Heeft Nederland inderdaad "te veel eengezinswoningen voor te weinig gezinnen", zoals woningmarktanalisten van ABN Amro vanochtend stelden? Beleidsmakers en hun adviseurs zeggen dat we sowieso goed moeten kijken wat we nog bijbouwen. En dat dat vaker iets anders moet zijn dan de eengezinswoning.

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra vindt ook dat we moeten oppassen met het bouwen van eengezinswoningen. "Meer dan 60 procent van alle woningen in Nederland is een rijtjeswoning", zegt hij. "Gezinswoningen met een voor- en achtertuin en een parkeerplaats. De vraag is, is dat in de toekomst nog houdbaar?"

'Echt heel spaarzaam'

Veenstra zit in het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs, dat de overheid gevraagd en ongevraagd adviseert over dit soort zaken. Het aantal inwoners van Nederland blijft groeien. Maar een steeds groter deel van de bevolking is alleenstaand of op leeftijd.

Veenstra's advies is daarom om op grootschalige woningbouwlocaties "echt heel spaarzaam" te zijn met het bijbouwen van eengezinswoningen. "Een grotere diversiteit is veel meer nodig. Woningen voor starters, jongeren, studenten. Maar ook woningen voor ouderen of in ieder geval woningen die aanpasbaar zijn."

Splitsen

Ook ziet de Rijksbouwmeester wel wat in het vaker splitsen van grotere eengezinswoningen. "Of woningen bouwen die in de toekomst gesplitst kunnen worden."

De trend bij nieuwbouw is de laatste jaren al dat het vaker appartementen zijn. Daardoor daalt ook het gemiddelde vloeroppervlak van nieuwe woningen.

Minister: heel bewust bijbouwen

Woonminister Boekholt-O'Sullivan beaamt in een reactie dat we goed moeten kijken wat we bouwen. "Het is belangrijk dat we met het oog op de toekomst ons bewust zijn van wat er demografisch in Nederland gebeurt. En van wat voor soort woningen er dan horen te worden bijgebouwd."

Door een wet die binnenkort moet worden aangenomen (Wet Versterking regie volkshuisvesting) moeten gemeenten goed gaan kijken wat voor een soort woningen daar nodig zijn. "Op basis daarvan zullen we gaan zien dat er meer eenpersoonshuishoudens en tweepersoonshuishoudens zijn. En dat dus bij nieuwbouwplannen heel nadrukkelijk gestuurd wordt op bouwen voor de behoefte en betaalbaarheid."

Maar volgens ABN Amro worden er in zulke lokale nieuwbouwplannen nu al te veel eengezinswoningen opgenomen. Toch wil de minister de keuze in het soort woningen vooral aan gemeenten en provincies overlaten. "Ik wil voorkomen dat ik hier vanuit Den Haag ga zeggen: Gemeentes, jullie weten niet voor wie je aan het bouwen bent. Want dat is niet waar."

Brabant: niet bouwen voor huishoudens van gisteren

De provincie Noord-Brabant zegt hier ook al druk mee bezig te zijn. "Wie vandaag blijft bouwen voor de huishoudens van gisteren, creëert de woonproblemen van morgen", aldus een woordvoerder van de gedeputeerde voor Wonen, Wilma Dirken.

Ook Brabant krijgt de komende jaren veel meer ouderen en alleenstaanden, is de verwachting. "Een groot deel van de woningbouwopgave hangt direct samen met de vergrijzing. Voor Brabant gaat het om duizenden extra nultredenwoningen, geclusterde ouderenwoningen en zorggeschikte woningen." Samen met gemeenten stuurt de provincie daarom erop aan dat vooral dit soort woningen erbij komen.

Sloterdijk

Als goede voorbeeld noemt Rijksbouwmeester Veenstra het gebied rond station Sloterdijk in Amsterdam. Dat stond vroeger vol met kantoren en andere bedrijfspanden en er woonde bijna niemand.

"Een aantal jaar geleden is bedacht om heel veel woningen, vooral woontorens, toe te voegen. Er is mobiliteit, een station met verbinding naar het centrum van Amsterdam en andere delen van Nederland. Nu benutten we deze ruimte beter en brengen we veel meer functies in dit gebied samen."

Hij plaatst dat tegenover de rijtjeshuizen, waarvoor veel meer ruimte nodig is. "En die ruimte is wel beperkt in Nederland. De kunst is om met de schaarste aan ruimte eigenlijk veel meer mensen een goede woning te geven."

Er zijn "te veel eengezinswoningen voor te weinig gezinnen", en dit probleem wordt de komende decennia alleen maar groter. Daarvoor waarschuwen woningmarktanalisten van ABN Amro.

"Het aantal eengezinswoningen is tweemaal zo groot als het aantal gezinnen waar deze woningen voor bedoeld zijn en deze onbalans neemt de komende decennia verder toe", staat in het rapport van ABN Amro.

Toch zetten gemeenten met hun bouwplannen nog altijd vol in op eengezinswoningen.

ABN stelt dat er de komende jaren ongeveer 270.000 gezinswoningen worden bijgebouwd. Dat kunnen er nog meer worden, omdat nog niet alle bouwplannen zijn ingevuld.

Ook komen er tot 2050 nog eens zo'n 900.000 gezinswoningen vrij. "We zitten nu in een vergrijzingsgolf maar over veertig jaar is de babyboomgeneratie niet meer bij ons en zullen er heel veel van dit soort eengezinswoningen op de markt komen", zegt sector-analist bouw en vastgoed van ABN Amro Jorke Kooijenga.

Leegstand

Van alle ouderen tussen de 65 en 74 jaar woont 70 procent in een eengezinswoning en het aantal gezinnen groeit nauwelijks. Deze combinatie kan, zeker in regio's waar de bevolking afneemt, leiden tot leegstand en waardedalingen.

In Nederland zijn 5,2 miljoen eengezinswoningen. Dit kan een tussenwoning, hoekwoning, twee onder één kap, villa of landhuis zijn, bedoeld voor een huishouden met een of meerdere volwassenen en minimaal een kind.

De 5,2 miljoen eengezinswoningen zijn samen ongeveer twee derde van het totale aantal huizen. Maar van alle Nederlandse huishoudens bestaat slechts één derde uit gezinnen voor dit type woningen.

Onbetaalbaar

Dat maakt het aanbod klein voor de overige twee derde van de mensen die een dak boven hun hoofd nodig hebben.

Natuurlijk kan een huishouden zonder kinderen prima in een gezinswoning wonen, erkent Kooijenga. Maar hij benadrukt dat een te grote woning voor bijvoorbeeld starters niet te betalen is, of vanwege de trappen niet geschikt voor senioren.

Het overschot aan gezinswoningen vindt zijn oorsprong in de jaren zeventig en tachtig. Ook toen moest er flink worden bijgebouwd. Dat waren vooral gezinswoningen, zegt Kooijenga: "In 1970 was 60 procent van de huishoudens een gezin. Nu is dat 32 procent. Het aantal eenpersoonshuishoudens is echt heel snel gegroeid."

De verwachting is dat het aantal eenpitters de komende jaren blijft doorstijgen.

Kooijenga waarschuwt dat bij bouwplannen veel meer gekeken moet worden naar de situatie in de toekomst. "Je moet er echt rekening mee houden dat er over twintig, dertig, veertig jaar nog meer eenpersoonshuishoudens zijn."

