Shein gaat naar de beurs in Hongkong. De Chinese webwinkel voor onder andere kleding, schoenen, cosmetica en elektronica hoopt zo'n 1,5 miljard euro op te halen. Dat wil Shein gebruiken om verder te groeien.

Eerder kreeg Shein al toestemming voor de beursgang van de Chinese toezichthouder. Nu is duidelijk dat die beursgang per 1 september gaat plaatsvinden.

Vaker geprobeerd

Shein heeft al eens geprobeerd een notering te krijgen aan de beurs in New York en Londen. In de Verenigde Staten stuitte dat op verzet bij politici. Zij eisten onderzoek naar oneerlijke concurrentie en dwangarbeid, waarmee het bedrijf in verband gebracht wordt. De beursgang ging niet door.

In het Verenigd Koninkrijk leek de beursnotering wel te gaan lukken, maar ditmaal kreeg Shein geen toestemming van de Chinese toezichthouder. Die heeft de mogelijkheid om een buitenlandse beursgang tegen te houden als dit, in zijn ogen, het Chinese belang schaadt.

Shein brengt maar een deel van de aandelen naar de beurs. Na de aandelenuitgifte zal het bedrijf zo'n 23 miljard euro waard zijn, is de verwachting. In 2022, nog voor de eerdere pogingen om naar de beurs te gaan, werd de waarde van het bedrijf op zo'n 85 miljard euro geschat.

Mens en milieu

De webwinkel wordt al jaren kritisch gevolgd vanwege de schade die het bedrijf volgens critici toebrengt aan mens en milieu. Door lage prijzen en gratis bezorging zou Shein klanten aanzetten tot overconsumptie. Vanwege het grote aantal retouren houden milieuorganisaties zoals Greenpeace Shein verantwoordelijk voor een grote CO2-uitstoot.

Ook zijn er zorgen over de arbeidsomstandigheden waaronder de kleding van Shein worden gemaakt. Fabrieksmedewerkers zouden onder grote druk staan constant door te werken, meldde de BBC. Eerder schreef persbureau Bloomberg over dwangarbeid.

Dit jaar stelde de Europese Commissie een onderzoek in naar de verkoop van illegale producten, zoals wapens en sekspoppen die op kinderen leken. De Commissie bekijkt daarbij ook in hoeverre het ontwerp van de site en app bijdragen aan koopverslaving.

Importheffingen

Shein zegt te willen investeren in maatschappelijk verantwoord ondernemen. Tien procent van het geld dat wordt opgehaald met de beursgang gaat hiernaartoe, zegt het bedrijf. De overige negentig procent is bedoeld voor marketing en groei.

Die groei moet tegenvallende resultaten van de laatste tijd tegen gaan. Door het handelsbeleid van de Amerikaanse regering moeten bedrijven meer invoerrechten betalen voor bezorgingen in de Verenigde Staten. Dat maakt het duurder voor Amerikanen, waardoor er minder gekocht wordt. Ook de Europese Unie hanteert importtarieven op kleine pakketjes.

Noorwegen blijft nieuwe olie- en gasreserves in het Noordpoolgebied ontwikkelen. Dat zegt de Noorse minister voor Energie, Terje Aasland, tegen persbureau Reuters. Nieuwe boringen in Barentszzee zijn omstreden omdat de Europese Unie een verbod hierop steunt vanwege milieuoverwegingen.

"In het huidige geopolitieke en veiligheidsklimaat, en gezien de situatie rondom de energievoorraden, geloof ik dat het voortzetten van de activiteiten in de Barentszzee zowel de Noorse als de Europese belangen dienen", zei Aasland tegen Reuters voorafgaand aan de energieconferentie ONS die maandag van start gaat.

In 2022 spanden organisaties, waaronder Greenpeace, nog een rechtszaak aan tegen boringen in de Barentszzee. De eisers pleitten voor het terugdringen van emissies die klimaatverandering veroorzaken. De rechter van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde vorig jaar in het voordeel van de Noorse regering.

Heroverweging

Momenteel steunt de Europese Commissie een verbod op nieuwe boringen, maar ze overweegt haar beleid te herzien, zegt een woordvoerder van de Commissie tegen Reuters. Dit is omdat er zorgen zijn rondom energiezekerheid en stijgende energieprijzen na het uitbreken van de oorlog in Iran.

Noorwegen zegt nu hoe dan ook naar nieuwe velden te gaan boren. Het is dan aan de EU om te beslissen of ze die olie of dat gas willen kopen, zegt de Noorse minister. Noorwegen is geen lid van de Europese Unie.

Rusland was lange tijd een belangrijke leverancier van olie en gas. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, met de Russische invasie van 2022, is Noorwegen een van de grootste gasleveranciers aan Nederland en de EU.

Ruim 30 procent van het gas dat in Nederland wordt gebruikt, komt in vloeibare vorm (lng) met tankers uit de Verenigde Staten. Iets minder dan een derde komt via pijpleidingen uit Noorwegen. Het overige gas komt uit andere landen en kleine gasvelden in Nederland.

Ook levert Noorwegen inmiddels veel olie. De meeste ruwe olie die Nederland importeert komt uit de Verenigde Staten, in 2025 voor 6,4 miljard euro. Noorwegen is goed voor 4,3 miljard euro.

Vorig jaar kregen ruim 1,7 miljoen auto's een nieuwe eigenaar. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Het gaat vooral om tweedehandsauto's. Slechts 148.000 exemplaren rolden nieuw uit de showroom.

De verkoopcijfers laten zien dat benzineauto's het meest in trek waren: dat zijn er ruim acht op de tien.

De cijfers bevatten alleen private lease, particuliere huur van auto's. Zakelijke lease (dus voor zakelijk gebruik) valt erbuiten, zegt CBS-woordvoerder Marjolijn Jaarsma.

Oude diesels

Kopers met een laag inkomen kochten vaker auto's van tien jaar of ouder - en ook relatief vaak een diesel. De hoogste inkomens kochten het vaakst een splinternieuwe auto - en kozen juist ook het vaakst voor een stekkerauto.

Van volledig elektrische auto's en hybrides met een stekker werden er in totaal zo'n 260.000 verkocht. Ruim een kwart daarvan werd gekocht door de tien procent hoogste inkomens.

Nieuwe elektro-auto's

De elektrogroei zet naar verwachting dit jaar door. Van de nieuw aangeschafte auto's is het overgrote deel elektrisch, meldde het CBS eerder al. Begin dit jaar waren er daardoor 2 miljoen auto's met een elektromotor in Nederland.

Bovendien schoten de benzineprijzen in de eerste helft van dit jaar omhoog als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Dat leidde tot meer vraag naar elektrische auto's.

Dit voorjaar kwam daar nog een steunpakket van het kabinet bovenop, om gevolgen van de duurdere benzine te verzachten. Onderdeel daarvan is een sloopsubsidie voor huishoudens met lagere (midden)inkomens. Als die een oude fossiele auto naar de sloop brengen, krijgen ze geld voor de aanschaf van een tweedehands elektrische auto.

Het kabinet trekt 52 miljoen uit voor de subsidie. De regeling gaat in het laatste kwart van dit jaar in.

De wereldwijde diamantsector zit in zwaar weer, merken ook juweliers en diamantairs in Nederland. 's Werelds toonaangevendste diamantbedrijf, De Beers, kondigde vorige maand aan de grootste diamantmijn in Zuid-Afrika voor twee jaar te sluiten. De Venetia-mijn levert ongeveer 40 procent van de jaarlijkse diamantproductie van Zuid-Afrika.

