Techgigant Apple boekte het eerste kwartaal van dit jaar een recordwinst van 29,58 miljard dollar; 22 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Het bedrijf behaalde een omzet van meer dan 110 miljard dollar en dat is 17 procent meer dan vorig jaar. Van de omzet kwam meer dan de helft uit de verkoop van iPhones.

Het is het beste kwartaal ooit van Apple. Volgens het bedrijf is dit te danken aan het nieuwe iPhone model. Vooral in China werden veel van deze telefoons verkocht.

Volgens topman Tim Cook is de iPhone 17 het "meest populaire model" ooit. Het is een mooi afsluiter voor Cook. Hij stopt er dit jaar mee, nadat hij vijftien jaar geleden de toppositie bij het bedrijf overnam van oprichter Steve Jobs.

Toch staat de Amerikaanse techgigant voor grote uitdagingen. Zo hebben de leveringsproblemen van chips die nodig zijn voor apparaten de omzet gedrukt. Apple heeft daarom de prijzen verhoogd van een aantal laptops. Cook verwacht dat het bedrijf de komende periode nog last blijft houden van het tekort aan chips.

Vandaag trekken de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zich officieel terug uit oliekartel OPEC. Dat samenwerkingsverband tussen olieproducerende landen stuurt al ruim zestig jaar de wereldwijde olieprijzen, maar de oorlog in het Midden-Oosten heeft bestaande frustraties binnen het kartel op scherp gezet.

Wat betekent het vertrek van de Emiraten voor de OPEC en voor de wereldwijde olieprijs? Vijf vragen (en antwoorden):

1. Wat is OPEC?

OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries) werd in 1960 opgericht door Iran, Irak, Koeweit, Saudi-Arabië en Venezuela. Het was het tijdperk van dekolonisatie, en om weerstand te bieden aan de machtige westerse oliemaatschappijen besloten ze de handen ineen te slaan.

In de jaren erna kwamen er andere landen bij, waaronder de VAE. Ook sloot het kartel bondgenootschappen met onder meer Rusland, Kazachstan en Mexico, die samen bekendstaan als OPEC+. Met het vertrek van de Emiraten telt OPEC nog elf leden.

De OPEC-landen (blauw), hier nog met de VAE, en de OPEC+-landen (geel):

Het samenwerkingsverband opereert als een kartel omdat de leden onderling afspreken hoeveel olie ze jaarlijks produceren en exporteren. Ze beperken het aanbod op de oliemarkt, waardoor de prijs hoog blijft.

2. Waarom stapt de VAE eruit?

Vooral willen de Emiraten niet langer gebonden zijn aan die maximale productie. Een vertrek uit OPEC geeft het land de flexibiliteit om meer olie te exporteren dan het nu doet. Maar achter die beslissing zit ook veel frustratie, zegt Michel Don Michaloliákos van het Haagsch Instituut GeopolitiekNu. Vooral over de dominante rol die Saudi-Arabië speelt in het verbond. "Saudi-Arabië hield de Emiraten heel kort, tot ongenoegen van de VAE."

Volgens de analist liepen die spanningen door de oorlog in het Midden-Oosten verder op, met het vertrek uit de OPEC als gevolg. "Ik zie dit als een geopolitieke onafhankelijkheidsverklaring van de Emiraten, die zich definitief losweken van de Saudi's."

3. Waarom nu?

Van alle Golfstaten kregen de Emiraten de afgelopen maanden verreweg de meeste aanvallen te verduren van Iran. "Ze wilden graag meer bescherming van andere Arabische staten, maar kregen die niet", zegt Don Michaloliákos. "Ze voelen zich een beetje verraden."

Volgens hem hebben de Emiraten met deze stap een duidelijke kant gekozen in het conflict, "namelijk die van Israël en de Verenigde Staten, en anti-Iran". "Iran is erg verzwakt. Verschillende landen in de regio zijn daarom gaan nadenken waar ze het beste terechtkunnen voor bescherming."

Terwijl de Emiraten dus naar Israël en de VS toe bewegen, sorteert Saudi-Arabië juist voor op minder bescherming van de Amerikanen. "Om die reden heeft Saudi-Arabië toenadering gezocht tot onder meer Turkije en Pakistan."

4. Wat betekent het vertrek van de VAE voor OPECs macht?

OPEC wordt wel het machtigste kartel ter wereld genoemd, en dat is niet zonder reden. Want ondanks de opkomst van nieuwe energiebronnen is de oliemarkt nog steeds de belangrijkste markt ter wereld, zegt econoom Mathijs Bouman. "Als je erin slaagt om daar ruim zestig jaar lang je stempel op te drukken, ben je wel succesvol."

Tegelijk "heeft OPEC zichzelf minder belangrijk gemaakt", zegt Bouman. Want juist doordat OPEC de olieprijs hoog hield, zijn landen de afgelopen decennia actief gaan zoeken naar olievelden elders, of naar alternatieve energiebronnen.

De Emiraten waren tot vandaag de derde grootste olieleverancier van OPEC, goed voor zo'n 12 procent van de productie. Ook zonder die bijdrage blijft het een machtig blok, zegt Bouman. "Maar deze beslissing kan ook andere OPEC-landen ertoe aanzetten om meer olie te gaan produceren. Dat kan OPEC flink verzwakken."

5. Wat betekent dit voor de olieprijs?

Afgelopen dinsdag, op de dag dat de VAE het vertrek aankondigden, bereikte de olieprijs het hoogste niveau sinds 2022. Toch had dat waarschijnlijk weinig met elkaar te maken, zegt Bouman. "Op dit moment bepaalt de situatie in de Straat van Hormuz de olieprijs." Dinsdag zei de Amerikaanse president Donald Trump dat de zeestraat voorlopig dicht blijft, waarna de olieprijs steeg.

Maar op het moment dat de Straat van Hormuz weer opengaat, kan de onrust binnen OPEC op de lange termijn juist tot een lagere olieprijs leiden. Bouman: "Dan komen we misschien in een wereld met minder macht van OPEC, en dus een lagere olieprijs."

Vanwege de hoge gasprijs als gevolg van de oorlog in de Perzische Golf, zien energiebedrijven geen brood in het vullen van de seizoensopslagen voor aardgas. Dat komt op een moment dat die gasopslagen toch al op een historisch laag niveau gevuld zijn. Staatsbedrijf Energiebeheer Nederland (EBN) moet nu in opdracht van het kabinet voorkomen dat komende winter de cv-ketel het laat afweten.

Sinds begin deze maand vullen de handelaren van EBN vanuit een kantoor in Utrecht de gasopslag in het Drentse Norg. Toen ze op 1 april begonnen waren de opslagen in Norg en Grijpskerk leeg en die in Alkmaar zo goed als leeg. Alleen in Bergermeer was er nog wat gas over van afgelopen winter.

Na een maand handelen is de opslag in Norg voor 11 procent gevuld. De totale opslag zit nu op 10 procent. In de afgelopen tien jaar is het vulseizoen niet eerder zo slecht begonnen. Het Europees gemiddelde bij het begin van het vulseizoen is zo'n 30 procent. Voordat de winter begint moeten de Nederlandse gasopslagen op 1 november voor 74 procent gevuld zijn, ook als dat verliesgevend is.