Maar zelfs als de groei van het aantal alleenstaanden minder hard toeneemt, blijven er te veel eengezinswoningen over. Door de groei aan alleenstaanden zijn er minder kinderen waardoor de bevolking steeds meer vergrijst.

Geen aanleunwoning

De ouder wordende generatie uit de jaren zeventig en tachtig blijft ondertussen in de oude gezinswoning wonen. Uit cijfers blijkt dat 70 procent van de mensen tussen de 65 en 74 jaar in 2022 nog in een eengezinswoning woonde.

"Mensen van 65 tot 75 jaar kunnen geen nieuwe woning vinden", vertelt Kooijenga. "Ouderen willen geen traditionele aanleunwoning. Ze zoeken een iets ruime woning met een fijne keuken, gelijkvloers, met een fijne hobbykamer naast de slaapkamer."

Uiteindelijk komt er een moment dat deze senioren wel moeten vertrekken uit hun oude gezinswoning. ABN Amro spreekt van een "verstervingsgolf" waarin tussen nu en 2050 minstens 900.000 eengezinswoningen te koop komen te staan. Die komen dan nog bij de in de tussentijd extra gebouwde gezinswoningen.

Kooijenga vindt dat het bouwen van seniorenwoningen de belangrijkste schakel is om de woningnood snel aan te pakken: "Laten we niet proberen nóg meer gezinswoningen erbij te zetten, maar juist meer geschikte ouderenwoningen. Deze groep kan dan doorstromen. En dat maakt woningen vrij voor jonge gezinnen die een huis zoeken."

Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 was het woningtekort in Nederland voor veel kiezers het belangrijkste thema. Destijds maakte de NOS deze special:

Het kabinet is bereid de voorgenomen miljardenbezuiniging op de sociale zekerheid "eventueel" te verlagen, maar dan moet er eerst een inhoudelijke overeenkomst liggen met de sociale partners en de oppositie over de toekomst van de WW en de WIA. Dat heeft premier Jetten gezegd in de Tweede Kamer.

De afspraken uit het regeerakkoord blijven "de basis", maar als er alternatieven zijn voor de voorgenomen bezuinigingen op de uitkeringen voor werklozen en arbeidsongeschikten, dan wil het kabinet daar "inhoudelijk" naar kijken. "En daarna zullen we in de ministerraad moeten bekijken wat dat betekent voor de begroting. Maar wel in die volgorde", zei Jetten.

Veel oppositiepartijen willen de toezegging dat de 6,5 miljard euro die de komende jaren bespaard moet worden op de uitkeringen, ook op andere terreinen dan de sociale zekerheid mag worden opgehaald. "Er zijn op voorhand geen zaken die we uitsluiten", zei de premier daarover.

Hij biedt daarmee meer ruimte dan VVD-minister Heinen van Financiën. Die zei eerder, net als VVD-fractievoorzitter Brekelmans, dat alternatieven voor de bezuinigingen bespreekbaar zijn, maar dat het uiteindelijke bezuinigingsbedrag blijft staan en gevonden moet worden op de begroting van Sociale Zaken. Heinen en Brekelmans laten verstek gaan bij het debat vandaag.

'Deur wagenwijd open'

De vakbonden hebben stakingsacties aangekondigd als er wordt gesneden in de hoogte en de duur van uitkeringen. Het minderheidskabinet hoopt dat ze weer aan tafel komen voor onderhandelingen. "De deur staat wagenwijd open", zei Jetten, en "de cijfers zijn niet leidend". Hij kondigde aan de komende weken met concrete nieuwe voorstellen te komen om werkgevers en werknemers tegemoet te komen.

Eerder besloot het kabinet al om de aangekondigde snellere verhoging van de AOW-leeftijd te schrappen in de hoop de bonden weer aan tafel te krijgen. Die vinden dat volstrekt onvoldoende.

ChristenUnie-leider Bikker wees Jetten erop dat de sfeer tussen overheid en sociale partners niet verbetert als de coalitie zich niet eensgezind uit over de bezuinigingen. Daarmee doelde ze op de uitlatingen van de VVD'ers Heinen en Brekelmans. Maar volgens Jetten is er slechts sprake van 'klankkleurverschillen" en heeft Heinen als minister van Financiën nu eenmaal de taak om te wijzen op financiële degelijkheid.

Vakbonden FNV, CNV en VCP hebben het kabinet een ultimatum gesteld en voor woensdag 24 juni een landelijke staking in het openbaar vervoer aangekondigd, als protest tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid.

Internetwinkel Wehkamp wordt overgenomen door winkelketen Omoda Brands. Daarmee komt de webshop na elf jaar weer in Nederlandse handen, zo melden de twee bedrijven in een gezamenlijk persbericht. De overname moet nog wel worden goedgekeurd door verschillende toezichthouders.

Hoeveel Omoda betaalt voor Wehkamp wil het bedrijf niet zeggen. Om de overname te kunnen betalen heeft het familiebedrijf een minderheidsbelang verkocht aan een vermogende familie. Het is niet bekend wie dit is.

Wehkamp werd in 2015 overgenomen door de Britse investeerder Apax Partners. De Wehkamp Retail Group is ook eigenaar van kleertjes.com, een webwinkel voor kleding voor kinderen en jonge gezinnen.

Omoda heeft naast een eigen onlineshop ook 42 kledingboetieken in het land. Het Zeeuwse familiebedrijf bestaat 150 jaar en wordt nog altijd geleid door familieleden. De afgelopen jaren ging het bedrijf op overnamepad. Zo werden concurrenten Shuz, Leurink, Mijn Modewereld en Van den Assem overgenomen. Laatstgenoemde heet tegenwoordig Assem, dat landelijk twintig winkels heeft.

Buitenlandse concurrentie

Met de overname van Wehkamp en kleertjes.com ontstaat volgens Omoda een van de grootste kledingverkoopconcerns van Nederland. Daarmee denkt het bedrijf te kunnen concurreren met grote buitenlandse verkopers, zoals Amazon.

De afgelopen jaren heeft Wehkamp het moeilijk door deze concurrentie. De afgelopen drie jaren daalde de winst. Een jaar geleden kondigde Wehkamp daarom nog een grote ontslagronde aan.

Directeur Martijn Hagman van Wehkamp verwacht dat de webwinkel kan profiteren van de kennis bij de nieuwe eigenaar. Topman Jan Baan van Omoda denkt dat het online winkelen bij Wehkamp persoonlijker gemaakt kan worden. Hagman zegt in een persbericht trots te zijn weer in Nederlandse handen te komen: "Ik ben ervan overtuigd dat Wehkamp op deze manier weer echt Wehkamp zal worden."

Zeeman

Omoda krijgt ook het grote Wehkamp-distributiecentrum van ruim 140.000 vierkante meter in Zwolle in handen. De nieuwe eigenaar wil daar de distributie van alle webwinkels onderbrengen. Op die manier moet de nieuwe groep een jaaromzet van zo'n 600 miljoen euro gaan realiseren.

Met de overname krijgt Omoda naast een directie ook een apart toezichtsorgaan, een raad van commissarissen. Het bedrijf maakte vandaag ook bekend dat die geleid gaat worden door Erik-Jan Mares, momenteel nog topman bij concurrent Zeeman. Hij kondigde eerder dit jaar aan na negen jaar bij de kledingketen te vertrekken.

Chemiebedrijf Dow gaat in Nederland zo'n 600 banen schrappen. Het bedrijf wil op die manier kosten gaan besparen.

