Klarna overtreedt mogelijk de wet. Dat zeggen deskundigen die de handelswijze van het bedrijf beoordeelden. De Zweedse online bank staat niet ingeschreven in een register waar ze wettelijk gezien wel in moeten staan.

Het gaat om het incassoregister, een plek waar incassobureaus en andere dienstverleners zich verplicht moeten inschrijven om bedragen bij particulieren te mogen innen. Klarna staat daar nog niet op, maar stuurt wel aanmaningen. Dat blijkt onder meer uit antwoorden op Kamervragen van vorige week, naar aanleiding van een artikel van Follow the Money.

Incassopraktijken uitvoeren zonder registratie is sinds 1 april 2025 een economisch delict. De Inspectie Justitie en Veiligheid moet erop toezien dat bedrijven zich aan de incassowet houden.

Die inspectie is al zeker sinds juli vorig jaar op de hoogte van de werkwijze van Klarna. Toen meldde schuldenexpert André Moerman van website Schuldinfo.nl de mogelijke overtreding, blijkt uit stukken die de NOS heeft ingezien.

Toch is Klarna na die melding doorgegaan met aanmaningen sturen.

Hoe werkt Klarna?

Als je ervoor kiest om bij een webwinkel achteraf te betalen via Klarna, ga ja eigenlijk een lening aan bij Klarna. Niet jij, maar Klarna betaalt de aankoop aan de webwinkel.

Daarna probeert Klarna de schuld die je hebt te innen. Als er niet betaald wordt, laat Klarna een incassobureau aanmaningen sturen, of de bank doet dat zelf. In dat laatste geval treedt Klarna eigenlijk op als incassobureau.

Het gebeurt ook dat Klarna de schuld doorverkoopt aan opkopers van schulden.

In augustus stuurde Klarna bijvoorbeeld nog een aanmaning voor een bestelling van ruim 1000 euro bij CheapTickets. De e-mail gaat om 22.56 uur de deur uit. Op dat moment staat Klarna niet ingeschreven bij het incassoregister.

"Dit zijn twee overtredingen ineen", zegt Moerman. "Het bedrijf mag geen aanmaningen sturen zonder registratie. En het mag ook geen contact opnemen met schuldenaren na 20.00 uur. Voor beide overtredingen kunnen ze boetes krijgen."

De Wet kwaliteit incassodienstverlening

De Wet kwaliteit incassodienstverlening (Wki) werd op 1 april 2024 ingevoerd om een einde te maken aan misstanden in de incassowereld. Incassobureaus werden verplicht om zich te registreren. Daarvoor moeten ze aan regels voldoen over duidelijke, eerlijke communicatie, inzicht in de opbouw van de vordering, zorgvuldige omgangsvormen en correcte behandeling van klachten.

Tot dan was de incassomarkt vrijwel niet gereguleerd. Dat leidde tot agressieve benaderingsmethoden van sommige incassobureaus, onterechte of torenhoge kosten en slechte communicatie.

Na een overgangsperiode is het uitvoeren van incasso-werkzaamheden zonder registratie vanaf 1 april 2025 verboden.

"De wet is klip en klaar. Klarna pleegt een economisch delict als het niet is geregistreerd als buitengerechtelijke incassodienstverlener," zegt Marco Loos, hoogleraar consumentenrecht aan de Universiteit van Amsterdam. "De wet geldt al vanaf 1 april 2024. De overtreding duurt dus al geruime tijd. Het zou niet vreemd zijn als de toezichthouder of het Openbaar Ministerie inmiddels tegen een zo duidelijke overtreding zou optreden."

Demissionair staatssecretaris Arno Rutte (Justitie en Veiligheid) is op de hoogte van de werkwijze van Klarna. "Ja, ik ben bekend met het versturen van dergelijke betalingsherinneringen en aanmaningen", antwoordde hij vorige week op Kamervragen, die tot nu toe onopgemerkt bleven.

Onderzoeksbelang

Rutte erkent ook dat Klarna zich 'in beginsel' moet registreren. En: "Klarna staat op het moment dat deze vragen worden beantwoord niet in het register van incassodienstverlening."

Toch durft hij niet te stellen dat Klarna de wet overtreedt. Rutte: "Ik hecht eraan te benadrukken dat het oordeel of het bedrijf voldoet aan de verplichtingen die de wet stelt bij de Inspectie Justitie en Veiligheid ligt en niet bij mij."

De inspectie doet geen uitspraken over eventuele stappen tegen Klarna. "Wij mogen geen uitspraken doen over individuele ondernemingen", mailt een woordvoerder. "Ook in het kader van onderzoeksbelang en bewijsvergaring kunnen we niets zeggen."

Tijd nodig

Klarna laat weten dat het tijd nodig had om goed te kunnen begrijpen hoe de incassowet op het bedrijf van toepassing is. "Wij erkennen dat dit te lang heeft geduurd en dat we sneller hadden moeten handelen," mailt een woordvoerder. "Onze aanvraag voor het incassoregister is nu klaar en zal de komende dagen worden ingediend."

"Het telefonisch bankieren is nu begonnen", zei president van De Nederlandsche Bank Jelle Zijlstra toen hij op 13 februari 1986 de eerste overboeking met het programma Girotel deed. Maar eigenlijk begon daarmee het internetbankieren in Nederland.

Bijna ging de eerste overboeking nog mis. Voor een zaal genodigden zou Zijlstra namens de Postbank 100.000 gulden overmaken naar het comité dat de Olympische Spelen in 1992 naar Amsterdam wilde halen. Zijlstra tikte een nul te veel in, waardoor er een miljoen zou zijn overgeschreven. Een alerte bankier was er net op tijd bij om dat te corrigeren.

Girotel begon in 1986 met duizend gebruikers klein, maar kreeg daarna jaarlijks 10.000 nieuwe klanten. Dat kwam doordat steeds meer Nederlanders een pc in huis kregen, vertelt Bob Timmerman, hoofd digitaal bankieren van ING. "De computer sloot je aan op de televisie, en met een modem kon je direct inbellen bij de Postbank in Breda."

Op die manier konden consumenten en ondernemers voor het eerst vanuit huis hun saldo bekijken, geld overmaken en overzichten maken waar ze precies hun geld aan uitgaven.

De nieuwe vinding werd met een bedrijfsfilm aan de wereld gepresenteerd:

Halverwege de jaren 90 had Girotel een half miljoen gebruikers. Steeds minder vaak moesten ze inbellen om hun bankzaken te doen. "Vanaf midden jaren 90 kregen steeds meer huishoudens internet via de kabel. Zo ging Girotel over naar MijnPostbank, dat zich uiteindelijk doorontwikkelde naar de bankieren-app van vandaag."

Slimme jongens

Het toen nog maar net zelfstandige Postbank zag in Girotel een uithangbord om zich als vooruitstrevende bank te presenteren. "Midden jaren 80 moest je nog naar het postkantoor om geld op te nemen of een overboeking te doen", blikt Timmerman terug. "Soms moest je door de regen, vaak stond je in de rij. Je moest ook allemaal dingen invullen. De PTT bedacht in die tijd manieren om thuis op de pc dingen te doen. 'Waarom niet bankieren?', dachten een paar slimme jongens bij de Postbank."

In de apps van alle banken is volgens Timmerman nog altijd de basis van Girotel uit 1986 terug te zien: "Geld overmaken, saldo checken en inzicht in je uitgaven. Dat is eigenlijk wat we nog steeds met onze app doen."

Girotel kende ook al de tweestapsmanier van inloggen van nu, vult Timmerman aan: "Na het inbellen identificeerde je je met een zescijferig nummer en een geheime code, vergelijkbaar met de pincode. Geld overboeken moest je goedkeuren met een Transactie Autorisatie Nummer, een TAN-code. Die stond op een lijst die jij alleen had. Nu log je op de app in met een rekeningnummer en wachtwoord, en keur je overboekingen goed met je vingerafdruk of gezichtsscan."

