De uitgever en eigenaar van de Bruna- en AKO-winkels, Audax, wordt verkocht. Dat staat in het jaarverslag van 2024 van de uitgever en werd opgemerkt door het FD.

Wie de nieuwe eigenaar is, wordt niet bekendgemaakt. Een woordvoerder van Audax zegt tegen het FD dat nog geen naam genoemd kan worden omdat de aandelenoverdracht nog niet heeft plaatsgevonden. Door de verkoop is het bedrijf voor nu uit de problemen.

Audax was al langere tijd op zoek naar een koper. Het bedrijf kampt al jaren met verliezen. Ook was het nog altijd bezig schulden bij de Belastingdienst en het UWV, die zijn gemaakt tijdens de coronaperiode, terug te betalen. In het jaarverslag staat dat Audax deze schulden begin dit jaar zal hebben afgelost. Hierdoor werd de verkoop vergemakkelijkt.

De Bruna-eigenaar en tijdschriftenuitgever kampt al jaren met problemen. Door de digitalisering kopen steeds minder mensen boeken en tijdschriften. In 2021 kwam daar de coronacrisis bovenop. Audax moest door de financiële moeilijkheden de afgelopen jaren ook AKO-winkels op stations sluiten.

Audax heeft sinds 2020 alleen maar verlies geleden. In 2024 bedroeg het verlies 11 miljoen euro. Over vorig jaar zijn de exacte cijfers nog niet bekend.

Dolf van den Brink legt na bijna zes jaar zijn functie als bestuursvoorzitter neer bij Heineken. In een persbericht laat Heineken weten dat hij eind mei stopt.

Zijn vertrek is in overleg gegaan met de raad van commissarissen. Volgens Van den Brink is dit het juiste moment om de leiding aan een nieuwe topman of -vrouw over te dragen.

"De afgelopen jaren zijn gekenmerkt door ingrijpende veranderingen, waarbij Heineken een transformatie heeft doorgemaakt en nu een stadium heeft bereikt waarin een leiderschapswisseling het bedrijf het beste zal dienen bij de verdere uitvoering van zijn langetermijnambities", laat Van den Brink optekenen in het persbericht.

Na zijn vertrek zal Van den Brink nog wel tijdelijk aanblijven als adviseur.

Congo

Van den Brink werkte, voordat hij in 2020 als CEO begon, al ruim twintig jaar voor het biermerk. Hij kwam in 1994 binnen als trainee met diploma's van de studies filosofie en bedrijfskunde op zak. In tussenliggende jaren werkte hij vooral overzees, onder meer als afdelingshoofd in de Verenigde Staten en Mexico.

Zijn eerste buitenlandse taak lag hem in 2005 te wachten in Congo. Hier ging Van den Brink als commercieel directeur aan de slag om de omzet in Afrika te vergroten; wat hem lukte. "De basismotivatie achter alles wat we doen, is proberen om de marktleider te zijn. Dat is commercieel goed, maar ook heel erg belangrijk voor de status en het respect dat onze mannen thuis en onder vrienden krijgen", zei Van den Brink in de promotiefilm 'Een Hollands biertje in Afrika' uit 2008.

Na Congo ging Van den Brink naar de Verenigde Staten. "Een keerpunt in mijn carrière was dat ik ons Amerikaanse bedrijf door de financiële crisis van 2008 leidde en de omzet en het marktaandeel weer liet groeien", schrijft hij op zijn LinkedIn.

In 2012 wordt hij door tijdschrift Fortune geplaatst in de '40 under 40'-lijst van succesvolle zakenmensen onder de 40. Hier stond hij op samen met onder anderen Mark Zuckerberg, bestuursvoorzitter van Meta, toen Facebook.

Corona

Na zijn aanstelling in 2020 moest Van den Brink gelijk de koers van het bedrijf bijstellen vanwege de coronacrisis. Hij voerde bezuinigingen door en zette in op meer groei in opkomende economieën. Zijn tactiek werkte en in 2021 beleefde Heineken een topjaar met een winst van 3,3 miljard euro.

Vervolgens kreeg de topman te maken met stijgende prijzen vanwege de inflatie, oorlog in Oekraïne en importheffingen van Trump. Hierdoor moesten de bierprijzen ook flink omhoog. Ook vorig jaar kondigde de topman bezuinigingen aan. De verkoop van Heineken-bieren valt al enkele jaren tegen, vooral in Europa en Amerika.

De voorzitter van de Amerikaanse centrale bank (Fed), Jerome Powell, is gedagvaard door het Amerikaanse ministerie van Justitie. In een videoverklaring die gisteravond online ging, zegt Powell dat de Trump-regering dreigt met een strafrechtelijk onderzoek naar Powells verklaring in de Senaat over kostenoverschrijdingen bij de renovatie van Fed-gebouwen. Het project dat 2,5 miljard dollar kost werd door Trump als buitensporig bestempeld.

Volgens Powell is de verklaring in de Senaat niet de echte reden voor de dagvaarding. Hij spreekt van een voorwendsel om de centrale bank verder onder druk te zetten om de rente te verlagen. "Deze ongekende actie moet worden gezien in de bredere context van de dreigementen en de aanhoudende druk van de regering."

Trump oefent al langer druk uit op de centrale bank om de rente te verlagen. Zo'n verlaging kan op korte termijn economische groei opleveren - wat Trump graag wil - maar op langere termijn de inflatie aanjagen. Het is de taak van de Fed om prijzen stabiel te houden en voor stabiele economische groei te zorgen.

Om politieke bemoeienis te voorkomen, is de Fed onafhankelijk. Dat moet zo blijven, vindt ook Trumps partijgenoot senator Thom Tilles. Hij levert felle kritiek op het ministerie. "Als er nog twijfel was of de Amerikaanse regering een eind wil maken aan de onafhankelijkheid van de Fed, mag die er nu niet meer zijn", zegt hij in een reactie op de video van Powell. "Nu staan de onafhankelijkheid en de geloofwaardigheid van het ministerie van Justitie op het spel."

De Democratische Senator Elizabeth Warren noemt Trump een wannabe dictator die de wet misbruikt om de Fed naar hem en zijn "miljardairvriendjes" te laten luisteren. Ook beschuldigt ze Trump van een "corrupte" poging tot overname van de bank.

In augustus ontsloeg Trump Fed-bestuurder Lisa Cook omdat zij documenten zou hebben vervalst om een gunstige hypotheek te krijgen. Het ontslag biedt Trump de kans om een bevriende kandidaat in het bestuur te krijgen. Cook is naar de rechter gestapt. Haar zaak dient over twee weken bij het Hooggerechtshof.

Renteverlaging

Trump heeft Powell herhaaldelijk bekritiseerd omdat de centrale bank de rente niet sneller verlaagt, iets wat de president graag wil. Volgens Trump houdt de centrale bank de rente te hoog waardoor de economie niet kan groeien.

Hij noemde Powell een "enorme loser" en "meneer te laat". Ook liet de president onderzoeken of hij Powell kon ontslaan. Dat bleek niet te kunnen.

Dat Powell zich niet door Trump opzij laat zetten, bleek al in juni bij een inspectie door Trump van het renovatieproject:

Trump zegt dat hij niet op de hoogte is van een justitieel onderzoek tegen Powell. Het strafrechtelijk onderzoek tegen Powell wordt geleid door aanklager Jeanine Pirro in de hoofdstad Washington. Zij staat te boek als een bondgenoot van Trump.

Powells termijn als voorzitter eindigt aan het eind van dit jaar, maar hij kan ervoor kiezen tot begin 2028 lid van het Fed-bestuur te blijven. De Trump-regering wil dat hij ook zijn bestuurszetel opgeeft.

Dat een oogst te goed kan zijn, voelt tegenstrijdig. Het is het geval bij de Nederlandse telers. Door een goed groeiseizoen vorig jaar, zitten zij nu met ten minste een miljoen kilo groenten zonder bestemming.

Het is in de boerenwereld een bekende kwaal, zegt Thijs Geijer, sectoreconoom bij ING. "Ze zeggen weleens: de grootste ramp is geen ramp. Want groeit het te goed, dan is er veel aanbod in de markt en dus een lage prijs."

Het gebeurt nu bij gewassen als aardappels, wortelen en kolen. Door het warme en droge voorjaar is er een bulkend overschot van. Bovendien zijn sommige groenten te groot voor verkoop in de supermarkt.

Volle opslag

Zo ook bij Johan Pals. Hij zit met een overschot aan kolen en die zijn ook nog eens ontzettend groot. Exemplaren in de supermarkt wegen tussen de 700 gram en een flinke kilo. In zijn restpartij weegt één kool al meerdere kilo's.

Dat komt door een ander overschot: die van zijn aardappelen. Doordat daar minder vraag naar is, bleef zijn opslag vol. De kolen konden daardoor niet op tijd worden geoogst, en dus groeiden ze maar door. En dan wil geen winkel ze hebben.