Vandaag heeft het chemiebedrijf het personeel geïnformeerd over de ontslagronde. Dow is al langer bezig met een wereldwijd plan om het bedrijf te reorganiseren. Zo wil het bedrijf minder managementlagen en meer processen automatiseren. Wereldwijd gaan ongeveer 4500 banen geschrapt worden, waarvan 605 dus in Nederland.

Dow heeft drie fabrieken in Nederland: in Terneuzen, Delfzijl en Dordrecht. In Terneuzen staat veruit de grootste fabriek met 3200 medewerkers en is daarmee een grote werkgever in Zeeland. Bij welke locaties banen verdwijnen en hoeveel dat er zijn, is nog niet duidelijk.

De komende weken gaat het bedrijf praten met de ondernemingsraad over de afwikkeling van de ontslagen. Het is ook nog niet duidelijk in welke laag van het bedrijf de ontslagen gaan vallen, laat een woordvoerder weten.

Veel onzekerheid

Bij de ondernemingsraad zijn ze geschrokken van het grote aantal banen dat geschrapt wordt. "We wisten dat er iets aan zat te komen. Eerlijk gezegd had ik wel de hoop dat het minder mensen zou zijn. Ik ben enorm geschrokken van het grote aantal", vertelt Marc Obrie, voorzitter van de OR van de fabrieksafdeling van Dow in Terneuzen.

Onder het personeel is er nu vooral onzekerheid, volgens Obrie. "Er is nu duidelijkheid over het totale aantal voor Nederland, maar er blijven heel veel mensen in onzekerheid over welke rollen er geschrapt worden."

De or gaat nu in gesprek met het bedrijf over een sociaal plan. Obrie verwacht dat dat er al op "korte termijn" kan komen.

'Ingrijpende tijd'

Vakbond FNV "betreurt" de ontslagronde. "Zeker in deze economische tijd, is dit echt een klap", vertelt bestuurder Wilbert Verbeek.

FNV is niet betrokken bij "We zijn wel op de achtergrond betrokken. Als mensen bijvoorbeeld vragen hebben over hun vaststellingsovereenkomst."

De burgemeester van Terneuzen zegt tegen Omroep Zeeland dat de gemeente in nauw contact blijft met Dow over het verdere verloop van het proces. "Dit bericht raakt veel mensen. Mijn gedachten zijn in de eerste plaats bij de medewerkers die hierdoor in onzekerheid verkeren. Ook voor hun gezinnen en voor anderen die direct of indirect betrokken zijn, is dit een ingrijpende tijd", zegt burgemeester Franc Weerwind.

Je e-mail checken, series streamen en door social media scrollen. Goede kans dat dit allemaal gebeurt via de cloud van Amerikaanse bedrijven. De Europese Commissie komt met een plan om de Europese afhankelijkheid van deze techbedrijven te verminderen.

Zo wil de EU onderzoek en innovatie ondersteunen om de nieuwe generatie van cloud- en AI-technologie hier in Europa te ontwikkelen. Ook is het doel om binnen zeven jaar de capaciteit van Europese datacenters te verdrievoudigen. Daarom wil de EU het makkelijker maken om datacenters te bouwen.

De komst van al die nieuwe datacenters moet wel duurzaam gebeuren, zegt de commissie erbij. Dus er moet voldoende groene elektriciteit en water voor zijn.

'Eigen keuzes'

"We kunnen het ons niet veroorloven om afhankelijk te zijn van anderen om onze ziekenhuizen draaiende, ons energienetwerk stabiel en onze diensten veilig te houden", zegt Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Dit gaat om het beschermen van onze burgers, het verdedigen van onze belangen en het maken van onze eigen keuzes."

Uiteindelijk moeten bedrijven en ook burgers makkelijker kunnen kiezen tussen Amerikaanse giganten als Google, Microsoft en Amazon, en Europese aanbieders.

KPN: veel vraag naar

KPN lanceerde vorige week nog een gezamenlijke 'Europese soevereine cloud' met het Duitse bedrijf Schwarz Digits. Dat is onderdeel van hetzelfde concern als Lidl. Volgens het telecombedrijf groeit de vraag naar Europese clouddiensten al.

"Er is op dit moment een grote vraag naar die Europese soevereine oplossing en daar stappen we nu in", zegt KPN-bestuursvoorzitter Joost Farwerck. "Het is vooral door geopolitieke ontwikkelingen aangejaagd. De vraag komt met name vanuit overheidsinstellingen, de financiële sector en de zorgsector. Wij kunnen garanderen dat data die wij opslaan voor klanten onder Europese regelgeving vallen en onder niet Amerikaanse of andere."

Techexpert en autonomie-activist Bert Hubert is blij met de Europese plannen. "De commissie gaat als eerste zijn eigen data weer terughalen. Ze geven het goede voorbeeld en dan durft het bedrijfsleven ook mee te gaan."

Hij verwacht niet dat er enkele heel grote Europese techbedrijven zullen verrijzen. "Ik weet ook niet helemaal of we dat moeten willen. Want als we overgaan van een Amerikaanse monopolist naar een Europese monopolist, dan zijn we er ook niet veel op vooruitgegaan. Het lijkt er meer op dat er een veelheid van bedrijven komt."

Hubert denkt ook dat die best de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse techgiganten. "Want zo goedkoop zijn die op dit moment helemaal niet."

Chips en open source

Sinds 2023 stimuleert de EU al met miljarden de ontwikkeling en productie van computerchips in de EU. In dit nieuwe plan wil de EU de chipsindustrie nog verder stimuleren. Zo moet de groei van Europese cloud- en AI-diensten leiden tot meer vraag naar Europese chips.

Ook wil de EU stimuleren dat er meer gebruik wordt gemaakt van zogeheten opensource-software. Dat is software waarbij de makers de broncode openbaar beschikbaar maken. Iedereen kan de software of delen daarvan dus bekijken, kopiëren of aanpassen.

Het plan is dat vooral overheden vaker gebruik maken van opensource-software. Binnen de EU wordt er jaarlijks zo'n 264 miljard euro uitgegeven aan vooral Amerikaanse IT-diensten. Volgens de Europese Commissie kan dat dus anders.

Strafhof stapte over

Een voorbeeld van de gevolgen van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is wat er gebeurde bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. President Trump stelde vorig jaar sancties in tegen de hoofdaanklager, omdat het Strafhof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu vanwege de oorlog in Gaza.

Die hoofdaanklager verloor daardoor toegang tot zijn Outlook-mail van Microsoft. Eind vorig jaar stapte het Strafhof daarom over van Microsoft naar Open Desk. Die software is open source en gratis, en werd ontwikkeld door een bedrijf in handen van de Duitse overheid.

Microsoft: eerlijke concurrentie

In een reactie zegt Microsoft de ambitie van de EU te steunen. "Dat moet gebeuren op basis van openheid, samenwerking en eerlijke concurrentie", zegt een woordvoerder. "Europese bedrijven en overheidsinstellingen moeten de ruimte hebben om hun keuzes te baseren op een brede risicoafweging binnen een open en concurrerende markt."

De plannen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-landen.

De fusie tussen verffabrikant AkzoNobel en de Amerikaanse concurrent Axalta lijkt gewoon door te kunnen gaan. De Japanse concurrent Nippon Paint heeft het overnamebod op het Nederlandse bedrijf ingetrokken.