Bij de eerste Girotel-gebruikers ontstond ergernis over de tijd die het duurde om de bankzaken te regelen. Timmerman: "Je was lange tijd in gesprek met je 14K4-modem. Dat vond niet iedereen thuis even leuk. Ook ging de telefoonrekening er flink door omhoog. Toen is een manier bedacht om eerst offline alle overschrijvingen klaar te zetten, om daarna in te bellen en snel alles te versturen en te ontvangen."

Die hard-gebruikers

Timmerman begon zijn carrière in het bankwezen bijna negentien jaar geleden bij de Postbank, de voormalige overheidsbank die later opging in ING.

Al dan niet toevallig was zijn eerste klus bij de Postbank het afsluiten van Girotel in 2005. "Een aantal die hard-gebruikers wilde er echt niet van af. We zijn toen met zijn allen naar de oude centrale computer, het mainframe, in Rotterdam gegaan. En hebben met een borrel die computer uitgezet. Toen moesten die klanten ook over op internetbankieren."

Verschillende organisaties en politici maken zich "grote zorgen" over de situatie op het elektriciteitsnet in Flevoland, Utrecht en Gelderland.

Vandaag werd duidelijk dat als er niet krachtig wordt ingegrepen er vanaf de zomer in die provincies geen nieuwe aansluitcontracten voor woningen afgegeven kunnen worden.

Volgens Vereniging Eigen Huis (VEH) vormt het volle stroomnet "een van de grootste risico's voor de realisatie van nieuwe woningen". Als huizen niet meer kunnen worden aangesloten op het net komt de leefbaarheid volgens de VEH "direct onder druk te staan". Er moeten daarom op korte termijn maatregelen worden genomen.

'Groter belang'

Daar zijn veel politici het mee eens. De Gelderse gedeputeerde Ans Mol (BBB) wil "koste wat het kost" voorkomen dat de bouw van woningen in Gelderland stil komt te vallen, ook als dat betekent dat er bijvoorbeeld minder inspraak komt voor omwonenden van nieuwe wijken. "We hebben geen gelegenheid om langer te wachten", zegt Mol tegen Omroep Gelderland.

"Het is van nationaal belang. Daar moet iedereen zich van bewust zijn. Dan komt er misschien wel een ontwikkeling in je achtertuin die niet zo leuk is. Maar als we straks geen woningen meer kunnen bouwen voor onze kinderen en de toekomst van Gelderland, dan is dat een groter belang."

Meer hoogspanning, snellere vergunningen

Ook Tennet zegt dat er snel maatregelen nodig zijn voor het overbelaste stroomnet. Volgens de netbeheerder zijn daar "meerdere knoppen" voor, zoals mensen belonen die geen elektriciteit verbruiken in de piekuren tussen 16.00 uur en 21.00 uur.

Tennet wil sneller hoogspanningsstations kunnen bouwen, die zijn nodig om het net uit te breiden. Een alternatief is het zwaarder belasten van het energienet, maar daardoor is er meer risico op overbelasting met stroomstoringen tot gevolg. Die komen nu zelden voor.

Bouwend Nederland, de branchevereniging voor de bouwsector, wijst erop dat in de drie provincies naar schatting de komende tien jaar tot bijna 240.000 woningen moeten worden gebouwd met een aansluiting op het stroomnet. Om dat voor elkaar te krijgen moeten bijvoorbeeld vergunningen sneller worden uitgegeven. Bouwend Nederland wil dat de nieuwe minister de regie over het dossier neemt.

Brandbrief

Tegen RTV Utrecht zegt gedeputeerde van de provincie Utrecht Huib van Essen (GroenLinks) zo snel mogelijk in gesprek te willen met Stientje van Veldhoven, de nieuwe minister van Klimaat en Groene Groei. De crisiswet die het nieuwe kabinet wil invoeren moet er zo snel mogelijk komen.

"Hiervoor sturen we samen met de provincies Flevoland en Gelderland een brandbrief naar het Rijk, waarin wij aandringen op snelle duidelijkheid en concrete maatregelen."

De hack bij telecomprovider Odido, waarbij toegang werd verkregen tot een bestand met gegevens van 6,2 miljoen accounts, is volgens deskundigen een van de grootste datalekken ooit in Nederland.

"Ik kan me niet een bedrijf voor de geest halen waarvan zoveel gegevens zijn gelekt", zegt ethisch hacker Sijmen Ruwhof.

Bij de hack zijn naast standaardpersoonsgegevens ook IBAN-nummers bemachtigd, wat niet vaak voorkomt, zegt Ruwhof.

"Ook hebben ze paspoort- of rijbewijsnummers weten te kopiëren. En die combinatie is best wel uniek; het zijn hele gevoelige persoonsgegevens."

Het is nog onduidelijk van hoeveel mensen de gegevens daadwerkelijk zijn gestolen. Dat zoekt Odido nu uit. De inbraak werd afgelopen weekend ontdekt. Wat er is buitgemaakt kan per klant verschillen, laat de provider weten.

Wat is er volgens Odido mogelijk gestolen? Niet gestolen:

Met de persoonsgegevens kunnen criminelen berichten sturen die er bijzonder echt uitzien, zegt Ruwhof. "Zoals e-mails of sms'jes waarin zij jouw persoonsgegevens opnemen en zich voordoen als een legitiem bedrijf. Omdat ze echte gegevens over je hebben, ziet zo'n bericht er heel authentiek en geloofwaardig uit."

Ruwhof waarschuwt dat criminelen hiermee mensen proberen te verleiden om op linkjes te klikken die naar nepwebsites leiden. "Daar staat bijvoorbeeld een nepinlogscherm dat er heel echt uitziet. Als je daar je wachtwoord invoert, wordt het naar criminelen gestuurd, waardoor zij nog meer toegang tot je leven kunnen krijgen."

Met de gestolen gegevens kunnen criminelen ook op naam van iemand anders bedrijven bellen. "Dan moet je vaak een paar vragen beantwoorden, zoals de laatste drie cijfers van je bankrekeningnummer, je postcode en je geboortedatum, om je te authentiseren."

Dat risico is zeker aanwezig, zegt hij. "Criminelen kunnen zonder jou te benaderen zich voordoen als jou, contracten afsluiten en andere vormen van fraude plegen."

'Goudmijn voor inlichtingendiensten'

Ethisch hacker Matthijs Koot zegt dat criminelen de gestolen informatie kunnen misbruiken om bij hun slachtoffers vertrouwen te wekken. Hij waarschuwt voor een toename van helpdeskfraude, bankfraude en andere vormen van oplichting.

Volgens hem is de gestolen informatie ook een goudmijn voor vijandige inlichtingendiensten. "Die proberen continu hun potentiële doelwitten in kaart te brengen, bijvoorbeeld door telefoonnummers en woonadressen van bekende politici te achterhalen, of door informatie te verzamelen over medewerkers van (rijks)overheidsorganisaties, energiebedrijven en havenbedrijven."

Miljoenen

De datadiefstal laat volgens Ruwhof zien dat Odido de boel niet onder controle had. "Zes miljoen gegevens lekken is ontzettend veel. Op het moment dat de data werden gestolen, had de cybersecurity-afdeling al moeten ingrijpen", zegt hij.

"Zo'n grote hoeveelheid unieke set aan persoonsgegevens is heel veel geld waard. Het is heel goed mogelijk dat de criminelen de gegevens te koop gaan aanbieden", zegt Ruwhof. Volgens hem is het ook denkbaar dat de hackers Odido afpersen. Odido wil niet zeggen of het onder druk is gezet of wordt gechanteerd door de hackers.

Ook voor stalkers en doxxers (die persoonsgegevens delen om iemand te intimideren) kan de gestolen informatie relevant zijn omdat zij met een actueel telefoonnummer, woonadres en/of e-mailadres hun slachtoffers kunnen vinden.

Voor drugscriminelen kan het een manier zijn om gegevens te achterhalen van andere criminelen, zegt Koot. "Criminelen gebruiken niet altijd uitsluitend prepaid-simkaarten; ze kunnen ook voor privé-, familie- of vriendencontact een regulier betaald abonnement gebruiken. "Een datalek als dit is waarlijk één van de ergste horrorscenario's."