190.000 kilo kool

Het is altijd moeilijk van restpartijen af te komen, maar nu nog meer, zegt Pals. Momenteel ligt er 190.000 kilo van zijn biologische kool te wachten op een nieuwe eigenaar. Die hoopt Pals te vinden met hulp van No Waste Army.

Die organiseert hiervoor zijn grootste 'reddingsactie' tot nu toe. "We kregen zoveel hulpvragen, daar moesten we wat mee", zegt medeoprichter Thibaud van der Steen.

Geïnteresseerden kunnen terecht bij zes telers verspreid over het land. Ze halen daar voor een vast bedrag een tas met groenten op of doneren geld aan de Voedselbank. Of het wordt verwerkt tot soep of sauzen.

Zo ook de ruim 50.000 hokkaido-pompoenen van Chris Poelen uit het Gelderse Groesbeek. Mensen mogen ze komen ophalen, of de houdbaarheid wordt opgerekt door ze te verwerken in een ander product.

Poelen zit nu met een overschot, in tegenstelling tot in 2024. Door het koude en natte weer had hij toen juist minder dan gedacht. "Soms is het hollen en dan weer stilstaan. De natuur bepaalt. Dat is het leven van de boer."

De ene keer een overschot, dan weer een tegenvaller. Het is een bedrijfsrisico van de ondernemer, stelt ook landbouworganisatie LTO. "En het is dus ook aan de ondernemer om daarop te anticiperen", zegt een woordvoerder.

Imperfectie

Volgens No Waste Army is een belangrijke oorzaak van de grote hoeveelheid overgebleven en afwijkende groenten, dat supermarkten strenge specificaties hebben. "Terwijl: de natuur bepaalt, niet de keten. Daar moeten we naar terug."

Nu bepalen in veel gevallen inkopers een jaar van tevoren wat van het land moet komen, zegt de ondernemer. "Maar je weet niet van tevoren wat er kan worden geoogst, en hoe dit eruitziet."

Volgens Van der Steen is er bij supermarkten wel de wil om te veranderen, maar loopt het systeem achter. "Te grote kolen kunnen bijvoorbeeld niet over banden, of passen niet in een kratje. Daardoor kunnen ze er niks mee."

Supermarkten zeggen dat ze wel degelijk iets doen tegen voedselverspilling. Zo biedt Jumbo kleinere appels toch aan. En in Albert Heijn is spinazie met hagelschade verkrijgbaar. Lidl zegt actief met telers aan oplossingen te werken wanneer er een groenteoverschot is.

Minibloemkool

De rol van de consument is volgens Van der Steen niet verwaarloosbaar. Die zou zich bewuster moeten zijn van wat er in Nederland wordt geoogst. En dus ook moeten meebewegen als een oogst mee- of tegenvalt.

Thijs Geijer ziet dat de supermarkt biedt wat de consument wil, en dat moet aan steeds meer eisen voldoen. Probleem is dat consumenten minder goed dan voorheen weten hoe ze afwijkende groenten kunnen verwerken.

"Daar waren we vroeger heel bedreven in. Nu is gemak belangrijk en zijn huishoudens kleiner. Minibloemkolen en -watermeloenen zijn populair. Via prijzen is de vraag wel te beïnvloeden, maar mensen gooien hiervoor niet hun hele eetpatroon om."

Correctie door de redactie:

In een eerder artikel stond dat supermarkt Aldi in gesprek is met telers om oplossingen te zoeken bij groenteoverschot. Dat moet zijn supermarkt Lidl.

De Bijenkorf schrapt vanaf komende maand zo'n 167 banen. De warenhuisketen noemt het een "noodzakelijke maatregel door de veranderende marktomstandigheden".

Er verdwijnen 57 functies op het hoofdkantoor en in de winkels moeten 110 mensen vertrekken. Daar werken nu zo'n 2250 mensen alleen voor de Bijenkorf zelf. Ook werken er nog 2200 mensen voor winkels van andere merken in de Bijenkorf. Alle zeven winkels in Nederland blijven wel open.

Op dit moment zegt De Bijenkorf aan een "aangescherpte strategische koers" te werken, waardoor er veranderingen binnen de winkels nodig zijn. Een woordvoerder geeft aan dat de markt snel verandert en uitdagend is.

Nieuwe koers

De Bijenkorf is al meer dan 155 jaar een vast onderdeel van het Nederlandse winkelstraatbeeld. In de vorige eeuw groeide De Bijenkorf met grote warenhuizen uit tot een icoon in de winkelstraat, met op het hoogtepunt twaalf filialen door het land.

Vanaf 1999 wisselde De Bijenkorf regelmatig van eigenaar. Toen fuseerde moederbedrijf KBB met Vendex, van het voormalige V&D. Sinds begin 2011 is de Bijenkorf onderdeel van Selfridges Group Ltd., in bezit van investeringsmaatschappijen uit Thailand en Saudi-Arabië.

Deze eeuw werden al een aantal flinke hervormingen uitgevoerd. In 2014 sloten de filialen in Arnhem en Enschede. Twee jaar later volgden de vestigingen in Groningen, Breda en Den Bosch.

In 2015 stopte De Bijenkorf bovendien met de Dwaze Dagen, de bekende uitverkoop, omdat die volgens de toenmalige topman niet meer pasten bij het imago. De Bijenkorf wilde zich meer richten op het hoogste segment.

In de jaren daarna schrapte de winkelketen honderden banen op verschillende momenten, zowel op kantoor als in de winkels.

Leegstaande panden

Dat De Bijenkorf deze reorganisatie nu uitvoert, vindt retail-econoom Peter van Heerde van de Rabobank niet verrassend. "Warenhuizen hebben al langer moeite om overeind te blijven, dat geldt eigenlijk voor de hele non-food detailhandel."

Volgens Van Heerde is V&D daar een goed voorbeeld van. "Er komen steeds meer winkels op die hun eigen merk verkopen. Dus dat De Bijenkorf, dat meerdere merken verkoopt, er zich niet aan kan onttrekken is niet vreemd. Er is veel concurrentie, dus dan moet je bij blijven sturen om te zorgen dat je overeind blijft."

Dat winkels het lastig hebben is te zien in het aantal leegstaande winkelpanden. Dat neemt steeds verder toe, blijkt vandaag uit cijfers van marktonderzoeker Locatus. Begin deze maand stonden er in Nederland ruim 14.000 winkelpanden leeg en nam het totaalaantal winkelpanden af. Dat is volgens Van Heerde bijna volledig toe te schrijven aan het online winkelen.

Online versus fysiek

De enorme vlucht van het online shoppen betekent dat fysieke winkels zich anders moeten opstellen om de klant toch te kunnen trekken, zegt Van Heerde. Online en fysieke winkels bedienen daardoor steeds meer andere behoeftes. "Als je een gemaksshopper bent, moet je online gaan. Speelt beleving meer een rol, dan ga je naar de winkel. Fysieke winkels blijven daardoor inzetten op het prikkelen van zintuigen om te zorgen dat consumenten blijven komen."

Ook De Bijenkorf probeert die belofte waar te maken. Zo zet de warenhuisketen al langere tijd in op het premium segment, en dat is volgens Van Heerde vrij uniek. "Hoewel het warenhuis eerder echt moeite had zich te onderscheiden, doen ze dat sinds de overname door Selfridges door de focus te leggen op luxe."

Maar om ervoor te zorgen dat die beleving waargemaakt wordt, heb je goed personeel nodig. En dat is voor winkels in deze tijd een uitdaging, ziet Van Heerde. "Je hebt te maken met grote arbeidstekorten, maar hebt ook goed gekwalificeerd personeel nodig dat de service kan gaan bieden. En dat is een groot probleem dat nu in de retail speelt."

EU-landen hebben ingestemd met het ondertekenen van het handelsverdrag Mercosur. De ambassadeurs van de 27 EU-landen spraken vanochtend over het verdrag, dat bedoeld is om de handel tussen de EU en de Mercosur-landen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay te bevorderen.

Tijdens de vergadering sprak een ruime meerderheid van de EU-landen steun uit voor het handelsakkoord. Frankrijk, Polen, Ierland, Oostenrijk en Hongarije stemden tegen. België bracht geen stem uit.

Het Mercosur-akkoord, waarover de onderhandelingen meer dan 25 jaar geleden begonnen, moet de handel tussen de Europese Unie en de vier Zuid-Amerikaanse landen stimuleren door importheffingen te verlagen en procedures te versimpelen. Daardoor kan de EU straks producten zoals auto's, medicijnen en textiel makkelijker exporteren. Andersom kan de EU goedkoop soja, rundvlees en suiker importeren. Ook beschikken de Zuid-Amerikaanse landen over belangrijke grondstoffen.