Vorige week maakte AkzoNobel bekend dat Nippon Paint eind april een bod had uitgebracht om alle aandelen van het concern over te nemen. Nippon wilde alle verfmerken van AkzoNobel voor consumenten en de industrie, zoals Sikkens en Flexa, zelf houden. De verf en coating voor auto's en vaartuigen wilde het Japanse concern vervolgens aan het Amerikaanse Sherwin-Williams doorverkopen.

AkzoNobel had na een week al aan Nippon Paint laten weten dat ze het bod weigerden. De fusie met Axalta zou volgens AkzoNobel meer waarde opleveren voor de eigen aandeelhouders. In een korte verklaring laat Nippon Paint nu weten dat samen met Sherwin-Williams is besloten de overnamepoging van AkzoNobel te staken na de afwijzing van de overnameprooi.

Bedrijven die kampen met personeelstekorten investeren steeds meer in automatisering. Dat meldt het CBS.

Het statistiekbureau ziet een omslag. Want een jaar geleden zetten de meeste bedrijven nog in op het aanbieden van gunstige arbeidsvoorwaarden om personeel te werven, zoals meer vrije dagen of hoge salarissen.

"Dat gaf toch niet het gewenste resultaat", zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. "Want als alle bedrijven dat doen, dan doen jouw concurrenten het ook. En is het dus maar de vraag hoe succesvol het kan zijn."

Omzet mislopen

Hoewel de krapte op de arbeidsmarkt afneemt, heeft tweederde van alle bedrijven in Nederland last van het personeelstekort. Dat betekent dat ze omzet mislopen omdat er te weinig medewerkers zijn. Een op de drie bedrijven noemt het personeelstekort als grootste probleem.

Automatiseren om de gevolgen van het personeelstekort op te vangen kan op veel verschillende manieren. "In de bouw en industrie kunnen bedrijven betere en efficiëntere machines inzetten", zegt Van Mulligen.

"In de dienstverlening, zoals juridische- en IT-bedrijven, worden meer chatachtige programma's ingezet. Voor bijvoorbeeld programmeren en het samenvatten en verzamelen van kennis en teksten."

Breed onderzoek

De gegevens over het opvangen van personeelstekort komen uit een breed onderzoek dat het CBS doet samen met de Kamer van Koophandel, het Economisch Instituut voor de Bouw MKB-Nederland en VNO-NCW.

Grote bedrijven zetten ongeveer twee keer vaker in op automatiseren dan kleine bedrijven. "Ze hebben meer kapitaal om te investeren", zegt Van Mulligen. "Kleine bedrijven kiezen vaak noodgedwongen voor andere oplossingen. Bijvoorbeeld simpelweg minder klussen aannemen dan ze anders zouden kunnen doen."

Een week geleden kon Paul Scheermeijer uit Zwolle nog inloggen en heeft hij zelfs nog crypto gekocht via cryptoplatform Knaken. Maar inloggen lukte vrijdag ineens niet meer. "Ik maakte me geen zorgen, want het gebeurt weleens dat je na een update problemen hebt met inloggen."

Maar na het weekend zag hij deze mededeling van het bedrijf: Knaken is nu helemaal niet meer bereikbaar. Daardoor kunnen klanten dus niet bij hun crypto.

"Het geld dat ik heb geïnvesteerd, noem ik speelgeld. Als ik het kwijt ben dan is dat niet de grootste ramp", zegt Scheermeijer. Maar geld verliezen is wel altijd zuur, geeft hij toe. Hoeveel mensen zijn getroffen en hoeveel geld er in totaal is geïnvesteerd, is nog niet duidelijk.

Nieuwe wetgeving

Dat Knaken nu uit de lucht is, heeft te maken met nieuwe Europese cryptoregelgeving. Zo is een vergunning van toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) noodzakelijk. De AFM kan vanwege vertrouwelijkheid niets kwijt over de de situatie van Knaken.

In het verleden was een registratie bij De Nederlandsche Bank voldoende. Knaken, dat in 2017 is opgericht, had de registratie bij De Nederlandsche Bank in 2021 afgerond. Maar met de invoering van de nieuwe regels is die registratie sinds eind juni vorig jaar niet meer geldig. Er moest een nieuwe vergunning komen, maar dat is dus niet gelukt.

'Regeldruk is fors'

"Dat Knaken nu in deze situatie is beland verbaast me niks", zegt Patrick van der Meijde, een van de oprichters van Bitkassa. Sinds 2014 verwerkt dat bedrijf transacties met bitcoins. Ook deed het bedrijf aan in- en verkoop van bitcoin aan consumenten, "onze meest lucratieve dienst", maar daar kwam in 2020 een einde aan. "Toen kwam er nieuwe wetgeving, nog onder toezicht van DNB, en die was al aardig streng", zegt Van der Meijde.

Volgens hem is de drempel voor het behalen van een vergunning als kleine speler heel hoog. Zo moet er volgens de wetgeving een zogenoemde compliance officer worden aangesteld. Die moet controleren of de organisatie zich houdt aan de wetten en regels. "Voor kleine spelers, zoals Knaken, is dat zwaar om te doorlopen", zegt Van der Meijde.

Daar sluit Michiel Stokman, medeoprichter van financiële technologiestartup Bots Capital, zich bij aan. "Die regeldruk is fors. Kleine bedrijven kunnen het kostentechnisch niet opbrengen."

Bots Capital zat zelf ook in het proces voor het aanvragen van een vergunning voor de crypto-activiteiten, maar heeft besloten om die procedure stop te zetten. Vanaf 1 januari stopt het bedrijf met crypto-activiteiten. Vorig jaar werd al besloten om het af te bouwen. "Uiteindelijk vonden we dat crypto te veel een gokspelletje bleef en te weinig een belegging werd", zegt Stokman.

Financieel kwetsbaar

Knaken was ook sponsor van Feyenoord, maar die samenwerking is vorig jaar stopgezet. In de laatste jaarrekening van 2024 meldt het cryptobedrijf dat het "in financieel opzicht kwetsbaar is". Met een omzet van bijna 765.000 euro was de nettowinst van 28.712 euro minuscuul. Een lage nettowinst kan een aanwijzing zijn dat een bedrijf zich in een moeilijke situatie bevindt en mogelijk niet in staat is tot nieuwe investeringen.

Hoe het nu verder afloopt is afwachten. Via de website laat het bedrijf weten aan klanten dat er nog wordt onderzocht hoe alles wordt afgehandeld. Nieuwe berichtgeving volgt half juni via de site.

Verschillende hotels in Nederland zijn getroffen door een datalek. Daarbij zijn klantgegevens en gegevens over reserveringen buitgemaakt.

Klanten met een reservering kregen een bericht om die te bevestigen en te betalen. Het is nog niet duidelijk waar het lek precies zit, en wat de omvang ervan is.

"De meldingen stromen binnen", zegt Tim Vissers, managing director van Hospecs. Het bedrijf dat hotels exploiteert en diensten verleent aan de sector maakte het lek vandaag bekend. "In Nederland zijn in ieder geval honderd hotels getroffen. Maar er komen ook meldingen binnen uit België en Ierland", zegt Vissers.

Verschillende lagen

"Waarschijnlijk zit het lek in de software die hotels gebruiken", zegt Vissers. "Tussen het maken van een reservering en het vastleggen van een reservering zitten verschillende lagen. Onder meer voor het vastleggen van een reservering en het vaststellen van een prijs. In een van die systemen lijkt het lek te zitten."