Communiceren duurt lang

"We zijn vanmiddag om 12.00 uur begonnen met het inlichten van onze klanten", zegt Odido-directeur Tisha van Lammeren tegen de NOS. "Dat gebeurde vanaf het moment dat duidelijk was op klantniveau welke gegevens zijn gestolen per klant." Dat kon niet eerder, zegt ze. "Je wil geen foutieve informatie delen."

Volgens Van Lammeren duurt het inlichten van klanten lang omdat het om miljoenen klanten gaat.

De directeur gaat niet in op de vraag of de beveiliging op orde was. "De veiligheid van onze klanten is onze hoofdprioriteit. Dat dit gebeurt geeft aan hoe slinks de cybercriminelen zijn."

Ook kan of wil Van Lammeren geen uitspraken doen over de vraag of duidelijk is wat de criminelen willen met de gegevens, of er bijvoorbeeld losgeld is geëist.

Telecomprovider Odido is getroffen door een grote cyberaanval. Criminelen hadden daardoor toegang tot een bestand met de gegevens van 6,2 miljoen accounts, zegt een woordvoerder van Odido tegen de NOS.

In het systeem stonden ook gegevens van klanten van Ben, dat onderdeel is van Odido. Voor klanten van Simpel, een ander merk van de provider, geldt dat niet.

Onder de klantgegevens vallen onder meer volledige naam, adres en woonplaats, telefoonnummer, klantnummer, e-mailadres, rekeningnummer, geboortedatum en nummers en geldigheidsdatum van identiteitsbewijzen zoals paspoort of rijbewijs. Het kan per klant verschillen welke data er zijn gelekt.

"Het betreft persoonsgegevens uit een klantcontactsysteem dat door Odido wordt gebruikt. Er zijn geen wachtwoorden, belgegevens of factuurgegevens betrokken", schrijft de telecomprovider.

Volgens Odido is de inbraak afgelopen weekend ontdekt. Daarop is de telecomprovider een onderzoek gestart met cyberbeveiligingsexperts.

Techredacteur Stan Hulsen:

"Dit soort gegevens zijn interessant voor criminelen. Met je e-mailadres en telefoonnummer kunnen ze je benaderen. En als ze ook je naam, adres, geboortedatum en klantnummer gebruiken, kunnen ze een veel overtuigender bericht maken om je op te lichten. Bijvoorbeeld dat je laatste factuur niet is betaald. Het is belangrijk om hier altijd alert op te zijn.

We weten niet wie de gegevens heeft gestolen, en ook niet wat diegene er nu mee doet. Ook is nog onduidelijk van hoeveel mensen de gegevens daadwerkelijk zijn gestolen. Odido zegt dat er ruim 6 miljoen accounts in het systeem stonden, maar dat betekent niet automatisch dat van iedereen de gegevens daadwerkelijk zijn gejat."

Volgens het bedrijf zijn de gestolen data niet online gepubliceerd. Odido kan niet uitsluiten dat de gegevens in de toekomst alsnog openbaar worden gemaakt. "We raden alle klanten aan om extra alert te zijn op verdachte activiteiten of onverwachte contacten", schrijft het bedrijf.

Odido wil niet zeggen of het onder druk is gezet of wordt gechanteerd door de hackers. "Op advies van onze experts doen wij op dit moment geen mededelingen over de mogelijke identiteit of achtergrond van de aanvaller."

De dienstverlening van Odido is niet geraakt, klanten kunnen blijven bellen, internetten en tv-kijken.

Odido heeft het incident gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), die bekend is met het datalek. De toezichthouder houdt in de gaten of Odido voldoende doet om nu de juiste stappen te zetten. Volgens een woordvoerder is het belangrijk dat klanten snel en zo volledig mogelijk worden geïnformeerd. Klanten die zijn geraakt, krijgen in de komende 48 uur een e-mail van het bedrijf.

Wat kun je volgens Odido zelf doen als klant?

In deze special leggen we aan de hand van vijf niveaus uit wat een hacker aan jouw 'digitale vingerafdruk heeft'. Dat begint vrij onschuldig, maar hoe hoger het niveau, hoe gevaarlijker zo'n inbraak is.

De Nederlandse tak van het Franse modehuis Louis Vuitton krijgt van het Openbaar Ministerie (OM) een boete van 500.000 euro. Het luxemodemerk heeft te weinig gedaan om het witwassen van grote sommen misdaadgeld bij Nederlandse vestigingen te voorkomen. Volgens het OM stemt het modemerk in met de boete.

Afgelopen zomer werd bekend, na berichtgeving van AD, dat het OM Louis Vuitton ging vervolgen voor het witwassen van crimineel geld. Het modemerk krijgt nu een boete en daarmee komt er geen rechtszaak. Het OM schrijft dat de rechtbank in Rotterdam te weinig capaciteit heeft om de zaak voor de rechter te brengen.

2 miljoen euro

De witwaszaak draait om drie verdachten, onder wie een 36-jarige vrouw uit Lelystad. Volgens het OM gebruikte zij crimineel geld om luxegoederen zoals handtassen te kopen om het geld wit te wassen. De geldsommen waren afkomstig van een inmiddels veroordeelde onderwereldbankier.

De vrouw wordt verdacht van het witwassen van ruim 2 miljoen euro aan contant geld, uitgegeven tussen augustus 2021 en februari 2023. Het is niet duidelijk bij welke andere merken zij geld heeft witgewassen. De verdachte stuurde de gekochte tassen in verhuisdozen naar China om ze daar weer te verkopen. In haar huis zijn dozen gevonden en ook chatberichten, kassabonnen en camerabeelden zijn als bewijsmateriaal aangeleverd.

In de witwaszaak zijn nog twee verdachten in beeld. Het gaat om een Chinese vrouw die de andere vrouw hielp en een voormalige verkoper van Louis Vuitton. Ook hij hielp de vrouw uit Lelystad met haar malafide aankopen.

Zo tipte hij de 36-jarige verdachte wanneer nieuwe kostbare tassen weer op voorraad waren en waarschuwde hij als ze te veel contant geld uitgaf via haar accounts. Volgens justitie shopte de vrouw bij verschillende vestigingen van Louis Vuitton.

Het Franse modemerk heeft in Nederland vier verkooppunten: op vliegveld Schiphol, in de P.C. Hooftstraat in Amsterdam en in de Bijenkorf van Amsterdam en Rotterdam. Op het prijskaartje van een Louis Vuitton-tas staan al snel bedragen tussen de 2500 en 3000 euro.

Know your customer

Nederlandse bedrijven waren tot 1 januari 2026 verplicht om ongebruikelijke transacties te melden, bijvoorbeeld als er bij winkels 10.000 euro in contant geld werd uitgegeven. Inmiddels is dat bedrag verlaagd naar 3000 euro. Volgens het OM rekende de verdachte uit Lelystad onder verschillende namen af bij Louis Vuitton, waar zij niet door het luxemerk op werd aangesproken.

Ondernemingen zijn via de wettelijke eis Know your customer verantwoordelijk om te controleren of hun klanten bonafide zijn, om zo witwassen en financiering van terrorisme te voorkomen. Dat heeft Louis Vuitton onvoldoende gedaan, aldus het OM, dat stelt dat het bedrijf scherper had moeten zijn op contante betalingen.

De zaak tegen de drie verdachten loopt nog. Wanneer zij voor de rechter moeten komen, is nog niet bekend.

Een week nadat overheid en netbeheerders aankondigden dat de wachtlijst voor een nieuwe elektriciteitsaansluiting de komende jaren flink omlaag kan, zeggen ze nu dat er een aansluitstop dreigt in Flevoland, Gelderland en Utrecht. Dat betekent dat er vanaf de zomer in deze provincies ook geen nieuwe contracten voor woningen meer afgegeven kunnen worden. Alleen met heel krachtige ingrepen kan dit rampscenario nog worden voorkomen, volgens de netbeheerders.