Sectoren beschermen

Vooral boeren verzetten zich hevig tegen het Mercosurverdrag. Gisteren demonstreerden boeren nog in de straten van Parijs. Diezelfde avond maakte president Macron bekend dat Frankrijk tegen het Mercosurverdrag stemt. Met name rundvleesboeren en pluimveehouders vrezen voor hun concurrentiepositie, wanneer meer goedkoop vlees uit Zuid-Amerika naar de EU komt.

Om te voorkomen dat Zuid-Amerikaanse boeren Europese boeren wegconcurreren, stelt de Europese Commissie voor een aantal sectoren importquota in. Zo mogen de Mercosur-landen jaarlijks maximaal 99.000 ton rundvlees naar de EU exporteren tegen een lage importheffing. Ook kan de Commissie lage importheffingen opschorten wanneer de import van gevoelige producten zoals rundvlees, pluimvee of suiker de Europese markt verstoort.

De Europese Commissie hoopte in december al naar Zuid-Amerika af te kunnen reizen om het verdrag rond te maken. Maar voorzitter Von der Leyen moest een geplande reis naar Brazilië toen afzeggen, omdat het verzet onder lidstaten nog te groot was.

Toezeggingen

De Commissie deed afgelopen maanden meerdere concessies om kritische landen over de streep te trekken. De Eurocommissarissen voor Handel en Landbouw nodigden woensdag nog alle EU-landbouwministers uit in Brussel. Die kregen te horen dat de Commissie 45 miljard euro uit de Europese begroting vervroegd beschikbaar wil stellen voor boeren, in 2028.

Ook wil de Commissie importheffingen op verschillende soorten kunstmest tijdelijk verlagen. Dat bleek vandaag genoeg om Italië te overtuigen. Dat land was nodig voor een meerderheid.

Onafhankelijkheid

Het akkoord komt op een belangrijk moment voor de EU. Nu de handel met de Verenigde Staten en China onder druk staat, probeert de unie de banden met andere handelspartners te versterken en zo de afhankelijkheid van die twee grootmachten af te bouwen. Daarbij sluit de EU het akkoord met de Zuid-Amerikaanse landen op het moment dat de VS keer op keer de Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond benadrukt.

Nederland was jarenlang kritisch, maar is sinds kort voorstander van het Mercosur-verdrag. Vorige maand stemde een meerderheid van de Tweede Kamer voor goedkeuring ervan.

Commissievoorzitter Von der Leyen reist waarschijnlijk komende week al naar Paraguay om het verdrag te ondertekenen. Het Europees Parlement mag binnenkort nog wel stemmen over het handelsakkoord. Bij een tegenstem kunnen de volksvertegenwoordigers het akkoord met terugwerkende kracht nog tegenhouden, maar de verwachting is niet dat dat gebeurt.

De Belgische uitgeverij DPG Media neemt het vrouwentijdschrift Linda en het jongere zusje Linda Meiden over van het Nederlandse mediabedrijf Talpa Network.

Talpa Network was op zoek naar een nieuwe eigenaar voor de bladen die "de toekomst op langere termijn optimaal kan waarborgen", staat in een gezamenlijke persverklaring.

DPG is onder meer eigenaar van verschillende Nederlandse en Belgische kranten, alsmede radiozenders. Topman Erik Roddenhof van DPG Media noemt de tijdschriftenmarkt "zeer uitdagend". "Door Linda onderdeel te maken van ons bedrijf, bieden we het merk tijd en slagkracht om de positie van Linda verder te verstevigen."

Aan de andere kant zegt Talpa Network "blij te zijn dat Linda een sterk nieuw huis heeft gevonden", aldus topman Joost Brakel. Het mediabedrijf wil zich meer gaan concentreren op de audio- en videomerken.

Aanvulling

DPG Media is ook al eigenaar van de vrouwenbladen Libelle en Margriet. Het Belgische concern noemt de overname van de bladen van Linda de Mol een aanvulling daarop. "De Mol blijft nauw verbonden met Linda en de huidige hoofdredactie", staat in de persverklaring.

Het tijdschrift werd in 2003 opgericht in samenwerking met de presentatrice en actrice. Het tijdschrift heeft een oplage van zo'n 135.000 exemplaren per maand. Naar eigen zeggen bereikt het merk maandelijks miljoenen vrouwen.

Sinds 2019 was het in handen van Talpa. John de Mol, eigenaar van Talpa, kocht het blad voor 40 miljoen van uitgeverij Sanoma. Voor welk bedrag DPG Media de tijdschriften heeft overgenomen, is niet bekendgemaakt.

Vakbonden maken zich zorgen over de verkoop van chemiebedrijf Sabic in Limburg. Gisteren werd bekend dat de Saudische eigenaar de petrochemische fabriek verkoopt aan Aequita, een Duitse investeringsmaatschappij, voor een half miljard dollar.

De bonden zeggen dat ze van niets wisten en dat ze zijn overvallen door de overname. Ze vrezen vooral voor de 900 arbeidsplaatsen bij Sabic. De toekomst van het chemieconcern was sowieso al onzeker, want Sabic overwoog de fabriek op het Chemelot-terrein in Geleen te sluiten. Door de verkoop lijkt dat voorlopig van de baan.

De vakbonden zijn toch bezorgd. "Wat gaan de nieuwe eigenaren doen met de bedrijven? Wat is de toekomst? Daarom willen we snel om tafel met de investeringsmaatschappijen", zegt Ed Leunissen, vakbondsbestuurder van het CNV, tegen omroep L1. "Gaan ze het bedrijf reorganiseren, opknippen en verkopen? Of hebben ze een langetermijnvisie?"

Slechte concurrentiepositie

De zorgen komen onder meer voort uit de sluiting van andere chemische fabrieken in de regio. Twee producenten van nylongrondstoffen kondigden in oktober aan te stoppen. De chemische industrie heeft in heel Europa te maken met een daling van de vraag en een slechte concurrentiepositie.

De bonden vrezen voor een domino-effect op industrieterrein Chemelot. Complicerende factor daarbij is de synergie tussen de verschillende fabrieken. Producten van de ene fabriek zijn soms een cruciale grondstof voor een andere onderneming op het terrein.

Het Saudische Sabic nam in 2002 een groot deel van de petrochemische activiteiten van DSM over. Daarmee werd het bedrijf direct een belangrijke speler op Chemelot. In 2023 besloot Sabic zijn hoofdkantoor van Sittard-Geleen naar Amsterdam te verplaatsen. De 400 medewerkers op dat kantoor werden deels in Amsterdam en deels in regionale kantoren ondergebracht.

Het aantal bedrijven dat een aanvraag doet voor looncompensatie loopt verder op, meldt uitkeringsinstantie UWV. Sinds het begin van de sneeuwval zijn er ruim 85.000 meldingen binnengekomen, waarvan er ruim 75.000 door de instantie zijn toegekend. 2800 werkgevers hebben een aanvraag gedaan.

Dat is een flinke stijging ten opzichte van andere jaren, zegt woordvoerder bij het UWV, Max Schouten. "Tijdens de winter en zomerperiode komen er altijd wel meldingen binnen maar de laatste keer dat dit er zoveel waren was bij de hevige overstromingen in Limburg in 2021", zegt hij. En dit was heel regionaal, terwijl er nu vanuit het hele land aanvragen binnenkomen van bedrijven die hinder ervaren door de weersoverlast.

Werk verhinderd

Het UWV heeft aanvragen gekregen vanuit meer dan 30 sectoren, met als koploper de telecommunicatie. Telecombedrijven leggen bijvoorbeeld glasvezelkabels aan of beheren zendmasten, maar kunnen dat met dit weer vaak niet doen.

De overheid zelf heeft ook veel aanvragen ingediend. Het gaat dan voornamelijk om gemeenten die parken of andere openbare groenvoorzieningen moeten onderhouden. Vanuit de bouwsector zijn er ook veel aanvragen ingediend. De meeste dakdekkers, stukadoors, stratenmakers en schilders kunnen met deze sneeuw hun werk niet uitvoeren.

Directeur bij dakdekkersbedrijf BOKO, Rob Bootsman, besloot maandag na het nieuwjaarsontbijt dat het te risicovol is om het dak te betreden en diende bij het UWV aanvragen in voor zijn personeel. De directeur probeert zijn achterstanden volgende week weer in te halen. Maar als het meer gaat regenen en dooien leidt dat tot scheuren in oude daken waardoor lekkages kunnen ontstaan. "Daardoor zal volgende week wel behoorlijk druk worden voor ons", aldus Bootsman.

Het UWV is terughoudend met een verwachting over het aantal aanvragen, maar kijkt ook realistisch naar de komende weersverwachting. "We zien dat er weer een nieuw sneeuwfront wordt verwacht met code oranje, dus ik verwacht voor deze week zeker niet dat het aantal aanvragen zal afnemen", aldus woordvoerder Schouten.