Vissers kreeg meldingen vanuit de Hospecs-hotels en van andere hotels en hotelketens. "We zien dat er iedere dag enkele tientallen appjes uitgaan naar hotelklanten met phishing-berichten om de reservering te betalen. Het zou kunnen oplopen tot honderden, misschien wel duizenden."

Data

Hospecs verzamelt nu gegevens om in kaart te brengen welke hotels zijn geraakt, welke systemen zij gebruiken en welke data er precies zijn buitgemaakt.

Vissers en brancheorganisatie Koninklijke Horeca (KHN) roepen iedereen die een hotelkamer heeft gereserveerd op om berichten goed te controleren op de afzender.

"Het ecosysteem achter online hotelboekingen is complex. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om vast te stellen waar gegevens zijn onderschept of misbruikt", zegt een woordvoerder van KHN. "Het recente datalek bij Booking.com onderstreept nogmaals hoe belangrijk het is om als sector alert te blijven."

De Autoriteit Persoonsgegevens zegt het lek te onderzoeken.

Het leven was in mei 3,5 procent duurder dan een jaar eerder, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek vanochtend. En dat kwam door hogere energieprijzen, maar vooral door duurdere vakanties. Dat leidt ertoe dat mensen afwachtender zijn om te boeken, zien reisorganisaties.

Dat begon zo rond maart. "Je zag dat mensen heel erg aarzelden", zegt Petra Kok van reisorganisatie TUI Nederland. "Dat had natuurlijk alles te maken met de onrust in het Midden-Oosten die toen opstartte. En een heleboel mensen wilden nog wel heel graag op vakantie. Die twijfelden en die zie je dus nu allemaal op de last minute springen."

Kritischer op prijs, datum en bestemming

"Nederlanders gaan nog steeds graag op vakantie, maar kijken kritischer naar prijs, vertrekdatum en bestemming", zegt een woordvoerder van Corendon. "Dat zien we ook terug in de belangstelling voor lastminute-aanbod. Reizigers vergelijken meer, wachten soms langer en kiezen voor een vakantie die past binnen hun budget."

Ook reisbrancheorganisatie ANVR ziet deze ontwikkeling. "We zien zeker wel de tendens van later boeken dit jaar", zegt een woordvoerder. "Mensen willen even wachten, omdat er best veel gebeurd is in de wereld. Mensen zijn wat voorzichtiger, maar het is niet zo dat ze niet op vakantie gaan. En ze kijken goed waarheen ze gaan."

Meer Europa

De meest recente cijfers van de ANVR gaan over mensen die in april geboekt hebben. Mensen boekten toen gemiddeld 81 dagen van tevoren een vakantie. Vorig jaar was dat nog 87 dagen van tevoren.

En meer mensen boekten een vakantie binnen Europa: 89 procent, een jaar eerder was dat 83 procent. Er werden vooral minder vakanties naar Noord-Amerika (-38%) en Azië (-26%) geboekt.

Corendon ziet wel dat echt niet iedereen laat boekt. "Veel mensen leggen hun zomervakantie nog steeds ruim van tevoren vast, zeker gezinnen die gebonden zijn aan schoolvakanties."

Gewenning

TUI ziet verder dat mensen, nu de zomervakantie dichterbij komt, alsnog boeken. "Mensen wennen aan de onrust in de wereld", aldus Petra Kok. "En ze zien ook dat er beschikbaarheid is. Er was even angst dat er niet voldoende kerosine zou zijn. Nou, die is er wel. Ze zien ook dat de prijzen niet overdreven omhoog gegaan zijn."

Mensen boeken bij TUI vanwege de onrust wel andere plekken dan vorig jaar. "Je ziet veel Europa, West-Europa, Spanje, Griekenland. Maar ook Turkije zie je nu, met name last-minute, weer heel sterk terugkomen."

Vakanties naar of via het Midden-Oosten worden veel minder geboekt. "Daar kun je nu natuurlijk niet heen vanwege de oranje reisadviezen", zegt Petra Kok. "En het Verre Oosten is ook lastig. Omdat dat via de hubs gaat van Dubai, Abu Dhabi of Qatar." Voor verre vakanties ziet TUI daarom veel mensen kiezen voor Curaçao en Bonaire.

Volkswagen hoeft toch geen boete van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) te betalen voor het dieselschandaal. De autofabrikant kreeg de boete vanwege het testen van de uitstoot van dieselauto's via verboden software. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelt nu dat de sanctie ten onrechte is opgelegd.

Volkswagen kreeg in Duitsland al een boete van 1 miljard euro voor dezelfde overtreding. Volgens het CBb mag het bedrijf daarom niet nogmaals worden bestraft door een andere lidstaat van de Europese Unie. De ACM legde Volkswagen in 2017 een boete van 450.000 euro op, destijds het maximale bedrag dat de toezichthouder kon opleggen.

Volgens het CBb is die Nederlandse boete in strijd met het zogenoemde 'ne bis in idem'-beginsel. Dat houdt in dat iemand of een bedrijf binnen de Europese Unie niet twee keer voor hetzelfde feit mag worden bestraft.

Dieselschandaal

In 2015 kwam het dieselschandaal aan het licht. Volkswagen presenteerde zijn dieselauto's als milieuvriendelijk, maar gebruikte in werkelijkheid verboden software om emissietests te manipuleren. Daardoor viel de uitstoot bij controles lager uit dan onder normale rijomstandigheden op de weg.

Volkswagen Nederland ging al eerder in beroep tegen de boete van 450.000 euro, maar kreeg toen geen gelijk. De ACM kan tegen deze uitspraak niet meer in beroep, dus is de boete in Nederland officieel van de baan.

Staalbedrijf Tata Steel uit IJmuiden heeft het contract met directeur duurzaamheid en communicatie Donald Pols beëindigd. Het voormalige boegbeeld van de actiegroep Milieudefensie was pas een dag in dienst.

NRC meldt dat Pols in zijn studententijd in Zuid-Afrika voorman is geweest van de extreemrechtse studentenbeweging Afrikaner Studente Front (ASF). Die streed tegen de anti-apartheidsorganisatie ANC van Nelson Mandela en was tegen de afschaffing van de apartheid.

"De afgelopen dagen is aanvullende informatie over zijn achtergrond duidelijk geworden, informatie die ons getroffen heeft en niet met ons bedrijf is gedeeld", zegt Tata Steel. "Daarom is deze ochtend besloten het contract met Donald Pols met onmiddellijke ingang te beëindigen."

Verklaring Pols

In een interview met NRC erkent Pols dat hij lid was van de racistische beweging. "Het is verwerpelijk gedrag, het waren foute standpunten, heel foute standpunten." Maar hij beschouwt het als een jeugdzonde. "Er valt niets te rechtvaardigen, dat wil ik ook niet. Ik ben verantwoordelijk. Maar in niets ben ik de persoon die ik toen was."

Pols zegt verder dat hij zich liet meeslepen in een "superonrustige tijd". "Alles ging bewegen. Alle maatschappelijke instellingen, alle vormen van identiteit, alle relaties. Niks stond vast, alles lag open. Ik was in een fase van mijn leven waar ik behoefte had aan vastigheid, aan identiteit, gemeenschapszin, verbinding. Ik was dan wel negentien jaar oud, maar had eigenlijk het brein van een puber. En ik koos een weg waar ik nu met walging op terugkijk."