De operationele baas van landelijk netbeheerder Tennet, Maarten Abbenhuis, noemt de verschillende boodschappen ongelukkig. "Ik begrijp de verwarring thuis." Tennet kampt in Utrecht met lange procedures voor uitbreiding van het hoogspanningsstation Breukelen en de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht-Noord. Dit heeft invloed op de capaciteit in alle drie de provincies.

In andere delen van het land kunnen grote bedrijven die veel stroom afnemen, helpen om de problemen op te lossen. Zo'n bedrijf krijgt dan een vergoeding om op drukke momenten op het stroomnet minder elektriciteit af te nemen. In Flevoland, Gelderland en Utrecht is er verhoudingsgewijs minder industrie en worden de problemen vooral veroorzaakt door particulier elektriciteitsgebruik.

Minder afnemen in spits

In plaats van een paar grote bedrijven moeten er hier dus honderdduizenden mensen overtuigd worden om minder elektriciteit af te nemen in de spitsuren. De problemen in deze provincies zijn niet nieuw en afgelopen jaar werden er al maatregelen aangekondigd om een zogenoemde aansluitstop te voorkomen. Zo moeten gasgeneratoren bij nieuwbouwwijken voorkomen dat huizen niet aangesloten kunnen worden.

De maatregelen hebben onvoldoende effect, concluderen de netbeheerders nu. Bovendien is de groei van de vraag naar elektriciteit groter dan verwacht. Alle ruimte die met de maatregelen gecreëerd is, wordt gebruikt door mensen met een bestaande aansluiting die meer elektriciteit zijn gaan gebruiken. Dat kan gaan om de aanleg van (hybride) warmtepompen en laadpalen voor elektrische auto's.

Het demissionaire kabinet kondigde vorige week een aantal maatregelen aan die de problemen op het elektriciteitsnet kunnen verminderen. Een daarvan is het zwaarder belasten van het elektriciteitsnet, waardoor het risico op stroomstoringen toeneemt.

Het nieuwe kabinet komt met een crisiswet netcongestie. Die wet moet de procedures versnellen voor uitbreiding van het elektriciteitsnet. Al deze maatregelen zijn volgens de netbeheerders noodzakelijk om een aansluitstop voor kleinverbruikers vanaf deze zomer te voorkomen in de drie provincies.

Het gaat niet alleen om nieuwe aansluitingen, maar ook om de aanvraag van een zwaardere aansluiting. Die kan nodig zijn als mensen een warmtepomp, laadpaal of elektrisch fornuis installeren.

Om de kans op een woning te vergroten zou de overheid subsidie op wonen moeten afbouwen. Dat adviseert het Centraal Planbureau (CPB) in een rapport over de woningmarkt.

Wie eenmaal goed zit, gaat er alleen maar op vooruit vanwege gunstig overheidsbeleid. Dat gaat ten koste van mensen die geen plek weten te bemachtigen op de woningmarkt. Het CPB heeft het over een "race to the top".

Naast het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek voor woningbezitters, moeten ook huurders die voldoende verdienen gestimuleerd worden om een relatief goedkope huurwoning te verlaten. Op die manier kan het beperkte aantal Nederlandse woningen beter verdeeld worden, denkt het planbureau.

Woonladder

"De woningmarkt werkt als een ladder waarop iedereen zo hoog mogelijk probeert te komen", staat in het rapport. Volgens het CPB bepaalt rijkdom en beleid waar je op die ladder terechtkomt.

Sowieso is er nu niet voor iedereen plek op die ladder, zegt het planbureau. Dat heeft te maken met het aanbod. Er zijn te weinig woningen en de bouw van nieuwe huizen verloopt stroef, bevestigde recente bouwcijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Het gevaar is dat Nederlanders onderling met elkaar moeten strijden om een plekje op die woonladder. "Het helpen van de ene groep gaat noodzakelijkerwijs ten koste van de andere", zegt het CPB.

Hypotheekrenteaftrek

Overheidsbeleid versterkt de positie van mensen die qua wonen toch al goed zitten. Dat beleid moet stoppen, adviseert het CPB: "Koopsubsidies drijven woningprijzen op en leiden niet per se tot meer eigenwoningbezit."

Het planbureau doelt daarbij op de hypotheekrenteaftrek voor woningbezitters. De rente die kopers betalen over hun hypotheekschuld mogen zij deels aftrekken van het inkomen waarover belasting moet worden betaald.

Economen wijzen al langer op de oneerlijke effecten van de hypotheekrenteaftrek. In de afgelopen verkiezingscampagne beloofden meerdere partijen het fiscale voordeel voor woningbezitters sneller af te bouwen, waaronder CDA en D66. Coalitiepartij VVD is tegen afbouw. In het coalitieakkoord is het plan niet terug te vinden.

Sociale huur

Niet alleen kopers worden te veel geholpen. Ook sommige huurders krijgen steun die zij niet nodig hebben, concludeert het CPB-onderzoek. Het gaat dan vooral om mensen die in een sociale huurwoning zitten, maar door de jaren heen meer zijn gaan verdienen.

Die mensen zouden meer huur moeten gaan betalen voor hun sociale huurwoning, stelt het CPB voor. Dan verruilen mensen hun sociale huurwoning eerder voor duurdere vrije sector-huurwoning. Het CPB noemt zo'n lage huur voor hogere inkomens een "impliciete subsidie" omdat deze huurders minder betalen dan de markthuur.

Zo'n inkomensafhankelijke huurverhoging mogen woningcorporaties al doorvoeren, maar in de helft van de gevallen doen zij dat niet. Volgens het CPB zouden verhuurders vaker het inkomen van huurders kunnen toetsen.

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden wil af van de importheffingen tegen Canada. Een meerderheid van 219 tegen 211 stemde tegen de noodtoestand die de heffingen mogelijk maken, hoewel Trumps Republikeinen een nipte meerderheid in het Huis hebben. Zes Republikeinen sloten zich aan bij de Democraten.

Hoewel Trump zich niets hoeft aan te trekken van het besluit, heeft de uitkomst wel een symbolische waarde: zelfs in zijn eigen partij groeit de weerstand tegen een hoeksteen van Trumps buitenlandbeleid. Vanwege de Republikeinse meerderheid in volksvertegenwoordiging legde het Congres de president haast nooit een strobreed in de weg.

Met de stemming verzet het Huis zich tegen de redenering van Trump om hogere importheffingen op te leggen aan het buurland. Hij riep daarvoor een nationale veiligheidscrisis uit, omdat Canada te weinig zou doen aan de smokkel van de pijnstiller fentanyl, die ook als drug wordt gebruikt. Dat gaf hem de mogelijkheid een strafheffing van 25 procent tegen Canada in te voeren.

Hoge kosten voor burgers

Maar de initiatiefnemers van de stemming laakten die redenering. Volgens overheidscijfers komt slechts 1 procent van de fentanyl in de VS uit Canada; de drug wordt voornamelijk ingevoerd via de zuidelijke grens met Mexico. "Canada vormt geen bedreiging, het is onze vriend, onze bondgenoot", meent initiatiefnemer Gregory Meeks.

Hij waarschuwde daarnaast dat Trumps importheffingen tot hogere kosten voor Amerikaanse burgers leiden. Doordat de verhoogde invoerkosten aan consumenten worden doorberekend, was een Amerikaans gezin vorig jaar gemiddeld zeker 1000 dollar duurder uit, rekenden experts uit.

Voor dat argument bleken ook sommige partijgenoten van Trump in het Congres gevoelig. In november zijn er tussentijdse verkiezingen, waarbij alle zetels in het Huis van Afgevaardigden op het spel staan. Hoewel Trump een kadaverdiscipline eist binnen zijn partij, vinden sommige partijgenoten de hoge kosten van het levensonderhoud moeilijk uit te leggen aan kiezers.

"Importheffingen pakken verkeerd uit voor de economie en zijn een substantiële belasting die Amerikaanse consumenten, fabrikanten en boeren betalen", redeneerde bijvoorbeeld de Republikein Don Bacon, die zelf niet meer verkiesbaar is in november. Hij vindt bovendien dat het Congres te veel macht inlevert bij het Witte Huis.