Onwerkbaar weer

De regeling voor 'onwerkbaar weer' valt onder de Werkloosheidswet (de WW) en bestaat sinds 2020. Werkgevers kunnen deze aanvragen als hun werknemers niet kunnen werken door slechte weersomstandigheden. Werkgevers moeten voor elke werknemer elke dag opnieuw een aanvraag indienen als er niet gewerkt kan worden wegens het weer. Hier zitten wel voorwaarden aan verbonden.

De aanvraag kan in het geval van vorst, ijzel of sneeuwval meteen worden ingediend, maar wordt pas na twee wachtdagen toegekend. Tijdens deze wachtdagen wordt het loon wel nog volledig door de werkgever betaald. Bij de derde dag vergoedt het UWV driekwart van het loon van een werknemer.

Een werkgever kan de uitkering alleen aanvragen als dit opgenomen is in de cao. Daarnaast is het belangrijk dat de aanvraag voor 10.00 uur diezelfde ochtend is ingediend, anders kan het UWV deze niet toekennen. Voor de tienduizend meldingen die niet zijn toegekend geldt allemaal dat ze niet op tijd waren ingediend, zegt Schouten.

Kostenpost

Het is vanzelfsprekend een kostenpost voor de uitkeringsinstantie, bevestigt Schouten. Maar elk jaar wordt hiervoor een schatting gemaakt en rekening gehouden met verschillende scenario's. Omdat deze weersomstandigheden zeldzaam zijn in Nederland kun je in dit geval geen getal plakken op hoeveel het zal gaan kosten.

Voor het dakdekkersbedrijf scheelt de regeling wel. Deze week heeft Bootsman bijna geen omzet. Hij heeft 130 mensen in vaste dienst en nog eens 70 mensen als flexibele kracht. "We hebben al gezegd dat de meesten in ieder geval tot vrijdag thuis blijven, en dat tikt wel aan."

Ook voor de uitkeringsinstantie zal dit bedrag dus blijven oplopen. De uitkeringen worden gegeven zolang het onwerkbare weer voortduurt. Dit geldt wel alleen voor de periode 1 november tot en met 31 maart. Als het onwerkbare weer langer dan twee maanden zou duren, wordt de uitkering lager: 70 procent van het loon van de werknemer wordt dan vergoed in plaats van de 75 procent de eerste twee maanden.

Duizenden vluchten geschrapt, gebrekkige communicatie, ontijsvloeistof die opraakt en tot overmaat van ramp een stroomstoring. Schiphol heeft een paar pittige dagen achter de rug en krijgt morgen mogelijk weer een zware dag. Reizigers zijn - op z'n zachtst gezegd - niet blij.

Op de sneeuw die er de afgelopen dagen viel, was Schiphol niet voorbereid. Vijf dagen achter elkaar werden honderden vluchten geschrapt. Het leidde tot chaotische taferelen in de vertrekhallen van de luchthaven, vluchten waren urenlang vertraagd of gingen helemaal niet door.

De vertragingen ontstonden onder meer door het ontijzen. Vliegtuigen moeten helemaal ijsvrij zijn voordat ze mogen opstijgen. Op Schiphol is er maar één plek waar dat kan. Daar kunnen ze maximaal acht vliegtuigen per uur schoonmaken, terwijl op Schiphol tijdens piekuren normaal 120 vliegtuigen vertrekken.

Op de vraag of Schiphol zich beter had kunnen voorbereiden is geen klip-en-klaar antwoord, blijkt uit gesprekken met luchtvaartdeskundigen.

Luchtvaarteconoom Walter Manshanden keek met verbazing naar de situatie. "De leiding van Schiphol en KLM lijken zich compleet te hebben laten verrassen", vertelt hij. "Er komt sneeuw aan, je weet wat er gaat gebeuren, en dan moet je capaciteit klaar hebben."

Dat de hele situatie op Schiphol zo chaotisch is geworden, komt mede doordat Schiphol een veelgebruikte luchthaven voor het overstappen is. "Als er file ontstaat, bijvoorbeeld doordat er te weinig capaciteit is om te ontijzen, loopt het hele systeem vast", legt Manshanden uit.

"Onze prioriteit is dat alle achtergebleven reizigers zo snel mogelijk op reis kunnen", zegt een woordvoerder van de luchthaven. Op de vraag hoelang het nog gaat duren voor de achterstand is ingehaald, kan Schiphol nog geen antwoord geven.

Veldbedjes

De vraag is of de beelden van drukte overstapreizigers ertoe aanzetten Schiphol voortaan te mijden: "Die hebben vaak keuze waar ze de overstap maken", zegt luchtvaarteconoom Floris de Haan van de Erasmus Universiteit.

KLM, de grootste luchtvaartmaatschappij op Schiphol, zal ook een flinke financiële dreun kunnen krijgen door het winterweer. "Dit kost bakken met geld, vergelijkbaar met een vulkaanuitbarsting of staking", zegt De Haan. "KLM moet nu gaan zorgen dat bagage op de juiste plek komt." Dat kost veel geld terwijl de marges in de luchtvaart al laag zijn.

Hoewel er nu met man en macht aan wordt gewerkt om de achterstanden in te halen, schat Schiphol in dat de winterse week de luchthaven miljoenen gaat kosten.

Luchtvaartmaatschappijen proberen de prijzen zo veel mogelijk te drukken. "Ik ken weinig markten die concurrerender zijn dan de luchtvaart", zegt Manshanden. Daardoor zien de maatschappijen een kleine tegenslag al snel terug in de cijfers.

De problemen op Schiphol hadden voor een groot gedeelte voorkomen kunnen worden, maar dan had er meer geïnvesteerd moeten worden in meer materieel, zoals sneeuwschuivers en ontijsapparaten. "Het is een afweging tussen kosten en baten", vertelt luchtvaarteconoom Rogier Lieshout van onderzoeksbureau Beelining. "Je kunt wel een enorme vloot sneeuwschuivers aanschaffen, maar als je die maar heel af en toe nodig hebt, is dat bedrijfseconomisch niet te verdedigen."

Keuzes verdedigbaar

Als Schiphol de investeringen doet, kost dat meer geld en de kosten zullen ze weer verhalen op de tarieven voor de luchtvaartmaatschappijen.

Vanwege die hoge kosten komt er in de toekomst waarschijnlijk geen verandering in bij Schiphol: "Hoe vervelend het ook is, de keuzes zijn wel verdedigbaar. Je hoeft niet te investeren in iets wat zelden voorkomt, maar dat leidt nu wel tot reputatieschade", stelt De Haan.

Triodos Bank schrapt de komende drie jaar 250 tot 270 banen om de kosten te drukken. Dit zou 25 tot 30 miljoen euro moeten besparen voor het einde van 2028.

Medewerkers zijn al op de hoogte gesteld van de aangekondigde bezuinigingen, maar de bank kan nog niet zeggen welke medewerkers hun baan verliezen. "Dit wisselt namelijk tussen afdelingen, maar ook binnen de lagen in een team, van managers tot beginnende functies", aldus een woordvoerder.

De duurzame bank kondigde in september aan de activiteiten in Duitsland stop te zetten. Hierdoor vervallen naar verwachting 65 banen voor het einde van 2027. Deze banen zijn meegenomen in de berekening, dus het resterende banenverlies zal bij andere kantoren zijn, waaronder het hoofdkantoor in Nederland.

De woordvoerder verwacht dat er in het eerste jaar netto minder banen zullen verdwijnen omdat er ook veel in andere initiatieven wordt geïnvesteerd, zoals bedrijfsleningen, wat weer banen op zou moeten leveren.

Kostenbesparing

Klanten kiezen bewust voor Triodos, ook omdat ze duurzaamheid belangrijk vinden, zegt de bank. Om dat te kunnen blijven garanderen, worden maatregelen genomen voor de komende drie jaar. Ook wil de bank beter aansluiten bij technologische ontwikkelingen rond kunstmatige intelligentie. "Het zou kunnen dat AI die banen voor een deel gaat vervangen", zegt de woordvoerder.

Het gaat niet alleen om kunstmatige intelligentie, maar ook om algemene technologische verbeteringen, zoals bijvoorbeeld een nieuw HR-systeem. Dit leidt tot een andere manier van werken, wat banenverlies tot gevolg kan hebben, aldus de woordvoerder.

Vorig jaar was uitzonderlijk gezien de hoge kosten voor juridische zaken. Klanten die gedupeerd waren door certificaten van de bank, stapten naar de rechter. De bank zette 101 miljoen euro opzij om certificaathouders te compenseren waardoor de winst over de eerste zes maanden van 2025 halveerde. Triodos trad vorig jaar ook toe tot de Amsterdamse beurs, mede om de verkoop van de certificaten weer vlot te trekken.