Dat de gasvoorraden bijna op zijn komt niet doordat er de afgelopen tijd een gastekort was. GasTerra, het verkoopkantoor van de NAM dat vroeger het gas uit Groningen verkocht en opsloeg, stopt. Daarom moesten de opslagen in Norg en Grijpskerk leeg opgeleverd worden.

Seizoensopslag is normaal gesproken een commerciële aangelegenheid. Energiebedrijven en handelaren kopen gas in en slaan dat op om in de winter aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.

Vroeger was gas goedkoop in de zomer en duur in de winter. Het opgepompte Groningse gas ging daarom in de zomer deels de opslag in en werd in de winter weer verkocht. Nederland exporteerde gas.

Na de sluiting van het Groningenveld komt nu nog maar 25 procent van het gas dat we gebruiken uit eigen (zee)bodem. Verder importeren we 25 procent via pijpleidingen uit Noorwegen. De overige 50 procent is vloeibaar gas (lng), vooral afkomstig uit de Verenigde Staten.

Nederland betaalt hierdoor de 'wereldgasprijs' op de internationale gasbeurs TTF in Amsterdam, die nu sterk reageert op de oorlog in de Perzische Golf. Hierdoor is de gasprijs in de zomer niet meer lager dan in de winter en is gasopslag commercieel niet meer interessant.

De verantwoordelijkheid voor het vullen van opslagen ligt daarom nu bij de overheid. EBN valt onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Om te kunnen handelen op de gasmarkt heeft EBN een bufferlening van ruim 20 miljard euro gekregen van het kabinet.

Vanwege de oorlog in het Midden-Oosten schoot de gasprijs op de handelsmarkt van ruim 30 euro even naar 70 euro per megawattuur. Nu balanceert de prijs alweer een tijdje rond de 45 euro. Niet goedkoop, maar het komt niet in de buurt van de gasprijzen in 2022, die na de Russische inval in Oekraïne door de 300 euro per megawattuur schoten.

Vanwege de oorlogsschade aan de grootste lng-installatie ter wereld in Qatar en de afsluiting van de Straat van Hormuz, is er wereldwijd veel minder lng beschikbaar. Desondanks hebben we hier nog genoeg gas. Tot nu toe troeft het rijke Europa met succes armere delen van de wereld af in het bieden op vloeibaar gas. Hierdoor komen er nog genoeg lng-tankers Rotterdam en de Eemshaven binnen.

'Huidige gasopslag niet meer van deze tijd'

Voor de zomer komt minister Van Veldhoven met haar toekomstplannen voor de gasleveringszekerheid. Gasunie pleit ervoor om het zogenoemde 'kussengas' dat zorgt voor de druk in de bergingen van Norg en Grijpskerk te gebruiken als strategische reserve, vergelijkbaar met de oliereserves die de overheid beheert.

Volgens de mensen die de afgelopen jaren bij GasTerra verantwoordelijk waren voor de gasopslag is seizoensopslag niet meer van deze tijd en marktverstorend. Bovendien kan het de overheid vele honderden miljoenen euro's kosten. Beter zou het zijn om de Norg en Grijpskerk uit de markt te halen en in zijn geheel te bestempelen als strategische reserve, zeggen zij in een analyse van de gasopslagen.

Ondanks de oorlog in de Golfregio loopt de inflatie nog maar gematigd op, maar economen van Rabobank waarschuwen nu voor de langetermijneffecten. Mogelijk zijn boodschappen begin volgend jaar zo'n 7 procent duurder dan begin dit jaar.

Eind februari vielen Amerika en Israël Iran aan. Daarop sloot Iran de Straat van Hormuz. Door die blokkade kunnen er maar weinig olietankers uit het gebied weg, waardoor de olieprijs oploopt. En een hoge olieprijs leidt tot een hogere prijs voor benzine en diesel.

Energie-inflatie

De inflatie in april is opgelopen tot 2,8 procent. Dat betekent dat goederen en diensten gemiddeld dus 2,8 procent duurder zijn dan in april 2025. Maar als je alleen kijkt naar energie, dan zijn de prijsstijgingen aanzienlijk hoger, meldt het CBS. Want de prijsstijging van energie, inclusief brandstoffen, is 7,8 procent.

En ook de rest van de economie gaat onder stijgende prijzen lijden, zo is de verwachting. Zo meldde Air France-KLM dat het dit jaar bijna 2 miljard euro meer kwijt is aan kerosine dan vorig jaar. En dat betekent duurdere vliegtickets in de tweede helft van 2026.

Energie nodig voor voedsel

Daarnaast worden boodschappen richting 2027 flink duurder, stellen economen van de Rabobank in een vandaag gepubliceerd rapport. Ook als er over een maand wel weer olietankers door de Straat van Hormuz kunnen varen.

"Dat zit zo: voor het produceren van voeding is veel energie nodig." zegt Cyrille Filott, econoom bij Rabobank. "Bijvoorbeeld brood. Voor het bakken van brood wordt gas gebruikt. En het maken van meel, daar wordt ook veel energie voor gebruikt." En voor het transport van levensmiddelen van boerderijen naar supermarkten wordt veel diesel gebruikt.

En olieproducten als diesel worden niet alleen gebruikt voor transport. "Olie is ook nodig voor plastic voor het verpakken van voedsel", zegt Filott. "Er zijn heel veel stappen in het productieproces van voedsel. Voordat al die prijzen in iedere stap zijn verhoogd, is het kerst."

In ruim tachtig gemeenten gaan nieuwkomers met een verblijfsvergunning hun inburgering combineren met werken. Minister Aartsen van Werk en Participatie schrijft aan de Tweede Kamer dat hij ze zogeheten 'startbanen' wil aanbieden, zo snel mogelijk nadat ze zich in een gemeente hebben gevestigd. Dat zijn banen waarin je ook kunt meekomen als je nog niet goed Nederlands spreekt, met name in de logistiek, horeca en bouw.

Uit cijfers blijkt dat een groot deel van de statushouders geen werk heeft en afhankelijk is van een bijstandsuitkering. Na drie jaar zit nog zo'n zeventig procent van de nieuwkomers zonder werk.

"Als je naar Nederland komt dan ga je aan het werk en leer je de taal. Dat moet het uitgangspunt zijn, maar zo is het nu niet", zegt minister Aartsen. Juist door te werken leer je de taal en statushouders bouwen zo ook makkelijker een zelfstandig bestaan op, is zijn redenering. "En we hebben iedereen keihard nodig op de arbeidsmarkt."

Proef

Er loopt al drie jaar een proef met startbanen in gemeenten als Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven. Uit een evaluatie blijkt dat 44 procent van de deelnemers die zich aanmeldden aan het werk is gegaan. Omdat statushouders ook naar inburgeringscursussen moeten, ging het aanvankelijk vooral om deeltijdbanen.

De proef kwam er op initiatief van Aartsen, die toen nog Kamerlid voor de VVD was. Hoewel hij het aantal nieuwkomers dat een baan vond nog te laag vindt, wil hij het project nu wel uitbreiden. Hij noemt het "een eerste stap" naar een nieuwe aanpak van het probleem. Voor de zomer wil hij met meer plannen komen.