De maatregel is een reactie op de langdurige terugval van de markt voor natuurlijke diamanten. Dat blijkt ook uit de handelscijfers van Antwerpen, de diamanthoofdstad van Europa, waar de diamanthandel de afgelopen jaren fors tegenviel. Vorig jaar nam de handel met 22 procent af.

Afrika-correspondent Elles van Gelder:

"Zuid-Afrika heeft te maken met grote werkloosheid en dit zet banen nog verder onder druk. Hoeveel banen er verdwijnen is nog niet vastgesteld, maar er wordt gesproken over ruim 1200. De grootste mijnwerkersvakbond van Zuid-Afrika NUM spreekt van een verwoestende klap voor werknemers en hun gezinnen mede omdat Venetia een van de belangrijkste werkgevers is in de regio. Als De Beers werknemers ontslaat, voelen niet alleen de gezinnen van de mijnwerkers dit maar ook leveranciers van de mijn en winkels in die gemeenschap.

Mijnvakbond NUM is boos over dit besluit. Volgens de vakbond weet De Beers al langer dat de diamantmarkt in problemen verkeert en moet het bedrijf eerst andere manieren zoeken om kosten te besparen.

De diamantmijnen in Zuid-Afrika hebben de afgelopen tien jaar meer dan 7000 banen verloren. Dat is een daling van 38 procent. Dit komt dus niet uit de lucht vallen."

Rob van Beurden, diamanthandelaar en directeur van Diamond House in Antwerpen, zegt dat de waarde van natuurlijke diamanten sinds maart 2022 bijna is gehalveerd. Vooral stenen lager dan twee karaat vinden moeilijk aftrek.

Daar zijn verschillende oorzaken voor, waaronder de populariteit van synthetische diamanten. Deze kweekdiamanten worden in laboratoria gemaakt en zijn nauwelijks van natuurlijke varianten te onderscheiden. Vooral jongeren staan open voor deze alternatieven, merkt ook Van Beurden.

"Generatie Z en millennials hebben een ander bestedingspatroon dan oudere generaties", zegt Van Beurden. "Ze besteden hun geld liever aan kleurstenen, zilver of ervaringen zoals festivals of een lange reis. Hun prioriteiten liggen elders."

Er zijn natuurlijk wel uitzonderingen. "Zo blijft er ook nog een groep jonge kopers die een diamant zien als een investering of waardevast product dat later aan de kleinkinderen kan worden doorgegeven."

Ook zogenoemde gerecyclede diamanten zijn in trek, merkt Van Beurden op. Dat zijn edelstenen die een tweede leven krijgen bij jonge stellen die gaan trouwen. "Ze erven bijvoorbeeld een oude diamant van hun moeder of grootmoeder en laten die opnieuw slijpen of in een montuur naar eigen keuze plaatsen."

Subtieler

Robert den Haag, juwelier en inkoper bij Klumpers in Leidschendam, ziet dat de marktomstandigheden veranderen. "Sieraden met diamanten vinden sommige jongeren te klassiek. Bij nieuwe merken, zoals Miss Spring, zie je veel subtiele kleurstenen. Vooral voor ringen zijn die in opkomst."

Voor de peridoot, een olijfgroene edelsteen, ben je bovendien een stuk minder geld kwijt, zegt Den Haag. Ook saffieren, robijnen en blauwe spinellen zijn populair. Voor trouwringen blijft de diamant voor veel klanten echter favoriet.

Dat de natuurlijke diamant zijn glans heeft verloren, is vooral te merken in de Verenigde Staten, zegt zowel Van Beurden als Den Haag. Daar zijn de synthetische of lab-grown diamanten inmiddels goed voor ruim 50 procent van de verkochte verlovingsringen.

Ecologisch verantwoord

Dankzij kweekdiamanten is de diamant niet langer alleen weggelegd voor welgestelden. Zeeman verkocht vorig jaar bijvoorbeeld een lab-grown diamant van 0,10 tot 0,12 karaat voor 30 euro. Dat is goed nieuws voor consumenten, maar deze ontwikkeling kent ook een keerzijde.

"Er komen steeds meer fabrieken voor lab-grown diamanten, met name in China en India, die elkaar kapot concurreren", zegt Van Beurden. "Op een gegeven moment implodeert die markt." Inmiddels komt zo'n 20 procent van alle verkochte diamanten uit een fabriek, zegt Federatie Goud en Zilver, de branchevereniging voor ondernemers in onder andere edelstenen.

Naast de prijs maakt ook de lagere ecologische voetafdruk synthetische diamanten aantrekkelijk. "Dat klopte in het begin", zegt Van Beurden. Toen was die voetafdruk aanzienlijk kleiner dan die van natuurlijke diamanten. "Maar inmiddels is het zo'n massaproduct geworden."

Juwelier Den Haag hoopt na enkele moeilijke jaren voor de diamantmarkt op een omslag. Daarvoor kijkt hij naar de diamantprijzen, die vorige maand een lichte stijging lieten zien. "De diamant gaat het echt wel winnen."

Een nachtje Amsterdam kost je over een paar jaar fors meer geld. Want de nieuwe coalitie van Pro en D66 gaat de toeristenbelasting stapsgewijs verhogen van 12,5 procent naar 20 procent in 2031.

De stad wil minder toeristen. Al jaren wordt het door de gemeente gewenste maximum van 20 miljoen overnachtingen overschreden. De gemeente wil ook dat toeristen "een eerlijkere bijdrage leveren aan de kosten die de stad maakt".

De toeristenbelasting komt boven op de btw op hotelovernachtingen, die dit jaar in heel Nederland steeg van 9 naar 21 procent. Daarmee stijgt de totale belasting op hotelovernachtingen in Amsterdam van 21,5 procent vorig jaar naar 41 procent in 2031, bijna een verdubbeling dus.

Hotels willen limiet

Hotels balen hiervan. Brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland (KHN) vroeg onlangs het kabinet al om een landelijk maximum in te stellen voor de toeristenbelasting. Volgens KHN dreigt Nederland door de combinatie van hogere btw en toeristenbelasting internationaal steeds minder concurrerend te worden als reisbestemming.

Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam zegt de zorgen van KHN te kennen. "We zijn hierover in gesprek met hen en andere vertegenwoordigers van de toeristische sector."

Hoogste ter wereld?

Volgens een vergelijking van KHN heeft Amsterdam nu, met 12,5 procent, al de hoogste toeristenbelasting van Europa. En straks met 20 procent is dat een van de hoogste ter wereld. "Amsterdam zit zeker in de hogere tarieven", erkent de gemeentewoordvoerder.

Nu heeft bijvoorbeeld Los Angeles in de VS nog een hogere toeristenbelasting, van 14 procent. Een zoektocht online van de NOS levert op dat alleen het land Bhutan straks nog, in de meeste gevallen, een hogere toeristenbelasting heeft. Daar betalen buitenlandse bezoekers geen procentueel tarief, maar 100 dollar (87 euro) per persoon per nacht aan "duurzaam ontwikkelingstarief".

Klein deel van gemeentelijke belastingen

Gemeenten bepalen de toeristenbelasting nu helemaal zelf. De meeste vragen een vast bedrag per persoon per nacht, vaak een paar euro. Andere vragen een percentage. En zo'n twintig gemeenten hebben geen toeristenbelasting.

Toeristenbelasting is een relatief klein deel van alle belastingen en heffingen van gemeenten: 654 miljoen (4,3 procent) van in totaal 15,3 miljard euro, begrootten gemeenten voor dit jaar.