Ontslagrondes

Het besluit volgt op aangekondigde ontslagrondes bij andere Nederlandse banken. ABN Amro kondigde eind vorig jaar aan 5200 banen te schrappen tot 2028. Een week daarvoor zei ASN Bank ongeveer een kwart van het aantal banen te moeten opheffen. En bij ING zouden er tot eind 2026 950 banen verdwijnen, mede door de vervanging van functies door AI.

Olie is het buzz-woord na de Amerikaanse aanval op Venezuela. Met de grootste voorraad zware olie ter wereld en nauwelijks export door sancties en slecht bestuur, zijn alle ogen gericht op de oliereuzen. Maar er zit nog meer in de Venezolaanse grond. Vraag is alleen of bedrijven nu het risico willen nemen om te investeren.

1. 'De gasprovincie'

Een "interessante gasprovincie", zo staat Venezuela al lange tijd te boek, zegt Lucia van Geuns, energiedeskundige bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Al in de jaren 80 werden grote gasvelden ontdekt voor de kust van Venezuela. "Maar door alle omstandigheden zijn de velden nooit echt tot ontwikkeling gebracht."

Venezuela heeft zo'n 5,7 biljoen kubieke meter gas in aangetoonde reserves, volgens een studie van de US Geological Survey uit 2019. Dat was op dat moment 74 procent van alle reserves in Zuid-Amerika.

"Als ik er nu naar kijk dan denk ik dat gaswinning commercieel interessanter is dan zware olie", zegt Van Geuns. Dat heeft te maken met de grote investeringen die nodig zijn om de fossiele industrie van Venezuela weer aan de praat te krijgen. "Investeren in zware olie is duur en het heeft een hoge co2-voetafdruk." Dat laatste geldt in mindere mate voor gas.

In de bestuurskamers van de fossiele reuzen zullen de gasvoorraden van Venezuela daarom met het oog op de toekomst zeer waarschijnlijk ter sprake komen. Voor Shell lijken de kaarten aardig geschud.

Het olie- en gasbedrijf heeft al een paar jaar plannen om gas te winnen uit het zogeheten Dragon-veld, in de zee tussen Venezuela en Trinidad. Dat gas zou dan naar het Caribische eiland gaan waar Shell mede-eigenaar is van een LNG-fabriek. Een machtswisseling in Venezuela, of het opheffen van sancties, zouden deze productieplannen in een stroomversnelling kunnen brengen.

Shell wilde niet reageren op vragen van de NOS over de ontwikkelingen in Venezuela.

2. El Dorado?

Het Canadese bedrijf Gold Reserves Ltd. had letterlijk goud in handen. De relatief kleine speler rekende zich rijk met de mijnbouwrechten voor de Brisas-mijn en de Siembra Minera-mijn, een van de grootste onontgonnen goudmijnen ter wereld.

Alleen, het ging mis. Onder het bewind van Hugo Chavez en zijn opvolger Maduro nationaliseerde de Venezolaans overheid de goudsector en verloor Gold Reserves zijn El Dorado.

De nationalisering leidde niet tot veel extra productie. Volgens sommige cijfers zou Venezuela zo'n 2343 ton goud in de grond hebben zitten, waarmee het land in de top 5 van grootste voorraden ter wereld zou belanden. Tegelijkertijd blijft de export steken op een magere 30,6 ton. Ruim twintig landen exporteren meer.

Gold Reserves ziet daarom kansen nu de toekomst van Venezuela plots een andere kant op kan slingeren. Na een jarenlange juridische strijd hoopt het bedrijf door de val van Maduro weer een weg te vinden om de oude mijnbouwrechten terug te krijgen, zei de topman tegen Bloomberg.

Ook beleggers gokken daarop. De koers van het bedrijf steeg afgelopen vijf dagen met meer dan 100 procent op de beurs van Toronto.

3. Bauxiet, nikkel, ijzererts

"Er zijn mineralen, alle kritieke mineralen, ze hebben een grote mijnbouwgeschiedenis die helemaal roestig is geworden", zei de Amerikaanse handelsminister Howard Lutnick zondag tegen journalisten aan boord van het presidentiële vliegtuig Air Force One. "President Trump gaat het repareren en terugbrengen."

Dat de Venezolaanse mijnbouw op zijn gat ligt, is geen geheim. Maar wat levert Trumps beoogde reparatieklus op? "Geen zeldzame aardmetalen, en ook niet echt kritieke metalen als lithium en kobalt, die veel voor batterijen nodig zijn", zegt industrieel ecoloog Rene Kleijn. "Wat er wel veel in de grond zit, naast goud: nikkel, ijzererts en bauxiet. Het is een beetje Suriname in het groot."

In de Venezolaanse binnenlanden ligt de grote bauxietmijn Los Pijiguaos. Bauxiet is de belangrijkste grondstof voor aluminium, dat Venezuela zelf produceerde. Grote problemen met het stroomnet verlamden de productie.

"Bauxiet is niet heel schaars, maar er is wel een groeiende vraag naar aluminium", zegt Kleijn. Toch verwacht hij niet dat grote mijnbouwbedrijven snel fors investeren om de productie weer aan de gang te krijgen. "Je hebt dan een stabiele situatie nodig voor meerdere decennia. Als je nu moet kiezen tussen Venezuela en Suriname, dan zou ik voor de laatste gaan."

Steeds meer mensen onder de 25 jaar kopen hun eerste woning. Het aantal jonge starters in deze leeftijdscategorie is in een jaar tijd meer dan verdubbeld, blijkt uit cijfers van hypotheekadviesketen De Hypotheker.

Het afgelopen jaar werd meer dan de helft van de woningen verkocht aan iemand die voor het eerst een huis kocht. Het aantal starters onder de 25 nam het hardst toe. Afgelopen jaar was 11 procent van de starters jonger dan 25 jaar. Een jaar eerder ging het nog om 4 procent.

Het lukt starters al langer om vaker een woning te bemachtigen, ondanks dat de gemiddelde woningprijs het afgelopen jaar met 6 procent is toegenomen.

Meer goedkope huizen

Een belangrijke oorzaak is dat het aanbod van goedkopere woningen flink is toegenomen. Het afgelopen jaar hebben veel particuliere verhuurders hun huis te koop gezet vanwege gewijzigde wetgeving en deze oud-huurwoningen vallen vaak binnen het budget van starters.

Ook krijgen veel jongeren financiële hulp van hun ouders om een woning te bemachtigen, ziet De Hypotheker.

Dat juist jongeren onder de 25 jaar het afgelopen jaar vaker een woning op de kop hebben weten te tikken, ligt ook aan de eisen van deze groep. Volgens De Hypotheker zoeken zij vaker kleinere woningen zoals studio's en stellen ze ook minder hoge eisen aan de staat van het huis.

De Hypotheker verwacht ook dat komend jaar meer jongeren onder de 25 een huis zullen kopen. "Het aanbod van goedkopere woningen zal komend jaar ook nog groot zijn", aldus Mark de Rijke, commercieel directeur van De Hypotheker.

Veel geannuleerde vluchten, treinstations die helemaal platliggen, stilstaand vrachtverkeer in lange files; het winterweer is een flinke kostenpost voor logistieke uitvoerders. Voor die bedrijven lijkt het logisch om meer te investeren in manieren om infrastructuur sneller sneeuw- en ijsvrij te maken. Toch loont dat niet altijd de moeite.

"Bedrijven weten dat het weer een enkele keer per jaar tot problemen kan leiden", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. "Maar dan gaat het meestal om harde wind. Zo veel sneeuw als er nu valt, dat is lang geleden."

Vliegtuigen moeten nu bijvoorbeeld ijsvrij worden gemaakt. Dat gebeurt met apparatuur die speciale vloeistof op de toestellen spuit, legt Melkert uit. Hij vertelt dat kantoorpersoneel, dat hiervoor is opgeleid, op deze dagen bijspringt.

"Alleen heb je daar op dagen als deze nooit genoeg spullen voor", stelt Melkert. "Dat proces kost tussen de 5 en 20 minuten. Er gaan gemiddeld 1300 vluchten op een dag en er zijn niet honderden van die apparaten."

Het is de vraag of het loont om daar meer in te investeren, aangezien dit soort sneeuwdagen tegenwoordig maar eens in de zoveel jaar voorkomt. "Als je meer van die apparaten koopt, die gedurende het jaar ook onderhouden moeten worden, gaan de gebruikerskosten van Schiphol omhoog - en de vliegtuigtickets zijn nu al duur. Dan is toch de uitkomst: jammer, maar helaas."

Elektrische verwarming

Diezelfde afweging heeft de politiek ook voor het treinverkeer gemaakt, vertelt Andy Wiemer van ProRail. "Het spoor in Nederland is niet gebouwd op dit soort weer. Er zouden vele miljarden euro's nodig zijn om dit te veranderen. De vraag is of het dat waard is voor drie dagen eens in de zoveel jaar."

