht ik: dat is iets voor mij." Voor werk moet Dirks veel reizen. "Na een week had ik de kosten er al uit", vertelt hij.

Alle drie vinden ze dat het ticket moet blijven. "Het enige vervelende zijn die piek- en daluren. Voor de rest is het top", vertelt Leegsma.

Landelijk ticket

Voor de NS "smaakt het ticket naar meer" en ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is enthousiast. Na de zomer gaat het ministerie kijken of er een definitieve variant kan komen van het Nederland-ticket. "Dit tijdelijke product past uitstekend om de drempel om het ov te gebruiken zo laag mogelijk te houden", laat staatssecretaris Bertram weten.

Het ministerie gaat met alle vervoerders kijken of er een landelijk product kan komen. Daarin wordt ook de bus, de tram en de metro meegenomen. Die vervoermiddelen vallen niet onder het huidige ticket.

AI-bedrijf Suno moet auteursrechten betalen voor het gebruik van bestaande liedjes waarmee met kunstmatige intelligentie 'nieuwe' nummers worden gemaakt. Dat is het oordeel van een Duitse rechtbank. Suno betaalt op dit moment niet voor het gebruik van de nummers.

Met deze uitspraak van de rechtbank in München behaalt de Duitse organisatie voor auteursrechten GEMA een klinkende overwinning op het Amerikaanse bedrijf Suno.

Prompt

Gebruikers van Suno kunnen een liedje laten maken door online een opdracht (prompt) in te voeren hoe het liedje moet klinken en waarover het gaat. Daar rolt dan er een kant-en-klaar lied uit.

GEMA wist de rechtbank ervan te overtuigen dat melodieën, harmonieën en ritmes van die AI-nummers vaak verdacht veel lijken op bestaande nummers waar auteursrechten op rusten.

In de rechtszaak stonden onder meer de composities Atemlos durch die Nacht, Forever Young en Mambo No. 5. centraal. GEMA behartigt de belangen van de Duitse componisten van die nummers.

Betoog

De rechtbank gaat grotendeels mee in het betoog van GEMA dat Suno de nummers gebruikte om zijn kunstmatige intelligentie te trainen, zonder dat daarvoor is betaald.

Er is nog niet bepaald hoe Suno alsnog de auteursrechten zou moeten voldoen. Ook is het voor het Amerikaanse bedrijf mogelijk om in beroep te gaan tegen de uitspraak.

Volgens GEMA is het de eerste zaak in Europa waarin een rechter oordeelt dat een bedrijf auteursrechten moet betalen voor het trainen van AI met bestaande composities.

Vakbond FNV kondigt een landelijke staking aan voor het openbaar vervoer op woensdag 9 september. Dat doet de vakbond vanwege de bezuinigingsplannen van het kabinet op de sociale zekerheid.

De staking gaat 24 uur duren. In het hele openbaar vervoer - bij de NS, streekvervoer en stadsvervoer - leggen medewerkers het werk neer.

Het kabinet is van plan om onder meer de WW-uitkering in te korten en de WIA, de uitkering voor langdurig zieken, te versoberen. De FNV is daar fel op tegen, maar het kabinet vindt de bezuinigingen nodig om de uitkeringen betaalbaar te houden.

Zwaar werk

Volgens FNV wordt het openbaar vervoer gekozen vanwege de aard van het werk. "Door het zware werk dat zij verrichten, hebben zij een bovengemiddelde kans om in de WIA terecht te komen. Zij moeten erop kunnen vertrouwen dat er hulp is wanneer het tegenzit", zegt Edwin Kuiper van FNV Streekvervoer.

Eind juni werd ook actie gevoerd op het spoor. Op 24 juni reden er vier uur lang geen treinen in het hele land. Ook toen legde het treinpersoneel het werk neer vanwege de geplande bezuinigingen.

Volgens de vakbond zijn er ook in andere sectoren plannen om het werk neer te leggen. Bij de havens, afvalverwerking, schoonmaak, metaalindustrie en de bouw gaan er volgens FNV stakingen komen. Ook die worden in september gehouden, maar de datums zijn nog niet bekendgemaakt.