De onroerendezaakbelasting (6,3 miljard), afvalstoffenheffing (2,8 miljard), rioolheffing (2,2 miljard) en parkeerheffingen (1,6 miljard) leveren veel meer op.

Een groot deel van het totaalbedrag aan toeristenbelasting gaat naar één gemeente: Amsterdam. 275 miljoen, ruim 42 procent van die 654 miljoen. Den Haag volgt met grote afstand met 17,9 miljoen, dan Rotterdam met 17 miljoen.

De verhoging van de toeristenbelasting is extra zuur voor hotels in Weesp, tot 2022 een zelfstandige gemeente zonder toeristenbelasting. Tegenwoordig is Weesp onderdeel van Amsterdam en krijgt het dus zo'n beetje de hoogste toeristenbelasting ter wereld.

"Het hogere tarief voor Amsterdam hangt samen met het grote aantal bezoekers aan de stad. Voor Weesp ligt dat wat ons betreft anders", mailt het management van Hotel Het Hart van Weesp in een reactie. "Wij hadden het passender gevonden als Weesp als buitengebied een eigen tarief had kunnen behouden, zodat toerisme juist verder gestimuleerd wordt."

Een gemeentewoordvoerder bevestigt dat er geen uitzondering wordt gemaakt voor Weesp.

Bezettingsgraad omlaag

Het hotel zegt nu al iets te merken. "Onze bezettingsgraad is nog steeds acceptabel, maar door de combinatie van de verhoogde toeristenbelasting en stijging van de btw zien wij inmiddels een daling van circa 10 procent."

De geplande verdere verhoging maakt het alleen maar moeilijker. "Inclusief commissies van grote boekingsplatforms bestaat bij het merendeel van de boekingen inmiddels bijna de helft van de logiesprijs uit belastingen en commissie. Bij een verdere verhoging van de toeristenbelasting zal dit zelfs ruim boven de helft uitkomen."

Volgens het hotel kan dit ertoe leiden dat bezoekers kiezen voor omliggende gemeenten met lagere toeristenbelasting. Zoals Amstelveen à 4,75 euro per persoon per nacht.

Geen overtoerisme

Daar is van overtoerisme geen sprake, zegt een woordvoerder. De gemeente vindt het prima als toeristen die Amsterdam willen bezoeken naar Amstelveen uitwijken voor hun overnachting. "Ontwikkelingen in Amsterdam kunnen kansen bieden. Amstelveen staat positief tegenover toerisme en nieuwe hotels die een duidelijke meerwaarde hebben voor de stad. Een verhoging van de toeristenbelasting heeft niet de voorkeur."

Ook Zaanstad, ten noorden van Amsterdam, heeft geen plannen om de toeristenbelasting omhoog te gooien. "De lijn die Amsterdam hanteert volgt Zaanstad niet, omdat we ook toegankelijk willen blijven voor een brede doelgroep", zegt een gemeentewoordvoerder.

Midden in New York hangt al jaren een klok waarop live te zien is hoe hoog de Amerikaanse overheidsschuld is. Afgelopen woensdag gaf die voor het eerst 40 biljoen dollar aan.

De Amerikaanse overheidsschuld stijgt al decennia. Op zich hoeft zo'n hoge schuld geen probleem te zijn. "Er is weinig aan de hand zolang de economie blijft groeien en er genoeg vertrouwen is dat een overheid de schuld kan dragen", zegt Philip Marey, Amerika-econoom bij Rabobank.

Toch nemen de zorgen over de hoge schuld toe. Nieuwszender CNN noemde het een "grimmige mijlpaal" en de directeur van een Amerikaanse economische denktank vergeleek het recordbedrag in de Financial Times met het knipperende lampje in je auto dat waarschuwt dat je je motor moet controleren. "Het betekent niet dat je motor er morgen mee ophoudt, maar het is wel een duidelijk teken dat de situatie behoorlijk uit de hand loopt."

Dure leningen

De overheidsschuld is het totale bedrag dat een overheid door de jaren heen heeft geleend en moet terugbetalen. De schuld loopt op als een overheid meer uitgeeft dan er binnenkomt via belastingen.

Om dit begrotingstekort te betalen sluiten overheden leningen af door de uitgifte van obligaties, een soort schuldbewijzen. Kopers van dat schuldbewijs, zoals banken of pensioenfondsen, ontvangen rente in ruil voor het uitgeleende geld.

Als de overheidsfinanciën instabiel zijn, willen die kopers een hogere rente omdat ze meer risico lopen. "Dat is wat er nu in Amerika gebeurt", zegt Steven Brakman, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Daarnaast moet de Amerikaanse overheid volgens Rabobank-econoom Marey steeds meer concurreren met AI-bedrijven, die bij investeerders geld ophalen om datacenters te bouwen. "De rentes stuwen elkaar op en hoe hoger de rente, hoe duurder het voor Amerika wordt om geld te lenen."

Bezorgde beleggers

Marey erkent dat 40 biljoen, oftewel 40.000 miljard dollar, veel geld is. "Maar zolang er voldoende inkomsten tegenover staan maakt de hoogte van de schuld niet zoveel uit."

Maar ook daar wringt het. Vorig jaar verlengde president Trump bijvoorbeeld een tijdelijk belastingvoordeel dat vooral gunstig uitpakt voor de rijkste Amerikanen. Hoe lager de belastingen, hoe minder geld binnenkomt.

Deze week bereikte de rente op leningen met een lange looptijd het hoogste niveau sinds 2007. De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent deed daarop een poging de rente enigszins naar beneden te brengen. Hij wil een deel van deze schulden terugkopen.

"Dat bracht een dag rust, maar inmiddels zijn de rentes gewoon weer doorgestegen", zegt Marey. "Zolang er niets verandert aan de oorzaak van de oplopende schuld blijft de teller oplopen en houden beleggers twijfels."

Hoogleraar Brakman sluit zich daarbij aan. "Als er eenmaal een negatief sentiment is ontstaan, moet je van goeden huize komen om het te keren", zegt hij. "Minder uitgeven en meer belasting heffen is dan het enige dat helpt."

VS-correspondent Rudy Bouma:

"Onder Trump smijt de regering met geld. En fiscaal conservatieve Congresleden van zijn partij durven zich daar niet tegen te verzetten. Sterker nog: zuinige Republikeinen stemden toch voor Trumps grote uitgavenwet, de zogenoemde 'Big Beautiful Bill'.

De president voelt weliswaar geen weerstand in het Congres, maar wel van kiezers. Maar liefst 90 procent van de kiezers maakt zich zorgen dat de torenhoge staatsschuld de inflatie en dus de kosten van levensonderhoud verder opdrijft. En bijna net zo'n grote groep legt een verband tussen de schuld en hoge rentelasten. Dat maakt hun hypotheek, creditcard en autoleningen duurder.

Het gros van de ondervraagden zegt het schuldenbeleid mee te wegen in hun stemgedrag bij de tussentijdse parlementsverkiezingen dit najaar. Uit andere peilingen blijkt dat de kiezer inmiddels meer vertrouwen in de Democraten heeft om de economie op het goede spoor te krijgen dan in de Republikeinen. In een enquête van Fox News is dat zelfs een verschil van 9 procent, een pijnlijk percentage voor de conservatieve tv-zender. En dat terwijl traditioneel gezien juist de Republikeinen sterk scoren op geldbeheer."

Bijkomend probleem is dat het Amerikaanse schuldenplafond van 41,1 biljoen dollar in zicht komt. Als dat is bereikt, moet het Congres eerst toestemming geven voor er meer geld kan worden geleend. Gebeurt dat niet, dan moet de overheid meteen snijden in de uitgaven.