De wisselverwarming draait op veel plekken nog op gas. "Het nadeel daarvan is dat bij harde wind het vlammetje uit kan waaien." Elektrische verwarming zou dus efficiënter zijn. "Net als in Zwitserland, waar ze elk jaar een halfjaar sneeuw hebben en er dus hun infrastructuur op hebben ingericht. Daar besteden ze 5 procent van het bruto binnenlands product aan infrastructuur, wij 'maar' 1,2 procent."

ProRail krijgt weleens filmpjes doorgestuurd van treinen in andere landen. "In Amerika rijden ze bijvoorbeeld met diesellocomotieven die makkelijker door de sneeuw banjeren, maar behalve dat die minder duurzaam zijn, trekken ze veel langzamer op en zijn ze veel zwaarder." Omdat Nederland het drukst bereden spoornetwerk van de Europese Unie heeft, krijg je het hier niet voor elkaar om dan zo veel treinen te laten rijden, legt Wiemer uit.

Kosten

Hoeveel deze sneeuwdagen bedrijven kosten, is lastig te zeggen, vertellen experts. Vertragingen van vrachtverkeer zijn zeker een flinke kostenpost, meldt ondernemersorganisatie Transport en Logistiek Nederland. "Een stilstaande vrachtwagen kost minimaal 80 euro per uur. Dat tikt aan, zeker als het weer langere tijd zo blijft."

Het kost luchtvaartmaatschappijen al gauw vele miljoenen euro's, zegt luchtvaartexpert Melkert. "Ze moeten passagiers nieuwe vluchten aanbieden. Dat zijn plekken die ze niet aan iemand anders kunnen verkopen. Ook zitten er kosten in de zorgplicht die maatschappijen hebben, bijvoorbeeld bij het aanbieden van een drankje of een hotelovernachting." Maatschappijen hoeven passagiers niet te compenseren voor vertraagde vluchten. Dat moet alleen als de oorzaak aan het bedrijf te wijten is en niet, zoals nu, bij overmacht.

Er worden vooral vluchten geannuleerd over korte afstanden, binnen Europa, weet Melkert. Die leveren minder op dan intercontinentale vluchten.

Terminal dicht

Treinreizigers hebben recht op geld terug bij vertragingen, laten de NS en Arriva weten. Ook biedt de NS geregeld een gratis kopje koffie aan op vertraagde trajecten. Hoeveel dit alles kost, kan de spoorwegmaatschappij niet zeggen.

In de Rotterdamse haven hebben ze relatief weinig last van de sneeuw. In het havengebied is de grootste hinder bij een pak sneeuw ook op de weg. Vandaar dat een van de terminals aan de landzijde gisterochtend even dichtging om te kunnen strooien. "De economische gevolgen zijn in zo'n geval, zeker op macroniveau, zeer beperkt", laat een woordvoerder van ECT Hutchison Ports weten.

Ruim 145 landen zijn het eens geworden over een wijziging van een afspraak uit 2021 waarin staat dat bedrijven over de hele wereld minimaal 15 procent winstbelasting moeten betalen. Dat meldt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

Het gaat om bedrijven met een wereldwijde omzet van minstens 750 miljoen euro, zogeheten multinationals.

Met de wijziging komen de landen tegemoet aan een eis van de Verenigde Staten. De regering-Trump had gedreigd dat landen die de belastingafspraken zouden handhaven, met extra Amerikaanse heffingen te maken zouden krijgen.

Regels vereenvoudigd

De 15 procent belasting voor multinationals blijft staan, maar om aan de kritiek van de regering-Trump tegemoet te komen zijn de regels nu vereenvoudigd en is onder meer afgesproken dat Amerikaanse belastingvoordelen blijven gelden. Daarmee hebben de Verenigde Staten een uitzonderingspositie gekregen en is de originele regeling afgezwakt.

De Amerikaanse minister van Financiën Bessent spreekt van een "historische overwinning voor het behoud van de Amerikaanse soevereiniteit". Volgens hem "beschermt de aangepaste regeling Amerikaanse werknemers en bedrijven tegen buitenlandse inmenging".

Ontwijking

In 2021 werden de afspraken over een minimaal belastingtarief gemaakt. De bedoeling was dat de nieuwe regels zouden voorkomen dat multinationals belasting konden ontwijken via belastingparadijzen. De afspraken moesten ervoor zorgen dat een bedrijf in ieder geval een minimumtarief aan belastingen zou betalen.

Dat geldt niet alleen voor het land waar het hoofdkantoor staat, maar voor alle landen waar het bedrijf actief is. De OESO schatte in 2015 dat landen voor het ingaan van deze afspraken tot 200 miljard euro aan belastingen misliepen.

Kritiek en omzeiling

Bij de invoering van de afspraken was ook kritiek te horen. Zo stelde Oxfam International dat 15 procent een te laag tarief was om verschil te kunnen maken. Daarnaast zouden landen die eerder nog om hogere belastingen vroegen, dat tarief naar beneden bijstellen. In 2024 bleek dat er ook manieren zijn om als multinational alsnog belastingvoordelen te krijgen.

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) stapt naar de Ondernemingskamer om te voorkomen dat de Nederlandse kunstmestfabrikant OCI, genoteerd aan de beurs in Amsterdam, opgaat in het Egyptische bouwbedrijf Orascom.

De beleggersvereniging zegt dat de stap naar de rechter noodzakelijk is omdat de kunstmestfabrikant niet luistert naar de zorgen van de aandeelhouders over de fusie. Zowel de kunstmestfabrikant als het bouwbedrijf staat onder controle van de Egyptische miljardairsfamilie Sawiris. De familie heeft een meerderheidsbelang in beide bedrijven. Volgens de VEB is er daarom sprake van belangenverstrengeling.

Het samengaan van een kunstmestfabrikant met een bouwbedrijf riep bij beleggers in december al vragen op toen de plannen werden aangekondigd. De beleggersvereniging kondigde toen aan naar de rechter te stappen als OCI het voorstel om "zichzelf uit te verkopen aan Orascom niet per direct laat vallen".

Over de fusieplannen wordt op 22 januari gestemd op een aandeelhoudersvergadering. De beleggersvereniging wil dat de rechter de stemming blokkeert en eist dat de Egyptische familie niet mee mag stemmen. De familie zou de fusie namelijk door kunnen laten gaan en hun meerderheidsbelang kunnen misbruiken, zegt Gerben Everts, voorzitter van de VEB.

Zorgen

Volgens de beleggersvereniging is OCI zeer ondergewaardeerd, dat wil zeggen dat de prijs van een aandeel lager is dan hij in theorie zou moeten zijn. Orascom zou met deze deal juist erg worden overgewaardeerd, wat tot zorgen leidt bij de minderheidsaandeelhouders.

Als de overname doorgaat, zullen beleggers van de kunstmestfabrikant voor elk aandeel dat ze nu bezitten 0,4634 aandeel in Orascom krijgen. Dat zou te weinig zijn, valt te lezen in het verzoekschrift. Ook Stijn Demeester, aandelenanalist bij ING, ziet dat de aandeelprijs van OCI lager is dan logisch is op basis van zijn berekeningen.

Daar komt bij dat Orascom Construction genoteerd staat aan de beurs in Abu Dhabi. Het aandeel zal dus niet meer op de Nederlandse beurs worden verhandeld en is dan moeilijker bereikbaar. Het aantal aandelen dat wordt verhandeld op de beurs in de Golfstaat is veel lager, dus krijg je niet de beste prijs voor je aandelen, zegt Demeester. Everts voegt daaraan toe dat veel Nederlandse bemiddelaars voor aandelen niet de mogelijkheid bieden om daar te beleggen en bovendien zijn beleggers er minder goed beschermd.

Gevolgen

Volgens de ING-analist zijn er altijd risico's verbonden aan beleggen, maar dit geval is volgens hem erg uitzonderlijk. Beide bedrijven zijn in handen van één familie en de waarde die wordt geschat door experts komt niet overeen met de waarde die door de Egyptische grootaandeelhouder wordt aangegeven.

OCI heeft een kunstmestfabriek op industrieterrein Chemelot in Geleen. De gevolgen van deze overname voor de fabriek in Nederland zijn niet bekend. Het bedrijf heeft niet gereageerd op vragen hierover van de NOS.

De VEB zegt een reactie op het verzoekschrift te hebben ontvangen en meldt dat de zaak op 13 januari zal worden behandeld.

Venezuela heeft de grootste bewezen oliereserves ter wereld: meer dan 300 miljard vaten. Daar kan heel Nederland zo'n 6000 jaar op rijden.

Maar de Venezolaanse olie-industrie ligt op z'n gat. Daar wil president Donald Trump verandering in brengen. Het gevangennemen van president Nicolas Máduro maakt volgens hem de weg vrij voor Amerikaanse bedrijven om massaal te investeren in het land.