Pols' verleden kwam aan het licht in een onderzoek van onderzoeker en historica Anne-Lot Hoek. Ze werkt aan een boek over het apartheidsverleden van Zuid-Afrika en Namibië en hun koloniale geschiedenis, schrijft NRC.

Zo kwam zij erachter dat Pols als 19-jarige voorzitter was van de ASF. Die verzette zich begin jaren 90 tegen de afschaffing van apartheid, een politiek systeem dat de grote zwarte meerderheid in Zuid-Afrika onderdrukte.

Nelson Mandela

Het ASF zag de voormalige verzetsbeweging ANC als een grote politieke bedreiging en probeerde te voorkomen dat ANC-sprekers het woord konden voeren, zoals de net vrijgelaten ANC-leider Mandela.

De Chicago Tribune van 30 april 1991 beschrijft zo'n verstoring. "Honderden rechtse, witte studenten verjoegen op de Universiteit van Pretoria ANC-leider Nelson Mandela van een podium waar hij een toespraak zou houden. Ze vochten met Mandela's lijfwachten, verbrandden een ANC-vlag en zongen vrijheidsliederen van Afrikaners." Afrikaners zijn witte Zuid-Afrikanen met vooral Nederlandse roots.

In dat verband komt ook Donald Pols aan het woord. "Dit deden we om de gevoelens van de juist-denkende blanken op te peppen", zegt Pols. Mandela bezocht de universiteit op uitnodiging van linkse studenten. "We hebben linkse studenten op de campus gewaarschuwd dat de bijeenkomst emoties kon opwekken die uit de hand zouden kunnen lopen. De bijeenkomst ging door, ondanks onze waarschuwingen", aldus Pols.

Op video

Op de site van NRC staat een videoverslag van de gebeurtenis in Pretoria. Drie mensen die NRC sprak zeggen in de man met de brandende vlag Donald Pols te herkennen.

In eerste instantie geeft hij aan zichzelf te herkennen in de beelden, later ontkent hij de man te zijn die de vlag in brand zet:

Het aantal gezinnen dat voor eten afhankelijk is van de voedselbank neemt weer toe. Dat blijkt uit het jaarverslag van de organisatie. Een paar jaar lang klopten juist steeds minder mensen aan voor voedselhulp.

Voedselbanken geven gratis eten aan mensen in armoede. Veel voedsel komt uit de supermarkten. De voedselbanken zitten in het hele land, op 181 verschillende locaties. Al die locaties samen hielpen vorig jaar ruim 155.000 mensen, zo'n 11.000 meer dan een jaar eerder.

Het is nog wel een stuk lager dan in 2023 en 2022. In dat laatste jaar van de coronapandemie namen bijna 200.000 mensen hulp van de voedselbank aan.

Meer armoede

Ook de armoede nam vorig jaar weer toe in Nederland, na vijf jaar van daling. Een vergelijkbare knik is te zien bij het aantal werkende armen. "De toename van armoede in een welvarend land als Nederland is zorgwekkend", schrijft Henk Staghouwer, voorzitter Voedselbanken Nederland, in het jaarverslag. "Dagelijks horen we verhalen van mensen die geen geld meer hebben om eten te kopen, die hun kinderen met een lege maag naar school sturen en zich vaak diep schamen voor hun situatie."

De stijging is mogelijk ook te danken aan de voedselbanken zelf. De organisatie ging vorig jaar extra hard op zoek naar mensen die tot nu toe onder de radar bleven, maar wel in aanmerking komen voor hulp.

Zzp'ers en ouderen

Vooral werkende armen, zzp'ers en ouderen met alleen een AOW-uitkering zijn steeds vaker afhankelijk van de voedselbank. "Ook in 2024 zagen we deze doelgroep al bij ons als klant komen", zegt Staghouwer. Versoberende maatregelen vanuit de overheid in 2025 versterken dat volgens hem. "Hun kosten zijn gestegen. Daardoor zien we een toename van zzp'ers en zien we ook dat AOW'ers zonder aanvullend pensioen langer bij ons klant blijven of helemaal niet meer wegkomen."

De voedselbanken verwachten dat het aantal klanten de komende jaren zal toenemen, terwijl supermarkten steeds beter voedselverspilling tegengaan. Om toch genoeg eten te kunnen uitdelen proberen de voedselbanken het eten beter te verdelen tussen de locaties.

Daarnaast is de organisatie een programma gestart om voedselvoorraden van de douane te krijgen. Dat eten staat daar om dat er iets mis is met de formaliteiten, de kwaliteit van het voedsel is wel in orde.

Netbeheerder Liander ziet een explosieve stijging van het aantal aanvragen voor een zwaardere stroomaansluiting. In de eerste vijf maanden van 2025 vroegen 18.000 huishoudens een zwaardere aansluiting aan, dit jaar 27.500. Dat is een toename van ruim 50 procent. Ook het aantal aanvragen voor nieuwe aansluitingen door huishoudens steeg, met 30 procent.

"Huishoudens worden nu ook geraakt door de drukte op het stroomnet", zegt Sarike van Wette, de bestuurder die bij Liander verantwoordelijk is voor de uitvoering van het werk aan het stroomnet. "Onze boodschap is dat niet meer alles altijd overal kan. Er kan nog steeds veel, maar na de zakelijke klanten gaan de huishoudens nu ook de gevolgen merken van de drukte."

Dat er een run is op aansluitingen bleek vorige week al. Huizenbezitters verduurzamen en laten bijvoorbeeld warmtepompen en laadpalen plaatsen, waarvoor een zwaardere aansluiting gewenst is. Daarnaast gelden vanaf 1 juli nieuwe spelregels voor het verdelen van de schaarse ruimte op het stroomnet, wat ertoe kan leiden dat huishoudens op een wachtlijst komen met hun aanvraag.

Deel Utrecht 'op slot'

Netbeheerder Stedin zei vorige week dat er zeker sinds april een flinke toename te zien is van het aantal aanvragen voor een aansluiting. Toen werd bekendgemaakt dat het stroomnet in delen van Utrecht 'op slot' gaat voor onbepaalde tijd.

Het lijkt erop dat dat nieuws mensen prikkelde om nog snel een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting aan te vragen voordat de nieuwe regels ingaan op 1 juli. Anders dan Stedin spreekt Liander niet over een grote toename sinds dat nieuws. Liander verklaart de stijging vooral uit de groeiende stroomvraag en de verduurzaming van huishoudens die al langer aan de gang is.

Al sinds 2023 ziet Liander, dat verantwoordelijk is voor aansluitingen in Gelderland, Noord-Holland, Friesland, Flevoland en delen van Zuid-Holland, dat er een groeiende wachtlijst is. Daar staan nu zo'n 7300 huishoudens op. Van Wette: "Wij waarschuwen eigenlijk al sinds 2023 dat het stroomnet in de woonwijken tegen de grenzen aan begint te lopen. Sinds dat moment zien we dat het aantal wachtenden is opgelopen."

'Niet altijd nodig'

Wat de gevolgen zijn van de run op de aansluitingen zal per regio verschillen. "Dat heeft ermee te maken dat de situatie op het stroomnet lokaal verschilt", legt Van Wette uit. "Dus het hangt af van de lokale situatie of mensen de aansluiting kunnen krijgen en ook hoelang het duurt."

De netbeheerder benadrukt dat niet iedereen een zwaardere 3-fasenaansluiting op het stroomnet nodig zal hebben. Een kleine hybride warmtepomp plus zonnepanelen kunnen volgens Liander ook prima aangesloten worden op een lichtere 1-faseaansluiting.