Uiteindelijk bepaalt volgens Brakman en Marey vooral het vertrouwen van beleggers hoe houdbaar de schuld is. "Als de onzekerheid aanhoudt en de rente blijft oplopen wordt het lastig voor het ministerie om het zelf op te lossen", zegt Marey. "In het ergste geval kan dat tot een financiële crisis leiden, zoals in 2008."

Beide experts denken overigens dat het zo'n vaart niet loopt. "Er zijn nog een hoop afslagen voordat we op dat punt zijn", zegt Marey.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft Uber een boete van 825 miljoen euro opgelegd. Dat bevestigt de AP na een bericht van persbureau Reuters. Volgens de AP heeft het taxiplatform Europese dataregels overtreden: de taxidienst zou accounts van chauffeurs hebben gedeactiveerd via automatische systemen en zonder de chauffeurs daarover goed te informeren.

Uber zegt in een reactie in beroep te gaan tegen de boete. "We zijn het fundamenteel oneens met dit besluit en vinden de hoogte van de boete disproportioneel."

Uber zegt verder dat er tegenwoordig mensen betrokken zijn bij dergelijke beslissingen. En chauffeurs kunnen bezwaar maken als ze gedeactiveerd worden.

Menselijke check

EU-regels verbieden dat een algoritme zelf beslissingen kan nemen als die beslissing een grote impact heeft op iemands leven. Zulke beslissingen moeten altijd ook langs mensen gaan. Ook moet degene over wie het gaat bezwaar kunnen maken.

Het gaat om gebeurtenissen tussen 2018 en 2022. Het begon bij klachten vanuit Frankrijk. Uber schorste tijdelijk chauffeurs die verdacht werden van fraude, bijvoorbeeld omdat ze onnodig omreden om zo meer te verdienen. De zaak is in Nederland behandeld omdat het Europese hoofdkantoor van Uber in Amsterdam zit.

Als de boete uiteindelijk standhoudt, dan gaat die 825 miljoen naar de Nederlandse schatkist. Dat zou dan een behoorlijke, eenmalige, meevaller zijn voor de overheid. Het gaat om zo'n 45 euro per inwoner van Nederland.

Het is de op een na grootste boete tot nu toe voor het overtreden van Europese privacy- en dataregels. De grootste was 1,2 miljard euro voor Meta door de Ierse privacy-waakhond. Daar ging het om gegevens van Europese Facebookgebruikers die tegen de regels in naar de VS waren verplaatst.

Alle voetbalfans die gisteren via het streamingkanaal Kijk de wedstrijd van Ajax tegen het Zwitserse FC Sion hadden besteld, krijgen het aankoopbedrag terug. Dat laat eigenaar Talpa weten in reactie op de hapering van de videoverbinding in de eerste twintig minuten van de wedstrijd.

De Europese wedstrijd van Ajax kon gisteravond voor 4,99 euro worden bekeken bij Kijk. Op sociale media regende het klachten van Ajax-fans die door een storing het begin van de wedstrijd niet konden zien.

Talpa laat weten dat iedereen die voor het duel heeft betaald, gecompenseerd wordt voor de hinder. "Alle betalende gebruikers ontvangen daarom het volledige aankoopbedrag van 4,99 euro terug op hun rekening", zegt een woordvoerder. Het aankoopbedrag wordt binnen "enkele werkdagen" teruggeboekt.

Verholpen voor eerste goal

De woordvoerder noemt het "uiteraard erg vervelend" dat een "groep gebruikers niet direct toegang had tot de stream": "Dat staat haaks op de kwaliteit en ervaring die we onze kijkers willen bieden."

De storing bij Kijk was wel op tijd verholpen toen de eerste goal na ruim een half uur viel. Helaas voor de Ajax-fans was het wel FC Sion die de score opende. Ajax won de wedstrijd uiteindelijk met 4-2.

De oprichter van de inmiddels failliete vastgoedgigant Evergrande is in China veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. Ook worden alle persoonlijke bezittingen van Hui Ka Yan in beslag genomen, oordeelde de rechtbank in Shenzhen.

Volgens de rechtbank gebruikte Hui zijn positie om onder meer fraude te plegen. De 67-jarige Hui werd aangeklaagd voor acht feiten, waaronder omkoping, fraude en verduistering. In april bekende hij schuld. De rechter heeft Evergrande en een dochteronderneming ook een miljardenboete opgelegd.

Evergrande was een van de grootste projectontwikkelaars van China. Het bedrijf was actief in veel sectoren. Hui bouwde elektrische auto's, was eigenaar van een voetbalclub en groeide ooit uit tot de rijkste man van China.

Blijven lenen

De vastgoedreus werd groot door te blijven lenen bij onder meer banken en bouwbedrijven, maar kwam in 2021 in de problemen toen het bedrijf zijn schulden niet meer kon terugbetalen. Daarop volgde een vastgoedcrisis in China.

In 2023 werd Hui opgepakt en sindsdien zit hij vast. Ook kreeg hij een miljoenenboete opgelegd en mag Hui van de Chinese autoriteiten de rest van zijn leven niet meer handelen op de beurs. Ook moest het bedrijf twee jaar geleden zichzelf ontbinden.

In de zaak zijn 56 medeverdachten veroordeeld tot celstraffen van tussen de 22 maanden en 18 jaar.

De jacht op het Nederlandse ingenieursbureau Arcadis gaat een nieuwe fase in. Het Canadese WSP Global herhaalt dat het een officieel bod wil uitbrengen op alle aandelen, als Arcadis dat ook wil. Arcadis wil vooralsnog niets weten van een overname, waarover WSP stelt die alleen door te willen zetten als de overnameprooi het zelf wil.

WSP Global meldde zich twee keer eerder bij de top van Arcadis voor een "vriendelijke overname". Arcadis noemt het overnamebod ongewenst en verwacht dat het op eigen benen beter af is. Ook denkt het bedrijf dat aandeelhouders meer winst behalen als Arcadis zelfstandig doorgaat.

Dat weerhoudt WSP er niet van toch door te zetten. De Canadezen zeggen uiterlijk 15 oktober bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een officieel bod te zullen indienen. Of het bod van 51,5 euro per aandeel verder zal worden verhoogd blijft voorlopig ongewis.

Bescherming

Genoeg aandeelhouders overtuigen wordt nog een hele klus. Via de Lovinklaan Stichting bezit het personeel van Arcadis 19 procent van de aandelen. Deze grootaandeelhouder zou achter het bestuur van Arcadis staan, meldde het FD gisteren.

Daarnaast heeft Arcadis, zoals veel Nederlandse beursgenoteerde bedrijven, een beschermingsstichting. Die kan veel nieuwe aandelen uitgeven waardoor een vijandige overname onmogelijk wordt.

WSP hoopt dit gevecht te kunnen vermijden door genoeg aandeelhouders te overtuigen. Ook willen de Canadezen de personeelsstichting verleiden om aandeelhouder van WSP te worden, om zo de belangen van medewerkers te behartigen. Verder belooft WSP het Europese hoofdkantoor van het concern in Nederland te plaatsen.

Heidemaatschappij

De historie van Arcadis gaat terug naar 1888, toen de Nederlandsche Heidemaatschappij werd opgericht om "woeste gronden" geschikt te maken voor de landbouw of aanleg van bos. De Heidemij ging in 1995 naar de beurs en werd in 1997 omgedoopt tot Arcadis. Deze naam is afgeleid van Arcadië, een land uit de Griekse mythologie waar het in de eeuwige zomer heerlijk leven is.