Uit de evaluatie bleek wel dat het moeilijk is om geschikte werkgevers te vinden voor het aanbieden van de startbanen. Ook is er extra begeleiding nodig vanwege de taalachterstand en culturele verschillen. Ook het gebrek aan kinderopvang speelt een rol.

De economie is in de eerste drie maanden van dit jaar amper gegroeid. Hoewel huishoudens nog wel bleven uitgeven, bleef de economische groei in de eerste drie maanden van dit jaar steken op slechts 0,1 procent. Dat kwam vooral doordat de export inzakte.

Dat blijkt uit een eerste berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In de laatste drie maanden van vorig jaar groeide de economie nog 1,2 procent.

In maart vielen de Verenigde Staten en Israël Iran aan. Daarop sloot Iran de Straat van Hormuz. Door die blokkade kunnen er weinig olietankers uit het gebied weg en stijgen de energieprijzen. In april steeg de inflatie naar 2,8 procent, zo meldde het CBS eerder op de dag al.

Kleding en voeding

Ondanks de hogere prijzen aan de pomp en de zorgen over de oorlog, gaven consumenten de afgelopen drie maanden net zo veel uit als het kwartaal daarvoor. Mensen kochten vooral kleding en eten. Op vervoersmiddelen en brandstof werd weer bezuinigd.

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen noemt de matige economische groei "een tegenvaller". "Juist de export zorgde vorig jaar voor een sterke economische groei. Nu droeg de export juist negatief bij."

Van Mulligen wijst naar het dalende consumentenvertrouwen, waarin te zien is dat huishoudens langzaam aan het somberen slaan: "We zien hier nog maar één maand onrust in het Midden-Oosten in, want in januari en februari was er nog niets aan de hand. Uitgaven aan energie en brandstof is niet de hoofdmoot van de economie."

Geen mooi cijfer

Dat de economische groei door één maand onrust uitkwam op 0,1 procent zegt dan ook veel. "Gezien dit effect, zien we de de effecten vermoedelijk in het tweede kwartaal verder terug", vermoedt Van Mulligen. "Het is nog koffiedik kijken, maar de meeste analisten zijn het erover eens dat dit geen mooi cijfer kan worden."

Opvallend is dat vooral de export kromp. Er werden flink minder machines en transportmiddelen aan het buitenland verkocht, vooral naar landen buiten de Europese Unie. Mogelijk spelen hier de Amerikaanse importheffingen hier een rol. Toch werd er ook minder naar China geëxporteerd.

Air France-KLM verwacht dit jaar veel meer kwijt te zijn aan brandstof dan vorig jaar. De luchtvaartmaatschappij denkt over heel 2026 bijna 8 miljard euro kwijt te zijn aan kerosine, ruim 2 miljard euro meer dan vorig jaar, blijkt uit de kwartaalcijfers. De hevigere impact van duurder geworden kerosine zal nog komen, zegt het bedrijf.

"Hoewel de prijsstijgingen voor brandstof nog niet terug zijn te zien in de vandaag gepresenteerde resultaten, drukken ze waarschijnlijk op de komende kwartalen", zei topman Ben Smith. De luchtvaartmaatschappij leed in het eerste kwartaal een verlies van 252 miljoen. Dat is 3 miljoen meer verlies dan in dezelfde periode vorig jaar.

Door contracten die Air France-KLM heeft afgesloten tegen het risico op hogere kerosineprijzen, zogeheten hedgecontracten, hoefde het nog niet een volledig hogere prijs te betalen voor kerosine. In de maanden april, mei en juni denkt het bedrijf ongeveer 1 miljard euro extra kwijt te zijn.

Midden-Oosten

KLM wordt hard geraakt door de oorlog in het Midden-Oosten. Het heeft last van de grote kerosinetekorten die zijn ontstaan doordat er nu bijna geen brandstof meer door de Straat van Hormuz wordt verscheept. Hierdoor zijn de prijzen flink gestegen.

"De hoge brandstofprijzen als gevolg van de geopolitieke onzekerheid, kunnen we niet volledig doorberekenen aan onze klanten", zegt CFO Bas Brouns.

KLM schrapte 160 vluchten van en naar Schiphol omdat deze niet meer rendabel zijn. Ook besloot het de vluchten naar Saudi-Arabië en Dubai te annuleren tot en met 14 juni. Gisteren verlengde KLM deze stop voor Dubai tot en met 22 juni.

Aan de andere kant profiteerden luchtvaartmaatschappijen hiervan door extra vraag naar tickets voor vluchten die wél doorgingen, vooral naar Azië. Deze tickets werden een stuk duurder en Air France en KLM vlogen hier vaker naartoe.

Winterweer

Dan was er begin dit jaar nog grote ellende door hevig winterweer in januari. Op Schiphol lag het vliegverkeer dagenlang plat en talloze passagiers strandden daardoor. Dit kostte Air France-KLM liefst 90 miljoen euro.

Afgelopen jaar waren er ook meermaals stakingen van het grondpersoneel bij KLM. Vakbonden FNV en CNV waren niet tevreden met een cao-akkoord dat KLM heeft gesloten met drie andere, kleinere vakbonden. FNV was vooral ontevreden over de loonsverhoging die in het akkoord is afgesproken en het wil een betere regeling voor zwaar werk.

Bonus

Het bedrijf lag al onder een vergrootglas. Deze maand ontstond er namelijk flinke ophef over de bonus van de topvrouw van KLM, Marjan Rintel. Haar salaris bleek vorig jaar met 30 procent te zijn gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Dat kwam uit op bijna 1,6 miljoen euro, vooral door hogere bonussen en aandelen.

Minister van Financiën Eelco Heinen maakte namens de Staat bezwaar tegen deze beloning. Het is volgens hem ongepast en buitenproportioneel om deze bonus te krijgen ondanks de flinke bezuinigingen die het bedrijf doorvoert.

Tot nu toe gaat het dit jaar goed met ING. In de afgelopen drie maanden lukte het de bank om de winst hard te laten stijgen. Dat blijkt uit hun cijfers over het eerste kwartaal van 2026.

ING boekte een nettowinst van ruim 1,5 miljard euro. Dat is bijna 7 procent meer dan in hetzelfde kwartaal een jaar geleden.

De bank slaagt erin om nieuwe klanten aan zich te binden. In landen als Duitsland, Polen en Spanje groeit het aantal klanten. Veel van deze klanten gebruiken met name de app van ING voor hun bankzaken.

Rente

Ook wordt er goed verdiend aan rente. Banken betalen rente voor spaargeld en krijgen rente voor leningen. ING profiteert van het verschil tussen de rente die ze krijgen en die ze moeten uitbetalen.

Hoewel de grootste bank van Nederland vooralsnog niet echt geraakt lijkt te worden door de onrusten in het Midden-Oosten, uit ING wel zorgen hierover. De bank verwacht dat de onzekerheid over de transporten van energie de economie en uiteindelijk ook de bankenwereld kan raken.