"We bieden ook een keuzehulp aan, waarmee je kunt zien wat je binnen de bestaande aansluiting kunt doen", zegt Van Wette, die klanten oproept om met hun installateur te overleggen over de noodzaak van een zwaardere aansluiting. "We willen voorkomen dat klanten grote verbouw- en verduurzamingsplannen hebben en dat de stroom nog even op zich laat wachten. We willen teleurstellingen tegengaan."

De inflatie is in mei volgens een snelle raming van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gestegen naar 3,5 procent. In april was die nog 2,8 procent.

Die stijging laat de verandering van de prijzen zien ten opzichte van de maand mei vorig jaar.

Met name de energieprijzen stegen afgelopen maand hard. Zo werd de prijs van benzine en diesel flink hoger door de oorlog in de Perzische Golf. Het CBS berekende dat de energiekosten met 10 procent zijn gestegen in vergelijking met een jaar eerder. "Drijvende kracht achter de stijgende prijzen is de oorlog in het Midden-Oosten", zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS.

Maar ook andere kosten zijn de afgelopen maand fors gestegen. "Prijzen van vakanties stijgen hard. En ook brandstofprijzen in het buitenland zijn gestegen", zegt Van Mulligen.

Prijs van eten en drinken steeg veel minder hard

Het percentage van 3,5 procent ligt fors boven het streven van de Europese Centrale Bank van 2 procent. Al jaren zit Nederland ver boven dit streefpercentage.

Het ging een tijdje de goede kant doordat de inflatie afnam en de prijzen dus minder hard stegen. Maar daar is nu voorlopig weer een einde aangekomen. "Beleidsmakers die zich richten op een lagere inflatie zullen voorlopig nog wel met de handen in het haar zitten", denkt Van Mulligen.

De prijzen voor voedingsmiddelen en tabak zijn in mei wel veel minder hard gestegen. Eerdere jaren stegen de prijzen voor de producten juist heel hard, maar die lijken voor nu gestabiliseerd te zijn.

Volgens Van Mulligen moeten we de komende tijd rekening blijven houden met stijgende prijzen. De hoge energieprijzen drukken de inflatie omhoog. Hoelang dit nog duurt, is lastig te voorspellen. De hoofdeconoom van het CBS verwacht in elk geval de rest van het jaar nog hogere prijzen door de oorlog in het Midden-Oosten.

De website en de app van het Rotterdamse cryptobedrijf Knaken zijn niet bereikbaar. Klanten kunnen daardoor niet bij de cryptomunten die zij hebben gestald bij de Feyenoordsponsor.

Knaken heeft zijn activiteiten gestaakt, schrijft het bedrijf zelf. Het zou niet de juiste licentie kunnen behalen. "Inloggen is daarom momenteel niet mogelijk." Volgens de regionale omroep Rijnmond spelen de problemen sinds vrijdag.

Bij Knaken konden klanten euro's omzetten in cryptomunten, zoals bitcoin of etherium. De klanten konden ook op het platform handelen. Een gebruiker die Rijnmond sprak zegt dat hij zelf een paar duizend euro op het platform heeft staan. Hij kent ook mensen die er voor tienduizenden inzitten.

Knaken schrijft niet of klanten hun cryptomunten nog terug kunnen krijgen. "Wij onderzoeken momenteel hoe wij de afhandeling met onze klanten kunnen vormgeven." Midden juni willen ze met antwoorden komen.

In België loopt een onderzoek naar betaaldienst Wise wegens witwaspraktijken, bevestigt een woordvoerder van het parket van Brussel na berichtgeving van NRC.

De zaak kwam aan het rollen na het herhaaldelijk opduiken van Wise in honderden strafdossiers die in België zijn binnengekomen. Het onderzoek naar de betaaldienst loopt al sinds 2025. In totaal zou het gaan om meer dan een half miljard euro aan verdachte transacties, zegt de woordvoerder.

Tegoeden bevriezen

De vermoedelijke witwaspraktijken zouden verband houden met verschillende misdrijven, waaronder oplichting, corruptie en drugshandel. De bevindingen richten zich vooral op het gebruik van Wise-rekeningen voor criminele doeleinden. Daarbij zou de Belgische antiwitwaswetgeving mogelijk niet zijn nageleefd, onder meer omdat klanten en hun activiteiten onvoldoende waren gecontroleerd.

Het Europese hoofdkantoor van Wise, officieel bekend als Wise Europe, is gevestigd in Brussel. Daarom is de zaak in handen van de Belgische federale politie gekomen. Die onderzoekt of de diensten van Wise worden gebruikt door (internationale) criminele organisaties.

Volgens NRC heeft de Belgische justitie een witwasonderzoek ingesteld naar Wise Europe vanwege de vele internationale verzoeken, onder meer vanuit Nederland. Het Nederlandse Openbaar Ministerie heeft de afgelopen jaren gevraagd om informatie bij het kantoor in Brussel of om tegoeden op rekeningen te bevriezen. Het OM wil niet zeggen hoe vaak er rechtshulpverzoeken bij België zijn ingediend.

15,6 miljoen klanten

De financiële dienstverlener Wise werd in 2011 in Londen in leven geroepen door twee Estse ondernemers. Het opereerde eerder onder de naam TransferWise. Met de app kunnen gebruikers geld overmaken naar het buitenland of goedkoop geld omzetten naar 140 andere valuta's. Met de slogan 'Geld zonder zorgen' wil Wise naar eigen zeggen internationale geldtransfers goedkoop, eerlijk en eenvoudig maken.

Uit het jaarverslag blijkt dat Wise vorig jaar wereldwijd 15,6 miljoen actieve klanten had, 15 procent meer dan het jaar daarvoor. In totaal werd er voor 167,5 miljard euro wereldwijd verstuurd. Het bedrijf boekte een omzet van 1,4 miljard euro, een stijging van 15 procent. Ook in Nederland is de app met het bekende gifgroene logo te gebruiken.

Nalatigheid

Banken moeten volgens de Nederlandse wet hun klanten goed onderzoeken om financieel-economische criminaliteit tegen te gaan. Banken worden regelmatig geconfronteerd met verdenkingen van witwassen. In 2018 trof ING een schikking van 775 miljoen euro met het Openbaar Ministerie vanwege nalatigheid bij het voorkomen van witwassen. Tussen 2010 en 2016 misbruikten klanten hun rekening bij ING voor het witwassen van honderden miljoenen euro's.

Een van de geruchtmakendste zaken was die van het telecombedrijf VimpelCom. Dat betaalde miljoenen dollars aan steekpenningen aan de dochter van de president van Oezbekistan via rekeningen bij ING. Volgens het OM was deze zaak exemplarisch voor de werkwijze van ING.

Ook ABN Amro trof een megaschikking met justitie voor gebrekkig witwasonderzoek. Die bedroeg 480 miljoen euro. De Rabobank werd door De Nederlandsche Bank op de vingers getikt en trok daarna een kwart miljard uit voor betere controle op witwassen.

Dagvaarding

Wise zegt via een woordvoerder dat het bedrijf "het bestrijden van financiële criminaliteit een sectorbrede uitdaging vindt die het uiterst serieus neemt als financiële instelling". Ook zegt de betaaldienst samen te werken met het Brusselse parket om vragen over het bedrijf te beantwoorden.