Trump uit op wraak

Eerder stemde de Senaat ook al in met soortgelijke wetgeving, maar Trump kan nog zijn veto uitspreken. Om een presidentieel veto te schrappen is een tweederdemeerderheid in beide huizen van het Congres nodig. Zo veel steun heeft de kritiek op de importheffingen niet.

Ondertussen is de president woest dat hij de steun van zes partijgenoten heeft verloren en heeft hij al aangekondigd wraak te zullen nemen. "Dit zal ernstige consequenties hebben in verkiezingstijd, zoals bij de voorverkiezingen!", schreef hij onmiddellijk na de stemming op sociale media.

In een kasteel in Belgisch Limburg komen vandaag de regeringsleiders van de Europese Unie bijeen voor een informele EU-top. Voor de verandering zien ze elkaar niet in het vergaderpaleis van de Europese Raad in Brussel, maar in landcommanderij Alden-Biesen, een Vlaams kasteel net over de grens bij Maastricht.

De hoop is dat de regeringsleiders het in dit sfeervolle decor eens kunnen worden over maatregelen om de concurrentiekracht van de EU te vergroten.

De landen zijn het erover eens dat dat hard nodig is. Sterker, de roep om de concurrentiekracht te vergroten klinkt al jaren. En de manier waarop de VS en China hun macht laten gelden, maakt nog eens extra duidelijk hoe hard dat nodig is. Ideeën zijn er genoeg, maar als het aankomt op concrete maatregelen dan gaat het stroef of draait het vaak op niets uit.

Doel is vooral de interne markt af te maken. In theorie is er binnen de EU vrij verkeer van goederen, kapitaal, diensten en personen. In de praktijk zijn er allerlei belemmeringen die het ondernemers moeilijk maken en de economie afremmen.

Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gaf gisteren in het Europees Parlement een sprekend voorbeeld: vrachtwagens mogen in België 44 ton wegen, maar zodra ze de Franse grens passeren nog maar 40, want dat is nu eenmaal de richtlijn voor internationaal vervoer. Onbegrijpelijk, vinden veel vervoerders, want het jaagt iedereen op kosten. Toch is een wetsvoorstel om dit te harmoniseren na twee jaar niet aangenomen.

Von der Leyen gaf als tweede voorbeeld dat je in sommige EU-landen moet communiceren per fax als je afval van de ene naar de andere lidstaat wil vervoeren. Het maakt het voor bedrijven die in de hele EU willen opereren onnodig moeilijk, concludeert ze.

Die belemmeringen zitten niet alleen de groei van bedrijven in de weg, maar kosten de Europese economie ook direct geld. Volgens het Internationaal Monetair Fonds zijn de interne obstakels vergelijkbaar met importheffingen van 44 procent voor goederen en 110 procent als het om diensten gaat. Juist in de dienstensector, veruit de grootste sector van de economie, is de interne markt verre van voltooid.

Kopgroepen

En dus lijkt het een vanzelfsprekendheid om die belemmeringen weg te nemen. Maar dat blijkt nog niet zo makkelijk. De lidstaten spreken al tientallen jaren over het verbeteren van de interne markt, maar in de praktijk komt er weinig van terecht. Concrete ideeën stuiten vaak op verzet van lidstaten die hun nationale markten willen beschermen. "Over de diagnose zijn alle landen het eens", zegt een EU-diplomaat. "Maar er wordt verschillend gedacht over het juiste medicijn."

Daarom kijken de lidstaten nu of ze desnoods in kleinere 'kopgroepen' maatregelen kunnen nemen om de interne markt te verbeteren. Von der Leyen sorteerde al voor op die optie in een brief die ze deze week aan de lidstaten stuurde. "Die mogelijkheid moeten we niet schuwen." Wie nu nog niet mee wil, kan later aansluiten, is het idee.

De Europese Commissie werkt ook aan andere oplossingen. Volgende maand komt zij met een voorstel voor een pakket regels voor bedrijven die in de hele EU gelijk moeten zijn. Zo is het de bedoeling dat bedrijven zich straks in elke lidstaat op dezelfde manier kunnen registreren in plaats van dat zij allemaal verschillende formulieren moeten invullen.

Aangezien de top van vandaag een informele top is, een soort heidag, hoeven er nog geen conclusies getrokken te worden. Er worden dus nog geen afspraken zwart-op-wit gezet. De bedoeling is dat dat wel gebeurt op de volgende, gewone top in maart.

Hoe dan ook lijkt de tijd rijp voor het verder afmaken van de interne markt. Maar er is veel scepsis over het uiteindelijke resultaat. Als het eerder niet lukte, waarom nu wel is dan de vraag. Zullen landen echt bereid zijn over hun eigen schaduw heen te stappen?

Het aantal zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) daalde vorig jaar voor het eerst in jaren, met 62.000. Hiermee komt het totale aantal zzp'ers uit op 1,2 miljoen. De daling was het sterkst onder jongeren, meldt het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).

In het eerste halfjaar van 2025 zijn veel zzp'ers in loondienst gegaan. En in de laatste zes maanden van vorig jaar zijn er minder mensen gestart als freelancer. "Dat heeft er waarschijnlijk mee te maken dat de Belastingdienst strenger handhaaft op schijnzelfstandigheid, zzp'ers die in feite werknemer zijn", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

Minder jonge zelfstandigen

Opvallend is de daling onder jongeren. In 2024 werkten ruim 100.000 van hen als freelancer, vorig jaar zakte dat naar 86.000. De afname is vooral groot in de zorg, met 5000 minder jonge zzp'ers.

Volgens het CBS is niet precies vast te stellen of dit met schijnzelfstandigheid te maken heeft. "Het zou heel goed kunnen, het kan ook zijn dat werkgevers geen risico wilden nemen en dachten: laten we ze maar in dienst nemen", verklaart Van Mulligen.

Die afname onder jongeren heeft niet geleid tot banenverlies, want uit de cijfers blijkt dat het totaal aantal jonge werkenden is toegenomen. Volgens Van Mulligen heeft dat ook te maken met de krapte op de arbeidsmarkt. Er is nog heel veel vraag, ook naar jongeren, maar die zijn nu wat vaker in loondienst en werken dus minder vaak als zzp'er.

Het overgrote deel van alle zelfstandigen die vorig jaar als werknemer aan de slag ging, heeft nu een flexibel arbeidscontract. Volgens de CBS-hoofdeconoom heeft dat te maken met de vrijheid die ze gewend waren als zzp'er.

In Duitsland is even na middernacht een staking van 24 uur begonnen van piloten en cabinepersoneel van Lufthansa. De luchtvaartmaatschappij had preventief al een groot deel van de vluchten geannuleerd.

Onder meer vanaf de grote luchthaven in Frankfurt vertrekken vandaag vrijwel geen Lufthansa-vluchten. Maar ook veel Lufthansa-vluchten die vanaf andere landen naar Duitsland zouden vliegen zijn geannuleerd. Piloten van de vrachttak van Lufthansa staken eveneens.

Lufthansa zegt de impact op haar passagiers zoveel mogelijk te willen beperken. De luchtvaartmaatschappij meldt dat getroffen passagiers waar mogelijk worden omgeboekt naar andere luchtvaartmaatschappijen.

Treinkaartjes

Passagiers die binnen Duitsland hadden moeten vliegen, kunnen hun vliegtickets omwisselen voor treinkaartjes van spoorwegmaatschappij Deutsche Bahn.

De staking werd aangekondigd door vakbond voor piloten VC en cabinepersoneelsvakbond UFO. De bijna 5000 piloten van Lufthansa en Lufthansa Cargo willen een hogere bijdrage van hun werkgever voor pensioenen. Tot nu toe heeft Lufthansa geweigerd hierover te onderhandelen. Het stelt al betere salarissen te bieden dan de concurrenten.