Opnieuw is het leven wat duurder geworden. In de maand april is de inflatie opgelopen tot 2,8 procent, blijkt uit de eerste berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Maandenlang leek de inflatie weer onder controle te komen. Maar sinds vorige maand loopt de inflatie toch weer op. In de maand maart stegen de prijzen met 2,7 procent. Doorgaans wordt een prijspeilstijging van 2 procent door economen gezien als acceptabel.

De prijs voor energie, vooral voor tanken, maakt het leven voor veel Nederlanders duurder. Wie niet op benzine of diesel rijdt en wie geen auto heeft, merkt mogelijk een stuk minder van de prijsstijgingen.

Oorlog en olie

Ondanks het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten/Israël en Iran varen er nog amper olietankers uit de Perzische Golf. Daardoor loopt de olieprijs hard op. Een hoge olieprijs per vat leidt tot een hogere prijs voor benzine en diesel.

De prijzen van voedingsmiddelen zakken juist een stuk minder hard dan vorige maand. Gemiddeld lagen de prijzen voor voeding, drank en tabak 1,5 procent hoger dan een jaar eerder.

Wel is de verwachting dat uiteindelijk ook hier de prijzen zullen gaan stijgen als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Zo zullen waarschijnlijk vakantievluchten en voedingsmiddelen duurder worden, maar ook verpakkingen. Het is de verwachting dat de prijsstijgingen maandenlang zullen aanhouden.

Tanken over de grens

Ook ziet het CBS dat Nederlanders meer geld kwijt zijn aan hun bestedingen in het buitenland. Waar die prijsstijging precies in zit, is het CBS nog aan het berekenen, maar dit gaat onder andere over wat Nederlanders spenderen aan recreatie in het buitenland, inclusief hun vervoer voor hun vakanties.

Als Nederlanders tanken in het buitenland valt dit ook onder consumptie in het buitenland. De prijzen voor tanken liggen in onze buurlanden weliswaar wat lager, maar ook daar zijn ze gestegen. Dat zou een deel van de verklaring kunnen zijn voor deze prijspeilstijging.

Parttimers en mensen met een minimumloon krijgen dit jaar bijna allemaal meer vakantiegeld dan vorig jaar. Dat blijkt uit een berekening van salarisdienstverlener ADP. Een aantal andere inkomensgroepen gaat er een klein beetje op achteruit.

In de berekeningen zijn enkele uitschieters. Zo krijgen parttimers met een brutomaandloon van 1000 euro netto 221 euro meer vakantiegeld dan vorig jaar. Bij deeltijdwerkers met een brutosalaris van 2250 euro gaat het om 132 euro extra. Dat is een flink verschil met vorig jaar, toen kregen de parttimers juist flink minder vakantiegeld.

Als je brutomaandloon meer dan 2500 euro is, dan ga je er in de meeste gevallen een klein beetje op achteruit in je vakantiegeld. Het gaat om zo'n 5 tot 8 euro minder.

ADP berekende ook het verschil voor mensen die het minimumloon verdienen. Vorig jaar was het bruto minimumloon voor een 36 uur durende werkweek 2202 euro en voor 40 uur 2446 euro. In beide gevallen is het vakantiegeld met zestig euro gestegen, maar bij deze berekening zit ook de loonstijging naar respectievelijk 2304 euro en 2560 euro inbegrepen.

Sleutelen

Volgens Karin Stam van ADP komen die verschillen door de keuzes van het kabinet. "Dat heeft onder meer te maken met de belastingschijven voor de inkomstenbelasting. Daar wordt elk jaar aan gesleuteld. Net als aan de korting op de belasting. Al die factoren hebben hun eigen regels en die hebben ook allemaal invloed op elkaar."

Het kabinet heeft in het nieuwe belastingplan geprobeerd om de groep met lagere inkomens tegemoet te komen. Daardoor gaat juist deze groep erop vooruit in de berekeningen.

Hoewel de hogere lonen dus geen extra vakantiegeld krijgen, gaan ze er onder de streep niet op achteruit. "Bij het nettoloon gaan ze er ook allemaal op vooruit vergeleken met vorig jaar, ongeacht in welke inkomensgroep ze zitten", zegt Stam.

De meeste werknemers krijgen in mei of juni hun vakantiegeld.

De olieprijs is naar het hoogste punt sinds 2022 geklommen. Vorige week was de prijs al rond de 100 dollar, maar door de verdere spanningen rond de Straat van Hormuz is de prijs voor ruwe olie omhooggeschoten.

Aan het begin van de oorlog in het Midden-Oosten piekte de prijs voor een vat Brent-olie, de internationale standaard, op 119,50 dollar. Vandaag rond 19.00 uur Nederlandse tijd overschreed de prijs dat niveau.

De Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal schreef gisteren dat president Trump instructies heeft gegeven om voorbereidingen te treffen voor een verlenging van de blokkade van de Straat van Hormuz.

Amerika blokkeert sinds twee weken alle schepen die richting Iran willen varen. Iran doet iets soortgelijks: het blokkeert sinds het begin van de oorlog alle schepen die door de Straat van Hormuz willen varen. Door die zeestraat ging voor de oorlog zo'n 20 procent van het dagelijkse wereldwijde olieverbruik.

Nucleaire ambities

Met de verlenging van de blokkade wil Trump volgens de krant de Iraanse economie harder raken. Hij hoopt onder meer de Iraanse regering zover te krijgen om de nucleaire ambities op te geven. Volgens de zakenkrant ziet de Amerikaanse president een langere blokkade ook als minder riskant dan een hervatting van de bombardementen op Iran.

Aan de pomp zal de prijsstijging van de olie niet direct te merken zijn. De adviesprijs voor pomphouders stijgt morgen met 2 cent per liter benzine en diesel. De literprijs is momenteel 2,58 euro voor benzine. Voor diesel is dat 2,55 euro. Het doorrekenen van de gestegen olieprijs duurt meestal een paar dagen voordat het aan de pomp te zien is.

Twee opblaasbare bokszakken staan begin deze week buiten de rechtbank in de Amerikaanse staat Californië. Daarop staan de hoofden van twee mannen die de komende weken in de rechtszaal hun strijd zullen uitvechten: Elon Musk en Sam Altman.

Musk is de man achter automaker Tesla, ruimtevaartbedrijf SpaceX, het sociale medium X en het AI-bedrijf xAI. Hij is de rijkste persoon op aarde met een geschat vermogen dat in de honderden miljarden dollars loopt.

Altman is het gezicht van OpenAI, het bedrijf achter het AI-tekstprogramma ChatGPT. De ontstaansgeschiedenis en groei van het bedrijf staan centraal in de rechtszaak die Musk tegen hem is gestart.

Musk beweert dat hij door Altman is misleid toen hij in de beginjaren van OpenAI geld doneerde.

OpenAI als onderzoeksbedrijf

Musk en Altman kennen elkaar uit het Amerikaanse techwereldje in Californië. Ze hadden in het begin een goede relatie en bespraken de zorgen rond kunstmatige intelligentie (AI). Ze waren het erover eens dat de technologie goed moet uitpakken voor de mensheid.