Zoals elke financiële instelling wordt Wise geconfronteerd met "kwaadwillenden" die het platform proberen te misbruiken, zegt de woordvoerder. Wise zegt dit tegen te gaan door te investeren in technologie en teams om bedreigingen buiten de deur te houden.

Ook is het niet zo dat iemand zomaar een account kan openen. Als een nieuwe klant een rekening wil openen, vraagt Wise van elke klant een geldig, door de overheid uitgegeven identiteitsbewijs. Vervolgens controleert Wise elke klant "visueel met het identiteitsbewijs dat diegene heeft verstrekt".

Het onderzoek naar Wise zit in een vergevorderd stadium en loopt op zijn einde. Het parket van Brussel zegt bezig te zijn met een dagvaarding, waardoor Wise berecht kan worden.

De vraag naar producten die in Nederland zijn gemaakt, steeg vorige maand het hardst in vier jaar tijd. Dat blijkt uit cijfers die beroepsvereniging van inkoopmanagers Nevi maandelijks publiceert. De grote toename in productie en het aantal bestellingen houdt sterk verband met de onzekerheid over de situatie in het Midden-Oosten, zegt Nevi.

De beroepsvereniging kijkt elke maand naar verschillende factoren die iets zeggen over de industrie. Bijvoorbeeld het aantal orders dat is binnengekomen, maar ook hoelang de levertijden zijn en wat de voorraad bij bedrijven is van ingekochte materialen.

Binnen deze index valt op dat vooral de chemiesector flink in de lift zat. Chemische producten uit het Midden-Oosten worden op andere plekken ingekocht. Ook de productie van plastics en kunststoffen is gestegen. "Voor de industrie goed nieuws, maar niet alle bedrijven zijn er blij mee. De prijzen van deze kunststoffen zijn echt behoorlijk gestegen", zegt sectoreconoom Albert Jan Swart bij ABN Amro.

Hamsteren

Klanten van grote industriële bedrijven halen bestellingen naar voren om een voorraad op te bouwen. "Bedrijven hamsteren producten nu de Straat van Hormuz al maandenlang praktisch gesloten is en er tekorten aan bepaalde materialen ontstaan", zegt Swart.

Het duurde wel langer om spullen geleverd te krijgen, zegt beroepsvereniging Nevi. Gemiddelde levertijden in mei waren langer doordat bedrijven hun voorraad willen aanvullen, juist terwijl de toeleveringsketen verder is verstoord.

Datacenters

De snelle groei van de Nederlandse industrie komt niet alleen doordat bedrijven nu voorraden opbouwen. "Een deel is ook te verklaren door investeringen in datacenters door chipfabrikanten. De Nederlandse chipmachinefabrikant ASML profiteert daarvan en daarmee ook vele honderden toeleveranciers", zegt Swart.

Hij zegt erbij dat het hamsteren een tijdelijk effect lijkt, dat de komende maanden ook weer zal wegebben. "Als dit afneemt, zien we pas hoe bestendig de vraag naar Nederlandse goederen is."

De verwachting van banken, investeerders en het Energieagentschap was dat we nu in de ergste energiecrisis ooit zouden zitten. Sinds de Straat van Hormuz dichtging in februari wordt veel minder olie geëxporteerd uit het Midden-Oosten.

Mondiale tekorten en torenhoge prijzen van olie, benzine en gas werden voorspeld. Ook zouden mensen niet met vakantie kunnen, omdat de vliegtuigbrandstof kerosine op zou zijn.

Maar voorlopig pakt het anders uit. Na een stijging van de olie- en brandstofprijzen aan het begin van de oorlog van de VS en Israël tegen Iran zijn ze vrij stabiel. Benzine en diesel zijn zelfs iets goedkoper geworden afgelopen dagen, hoewel er nog steeds nauwelijks olie op de markt komt via de Straat van Hormuz. Waardoor blijven de prijzen niet stijgen? Vier factoren spelen mee.

Verwachte prijs

"De oliemarkt snakt ernaar dat de Straat opengaat en alles normaliseert", zegt Lucia van Geuns, energie-expert bij HCSS. "Er wordt verwacht dat er een deal komt tussen Iran en de VS, en dat er dan weer olie geëxporteerd kan worden vanuit de Golfstaten. De olieprijs heeft heen en weer bewogen de afgelopen weken, als reactie op berichten daarover in het nieuws."

Die prijs schommelde deze week rond de 95 dollar. Maar "de olieprijs" gaat meestal niet om de fysieke prijs van een vat (of 159 liter) olie. Het is de verwachte prijs voor volgende maand. "De olieprijs", bijvoorbeeld brentolie, is dus een schatting van wat het bezit van olie waard zal zijn voor de volgende maand.

Met meer aanbod van olie verwachten handelaren een lagere prijs. En daarom daalt nu ook de prijs van zogenoemde oliefutures. Van Geuns: "Als jij vandaag een vat olie wil kopen in de Rotterdamse haven, dan is de prijs veel hoger."

Nog een oorzaak dat er geen extreme energiecrisis is ontstaan, is dat landen buiten het Midden-Oosten meer olie zijn gaan exporteren ter compensatie.

Andere energiebronnen

"Vooral de toenemende oliewinning in de VS, Brazilië en Guyana zorgt voor wat meer aanbod op de wereldwijde oliemarkt", zegt Michel Don Michaloliákos, geopolitiek analist bij het Haagsch Instituut GeopolitiekNu.

"Nog een compenserende factor is dat Saudi-Arabië olie probeert te exporteren uit de regio via een pijpleiding. Misschien dat de Verenigde Arabische Emiraten dat ook gaan proberen. Dat soort verwachtingen zorgen er dus ook voor dat de olieprijs redelijk onder controle blijft."

Daar komt nog bij dat de vraag naar olie is gedempt omdat veel landen gedeeltelijk overstappen op andere energiebronnen. Een voorbeeld is China, dat weer meer kolen is gaan stoken.

Ook het feit dat veel landen hun oliereserves hebben ingezet heeft ervoor gezorgd dat er wereldwijd geen extreme tekorten zijn ontstaan. "De VS, Europa en Japan hebben hun reserves aangesproken en dat heeft ze uit de brand geholpen", zegt Don Michaloliákos.

Door deze ontwikkelingen is de schok van de afgesloten Straat van Hormuz wat verzacht. Tegelijkertijd zijn experts het eens: deze maatregelen werken nu even, maar er is nog steeds een tekort op de oliemarkt. In de VS maken economen zich zorgen over de zomer. Want de vakanties komen er aan en dan willen de Amerikanen op roadtrip met een volle tank.

Voor maart werden dagelijks 20 miljoen vaten olie geëxporteerd via de Straat van Hormuz. Dat wordt bij lange na niet gecompenseerd doordat oliebedrijven nu dieper zijn gaan boren elders in de wereld.

Opnieuw escalatie

"Een ding is nu al zeker: de reservecapaciteit in de wereld is sterk geslonken - er is weinig flexibiliteit meer", constateert Lucia van Geuns.

Als er een staakt-het-vuren en vervolgens een vredesakkoord komt tussen de VS en Iran kun je dalende olieprijzen en goedkopere benzine verwachten.

De mogelijkheid bestaat natuurlijk ook dat de verhoudingen weer verder verslechteren en het conflict opnieuw escaleert. Dan kunnen consumenten een nieuwe piek in de olieprijs tegemoetzien, met alle gevolgen van dien.