Arcadis levert wereldwijd ontwerp- en adviesdiensten voor bouwprojecten, water en milieu. Het bedrijf is actief in ruim dertig landen en heeft ruim 34.000 mensen in dienst. Het hielp onder meer mee aan de renovatie van Rotterdam Centraal en het Rijksmuseum, plus het versterken van de waterkeringen in New Orleans na de orkaan Katrina.

Op de beurs staat de waarde van het aandeel van Arcadis al enige tijd onder druk. Beleggers vrezen dat kunstmatige intelligentie veel werk bij ingenieursbureaus zal wegnemen en dat de winst van een bedrijf als Arcadis straks zal dalen.

'Vijandige' overname

William Sale Partnership uit Québec groeide als kortweg WSP vanaf de start in 1969 uit tot een mondiaal ingenieursbureau van 83.000 medewerkers, mede door verschillende overnames. De 200.000 lopende projecten voor ruim 9000 klanten over de hele wereld variëren van transport, vastgoed en water tot natuur.

In Nederland is WSP betrokken bij projecten in de energietransitie, dijkversterkingen en projecten rondom stations Amsterdam CS en Sloterdijk.

Begin dit jaar kocht WSP voor 3,3 miljard dollar TRC Companies, een Amerikaans ingenieursbureau dat is gespecialiseerd in de energiesector. Vorige maand meldde Arcadis dat WSP ook zijn oog had laten vallen op de Nederlandse concurrent.

In de eerste helft van dit jaar zijn meer startersleningen afgesloten dan in dezelfde periode vorig jaar. Dat meldt het Kadaster.

Ruim 8 procent van de mensen die hun eerste hypotheek in de eerste helft van 2026 afsloten, financierden hun woning ook deels met een starterslening. In 2025 was dat nog 6,4 procent. Het aandeel groeit gestaag door, want in 2021 was het percentage zelfs nog maar 3,2 procent.

Starters kunnen met een starterslening makkelijker een eerste woning kopen. Het is een lening die door gemeenten beschikbaar wordt gesteld en door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) wordt verstrekt. De lening kan het verschil overbruggen tussen wat starters maximaal kunnen lenen en de prijs van de koopwoning.

Rekenvoorbeeld

Een starter zonderstudieschuld met een modaal inkomen van 48.000 bruto per jaar kan bij de bank een hypotheek van ongeveer 220.000 euro krijgen. Daarbovenop kan die een starterslening afsluiten van ongeveer 50.000 euro. Zo kan de starter een woning van 270.000 euro financieren.

De eerste drie jaar zijn aflossingsvrij en is de rente nul procent. De starterslening is maximaal 20 procent van de koopsom en niet hoger dan Nationale Hypotheek Garantie.

Starters die een beperkter budget hebben, kunnen zo met 'een relatief klein financieringsgat' toch het verschil maken, volgens Arjen Gielen van SVn. Dit helpt hen een woning te kunnen kopen. Het is niet zozeer om te kunnen overbieden maar wel om 'mee te kunnen doen' op de markt, zeggen verschillende makelaars.

Volgens Lianne Hans van het Kadaster zijn er verschillende oorzaken voor de toename in startersleningen aan te wijzen. "Er zijn meer gemeenten die het zijn gaan aanbieden." Maar de belangrijkste verklaring vormen volgens haar de gestegen woningprijzen. "Dan zie je dat ze toch wel vaker aanvullende financieringsmiddelen nodig hebben."

Populair in Lelystad

Op Texel en in Lelystad werden de meeste starterleningen afgesloten. Van alle woningen die daar werden verkocht, had ongeveer de helft een starterslening.

Fatima Joelfan, makelaar in Lelystad, herkent de populariteit van de starterslening. "Het potje van de gemeente is nu zelfs op. De zoekers die een starterslening wilden, worden nu on hold gezet." Zij en andere makelaars verwachten dat het potje later weer wordt aangevuld.

Inmiddels bieden 250 van de 342 gemeenten zo'n lening aan.

Treinreizigers worden toch niet verplicht hun tas op schoot te nemen, ook als de stoel naast hen leeg is. NS ziet af van het plan op een verbod om stoelen met handbagage bezet te houden op te nemen in de algemene voorwaarden van het vervoersbedrijf. In plaats daarvan gaat NS reizigers in de huisregels duidelijker vragen om plaats te maken als anderen niet kunnen zitten in de trein.

NS past de plannen aan na advies van het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (Locov). In deze organisaties overleggen maatschappelijke organisaties met vervoerders over veranderingen in het ov. Voor belangrijke veranderingen moet NS advies vragen aan deze instantie.

Het Locov vond het verbod om handbagage op een zitplaats te zetten iets te ver gaan. Reizigers zouden het namelijk prettig vinden om hun tas naast zich te houden, in plaats van die uit het zicht in een bagagerek te leggen. Of om het uit comfort op de stoel naast of voor zich te leggen.

Huisregels

Volgens NS durven veel reizigers anderen niet meer te vragen de tas weg te halen, waardoor duidelijke regels nodig zouden zijn. Daar zet het Locov tegenover dat een reiziger zich geïntimideerd kan voelen als iemand in een zeer rustige trein precies naast hem of haar gaat zitten.

"In deze situaties gebruiken reizigers hun tas om zich meer af te schermen", aldus het Locov. "In de meeste gevallen halen reizigers hun tas weg als het drukker wordt in de trein."

In een reactie op het Lovoc-besluit zegt NS dat het nooit is gegaan om het verbod zelf. "Maar om duidelijkheid voor de reizigers." Daarom gaat NS de bagageregels duidelijker benoemen in de huisregels in de trein.

Hierin komt te staan dat zitplaatsen voor reizigers zijn, en dat handbagage niet onnodig een zitplaats bezet mag houden. "Daarmee wil NS reizigers helpen elkaar op een prettige manier ruimte te geven in de trein", concludeert NS.

Vervangend vervoer

NS vroeg het Locov ook om advies over een nieuwe regeling voor als treinen niet rijden door een staking. Bij NS konden reizigers bij een staking altijd het geld voor hun misgelopen rit terugkrijgen, samen met de kosten voor vervangend vervoer.

Volgens NS wordt er met name van die laatste regeling veel misbruik gemaakt. Het bedrijf zegt vorig jaar tijdens de stakingen in juni 180.000 aanvragen voor vergoeding voor alternatief vervoer te hebben gekregen, met een totale claimwaarde van ongeveer 4 miljoen euro.

"Daarvan is ongeveer 2,8 miljoen euro goedgekeurd, terwijl moeilijk te achterhalen is of dat terechte claims waren", aldus NS. "Iemand kan eenvoudig 25 euro claimen terwijl hij thuiswerkte en niet van plan was met de trein te reizen."

Omdat de regeling voor vervangend vervoer in andere Europese landen niet zou gelden, schrapt NS deze nu. Vanaf vandaag kan elke reiziger bij een staking alleen nog de volledige rit vanaf een uur vertraging claimen bij NS, of een deel van de abonnementskosten. Vervangend vervoer is nu volledig voor eigen rekening, bijvoorbeeld bij de landelijke ov-staking op 9 september.

Ondanks dat NS een compensatieregeling houdt die "ruimhartiger is dan de Europese wetgeving vereist en andere vervoerders in Europa bij stakingen", adviseerde het Locov negatief over het plan. Omdat het advies niet dwingend is, zet NS de versobering toch door.

De prijs van het keiharde metaal wolfraam gaat door het dak. Wolfraam wordt gebruikt om in andere metalen te boren, machines te bepantseren en het metaal zit in kogels en raketten. In tijden van wereldwijde onrust is er meer vraag naar het metaal, vooral vanuit defensie.