Na maandenlange gesprekken hierover richtten ze in 2015 samen OpenAI op. De organisatie beschrijft zichzelf als een "non-profit onderzoeksbedrijf op het gebied van kunstmatige intelligentie". Het plan was om te werken aan AI-technologie die "goed voor ons allemaal" is, zonder het doel om winst te maken.

Musk werd een van de belangrijkste geldschieters van OpenAI. Tot september 2020 doneerde hij ongeveer 38 miljoen euro. OpenAI gebruikte het geld onder meer om personeel te betalen, de huur te betalen en om computerrekenkracht te kopen die nodig is om AI-technologie te ontwikkelen.

Tien jaar na de oprichting van OpenAI, laten de protesten bij de rechtbank van begin deze week zien dat deze vraag wie profiteert van AI nog steeds speelt. Gaat de mensheid profiteren van AI-technologie, of zijn dat vooral een paar rijken uit de techwereld? Demonstranten spreken zich daarbij niet alleen uit tegen Musk en Altman, maar ook tegen AI-technologie in het algemeen.

Musk: OpenAI heeft belofte gebroken

Musk zegt dat hij zijn geld doneerde omdat OpenAI een organisatie zou blijven die AI-technologie ontwikkelde die ten goede zou komen aan de hele mensheid en geen winst zou maken. "Zonder die wezenlijke beloften, zou Musk niet aan OpenAI hebben bijgedragen", schrijven zijn advocaten.

Die belofte is gebroken, zegt Musk. In 2018 richtte OpenAI een commercieel bedrijfsonderdeel op. Andere bedrijven kunnen daarin geld investeren, in de hoop dat terug te verdienen. OpenAI doet dat omdat het beseft dat alleen donaties niet genoeg geld opleveren om de doelen te halen.

Altman en OpenAI wisten of hadden moeten weten dat Musk zijn geld doneerde voor OpenAI's oorspronkelijke doel en "niet om investeerders rijker te maken", zegt Musk. Volgens hem heeft Altman zijn geld voor non-profit gebruikt om OpenAI te veranderen "in een commerciële gigant gericht op winst" en heeft ook Altman zelf daar veel geld mee verdiend.

OpenAI: Musk wilde macht

OpenAI zegt dat er helemaal geen harde afspraken waren over de donaties van Musk. Bovendien was Musk zelf betrokken bij de gesprekken over een nieuw op winst gericht bedrijfsonderdeel, zegt OpenAI.

In die periode wilde Musk volgens OpenAI de macht over dit nieuwe bedrijfsonderdeel hebben. Altman zou dit hebben geweigerd. Daarna zou Musk hebben geprobeerd om OpenAI onderdeel te maken van zijn autobedrijf Tesla. Ook dat mislukte, schrijft OpenAI, waarna Musk in februari 2018 opstapte uit het bestuur van OpenAI. Een halfjaar later werd het op winst gerichte bedrijfsonderdeel opgericht.

In de jaren daarna ontving OpenAI 3 miljard dollar aan investeringen van Microsoft. Dat was nog voordat het bedrijf bekend werd bij het grote publiek. Dat gebeurde pas nadat OpenAI eind 2022 het AI-tekstprogramma ChatGPT uitbracht. Het wordt gezien als een belangrijk moment in de aandacht voor allerlei vormen van kunstmatige intelligentie.

Volgens OpenAI voert Musk de rechtszaak uit eigen belang, omdat hij begin 2023 een eigen AI-bedrijf oprichtte: xAI. Dit bedrijf is onder meer de ontwikkelaar van ChatGPT-concurrent Grok. Een jaar geleden werd het bedrijf eigenaar van het sociale medium X, en In februari werd xAI onderdeel van Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX.

Persoonlijk en zakelijk gevecht

Dat maakt de rechtszaak niet alleen een persoonlijke ruzie tussen Musk en Altman, maar ook een zakelijke gevecht. SpaceX en OpenAI hebben allebei plannen voor een beursgang.

Met de rechtszaak wil Musk bereiken dat OpenAI's aanpassing naar een op winst gericht bedrijf wordt teruggedraaid. Ook wil hij dat "alle onrechtmatig verkregen winst" terechtkomt bij het non-profitonderdeel van OpenAI.

Musk vraagt niet om een specifiek bedrag, maar liet de onrechtmatig verkregen winst eerder schatten op 78 miljard tot 134 miljard dollar. Het gaat waarschijnlijk weken duren voordat de rechter een oordeel velt. Als dat is gebeurd, gaat de zaak verder over welke oplossing daar goed bij past.

In Nederland zijn de prijzen aan de pomp flink opgelopen, maar in Azië leidt de blokkade van de Straat van Hormuz tot veel zwaardere gevolgen. Uit gegevens van databedrijf Kpler die de NOS opvroeg over de strategische olievoorraden blijken grote verschillen tussen landen in dat deel van de wereld.

Met name arme landen hebben nog maar een kleine buffer om deze crisis nog langer te kunnen verduren. Terwijl de situatie in bijvoorbeeld Japan weer heel anders is.

Vorige maand gaven landen die zijn aangesloten bij het Internationaal Energieagentschap (IEA) een recordhoeveelheid olie vrij uit hun reserves om de prijzen te drukken. Die voorraden gingen vooral naar Azië omdat het fysieke tekort daar meteen gevoeld wordt, zegt Lucia van Geuns, onderzoeker bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS).

Ook Japan gaat vermoedelijk deze week weer een deel van zijn reserves vrijgeven, maar veel andere landen in Azië hebben deze mogelijkheid niet.

Het IEA adviseerde eerder dat landen een reserve van drie maanden moeten aanhouden. De reserves van Japan zijn veel groter. "Dat komt doordat het zelf geen olie en gas heeft, en dus heel kwetsbaar is", aldus Van Geuns. "Uiteindelijk is het vrijgeven van de voorraad nu wel een doekje voor het bloeden en kijken landen naar structurelere oplossingen."

Japan-correspondent Anoma van der Veere:

"Japan probeert snel minder afhankelijk te worden van olie uit het Midden-Oosten door over te schakelen op andere bronnen. Energiebedrijf Japan Petroleum Exploration (JAPEX) wil zijn olie- en gasproductie verviervoudigen met investeringen tot 7,3 miljard dollar in buitenlandse olievelden, vooral in de Verenigde Staten. Ook andere Japanse bedrijven volgen deze strategie en wijken in rap tempo uit naar alternatieve energieleveranciers.

Mede daarom weigert premier Takaichi om burgers op te roepen minder energie te gebruiken. Volgens haar is dit "niet het moment om de economie af te remmen". In plaats daarvan kiest de regering ervoor kolencentrales intensiever in te zetten en de herstart van kerncentrales te versnellen. Extra investeringen in duurzame energiebronnen zijn geen prioriteit.

Voor Japanners betekent dit dat het energieaanbod op de korte termijn weer lijkt te stijgen, maar wel tegen duidelijk hogere prijzen."

De situatie in Japan staat in schril contrast met die in andere Aziatische landen, zoals Pakistan, Sri Lanka en Indonesië. Zij hebben het geld niet om te kijken naar andere opties, laat staan dat ze hun al zeer kleine oliereserve kunnen vrijgeven.