Achthonderd banen

De cabinepersoneelsvakbond wil Lufthansa aan de tafel krijgen om te onderhandelen over nieuwe cao's voor werknemers van Lufthansa en dochteronderneming CityLine. Bij CityLine staan ongeveer 800 banen op de tocht omdat Lufthansa de dochteronderneming wil sluiten.

Lufthansa stelt dat CityLine-personeel aantrekkelijke overplaatsingsmogelijkheden naar andere luchtvaartmaatschappijen aangeboden heeft gekregen. Maar de vakbond wil onderhandelen over een sociaal plan voor iedereen.

Administratieve afdelingen

Het concern heeft al langer problemen en stelt door de hoge overheadkosten slecht te kunnen concurreren met andere maatschappijen. Al eerder legden stakingen van het personeel het vliegverkeer van Lufthansa plat.

Vorig jaar september kondigde Lufthansa aan tot 2030 4000 banen te schrappen. Die ontslagen vallen vooral in de administratieve afdelingen binnen het bedrijf.

BMW roept wereldwijd honderdduizenden auto's van meerdere modellen terug wegens een probleem met de startmotor. De autoproducent wil niet zeggen hoeveel precies. In Nederland gaat het om 5500 auto's.

Bij controles is vastgesteld dat bij een magneetschakelaar na veel starts slijtage kan ontstaan. Daardoor kunnen auto's na verloop van tijd slechter of helemaal niet starten. Ook sluit het bedrijf kortsluiting niet uit waardoor de startmotor oververhit kan raken.

"In het ongunstigste geval ontstaat brand", laat het bedrijf weten. In dat geval ziet of ruikt de bestuurder rook tijdens het rijden of bij het verlaten van de auto. Eigenaren wordt aangeraden de auto niet met draaiende motor onbeheerd achter te laten.

Concreet gaat het om de 2-serie coupé, de 3-, 4- en 5-serie, de 6-serie Gran Turismo, de 7-serie, de X4, X5, X6 en Z4. "De eigenaren zullen zo spoedig mogelijk benaderd worden om het probleem te verhelpen," zegt een woordvoerder van BMW Nederland.

Het afgelopen najaar riep BMW wereldwijd 1,2 miljoen auto's terug, waarvan 14.000 auto's in Nederland. Toen was het probleem dat er water in de startmotor kon komen, waardoor eveneens kortsluiting en oververhitting kon ontstaan. In het najaar ging het om auto's die gebouwd waren tussen september 2015 en september 2021. Dit keer vooral - maar niet uitsluitend - om auto's geproduceerd tussen juli 2020 en juli 2022.

Er zijn zorgen over Europa's groeiende afhankelijkheid van vloeibaar gas (lng) uit Amerika. Deskundigen van onderzoeksinstituut TNO en Instituut Clingendael waarschuwen dat president Trump de levering van aardgas als politiek drukmiddel kan gebruiken.

Diezelfde zorgen uitte de Mijnraad vorig jaar ook al, een adviesorgaan voor de minister van Klimaat en Groene Groei. Sindsdien is de afhankelijkheid van de VS alleen maar toegenomen: het land is inmiddels samen met Noorwegen onze belangrijkste leverancier van gas dat onze huizen verwarmt. Volgens berekeningen van het Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) komt over vier jaar zelfs 80 procent van alle lng uit Amerika.

Dat is veel te veel, vindt gasexpert René Peters van TNO. "We hebben ervaren wat het is om heel afhankelijk te zijn van één land en dat dat land die afhankelijkheid ook tegen ons gebruikt."

Peters doelt op Rusland. Europa importeerde decennialang veel gas uit dat land, maar bouwde dat sterk af na de inval in Oekraïne in 2022. Sindsdien is ons continent aangewezen op Amerika. Dat land is van oudsher Europa's bondgenoot, maar de relatie vertroebelt.

Bij Instituut Clingendael, een kenniscentrum voor internationale betrekkingen, zijn daar al langer zorgen over. Volgens expert geopolitiek Louise van Schaik ziet de Trump-regering olie- en gasexport als belangrijk onderdeel van het buitenlandbeleid. "Ze schuwen niet om economische instrumenten in te zetten als er ruzie ontstaat, bijvoorbeeld met Groenland."

Gasdeal van 250 miljard

De EU sloot vorig jaar een handelsakkoord met Amerika om zo de eerder aangekondigde forse importheffingen te verlagen. Onderdeel van dat akkoord is dat de EU voor 250 miljard dollar per jaar aan Amerikaanse olie, uranium en vooral lng afneemt.

Het Europees Parlement moet de deal nog goedkeuren. De verwachting is dat dat volgende maand gebeurt. "Op dit moment hebben we dit handelsakkoord nodig", zegt Europarlementariër Ingeborg ter Laak van het CDA. "We willen de energieleveringen in Europa zekerstellen. Dat hebben we nodig voor onze huishoudens en bedrijven."

Zes tot zeven keer zo vervuilend

Toch ligt er nog een bommetje onder de deal: lng uit Amerika is namelijk slecht voor het milieu. TNO schat dat het zes tot zeven keer vervuilender is dan gas uit Europa. Bij de winning van Amerikaans gas komt veel methaan vrij, een verontreinigend broeikasgas. Ook zorgt het transporteren en vloeibaar maken van het gas voor extra uitstoot.

De EU eist dat lng-producenten uit de VS de methaanuitstoot vanaf 2027 beter monitoren. Maar het lijkt erop dat de Amerikanen dat niet van plan zijn. Gasexpert Peters verwacht dat de VS dan stopt met leveren aan Europa en de afzetmarkt verplaatst naar landen in Azië. "Dan hebben wij een probleem, want dan moeten wij onze lng uit andere landen halen." De vraag is of die landen wel milieuvriendelijk produceren.

Inmiddels deelt ook de Europese Commissie de zorgen over de afhankelijkheid van Amerika. Daarom wordt gezocht naar alternatieve leveranciers die de plek van de VS (deels) kunnen innemen. De vraag is vervolgens: hoe zal Trump reageren als de eerder mondeling toegezegde olie- en lng-deal uit zicht raakt?

Louise van Schaik: "Je hoopt eigenlijk dat hij dan alweer druk is met andere brandjes in de wereld en met armpje drukken met andere landen. Maar dat is misschien ook een beetje wensdenken."

Over weinig zijn Duitsers eensgezinder dan dat de bureaucratie in het land moet worden aangepakt. Talloze regels, eindeloze wachtrijen, benodigde stempels: het is in vele kroegen en kleedkamers een geliefd onderwerp om over te klagen.

De Duitse regering belooft de bureaucratie nu écht flink aan te pakken. Voor de volgende federale verkiezingen in 2029 moeten de kosten van regeldruk met een kwart zijn afgenomen. Dat moet jaarlijks 16 miljard euro opleveren en de economie een flinke steun in de rug geven.

Lange wachttijd crematoria

Jörg Schaldach loopt dagelijks tegen de last van bureaucratie aan. In zijn overvolle crematorium in het Oost-Duitse Meissen staan de kisten opgestapeld. "Toen ik in de jaren 90 begon, werd iemand een dag na de uitvaart gecremeerd, maar de wachttijd is enorm opgelopen." Nu worden de lichamen ruim een week na de uitvaart gecremeerd, vertelt Schaldach.

"Het cremeren zelf is hetzelfde gebleven", vervolgt de directeur, die in ruim dertig jaar naar eigen schatting 300.000 mensen heeft gecremeerd. "Het verschil met de jaren 90 is het papierwerk. Waar het vroeger één dubbelzijdig A5-blaadje was, is het nu een stapel van bijna honderd pagina's." Door problemen met digitalisering bij de burgerlijke stand is er een achterstand ontstaan bij de verwerking van iemands dood.

Schaldach laat de grote koelruimte zien waarin de overledenen in kisten liggen. Op elke kist ligt een stapel papieren, met persoonsgegevens en datum van overlijden. Op een enkele staat polizei geschreven. "Naar dat lichaam wordt nog onderzoek gedaan. Dat kan nog weken duren."