In anderhalf jaar tijd is de prijs in Europa vernegenvoudigd. Omdat China en de Verenigde Staten hun wolfraam in eigen land houden wordt het metaal schaarser. Daarvoor waarschuwt het Centre for Materials & Resilience (CMR), dat de beschikbaarheid van cruciale grondstoffen onderzoekt.

Die schaarste heeft ook gevolgen voor Zwaan Metaal in Dordrecht. "Onze grote zorg is niet de prijs, maar of we kunnen leveren", zegt directeur Wieneke van Hal. "We hebben besloten de voorraad te verdubbelen."

Slijtvast

Het Dordtse bedrijf levert beschermlagen voor schepen, machine of verpakkingsmaterialen. "Alles wat slijtvast moet zijn", zegt Van Hal. "Door middel van vlamspuiten brengen we bijvoorbeeld wolfraam aan op de naden van een schip. Dan hoeft het veel minder vaak het dok in."

Ook Henk van der Stouwe van metaalrecyclingsbedrijf Cirkulaer in Emmen ziet de prijs oplopen. "We zamelen frezen, boren, wisselplaten en messen in", zegt Van der Stouwe, die het wolfraam er weer van afhaalt en doorverkoopt. "We hebben veel afnemers in Duitsland. Dat kan zijn voor de productie van gereedschap, coatings of voor de wapenindustrie."

Eerder kocht hij wolfraam in voor 12 tot 20 euro per kilo. Inmiddels ligt de inkoopprijs op zo'n 100 euro per kilo. Dat leidt ook tot meer interesse in het recyclen van wolfraam. "Gelukszoekers", noemt Van der Stouwe deze nieuwe concurrenten.

China en VS

Dat de prijs van wolfraam zo oploopt, komt vooral door China. Dat land haalde in 2025 naar schatting 67.000 ton wolfraam uit mijnen, bijna 80 procent van de wereldwijde totale productie. Met een paar kleinere wolfraammijnen in Oostenrijk, Spanje en Portugal kan Europa daar niet tegenop.

Daarbij komt dat China de export van wolfraam heeft beperkt. "Nu de vraag naar wolfraam groeit, draait China de kraan dicht", zegt Benjamin Sprecher, directeur van het CMR en industrieel ecoloog bij de TU Delft.

Om niet te afhankelijk van China te worden, hebben de Verenigde Staten deze maand hun eigen uitvoer van het metaal aan banden gelegd. Gerecycled wolfraam moet voortaan binnen de VS blijven.

Europese bedrijven en landen kunnen nog wel aan wolfraam komen, maar betalen er dus de hoofdprijs voor. En dat terwijl ook hier, sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022, herbewapenen en investeren in defensie hoog op de politieke agenda staat.

Europese strategie

Ook als de geopolitieke spanning afneemt, kan China de markt bepalen, waarschuwt Sprecher. "Als Europa besluit om meer wolfraam te mijnen, dan kan China juist de kraan weer openzetten, waardoor de prijs daalt. Dan is het weer niet rendabel voor Europese ondernemers om jarenlang in een mijn te investeren."

Daarom moet Europa een duidelijk strategie aanhouden, staat in het rapport. "We moeten af van die typische Europese neoliberale gedachte dat er altijd een businesscase moet zijn", zegt Sprecher. "Die is er namelijk niet." Europa zou ondernemers die op zoek willen naar wolfraam op het eigen continent jarenlang garanties moeten geven.

Daarnaast wordt er in Europa al wolfraam gerecycled, maar dat zou nog meer kunnen gebeuren. Die voorraad moet dan vervolgens in Europa blijven. En als Europese bedrijven en landen wolfraam nodig hebben, zouden ze het hier moeten kopen. "Buy European", zegt Sprecher.

Nederlandse huishoudens die beleggen hebben flink geprofiteerd van de gestegen beurskoersen. De waarde van hun beleggingen steeg met 12 procent in het tweede kwartaal van dit jaar ten opzichte van de eerste maanden van 2026. Dat is de grootste stijging sinds het begin van de meting in 2018, zegt De Nederlandsche Bank (DNB).

De totale waarde van de beleggingen van huishoudens was daarmee nog nooit zo hoog. Het bedrag kwam halverwege dit jaar uit op zo'n 234,2 miljard euro. Huishoudens hebben meer aandelen gekocht, maar de belangrijkste verklaring is dat veel aandelen meer waard zijn geworden.

SpaceX

Veel Nederlanders zagen ruimte om te investeren in SpaceX. Het bedrijf van Elon Musk, dat onder meer belooft datacentra te bouwen in de ruimte, ging in juni naar de beurs. Nederlanders kochten voor 169 miljoen euro aan aandelen. Dat is het hoogste bedrag ooit in de introductiemaand van een bedrijf, stelt DNB.

Toch deden veel beleggers hun aandelen gauw van de hand, waardoor in dezelfde maand de totale waarde van SpaceX-aandelen in handen van Nederlanders nog maar 100 miljoen euro was. Volgens DNB deden Nederlanders dat waarschijnlijk om de koerswinst te verzilveren. Inmiddels is de koersstijging van SpaceX grotendeels verdampt.

IJsjes en defensie

Veel Nederlanders investeren in bedrijven die in Amsterdam zijn genoteerd, zoals chipmachinebouwer ASML. Er kwamen dit jaar ook nieuwkomers naar de beurs die populair waren onder Nederlandse huishoudens. IJsjesmaker Magnum maakte z'n entree op de Amsterdamse beurs, nadat het was afgesplitst van Unilever. Ook het Tsjechische defensiebedrijf CSG kwam erbij.

Van de 8,4 miljoen huishoudens in Nederland beleggen ongeveer 2,2 miljoen. Dat doen ze meestal via banken of brokers. Toch is sparen nog bijna drie keer populairder dan beleggen. In totaal staat er 666 miljard euro op spaar- en betaalrekeningen.

De omzet van de Nederlandse industrie is in het tweede kwartaal fors gegroeid. De omzet was 8,4 procent hoger dan in dezelfde periode vorig jaar, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ondanks de geopolitieke onrust is het de grootste omzetstijging sinds eind 2022.

In nagenoeg alle bedrijfstakken is een stijgende lijn zichtbaar, maar met 31 procent zijn de chemische industrie en olieraffinaderijen de grote uitschieters. Hier valt de aardolie-industrie onder, waar bijvoorbeeld ruwe olie wordt verwerkt tot brandstoffen.

Een belangrijke rol bij de omzetstijging van de aardolie-industrie speelt de sluiting van de Straat van Hormuz, zegt CBS-econoom Frank Notten. "Daar gaan nog maar weinig schepen doorheen. Dat zorgt ervoor dat de olieprijzen zijn gestegen." Die prijzen zijn 40,5 procent hoger dan vorig jaar.

De omzet steeg ook flink in de machine-industrie. Bedrijven in deze sector maken machines voor fabrieken, zoals ASML. In deze industrie steeg de omzet met 6,8 procent.

Optimisme

De cijfers stemmen ondernemers optimistisch. Zij verwachten in het derde kwartaal ook een hogere omzet. Daarmee zijn ondernemers positiever gestemd dan consumenten.

"Dat heeft misschien te maken met de oorlog in het Midden-Oosten, waardoor mensen toch huiverig zijn met geld uitgeven", zegt Notten. "Op ondernemers maakt dat minder indruk."

Minder omzet bij voedingsmiddelen

In de voedings- en genotsmiddelenbranche daalde de omzet juist. Dat heeft onder meer te maken met dalende afzetprijzen, zegt Notten, maar er is ook minder verkocht.