Maar het zal ingewikkeld worden om de Venezolaanse olie op een winstgevende manier uit de grond te halen, zeggen experts. Of zit er meer achter Trumps olie-obsessie?

Even terug in de tijd. Dankzij enorme olievondsten en met behulp van de VS werd Venezuela in de vorige eeuw een van de eerste grote oliestaten. "In de jaren 30, 40 en 50 deed dit land 15 procent van de wereldwijde olieproductie", zegt energiespecialist Jilles van den Beukel (HCSS).

Maar Venezuela's vorige president, Hugo Chávez, vond dat de Amerikaanse bedrijven wel érg veel verdienden en zijn land weinig. Begin deze eeuw nationaliseerde hij grote olieprojecten, zonder de bedrijven daarvoor te compenseren. "Daarom heeft Trump het nog steeds over 'gestolen olie'", zegt Van den Beukel.

De meeste Amerikaanse oliemaatschappijen weigerden mee te werken met het nieuwe beleid en vertrokken uit Venezuela. Chávez' opvolger Maduro zette de koers van z'n voorganger door, tot onvrede van de VS en andere landen. Die legden sancties op aan Venezuela, waardoor het voor het land erg moeilijk werd om zijn olie te verkopen.

Daarbovenop kwam dat Chávez en later Maduro veel mensen bij het nationale oliebedrijf PDVSA vervingen "door mensen ingehuurd vanwege hun loyaliteit en niet vanwege een technische kennis", zegt Van den Beukel.

Zo kon het land met de meeste olie in de grond in een economische crisis belanden. "Het verlies aan expertise door het vertrek van de Amerikanen, de sancties en wijdverbreide corruptie leidden tot de ineenstorting van de olie-industrie", zegt olie-expert Robert Rapier. "De productie lag vóór de onteigeningen boven de drie miljoen vaten per dag, maar is ingestort tot onder de één miljoen."

Dat Venezuela de Amerikaanse oliebedrijven wegjoeg en Maduro daar niks aan veranderde, lijkt een belangrijke reden voor Trump te zijn geweest om het land aan te vallen en Maduro gevangen te nemen. Trump zegt dat Amerikaanse bedrijven de Venezolaanse olie-infrastructuur de komende jaren weer zullen repareren en "geld voor het land gaan verdienen".

Lichte vs. zware olie

Maar dat kan nog wel eens lastig gaan worden. In de Venezolaanse bodem zit zogenoemde zware olie, die lastig uit de grond te krijgen is. Van den Beukel: "Je hebt lichte olie die vloeit als water. En je hebt zware olie, die vloeit meer als teer. Daar olieproducten van maken is niet bepaald een erg schoon en klimaatvriendelijk proces."

Concurreren met landen die het geluk hebben over lichte olie te beschikken, is dus lastig. Er is wereldwijd best vraag naar zware olie, zeggen de experts, maar door de hoge winningskosten en sterk verouderde apparatuur in Venezuela is het lastig om de productie winstgevend te maken. "Veel olie-infrastructuur is verouderd, verdwenen of kapot", zegt Rapier. "Dit kan niet snel opgelost worden."

Alles weer operationeel krijgen, kan decennia duren en tussen de 50 en 70 miljard euro kosten, zegt energie-expert Lucia van Geuns (HCSS). "Er is nauwelijks meer kennis en kunde in Venezuela over het produceren en het managen van olievelden."

Van den Beukel: "Amerikaanse oliebedrijven krabben zich wel drie keer achter de oren voordat ze hier heel beperkt een beetje in gaan investeren."

De Venezolaanse olie-industrie op termijn weer lucratief maken, had met minder drastische maatregelen gekund dan militair ingrijpen, zegt Van den Beukel. "Bijvoorbeeld via Chevron, het enige Amerikaanse oliebedrijf dat nog in Venezuela zit en er een relatief grote rol speelt. Maar er speelt hier veel meer dan alleen olie. En dat is moeilijk voor een olie-analist om te bevatten."

China terugdringen

Amerikakenner Casper Thomas is wat minder verbaasd. "Trump zag in de olie een businessdeal voor Amerika. En alles wat daar eventueel in de weg kan staan, zoals een onwelwillende regering, is voor hem geen obstakel om dat te proberen te bereiken."

Iets anders wat voor Trump een rol zal spelen: de concurrentie met China. "China is de meest dominante afnemer van Venezolaanse olie en Amerika wil die invloedssfeer terugdringen", zegt Van Geuns. "Amerika wil niet dat rivalen economische en politieke invloed uitbouwen in Zuid-Amerika."

Dit samenspel van economie en geopolitiek is typisch Trump, zegt Thomas. "Het nastreven van zakelijke belangen voor Amerika en je wil opleggen aan een ander deel van de wereld, dat gaat voor Trump hand in hand."

Begin vorig jaar heerste er veel onrust en onduidelijkheid bij zzp'ers en hun opdrachtgevers. Vanaf 1 januari 2025 werd de handhaving op schijnzelfstandigen (zzp'ers die in feite werknemer zijn) opgeschroefd, maar het was voor velen niet duidelijk wie zo'n schijnzelfstandige was en wie een 'echte' zzp'er. Een jaar later kampt een deel van de zzp'ers en opdrachtgevers nog met diezelfde onduidelijkheid.

"Er is eigenlijk geen verschil met vorig jaar", zegt universitair docent arbeidsrecht Niels van der Neut. "Je merkt dat een deel van de opdrachtgevers niet zo goed weet waar ze op moeten letten, of het niet eens is met de beoordeling." Bij die beoordeling of iemand zzp'er of schijnzelfstandige is, wordt per individu naar van alles gekeken, van gezagsverhouding tot werkplek. "Het is niet genoeg om een zzp'er niet uit te nodigen voor de kerstborrel."

Er gaat ook veel misinformatie rond over het onderwerp. Een hardnekkig gerucht is bijvoorbeeld dat er helemaal niet meer met zzp'ers gewerkt mag worden, of dat er een maximumtarief is. "Het is een beetje zoals in de kleuterklas", zegt Connie Maathuis van Vereniging Zelfstandigen Nederland. "Dat de juf iets in het oor van een leerling fluistert en het aan het eind van de kring een heel ander verhaal is geworden."

Zachte landing

2025 was een overgangsjaar: de Belastingdienst ging actiever handhaven, maar legde nog geen boetes op. Wel konden er hoge naheffingen volgen, bestaande uit loonheffingen en premies die werkgevers hadden moeten betalen als de schijnzelfstandige in dienst was geweest. Zo deelde de AFNL, de belangenbehartiger van aannemers, dat er bij meerdere bedrijven al naheffingen waren opgelegd, variërend van 1 tot 10 miljoen euro.

Om te proberen het risico daarop te verminderen, schoven sommige opdrachtgevers, bijvoorbeeld in de bouw, een tussenpartij tussen henzelf en zzp'ers. "Met name de grote opdrachtgevers met veel geld kunnen zich indekken", zegt Joris Knoben, hoogleraar ondernemerschap aan Tilburg University. "Eigenlijk zou je het niet moeten willen. Het is een laag in je industrie die er alleen maar zit vanwege onzekerheid."

Deze maand ging de minister deels akkoord met de wens van de Tweede Kamer om de 'zachte landing' van afgelopen jaar te verlengen. Ook in 2026 moet je het heel bont maken om een boete te krijgen. Kamerleden vonden dat er nog altijd te veel onduidelijkheid en onrust was, waardoor opdrachtgevers preventief afzagen van samenwerken met zzp'ers.

Even wennen

"Het is weinig bemoedigend dat we een jaar verder zijn en dat die duidelijkheid in regelgeving er nog steeds niet is", zegt Maathuis. Dat sentiment wordt ook in de zorg gedeeld, de sector die eind vorig jaar vreesde voor gaten in de roosters. "De verlenging versterkt alleen maar de onduidelijkheid", zegt een woordvoerder van ouderenzorgbranche Actiz. "Geef nou gewoon helderheid." Vanuit de markt zegt de Belastingdienst te horen dat er juist behoefte is aan zichtbare handhaving.

De ministeries van Financiën en Sociale Zaken hebben het afgelopen jaar ingezet op het geven van duidelijkheid over de huidige regelgeving door bijvoorbeeld langs te gaan bij bedrijven en gesprekken te voeren met brancheorganisaties.

"We komen uit een situatie waarin alles oké leek, omdat er niet werd gehandhaafd", vertelt een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken. "Maar eigenlijk kon het al die tijd al niet. Dat is even wennen."

Hoge werkdruk

Veel bedrijven en organisaties bogen zich afgelopen jaar over hun zzp-relaties om deze opnieuw te beoordelen. "Veel organisaties hebben er wel beter naar gekeken, maar er kan een verschil zijn in hoe diegene het weegt en hoe de Belastingdienst of rechter dat doet", zegt Van der Neut.