"In Pakistan zijn noodmaatregelen genomen. Daar zie je dat het transport al heel erg beperkt is. Uiteindelijk kan dat de economie zo erg aantasten dat het kan leiden tot een recessie", zegt Van Geuns. "Landen daar nemen veel ingrijpendere maatregelen dan Nederland."

Beperkingen

Zo is in Pakistan de maximumsnelheid op snelwegen verlaagd. Scholen in Sri Lanka zijn op woensdag dicht om energie te besparen. En in de Filipijnen werken ambtenaren maar vier dagen, is te zien in een overzicht van crisismaatregelen van het Internationaal Energieagentschap.

"Voor een arm land als Sri Lanka wordt het extra nijpend", zegt econoom en expert opkomende markten bij ABN Amro Arjen van Dijkhuizen. "Ze hebben weinig financiële buffers en een kleinere olievoorraad. Dan moet je sneller harde maatregelen nemen om de olieconsumptie af te remmen. Vandaar dat ze bijvoorbeeld brandstof rantsoeneren, om de prijsstijgingen terug te dringen."

Dat Azië zo hard geraakt wordt, komt door de grote afhankelijkheid van de Straat van Hormuz. 80 procent van alle ruwe olie en olieproducten zoals diesel en kerosine die normaal gesproken worden verscheept door de zeestraat, ging naar Azië. En bijna 90 procent van het vloeibare aardgas uit de regio ging die kant op. Uit cijfers van Kpler blijkt dat het verkeer door de straat nog altijd heel minimaal is.

"De crisis is al acht weken bezig en in Nederland hebben we het over het schrappen van vluchten naar vakantiebestemmingen. Dat is van een heel andere orde", zegt Van Geuns. "Dat komt ook doordat wij in Nederland minder afhankelijk zijn van olieproducten die door de zeestraat worden vervoerd."

AI-modellen van Google kunnen gebruikt gaan worden voor geheime militaire informatie van het Amerikaanse leger. Het bedrijf heeft daarvoor een deal gesloten met het Amerikaanse ministerie van Defensie, bevestigt Google aan de NOS.

Het gaat om het Google-programma Gemini. Dat is een taalmodel dat bijvoorbeeld tekst en foto's kan genereren. Met de deal die nu gesloten is, kan die tool worden gebruikt in de geheime militaire omgeving van het Pentagon. Daar worden onder meer missies gepland en wapens bestuurd.

Het nieuws komt een dag nadat de Britse krant Financial Times had gemeld dat honderden medewerkers van Googles moederbedrijf Alphabet een kritische brief hadden geschreven aan CEO Sundar Pichai. Ze vroegen daarin om AI-systemen van Google niet te gebruiken voor geheime militaire werkzaamheden.

De Google-medewerkers schreven dat ze de verantwoordelijkheid hebben om "het meest onethische en gevaarlijke gebruik" van AI te benadrukken en te voorkomen. "We willen dat AI de mensheid ten goede komt, niet dat het wordt gebruikt op onmenselijke of extreem schadelijke manieren."

Ze wezen onder meer op het gebruik van AI-programma's voor "dodelijke autonome wapens en massasurveillance". De enige manier om die schadelijke inzet van AI te voorkomen is door te weigeren om met geheime militaire informatie te werken, schrijven de medewerkers.

De brief is volgens de Financial Times ondertekend door meer dan 560 medewerkers van Alphabet. Het bedrijf had eind 2025 zo'n 190.000 medewerkers.

Nu krijgt het Pentagon dus toch toegang tot de Google-modellen voor gevoelig werk. Een woordvoerder spreekt van een verantwoorde aanpak ter ondersteuning van de nationale veiligheid. Het bedrijf blijft zich naar eigen zeggen ervoor inzetten dat AI niet gebruikt mag worden voor "binnenlandse massasurveillance of autonome wapens zonder passend menselijk toezicht."

Anthropic

Andere AI-bedrijven, zoals OpenAI en Anthropic, sloten al eerder deals met het Pentagon voor gebruik van hun AI-modellen voor geheime militaire informatie. Bij de deal met Anthropic ontstond onenigheid tussen het bedrijf en de Amerikaanse overheid.

Defensieminister Hegseth wilde onbeperkte toegang tot de AI-systemen van Anthropic, terwijl het bedrijf probeerde te voorkomen dat zijn technologie zou worden gebruikt voor volledig autonome wapens en massasurveillance zonder menselijk toezicht.

President Trump gaf de Amerikaanse overheid daarom de opdracht om alle samenwerkingen met Anthropic stop te zetten. Eind vorige maand besloot de rechter dat de overheid de banden voorlopig niet mag verbreken. Een definitieve uitspraak van een federale rechter moet nog volgen.

Volgens de FT protesteerden duizenden Google-medewerkers in 2018 ook tegen zakendoen met het ministerie van Defensie. Toen beloofde Google niet meer te werken aan AI-programma's voor wapens en surveillance.

De Verenigde Arabische Emiraten stappen uit de OPEC. Met ingang van 1 mei, komende vrijdag dus, verlaat het land het oliekartel. Ook aan de gesprekken met de groep OPEC+, waarvan ook Rusland deel uitmaakt, doet de VAE niet meer mee.

Het besluit komt op een moment dat de oliemarkt onder hoge druk staat. Door de oorlog in de regio en de blokkade van de Straat van Hormuz zijn de olieprijzen flink gestegen, en wordt er minder olie verscheept.

Volgens de minister van energie van de VAE kwam het besluit tot stand na een "zorgvuldige afweging van het huidige en toekomstige beleid met betrekking tot het productieniveau".

Hij voegde daaraan toe dat de VAE extra olie op de markt wil brengen, en dat het verlaten van de OPEC het land flexibiliteit geeft, omdat het land dan geen verplichtingen meer heeft binnen de groep.

Het besluit van de Verenigde Arabische Emiraten komt niet als een verrassing voor Hans van Cleef, hoofd energieonderzoek bij onderzoeksbureau EqoLibrium. "Ze willen groeien in hun productie en door de OPEC-afspraken is daar beperkte ruimte in."

De timing verrast Van Cleef wel enigszins, gezien de onrust in de regio. "De energievoorzieningen in de VAE zijn net als die in veel omringende landen aangevallen door Iran. Dan helpt het juist als landen elkaar opzoeken."

Macht binnen OPEC

Het oliekartel OPEC werd in 1960 opgericht door Iran, Irak, Koeweit, Saudi-Arabië en Venezuela. Later volgden meer landen waaronder Algerije en Libië. De Verenigde Arabische Emiraten zijn al sinds 1967 lid. Eerst via het emiraat Abu Dhabi en later in 1971, toen de Verenigde Arabische Emiraten een zelfstandig land werden.

Qatar stapte een paar jaar geleden al uit de organisatie. Momenteel zijn er nog twaalf landen bij het oliekartel aangesloten. In totaal produceren zij ongeveer 35 procent van alle olie wereldwijd.

Als een land geen lid meer van de OPEC is, hoeft het zich niet meer aan productieafspraken te houden. Dat is volgens Van Cleef ook precies wat de VAE wil. "Saudi-Arabië is het land dat vaak bepaalde of de productie van olie omhoog- of omlaagging, de Emiraten gingen daar altijd in mee. Nu zij het kartel hebben verlaten wordt de slagkracht van de Saudiërs minder sterk."