Via een gang waar eveneens kisten staan komen we in de nieuwe koelruimte, die nog deels in aanbouw is. Het aantal sterfgevallen in de vergrijsde regio neemt toe, maar de uitbreiding is vooral nodig omdat de wachttijd oploopt, zegt Schaldach. "We hebben inmiddels vijf keer zoveel opslag als in de jaren 90."

In een aangrenzende ruimte staan twee grote ovens, waar iedere 45 minuten twee overledenen worden gecremeerd. Met temperaturen rond de duizend graden gelden er vanzelfsprekend strenge veiligheidsregels. Begrijpelijk volgens Schaldach, toch zucht hij. "Ook op dit vlak is het papierwerk toegenomen. Iedere stekkerdoos moet gedocumenteerd zijn."

De directeur ergert zich zichtbaar aan de "bureaucratie-fetisjisten" in Duitsland. "Vroeger werd er meer nagedacht en met een gesprek en handdruk iets geregeld." Leidt digitalisering dan niet juist tot meer efficiëntie? Schaldach lacht smalend. "Het probleem is niet de computer, maar de mens. Die denkt niet meer zelf na."

Trend gekeerd

De wens om bureaucratie af te bouwen, leeft al langer in Duitsland. In 2006 werd de Normenkontrollrat (NKR) in het leven geroepen, een raad van economische experts die toeziet op afname van regeldruk. Na een aanvankelijke daling namen de kosten van bureaucratie de laatste jaren juist toe.

De bureaucratie kost Duitse bedrijven jaarlijks zo'n 62 miljard euro, becijferde het federale statistiekbureau. Het maakt Duitsland minder aantrekkelijk als vestigingsplaats, stelt denktank ZEW. Uit berekeningen van de Wereldbank bleek dat het afhandelen van een standaard exporttransactie 37 uur aan afhandeling van bureaucratie kost, de op één na slechtste score van de 21 onderzochte landen.

Toch ziet de NKR verandering. In het recente jaarverslag spreekt de expertraad van een afname van 3,2 miljard euro aan bureaucratiekosten. Een belangrijke oorzaak daarvan is de Bau-Turbo, een pakket aan maatregelen om woningbouw te versimpelen.

NKR-voorzitter Lutz Goebel is desondanks licht sceptisch, vertelt hij in zijn bedrijf voor machinebouw in Krefeld. "De regering is ambitieus, er zijn veel plannen, maar we moeten afwachten of ze het waarmaken." Niet ieder ministerie is even gemotiveerd, ziet hij.

Mentaliteit

De regeldrang zit diep in de Duitse haarvaten, zegt Goebel. "In Duitsland zijn we dol op rechtvaardigheid: het moet tot in de puntjes geregeld zijn." Dat vertaalt zich in zeer complexe wetgeving, waarbij elk detail is dichtgetimmerd. Als voorbeeld noemt hij EU-wetgeving, die nationaal omgezet moet worden. "Wij voeren dan strengere, ingewikkeldere wetten in dan buurlanden."

Mede daardoor verliest exportland Duitsland zijn positie in de wereldhandel, ziet Goebel. "De Amerikanen en Chinezen doen het simpeler en sneller dan wij." Na twee jaar recessie noteerde de Duitse economie het afgelopen jaar een verwaarloosbare groei van 0,2 procent. "Het gaat zo niet langer", zegt hij.

In het crematorium van Meissen is Jörg Schaldach weinig hoopvol. "Als ze wetten willen schrappen, dan gaan ze daar eerst nog jaren over nadenken en ondertussen neemt op een andere manier de bureaucratie wel weer toe", zegt hij cynisch. Zijn crematorium treft daarom al voorbereidingen om de opslag van kisten verder uit te breiden.

De directeur van de Nijmeegse chipmaker Nexperia keert voorlopig niet terug bij het bedrijf. Dat is de beslissing van de Ondernemingskamer, een speciale rechter voor ruzies binnen bedrijven. De rechters hadden directeur Zhang Xuezheng, beter bekend als Mr. Wing, al in oktober aan de kant gezet vanwege twijfel over de gang van zaken bij Nexperia. Een uitgebreid onderzoek moet nu aantonen of er daadwerkelijk sprake is geweest van wanbeleid.

Een aantal bestuursleden van Nexperia stapte in oktober naar de Ondernemingskamer uit onvrede met Mr. Wing. Dat deden ze onder meer omdat Nexperia veel te grote bestellingen zou hebben geplaatst bij een ander bedrijf van hem.

Nexperia maakt kleine en goedkope chips, die onder meer gebruikt worden in de auto-industrie. Die chips worden gemaakt uit platte ronde schijven: wafers. Het andere bedrijf van Mr. Wing maakt dit soort wafers. Nexperia was de belangrijkste klant van deze onderneming, die WingSkySemi (WSS) heet.

Omdat het financieel niet goed ging met WSS, zouden de bestellingen geplaatst zijn om het bedrijf overeind te houden. Op die manier zou WSS geld verdienen, terwijl Nexperia die wafers helemaal niet nodig zou hebben. WSS zou daarvan profiteren, terwijl Nexperia voor de kosten opdraait.

Maar zo simpel is het niet, zeiden de rechters vandaag. WSS is voor Nexperia namelijk een belangrijke leverancier van wafers. Als het financieel moeizaam gaat met WSS, kan het dus in het belang zijn van Nexperia om zijn leverancier met extra bestellingen overeind te houden.

Uitgebreid onderzoek nodig

Om helder te krijgen hoe Nexperia en Mr. Wing met de situatie zijn omgegaan, beslisten de rechters vandaag dat er een uitgebreid onderzoek moet komen. Daaruit moet blijken of er daadwerkelijk sprake is geweest van wanbeleid.

Volgens de rechters is het beter voor de rust binnen het bedrijf als de directeur in de tussentijd niet terugkeert. Mr. Wing blijft voorlopig dus geschorst.

Onrustig

Het is al maanden onrustig bij Nexperia. Door de rechtszaak is niet alleen Mr. Wing aan de kant gezet, maar ook het Chinese moederbedrijf van Nexperia, Wingtech. Dit bedrijf nam de Nijmeegse chipmaker in 2019 over.

De afgelopen maanden is een breuk ontstaan tussen het Nijmeegse hoofdkantoor en het Chinese moederbedrijf. Ook heeft het hoofdkantoor in Nijmegen openlijk ruzie met zijn afdeling in China. In China staat Nexperia's grootste fabriek waarin de wafers worden verwerkt tot de uiteindelijke chips. Andere fabrieken staan in de Filipijnen en Maleisië.

Daarnaast ontstond ook nog eens een politieke ruzie tussen Nederland en China. Dat kwam niet alleen omdat de rechters Mr. Wing op 1 oktober aan de kant zetten, maar ook omdat minister van Economische Zaken Karremans een dag eerder met een wet uit de Koude Oorlog ingreep bij het bedrijf.

In deze video legt NOS op 3 uit hoe dat zit:

De politieke ruzie tussen Nederland en China lijkt enigszins gesust nadat Karremans zijn ingreep opschortte. De minister deed dat in november, onder meer omdat de Ondernemingskamer Mr. Wing een aantal weken daarvoor aan de kant had gezet.

Nexperia hoopt op rust, Wingtech vreest onzekerheid

Nexperia hoopt dat de beslissing van de Ondernemingskamer van vandaag ertoe leidt dat de rust ook binnen het bedrijf terugkeert. In een reactie zegt het Nijmeegse hoofdkantoor dat het de relatie met de Nexperia-fabriek in China wil herstellen.

Dat moet ervoor zorgen dat klanten de zekerheid hebben dat zij chips kunnen ontvangen. Het bedrijf wil daarom ook zijn fabrieken in de Filipijnen en Maleisië uitbreiden, laat een woordvoerder weten.

Nexperia-eigenaar Wingtech vreest juist dat de uitspraak betekent dat Nexperia nog langer in een onzekere periode blijft zitten. Het moederbedrijf had gehoopt dat Mr. Wing weer een plek in het bestuur kon krijgen.