In de zorg en het onderwijs willen opdrachtgevers vaak sowieso liever mensen in loondienst hebben vanwege de continuïteit. "Ze zien het als een positieve, weliswaar afgedwongen, keuze", zegt Knoben. In de kinderopvang lukte het bijvoorbeeld vrij goed om zzp-loos het jaar door te komen door mensen in dienst te nemen; in de zorg waren er ook zzp'ers die niet in dienst wilden komen vanwege het gebrek aan flexibiliteit en de hoge werkdruk.

85.000 van de ongeveer 1,2 miljoen zzp'ers waren in het derde kwartaal van 2025 gestopt in vergelijking met het jaar ervoor, blijkt uit cijfers van het CBS. De daling die eind 2024 was ingezet, stabiliseerde vrij snel. Vooral zzp'ers werkzaam in de sector zorg en welzijn en in technische beroepen stopten.

Er liggen momenteel twee wetsvoorstellen die verduidelijking moeten bieden aan de huidige zzp-wet, maar welke er komt en of ze door de Tweede Kamer komen is niet zeker. Het gaat om de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR), die duidelijker moet vastleggen wanneer iemand werkt als zelfstandige of als werknemer, en de Zelfstandigenwet, het later ingebrachte alternatief van onder meer VVD en D66.

Op de eerste dag van dit jaar is de accijns op brandstof omhooggegaan en de komende twee jaar kunnen automobilisten zich opmaken voor een nog forsere prijsverhoging. De zogenoemde accijnskorting, die werd ingevoerd op het hoogtepunt van de energiecrisis, is nog grotendeels van kracht, maar voor hoelang nog? En vanaf 2028 komt er door Europese regels een extra heffing bij.

Op 1 januari ging de accijns voor benzine zo'n 5,6 cent omhoog, die van diesel met 3,6 cent en lpg met 1,3 cent. Eigenlijk zou de accijns dit jaar niet verder stijgen, maar een krappe meerderheid van de Tweede Kamer koos daar toch voor. De Kamer wil het geld dat daardoor binnenkomt, gebruiken om de bezuinigingen op het openbaar vervoer te dempen.

Veel autobezitters profiteerden daarom voor het einde van het jaar nog even van de lagere brandstofprijzen. Zo zag pompstationhouder Martin van Eijk op oudjaarsdag zijn omzet 30 procent hoger uitvallen dan op andere dagen. "Er zijn dus best wat mensen die voor een paar euro nog even zijn gaan tanken."

Pijn aan de pomp

"Twee derde van wat je aan de pomp betaalt, gaat rechtstreeks naar de staatskas en daar doet de overheid dingen mee als wegen aanleggen. Maar dat deel zal waarschijnlijk niet kleiner worden, eerder groter, want de overheid heeft het geld gewoon nodig", vertelt Paul van Selms van consumentenadviesbureau United Consumers. "Daarnaast vindt de overheid het ook prima te verantwoorden door te zeggen dat het vervoer het milieu te zwaar belast."

De korting op de brandstofaccijns ontstond toen door de Russische inval in Oekraïne de olieprijzen door het dak schoten. Het kabinet greep in met de korting; op die manier moest de pijn aan de pomp minder groot zijn.

Maar sinds de invoering is het voor de politiek een lastig vraagstuk: ermee doorgaan of niet? Ja, was tot nu toe telkens het antwoord. Wel werd de korting een paar keer met kleine stapjes verlaagd, net als dit jaar.

Door de maatregel is de benzineprijs nog steeds zo'n 18 tot 19 cent lager dan dat ie zonder de korting zou zijn. Dat kost de schatkist veel geld: meer dan een miljard euro per jaar. Grote vraag is nu of de politiek de maatregel voor 2027 weer doorzet.

Minder uitstoot

Daar komt nog eens bij dat vanaf 2028 het Europese emissiehandelssysteem ingaat, de zogenoemde ETS-2. Brandstofleveranciers moeten vanaf dan voor hun uitstoot certificaten inkopen. Ieder jaar komen er minder certificaten, met de bedoeling dat er dan minder uitstoot komt. De verwachting is dat de benzineprijs ook hierdoor nog eens met 10 tot 13 cent omhoog gaat.

Bovenop die prijsverhoging worden er nog meer milieumaatregelen genomen. Stapsgewijs moet er steeds meer biobrandstof vermengd worden in de benzine. In 2027 gaat dat percentage van 14,4 procent naar 16,4 procent en in 2028 stijgt dat door naar ruim 22 procent. "De komende jaren gaat dat sterk omhoog en dat kan voor hogere prijzen zorgen, want biobrandstof is duurder dan gewone benzine", vertelt ING-econoom Rico Luman.

Toch wordt de stijging ook iets gedempt door de olieprijs. "Op de oliemarkt is al een tijdje wereldwijd een overschot. We verwachten volgend jaar geen stijging, maar eerder een lichte daling", zegt Luman.

Hoewel de olieprijs dus zal meevallen, blijft de prijs aan de pomp stijgen. "We moeten wennen aan een prijs van misschien wel 2,50 euro. Dat komt voornamelijk door overheidsingrijpen met hoge belastingen", concludeert Van Selms.

Pompstationhouder Van Eijk verwacht niet dat de hoge prijzen problemen veroorzaken voor het voortbestaan van zijn tankstation. "Tanken wordt wel minder aantrekkelijk, maar mensen zijn afhankelijk van hun auto en die zullen we blijven bedienen."

Er zijn vorig jaar ruim 388.000 nieuwe personenauto's in Nederland verkocht. Dat blijkt uit cijfers van brancheorganisaties RAI vereniging, Bovag en databedrijf RDC. Historisch gezien is het aantal laag: in de afgelopen vijftien jaar werden er gemiddeld meer dan 410.000 nieuwe auto's per jaar geregistreerd.

De populairste merken waren Kia, Volkswagen en Skoda. Samen waren die goed voor bijna 100.000 nieuwe auto's. Dat is voor alle drie meer dan het jaar ervoor. Op nummer 4 staat Toyota; dat verkocht er ruim 27.000. Dat zijn er een paar duizend minder dan in 2024.

Het populairste model was de Skoda Elroq, waarvan er bijna 12.000 werden verkocht. Daarna volgen de Kia EV3 en Tesla's Model Y, allebei goed voor bijna 11.000 registraties. Autofabrikant Tesla zelf staat onderaan de top 10 van populaire merken. Het Amerikaanse bedrijf moest vandaag nog zijn wereldwijde koppositie als elektrische autofabrikant afstaan aan het Chinese BYD, dat in Nederland pas op plek 22 staat.

Ondertussen waren er ook honderdduizenden auto's die de Nederlandse wegen verlieten, bijvoorbeeld omdat ze een nieuwe eigenaar in het buitenland kregen of naar de sloop gingen.

In totaal rijden er in Nederland ruim 9 miljoen personenauto's op de weg en dat aantal nam afgelopen jaren steeds toe met ongeveer 100.000. Of die trend in 2025 is doorgezet, daar hebben de brancheorganisaties nog geen zicht op.

Echt occasionland

Ook opvallend is de markt voor tweedehands auto's. "Nederland is echt een occasionland", zegt ING-econoom Rico Luman. Jaarlijks worden er honderdduizenden van geïmporteerd, blijkt uit cijfers van kennisbureau Aumacon en RDC. "In België is het veel gebruikelijker om een nieuwe auto bij de dealer te halen", zegt de econoom.

Daarnaast gaan er honderdduizenden tweedehands auto's naar het buitenland, meldt Aumacon. Een aanzienlijk deel daarvan elektrisch, ziet het kennisbureau. Econoom Luman herkent dat beeld en noemt verschillende redenen. "In Nederland is het minder aantrekkelijk geworden om elektrisch te rijden. Subsidies zijn afgebouwd en de belasting ging juist omhoog." Ook is het vaak makkelijker om een auto in het buitenland te verkopen, zegt hij. "Simpelweg omdat de markt groter is."

Volledig elektrisch

Toch waren veel nieuw gekochte auto's volledig elektrisch, ziet de RAI vereniging. Het gaat om zo'n 40 procent. "Daarbij komt nog eens 20 procent deels-elektrische stekkerauto's", zegt Luman. "En 25 procent zijn benzineauto's met elektrische aandrijving." De rest van de nieuwe personenauto's, bijna 15 procent, rijdt volledig op fossiele brandstoffen.

In 2023 besloot de EU dat er vanaf 2035 geen nieuwe auto's met een verbrandingsmotor op benzine of diesel meer mogen worden verkocht. Maar daar kwam de Europese Commissie in december van terug onder grote druk van autolanden Duitsland en Italië en van de Europese auto-industrie.