Nederlanders merken die dalende afzetprijzen nog niet direct bij het boodschappen doen, weet Notten. "Er zitten ook heel veel schakels tussen de fabriek en de supermarkt. Maar wellicht dalen de prijzen daar ook op den duur als deze trend doorzet."

De Amerikaanse president Trump stelt nieuwe importheffingen voor producten uit Canada met drie dagen uit. Op sociale media zegt hij dat de twee landen een handelsakkoord hebben bereikt. De overeenkomst moet binnen drie dagen worden ondertekend.

Een uur na de aankondiging van Trump verklaarde de Canadese premier Carney dat de afgelopen dagen flinke vooruitgang is geboekt in de gesprekken, maar dat er nog belangrijke knopen moeten worden doorgehakt.

Zuivel en auto's

Trump had importheffingen van 50 procent aangekondigd op veel goederen uit Canada, zoals zuivelproducten en auto's. Die heffingen zouden vanochtend vroeg Nederlandse tijd ingaan, maar twee uur voor die deadline drukte Trump op de stopknop.

Hij verwijt Canada al langere tijd niet eerlijk te handelen. Trump beroept zich op artikel 338 van de Tariff Act uit 1930. Hierin staat dat de president de bevoegdheid heeft om invoerrechten van maximaal 50 procent op te leggen aan landen waarvan wordt aangenomen dat zij de Amerikaanse handel discrimineren.

Correspondent Verenigde Staten Rudy Bouma:

"De details van de deal zijn nog niet bekend. Trump geeft het nog drie dagen tot ondertekening. Het ging om importheffingen op 200 producten uit Canada, van zuivel en drank tot meubels en speelgoed, met een totale waarde van zo'n 20 miljard dollar. Dat is ongeveer 5 procent van de Canadese export, dus een aanzienlijk deel.

De heffing is een vergelding voor maatregelen die Canada trof tegen Amerikaanse producten, maar die waren weer een vergelding van Trumps eerdere importheffingen. Dus het gaat heen en weer.

De VS had geëist dat Canada de vergeldingsheffingen op Amerikaanse auto's, zuivel en alcohol zou opheffen. Canada wilde dat de VS importheffingen op staal, aluminium, auto's en hout zou laten vallen, want die zijn zeer schadelijk voor de economie.

Trump heeft gisteren gesproken met Carney en kennelijk is er een compromis bereikt. De strijdvaardigheid van Canada is groot. Het is met China het land dat het echt durft op te nemen tegen de VS."

Trump kondigt vaker importheffingen aan en legde aan tientallen landen heffingen op. Ook de Europese Unie werd daardoor getroffen. In februari van dit jaar zette het Amerikaanse Hooggerechtshof een streep door die heffingen.

Het Hooggerechtshof nam de beslissing met een ruime meerderheid van zes tegen drie rechters. Zij bekrachtigden de beslissing van een lagere rechtbank, die al had bepaald dat Trump zijn bevoegdheid te buiten was gegaan door een noodwet in te zetten als onderbouwing voor de importheffingen.

Er is voor ruim 2 miljoen euro aan cryptomunten verkocht van het failliete cryptoplatform Knaken. Dat hebben het Openbaar Ministerie en de curator gedaan, om te voorkomen dat het geld zou verdwijnen.

Het platform werd in juli failliet verklaard nadat dit door het Openbaar Ministerie was aangevraagd. Al voor het faillissement konden klanten ineens niet meer bij hun digitale munten.

Tot nu toe hebben bijna 700 schuldeisers zich gemeld voor in totaal ruim 8,4 miljoen euro, blijkt uit het eerste faillissementsverslag van Knaken. De verwachting is dat dit bedrag nog oploopt, zegt de curator. "Mensen zijn nog op vakantie en hebben nog de tijd zich als schuldeiser aan te melden." Er is nog geen ultimatum voor wanneer dit gebeurd moet zijn.

Opsporingsdienst

Dan blijft er wel een groot gat tussen de ruim 2 miljoen euro ten opzichte van het tot nu toe verschuldigde bedrag van 8,4 miljoen. De curator kan niets zeggen over waar dat geld is gebleven. Ook loopt er nog een onderzoek vanuit de opsporingsdienst voor fiscale criminaliteit, de FIOD. Daar wacht de curator op.

Bij Knaken konden klanten euro's omzetten in cryptomunten, zoals bitcoin of ethereum. Ook konden klanten op het platform handelen. Het is nog niet duidelijk hoeveel cryptomunten elke belegger had op het moment van het faillissement. "Dat maakt de afhandeling ook meteen zo lastig", zegt de curator.

Omdat de waarde van cryptomunten ook snel kan dalen, verkocht het OM de digitale munten na het faillissement.

Dit is de eerste stap in het faillissement. De curator gaat nog kijken naar hoe het geïnde geld kan worden verdeeld, daarnaast loopt het strafrechtelijk onderzoek door het OM nog.

Een groep bewoners van Amsterdam-Zuidoost keert zich tegen de komst van een datacenter. Het vergunningentraject van het datacenter van het Amerikaanse bedrijf Equinix loopt al jaren. Maar nog niet alle vergunningen zijn vergeven en ze hopen de bouw nog tegen te kunnen houden door bezwaar te maken.

Volgens initiatiefnemer Dylan Bakker van Stop Datacenter Zuidoost is de bouw onnodig en legt die een te groot beslag op voorzieningen. "Het gaat om ons drinkwater, onze elektriciteit, onze nutsvoorzieningen die we nodig hebben en waar we trots op zijn. Die worden nu gebruikt voor enorme techbedrijven en hun winst."

Meer dan 500 mensen hebben zich bij hem aangesloten. "Er is nul-komma-nul toevoeging voor de wijk. Er zijn al genoeg datacenters om alles draaiende te houden, dit is overkill aan het worden."

De komst van datacenters leidt de laatste tijd vaker tot protest. Zo ketenden activisten van Geef Tegengas zich twee maanden geleden vast aan een hek bij de bouwplaats van een datacenter bij Amsterdam-Sloterdijk. Ook Extinction Rebellion voerde actie tegen dit datacenter, dat voor Microsoft wordt gebouwd.

Ook de landelijke politiek, provincies en gemeenten zijn de afgelopen jaren kritischer geworden over datacenters, vooral vanwege de ruimte die ze innemen en de krapte op het stroomnet. In 2024 waren datacenters goed voor 4,6 procent van al het elektriciteitsverbruik in Nederland. Maar veel plannen voor nieuwe centers zijn nog van voordat er landelijke of lokale verboden werden ingevoerd.

"Ik denk dat we allemaal wel weten dat we datacenters nodig hebben", zegt Michiel Eielts, directeur van Equinix Benelux. "Elk huis heeft internet nodig, we hebben datacenters nodig voor de groei van onze bedrijven, onze publieke diensten, onze veiligheid."

Zijn bedrijf bouwt het datacenter niet voor één grote Amerikaanse klant. Allerlei bedrijven en organisaties gaan er volgens hem gebruik van maken.

"Het Nederlandse bedrijfsleven, de Rijksoverheid en dat soort organisaties gaan samen meer dan 50 procent van de capaciteit gebruiken", aldus Eielts.

Ook buitenlandse bedrijven zullen capaciteit huren. "Dat zijn ook bedrijven die hier kantoren hebben, die wat toevoegen aan de Nederlandse economie, waar ook veel Nederlandse mensen werken. En of ze nou Duits of Frans, Amerikaans of Japans zijn, die helpen wij ook hier", zegt Eielts.