Wingtech hoopt dat de onderzoekers ook zullen kijken naar de rol van de andere Nexperia-bestuursleden. Het bedrijf zegt: hun stap naar de rechter, in combinatie met de ingreep van de minister, is juist de oorzaak geweest van de onrust, en dat had ook anders gekund.

Toch denkt de Ondernemingskamer dat het het beste is voor Nexperia als de situatie blijft zoals hij nu is. Het onderzoek moet duidelijk maken wat er de afgelopen twee jaar is gebeurd. Dit duurt waarschijnlijk maanden.

Uitzendbureau Randstad zag zijn omzet in 2025 opnieuw dalen naar 23,1 miljard euro. Dat is 4 procent lager dan het voorgaande jaar. De winst nam juist toe en kwam neer op 299 miljoen euro. Dat blijkt uit de jaarcijfers.

Het concern zag dat er minder vacatures werden uitgezet en kon minder uitzendkrachten aan een baan helpen. Sander van 't Noordende, topman van Randstad Groep, wijst op een economisch turbulent jaar met een snel veranderende markt.

Ook verandert de arbeidsmarkt structureel met de komst van kunstmatige intelligentie (AI). Daardoor zijn bedrijven minder geneigd om nieuwe vacatures uit te zetten. Desondanks kenmerkt Van 't Noordende 2025 als een veerkrachtig jaar.

Het bedrijf is in met name Europa actief, in totaal in 39 landen. In het afgelopen jaar zag Randstad vooral zijn opbrengsten in Nederland, Frankrijk en Duitsland dalen. In Azië en Zuid-Europa was sprake van een lichte groei.

Het bedrijf, opgericht in 1960 in Amstelveen, vierde afgelopen jaar zijn 65-jarige bestaan.

Heineken schrapt de komende twee jaar nog eens 5000 tot 6000 arbeidsplaatsen. Dat maakte de bierbrouwer vanmorgen bekend bij de presentatie van de jaarcijfers over 2025. Heineken schrijft de productiviteit te willen opvoeren door functies te schrappen.

Bij Heineken werken momenteel ruim 87.000 mensen. Eerder werd al een grote reorganisatie op het hoofdkantoor in Amsterdam aangekondigd. Die ontslagronde van 400 banen maakt onderdeel uit van de reorganisatie die Heineken vandaag aankondigt.

Een groot deel van de 5000 tot 6000 banen moet verdwijnen in Europa, zegt financieel directeur Harold van den Broek. "We zien de noodzaak om de kosten in Europa echt onder controle te houden. Want de consument is nog steeds heel gevoelig voor prijzen. En dus willen we de prijsverhogingen relatief bescheiden houden. Tegelijkertijd willen we investeren in groei."

Europese inflatie

Bestuursvoorzitter Dolf van den Brink wijst naar de maar blijvende prijsstijgingen in Europa: "Het is niet één ding. Er is de inflatie, stijgende salarissen, dure energie. We moeten heel hard peddelen om de winst op peil te houden." Dit alles moet jaarlijks 400 tot 500 miljoen euro aan kosten bij Heineken besparen.

De brouwer heeft al langer last van dalende bierverkopen wereldwijd. In 2025 daalde de omzet opnieuw, met 4,7 procent naar zo'n 34,2 miljard euro. Daarom wil het concern de kosten verlagen en de organisatie wereldwijd versimpelen.

Dat gebeurt onder meer door veel processen voor toeleveranties in de brouwerijen te digitaliseren. Voor marketing wordt meer gebruikgemaakt van kunstmatige intelligentie (AI). Ook stopt Heineken met divisies waar geen verdere groei in zit. Ook gaan enkele brouwerijen dicht. Welke dat zijn is nog onderdeel van discussie. Vooralsnog lijken de brouwerijen in Nederland de dans te ontspringen.

Op de Heineken-manier

Van den Brink, die onlangs bekendmaakte in mei na 28 jaar bij Heineken te vertrekken, benadrukte dat elke herstructurering waarbij mensen geraakt worden "ontzettend droevig blijft". De herstructurering moet volgens hem "zeer zorgvuldig" worden gedaan. "Het moet op de Heineken-manier gebeuren. Dus met zorg en transparantie."

Over zijn vertrek wees Van den Brink naar de "bewogen jaren" die hij meemaakte als hoogste baas van Heineken: "Zes jaar geleden werd ik aangesteld als bestuursvoorzitter. Ik zat toen nog in Singapore. Daar zaten we een week later in de uitbraak van het coronavirus. Toen ik eind mei een enkeltje naar Europa nam, vloog ik in een lege KLM-kist, waar de stewardessen skibrillen op hadden omdat toen nog werd gedacht dat het virus via je ogen naar binnen kwam. Op 1 juni 2020 ben ik hier midden in al die gekkigheid begonnen."

Vanwege de combinatie van die periode waarin ook werd gewerkt aan een nieuwe strategie voor Heineken, noemt Van den Brink dit "een natuurlijk moment om het stokje over te dragen". "Ook om mijzelf een persoonlijke en professionele reset te gunnen. Uiteindelijk leef je maar één keer."

Muziekstreamingdienst Spotify heeft vorig jaar 76 miljoen nieuwe gebruikers gekregen. In totaal maken maandelijks 751 miljoen mensen gebruik van de muziekdienst. Bijna twee derde (63 procent) doet dat zonder ervoor te betalen.

De gratis versie van Spotify is al jarenlang populairder dan de betaalde variant. Het belangrijkste verschil tussen de twee opties is dat mensen die niet betalen tussen hun muziek door advertenties te horen krijgen. Op die manier verdient Spotify alsnog geld aan die gebruikers.

Maar het Zweedse bedrijf verdient vooral geld door de 290 miljoen accounts die wel voor Spotify betalen. Vorig jaar leverde dat 15,4 miljard euro omzet op. Dat is 11 procent meer dan in 2024. Dat komt onder meer doordat het aantal betalende gebruikers in 2025 ook steeg: met 27 miljoen.

Spotify verhoogde de prijs van zijn abonnementen vorig jaar. Een abonnement voor één account ging van 11 euro per maand naar 13 euro per maand. Een gezinsabonnement (voor maximaal zes accounts) ging van 18 naar 22 euro per maand.

Streamingdiensten als Spotify en concurrenten Apple Music en Deezer zijn de grootste inkomstenbron voor de Nederlandse muziekindustrie. Daarnaast heeft vinyl een trouwe basis fans, volgens brancheorganisatie NVPI.

De woonwinkelketens Kwantum en Leen Bakker worden overgenomen door een Europese investeringsmaatschappij. Daarmee lijkt er een einde te komen aan een periode van financiële onzekerheid voor de winkels. Een overnamebedrag is niet bekendgemaakt.

Kwantum en Leen Bakker verkopen interieur- en badkamerinrichting en vloeren aan consumenten. Homefashion Group, het moederbedrijf achter de winkels, bezit zo'n 200 vestigingen in Nederland en België en heeft ongeveer 3325 medewerkers in dienst.

De woonwinkels zaten al geruime tijd in de problemen. Vorig jaar ging de Belgische tak van Leen Bakker failliet waardoor 29 winkels hun deuren moesten sluiten. Het FD meldde in september vorig jaar dat een eventuele verkoop dreigde.

De winkelketens worden nu inderdaad verkocht. Toekomstig eigenaar Orlando Capital V laat weten dat Kwantum en Leen Bakker zelfstandige merken blijven, "elk met behoud van hun eigen identiteit, strategie en klantfocus." De Europese investeringsmaatschappij zegt ook dat alle medewerkers van Kwantum en Leen Bakker in dienst blijven.

Orlando verklaart verder de winkels financieel te kunnen ondersteunen - nu en op de langere termijn. De overname moet nog worden goedgekeurd door de Ondernemingsraad en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Waarschijnlijk gebeurt dat volgende maand.

Het huidige moederbedrijf, Homefashion Group, is eigendom van Gilde Equity Management, een Nederlandse investeringsmaatschappij.