Volgens Van Cleef wordt het afwachten of de Emiraten de productie wel kunnen verhogen, mede door de oorlog in het Midden-Oosten en de gesloten Straat van Hormuz. Of het vertrek van de VAE dan ook iets gaat betekenen voor de olieprijzen is nog onzeker.

Vanaf vrijdag komt het Nederlandse belastinggeld op een andere rekening te staan. De Belastingdienst wisselt per 1 mei van bank: voortaan is niet meer ING, maar Rabobank de huisbank.

Wie binnenkort belasting betaalt, doet dat dus ook op een nieuw rekeningnummer. Ook als de Belastingdienst geld terugstort zal dat steeds vaker van een nieuw rekeningnummer zijn.

Als je een blauwe envelop of een bericht via de Berichtenbox-app van de Belastingdienst opent, staat bij de betaalinformatie wat het nieuwe Rabobank-rekeningnummer is. De voorlopige of definitieve aanslag voor de inkomstenbelasting, die sinds 20 april wordt verzonden, kan ook al op dat rekeningnummer betaald worden.

Geen zorgen

Belastingbetalers die via een automatische incasso betalen, hoeven niets te doen. Deze bedragen worden vanzelf overgemaakt naar het nieuwe rekeningnummer. Mensen die belasting gespreid betalen door middel van een periodieke overschrijving moeten wel zelf het rekeningnummer aanpassen.

Wie per ongeluk toch zijn belasting overmaakt naar ING hoeft zich geen zorgen te maken volgens de Belastingdienst. De oude ING-rekening blijft nog een jaar naast de nieuwe bij Rabobank bestaan. Daarna wordt gebruikgemaakt van de overstapdienst die banken aanbieden bij een vertrek naar een andere bank. Hierbij worden overboekingen nog dertien maanden automatisch doorgestuurd.

Als dit in juli 2028 eindigt, kijkt de Belastingdienst nog een keer naar de situatie, zegt een woordvoerder. De Belastingdienst adviseert wel om het nieuwe rekeningnummer in het adresboek op te slaan zodra je de eerste keer geld overmaakt naar het nieuwe bankrekeningnummer.

Aanbesteding

Om de paar jaar moeten overheidsinstanties bekijken of er betere of goedkopere alternatieven zijn voor de diensten die zij gebruiken. Zo moet ook het betalingsverkeer van de Belastingdienst om de paar jaar opnieuw worden ingekocht via een aanbesteding.

Rabobank kwam ditmaal daarbij als beste uit de bus. Ook de Dienst Toeslagen gaat verder met Rabobank. Dat gaat om uitbetalingen en terugvorderingen, van bijvoorbeeld kinderopvangtoeslag, huurtoeslag en zorgtoeslag.

Afgelopen jaar hebben criminelen bijna 26 miljoen euro van klanten van Nederlandse banken buitgemaakt. Dat blijkt uit de jaarlijkse publicatie van fraudecijfers van de banken.

Het gaat om een stijging van ruim 3 miljoen euro ten opzichte van 2024. In de drie jaar daarvoor daalde het totale fraudebedrag vrij fors, maar in 2025 wisten fraudeurs dus juist meer geld te ontfutselen.

Bij bankhelpdeskfraude doen oplichters zich voor als medewerker van een bank. Via telefoon, mail of berichtjes weten ze mensen over de streep te trekken geld over te maken naar een andere rekening.

Groter bedrag, minder slachtoffers

Het aantal slachtoffers van bankhelpdeskfraude nam vorig jaar wel af ten opzichte van 2024. Bijna 5900 klanten werden getroffen, dat aantal ligt lager dan in 2024. De NVB denkt dat meer mensen inmiddels op hun hoede zijn voor verdachte mailtjes, appjes en sms'jes.

Onlangs zei klachteninstituut Kifid dat banken vaker het voordeel van de twijfel moeten geven aan rekeninghouders die zich hebben laten misleiden. Volgens Kifid worden klanten zo geraffineerd benaderd, dat ze het haast niet kunnen helpen dat ze in de val lopen.

In veel gevallen komt de bank er te laat achter dat er sprake is van fraude. Soms vergoedt de bank de schade. Dan moet de klant wel aangifte doen en moet blijken dat de klant geen waarschuwingen van de bank heeft genegeerd. Ook word je als klant geacht na één betaling aan een criminele partij gewaarschuwd te zijn. Een tweede keer kom je niet meer in aanmerking voor schadevergoeding.

Illegale advertenties

Bij de publicatie van de cijfers roept de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) grote socialemediabedrijven op om meer actie te ondernemen tegen fraude. Volgens de koepel van de grootste Nederlandse banken begint 70 procent van alle online fraude tegenwoordig op sociale media.

Zonder de hulp van big tech en socialemediabedrijven blijft het verder bestrijden van online fraude dweilen met de kraan open, zegt de NVB. De banken hebben het vooral over illegale advertenties die worden verspreid via sociale media, waarmee consumenten in de val worden gelokt.

Op het eerste oog is er niets bijzonders aan het Nederlandse vrachtschip de Amadeus Saffier. Het levert goederen af in havens in en rond Europa. Rollen staal naar Turkije, en onlangs zakken cement naar Ibiza. Diesel stuwt het schip voort, zoals bij de meeste vrachtschepen. Tot de juiste wind opsteekt, dan gebeurt er iets opmerkelijks.

De Amadeus Saffier is een van inmiddels bijna honderd grote vrachtschepen die gebruik maken van speciale windaandrijving. Het schip kan twee grote masten opklappen die als een soort verticale vliegtuigvleugels de windenergie omzetten in stuwkracht, waardoor het schip vooruitgaat. Het resultaat: minder brandstofgebruik, meer snelheid.

Steeds meer reders maken de rekensom. Twee jaar geleden was de technologie nog een nieuwigheid. Afgelopen december voeren er 85 grote tankers en bulkschepen rond met deze masten. Op dit moment zijn dat er 96, blijkt uit cijfers die NOS opvroeg bij de International Windship Association.

De snelle toename zet voorlopig door. "We verwachten dat het aantal schepen over een jaar is verdubbeld", zegt Gavin Allwright, secretaris-generaal van de internationale vereniging voor windschepen. "Op dit moment zijn ruim 120 nieuwe bestellingen bij werven die windschepen maken."

Veel interesse

Het is druk in de loods in Zeewolde. Uit de cijfers van de vereniging blijkt dat een kwart van de installaties op vrachtschepen hiervandaan komt. Het Nederlandse bedrijf Econowind is wereldwijd marktleider op het gebied van windaandrijving, die ze VentoFoils noemen.

"Zeker met de huidige olieprijzen zie je dat er heel veel interesse is", zegt Chiel de Leeuw, commercieel directeur van Econowind. "De investeringsbereidheid is nu net wat minder omdat reders even afwachten wat er gebeurt. Maar ze zijn zich aan het voorbereiden op de toekomst. Als er wellicht een hogere olieprijs blijft wordt de businesscase voor ons beter."