Verbod op (grote) datacenters

In 2022 heeft de overheid een verbod ingevoerd op zeer grote datacenters. Het betreft datacenters met een aansluitvermogen van meer dan 70 megawatt en een oppervlakte van meer dan 10 hectare (15 voetbalvelden).

Alleen in twee gebieden mogen die nog wel komen: in een deel van gemeentes Het Hogeland in Groningen en Hollands Kroon in Noord-Holland.

Maar grote datacenters waarvoor eerder al vergunningen waren afgegeven mogen er nog steeds komen. En het Equinix-datacenter gaat dan wel uiteindelijk zo'n 80 megawatt gebruiken, maar wordt kleiner dan 10 hectare. Dus het verbod geldt sowieso niet voor dit datacenter.

Amsterdam heeft in 2023 een verbod ingesteld op alle nieuwe datacenters. Maar de aanvraag voor dit datacenter is van voor dat verbod.

De vergunningverlening voor het datacenter is al vergevorderd. Omwonenden en andere belanghebbenden proberen de bouw nog wel tegen te houden, maar initiatiefnemer Bakker is weinig hoopvol. "Het zal er vast wel komen." Hij hoopt dat Equinix wel in gesprek gaat over wat het datacenter zou kunnen toevoegen aan de buurt.

Maar kwart gebouwd

De gemeente Amsterdam zegt in een reactie goed te begrijpen dat inwoners kritisch kijken naar de komst van een datacenter. De gemeente is zelf ook kritisch en heeft daarom al extra afspraken gemaakt. Bijvoorbeeld over het beschikbaar stellen van restwarmte en voorzieningen voor de buurt.

Voor de eerste toren had Equinix al jaren geleden stroom aangevraagd, voordat de huidige netcongestie speelde. Voor de volgende torens is die capaciteit er nu niet. Het plan is dat pas verder wordt gebouwd als daar plek voor is op het elektriciteitsnet. Volgens de huidige planning is dat pas in 2036.

De tegenstanders stellen dat het datacenter ook de bouw van woningen in de weg zit. Maar volgens netbeheerder Liander zit dat anders: in het gebied worden de komende jaren 2500 woningen gebouwd en daarvoor is al ruimte op het elektriciteitsnet gereserveerd.

Verder in de toekomst, richting 2050, moeten er nog eens 5500 woningen bij komen. En woningen krijgen dan voorrang voor een elektriciteitsaansluiting ten opzichte van datacenters.

Nederlandse kolencentrales wekten dit jaar al meer stroom op dan in heel 2024, dat meldt het FD vandaag op basis van cijfers uit het Nationaal Energiedashboard. Dat komt vooral door de hoge energieprijs en een sterk gestegen vraag naar stroom uit België.

De productie tot en met 14 augustus dit jaar ligt nog wel onder die van heel 2025, maar het ziet ernaar uit dat ook deze productie overtroffen zal worden.

Het is opmerkelijk dat de elektriciteitsproductie door kolen nu al zo hoog ligt. De koudere herfstmaanden moeten namelijk nog beginnen.

Normaal gesproken draaien de kolencentrales dan een stuk vaker. Dat komt omdat de vraag naar stroom in het najaar hoger is en er minder groene stroom wordt opgewekt.

Oorlog Oekraïne

Kolencentrales draaiden voor het laatst zo hard tijdens de gascrisis van 2022. Door de Russische inval in Oekraïne steeg de gasprijs flink. Zo veel zelfs, dat het goedkoper was om met kolen elektriciteit op te wekken.

Door de oorlog in Iran is dat nu ook het geval. Ondanks een hogere CO2-heffing voor het gebruik van kolen.

België

"Kolencentrales springen ook bij omdat de vraag naar stroom vanuit het buitenland is toegenomen", zegt emeritus lector energietransitie aan de Hanzehogeschool in Groningen, Martien Visser. "We exporteren veel stroom naar het buitenland."

In België zijn twee grote kerncentrales in onderhoud waardoor het land de eerste helft van dit jaar veel stroom moest halen uit andere landen.

Kolencentrales

Kolen- en gascentrales zijn belangrijk voor de stabiliteit op het stroomnet. Op momenten dat er geen wind en zon is om elektriciteit te produceren, springen deze centrales bij.

Kolen zijn de meest vervuilende manier om stroom te produceren. Omdat ze zo vervuilend zijn moeten centrales volgens de wet uiterlijk 2030 hun deuren sluiten.

Energietransitie

Het is niet per se slecht nieuws dat de kolencentrales meer uren maken, vindt Visser. Omdat er afspraken zijn over de totale uitstoot in Europa, kan het zijn dat Nederland meer uitstoot, maar dan moeten andere landen minder uitstoten.

"Niet in alle landen gaat de energietransitie even snel", zegt Visser. "Beter dit dan de bruinkoolcentrales in Duitsland die nog vervuilender zijn.

Daarmee is het inzetten van kolencentrales op dit moment niet alleen noodzaak, maar ook een kans, volgens Visser.

"Door het gebruik van kolencentrales besparen we 60 miljoen kuub gas per week. Dat kunnen we gebruiken om onze gasvoorraden aan te vullen."

De elektrische bussenbouwer Ebusco heeft het nog steeds zwaar, blijkt uit de zojuist gepubliceerde halfjaarcijfers. Het Brabantse bedrijf leverde de eerste helft van dit jaar 16 bussen aan klanten. Een stuk minder dan de 47 in het eerste halfjaar van 2025.

Het kreeg afgelopen week ook weer te maken met een flinke tegenvaller. Stadvervoerder ViP uit het Duitse Potsdam annuleerde een bestelling van 23 bussen uit onvrede, omdat ze maar niet geleverd werden. Toen Ebusco in juli van dit jaar nóg niet kon zeggen wanneer ze zouden komen, verscheurde ViP begin vorige week het contract.

Ebusco heeft bezwaar gemaakt tegen de beëindiging en betwist de geldigheid hiervan. Wel paste het bedrijf het orderboek voor dit jaar bij van 103 naar 80 bussen.

Dubbeltjesfonds

Ebusco was lange tijd een groeiparel van de Nederlandse industrie. Toen het in 2012 opgerichte bedrijf in 2021 als "de Tesla van de elektrische bussen" naar de beurs in Amsterdam ging, was het in een keer 1,4 miljard euro waard. Inmiddels is Ebusco met een waarde van zo'n 20 cent per aandeel een "dubbeltjesfonds" op de beurs.

Met hulp van verschillende investeerders uit China hoopte Ebusco het tij te keren. Omdat er toch steeds ergens weer geld werd opgehaald en schulden in aandelen werden omgezet, kon tot twee keer toe een faillissement op het nippertje worden afgewend.

Ebusco ging zich ondertussen ook richten op de productie van batterijen en energieopslag. Een veeg teken was de opmerking van de accountant over de jaarcijfers van 2025. Vanwege alle financiële onduidelijkheid schreef die "geen mening" over de cijfers te kunnen geven.

Strijd tegen ondergang

Het bedrijf uit Deurne voert al bijna twee jaar een strijd tegen de ondergang. Dit begon toen de Nederlandse vervoerder Qbuzz een streep zette door een order van 45 elektrische bussen. Qbuzz zat dringend te wachten op de nieuwe bussen, die door Ebusco maar niet werden geleverd.

Ebusco kampte toen met de gevolgen van de coronacrisis, waardoor spullen uit Azië maar niet werden bezorgd. Het ontbreken van zelfs kleine stekkers of snoeren voorkwam dat een elektrische bus kon worden afgemaakt.