Ook de eigenaar van de Amadeus Saffier ziet de voordelen in deze tijd van hoge dieselprijzen. "Brandstofbesparing is op dit moment natuurlijk enorm actueel, gezien de situatie in de Golfregio", zegt Cynthia Everduin, operationeel directeur van De Bock Maritiem. "We zijn blij dat we een paar jaar geleden deze weg al zijn ingeslagen."

Emissie verlagen

Gemiddeld verbruikt de Amadeus Saffier 10 procent minder brandstof. Dat komt niet alleen door de windaandrijving. Everduin: "Ook de rompvorm is geoptimaliseerd."

De Bock liet het schip nieuw bouwen in 2024. In hetzelfde jaar liet de Rotterdamse reder Anthony Veder masten op een bestaand schip zetten. "De besparing bij ons is nu zo'n 2 tot 4 procent", zegt Nynke de Bakker, woordvoerder van de rederij. "Maar onze masten zijn dan ook lager dan bij nieuwbouw."

In de toekomst zou Anthony Veder de windaandrijving liever toepassen op nieuwbouwschepen. Toch is ook deze rederij blij met de stap die ze namen. "Je zoekt naar manieren om de emissie te verlagen", zegt De Bakker. "Andere brandstoffen zijn moeilijk in de scheepvaart, zeker bij een bestaand schip."

Vliegers op schepen

Lagere emissies waren ook een belangrijke reden voor Johan Boomsma, vanwege de brandstofbesparing, maar ook vanwege de toenemende regels rond verduurzaming. "Ik heb altijd geloofd in wind", zegt de eigenaar van Boomsma Shipping. "Wij begonnen al een jaar of zes geleden met deze technologie. Het stond toen echt nog in de kinderschoenen. We zaten bij de eerste tien wereldwijd."

De wind heeft Boomsma zeker besparing gebracht. "Maar niet zoveel als aanvankelijk gedacht", zegt hij. "We waren er ook vroeg bij. Nu is de technologie verder. Ons schip heeft twee units van 10 meter hoog, we gaan er in de toekomst eentje van 25 meter doen."

Hij ziet allerlei vormen van windaandrijving langskomen. "Je hebt zelfs grote vliegers op schepen, maar dat is nog wel een droomwereld", zegt de windveteraan. "Het meest mainstream zijn nu de foils en de rotors, dat zijn stalen masten die ronddraaien."

De Amadeus Saffier heeft Ibiza inmiddels achter zich gelaten. Het vaart in noordelijke richting, ten noorden van het eiland Mallorca. Met hulp van de wind.

China wil dat de overname van het AI-bedrijf Manus door het Amerikaanse Meta wordt teruggedraaid. Een duidelijke reden waarom de autoriteiten de deal verbieden wordt niet gegeven. Maar uit een korte verklaring valt op te maken dat China niet wil dat de kunstmatige intelligentie van Manus in buitenlandse handen komt.

Manus werd nog geen vijftien maanden geleden gelanceerd. De chatbot die direct opdrachten kan uitvoeren werd opgericht door de Chinese programmeur Xiao Hong. In acht maanden zou Manus al een omzet van meer dan 100 miljoen dollar hebben gehad.

Overname van 2 miljard

Meta legde eind vorig jaar zeker 2 miljard dollar neer om Manus in handen te krijgen. Het was op twee na grootste aankoop ooit voor de Amerikaanse techgigant. Voor de overname verhuisde Manus in juli vorig jaar het hoofdkwartier van Peking naar Singapore. Het opende toen ook kantoren in Tokio en San Francisco.

Nadat oprichter Xiao Hong bij Meta de leiding had gekregen over de AI-strategie, werd in maart de technologie van zijn bedrijf geïntegreerd in Facebook, Instagram en WhatsApp.

Opvallend is dat China vorig jaar nog goedkeuring gaf voor de verhuizing naar Singapore, zo schreef de Financial Times vorige week in een reconstructie. De AI van Manus werd toen niet als cruciale techniek beoordeeld. Daarbij zou een verhuizing terug naar China eenvoudig te realiseren zijn. Maar de Chinese toezichthouders zouden nu vanuit de regering onder druk zijn gezet dit besluit "te corrigeren".

Oprichters vast in China

Onduidelijk is hoe het verder moet met Manus nu China de overname verbiedt. Volgens de FT zitten Xiao Hong en zijn mede-oprichter vast in China. De twee mochten het land niet uit tot er een besluit over de overname van hun bedrijf was genomen. In de korte verklaring melden de Chinese autoriteiten ook niet wat er nu moet gebeuren.

China en de Verenigde Staten liggen al enige tijd met elkaar overhoop wat betreft handel en de race om krachtigste kunstmatige intelligentie. De VS wil bijvoorbeeld niet dat de "super-AI" Mythos van het Amerikaanse Anthropic in China wordt gebruikt. Mogelijk gebruikt China nu de overname van Manus als drukmiddel tegen de VS.

Manus en Meta hebben zelf nog niet gereageerd op het overnameverbod.

Correspondent China Gabi Verberg:

"Om zowel economische als geopolitieke redenen was dit een gevoelige verkoop. Kunstmatige intelligentie geldt als één van de belangrijkste strategische ontwikkelingsgebieden voor China. De overheid doet er dan ook alles aan om zowel private als publieke bedrijven maximaal te faciliteren in hun groei. Het is dan vervolgens niet de bedoeling dat als deze bedrijven succesvol zijn, ze het land verlaten en hun verworven kennis in de verkoop doen. En zeker niet aan de VS.

Daarmee raken we aan een tweede gevoeligheid. De handelsoorlog tussen China en de VS mag tijdelijk dan afgekoeld zijn toen de landen hun importheffingen voor een jaar verlaagden, maar de technologische rivaliteit is onverminderd intens.

Beide landen werpen blokkades op om elkaars ontwikkeling te remmen: van exportrestricties op geavanceerde chips en kritieke grondstoffen tot het weren van technologieën en investeringen. De blokkade van de verkoop van Manus lijkt daar het laatste slachtoffer van."

Voormalig ASML-bestuurder Martin van den Brink is per direct vertrokken als commissaris van chiptoeleverancier ASM International. Het concern heeft geconcludeerd dat "andere professionele activiteiten" van Van den Brink kunnen leiden tot belangenverstrengeling.

De kans daarop is volgens ASM International kennelijk zo groot, dat het beter is dat Van den Brink als commissaris vertrekt "om te voorkomen dat een dergelijke situatie, of de schijn ervan, in de toekomst ontstaat". Volgens het bedrijf is het besluit in overleg en "met wederzijds begrip" genomen.

Welke belangenverstrengeling dit kan zijn maakt ASM International niet duidelijk. Het bedrijf was niet direct bereikbaar voor een nadere toelichting. Van den Brink is op dit moment alleen nog als adviseur bij ASML betrokken. Hij begon in 1984 bij de maker van chipmachines uit Veldhoven, die wereldwijd marktleider is, en klom op tot Chief Technology Officer. Een maand na zijn vertrek bij ASML in 2024 haalde ASM International Van den Brink binnen als lid van de raad van commissarissen. Toen verwachtte het concern nog dat hij "een onschatbare bijdrage zal leveren".