Google heeft vandaag alsnog zijn concurrent voor ChatGPT gelanceerd in Europa, en dus ook in Nederland. Een maand geleden moest de techgigant de introductie van 'Bard' nog uitstellen vanwege kritische vragen van de Ierse privacywaakhond.

Bard is, net als ChatGPT van het bedrijf OpenAI, in feite een geavanceerde tekstgenerator waar een zogeheten taalmodel achter zit. Een gebruiker stelt een vraag en Bard 'voorspelt' wat het meest waarschijnlijke antwoord is.

De technologie is inmiddels zo goed, dat de teksten heel overtuigend overkomen. Tegelijkertijd hebben dit soort chatbots ook last van wat 'hallucineren' wordt genoemd; ze zeggen dingen die niet kloppen.

In gesprek met journalisten noemt Jack Krawczyk, die bij Google verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van Bard, de stap van vandaag de "grootste uitrol tot nu toe". Bard krijgt ondersteuning voor veertig talen en kan antwoorden hardop uitspreken. De NOS heeft Google gevraagd de chatbot voor publicatie te mogen proberen, maar dat was niet mogelijk.

Ook kan de chatbot straks overweg met afbeeldingen. Daar gaf Krawczyk wel een opmerkelijk voorbeeld bij. Hij liet een fiets zien en suggereerde dat je Bard straks kan vragen om de "juiste woorden te vinden om mijn geliefden te danken voor het geven van een fiets". Waarmee hij lijkt te suggereren dat Bard beter is in het bedanken van naasten dan een mens.

Een woordvoerder van Google zegt dat er niet te veel achter deze keuze gezocht moet worden. In een ander voorbeeld ging het over hoe een loodgieter gebruikmaakte van Bard in communicatie naar klanten.

Googles chatbot komt later online in Europa dan het bedrijf had gewild. Vorige maand werd duidelijk dat de techgigant de lancering had uitgesteld na kritische vragen van de Ierse Data Protection Commission. Die houdt namens de hele EU toezicht op Google, omdat het bedrijf in Ierland zijn EU-hoofdkantoor heeft gevestigd.

Google blijft vaag over de gesprekken die sindsdien zijn gevoerd met de Ierse toezichthouder. Op de vraag of de privacywaakhond tevreden is met de antwoorden die de techgigant heeft gegeven, zegt Krawczyk dat er sprake is van een "gedeeld begrip" en dat de gesprekken niet "met de lancering stoppen".

Desgevraagd zegt de Ierse privacywaakhond nu dat Google een aantal veranderingen heeft doorgevoerd gericht op meer transparantie en controle voor gebruikers. Over drie maanden moet de techgigant rapporteren aan de waakhond over hoe het gaat.

Google staat al maanden onder druk vanwege de enorme populariteit van OpenAI's ChatGPT. Die chatbot werd eind vorig jaar gelanceerd en trok direct veel aandacht. Google had echter niet direct een alternatief klaarstaan, terwijl het bedrijf hier wel al jaren mee bezig is.

De zoekgigant is verwikkeld in een strijd met ChatGPT én met Microsoft, dat de technologie erachter heeft geïntegreerd in zoekmachine Bing. Het wordt gezien als de grootste dreiging tot nu toe voor Googles machtige positie op de zoekmarkt. Al zijn er tot nu toe weinig veranderingen te zien in de marktaandelen; Google staat nog altijd stevig bovenaan in cijfers van marktonderzoeker Statcounter.

Als Microsoft echt wil proberen marktaandeel van Google af te snoepen, zal het moeten onderhandelen met Apple en Samsung om als standaard zoekmachine te worden ingesteld op de telefoons van de fabrikanten. Dit soort overeenkomsten zijn vele miljarden dollars waard. Even leek het erop dat Samsung overwoog Google in te ruilen voor Bing, maar dat is uiteindelijk toch niet gebeurd.

Na maanden van stijgingen beginnen in de supermarkt de prijzen van diverse producten langzaam maar zeker te dalen. Komkommers, aardbeien, aubergines en meloenen zijn inmiddels zelfs al goedkoper dan een jaar geleden, blijkt uit een analyse die databureau Hiiper op verzoek van de NOS maakte van de supermarktprijzen en kassabonnen.

De prijsdalingen van dagelijkse boodschappen hebben volgens Joep Smeets van Hiiper niet alleen te maken met het seizoen, bijvoorbeeld door de mooie lente. "Er is echt wel wat aan de hand in de supermarkt. Het is niet zo dat ze allemaal over elkaar heen buitelen. Maar het prijswapen is wel getrokken. Er is nu ook meer ruimte voor, omdat de energieprijzen dalen."

Ook in de zuivel zakken de prijzen steeds meer. Zo was roomboter begin dit jaar nog een kwart duurder dan in maart 2022, maar ligt de prijs momenteel nog maar net iets boven die van juni 2022.

Melk was begin dit jaar 25 procent duurder, nu nog 17 procent. Mede door de dalende melkprijzen daalt ook de prijs van kaas.

Hieronder zie je dat de prijsstijgingen bij verschillende producten de afgelopen maanden afvlakken, of dat producten zelfs goedkoper zijn dan een jaar eerder:

Opmerkelijk is ook de daling van de prijs van eieren. Die ligt nog wel 19 procent boven die van juni vorig jaar, maar in het eerste kwartaal was het prijsverschil met een jaar eerder nog liefst 30 procent.

Verder letten consumenten door de hevige inflatie ook steeds bewuster op de prijs. A-merken leggen het steeds vaker af tegen huismerken. Hiiper kijkt behalve naar de actuele supermarktprijzen ook naar kassabonnetjes die consumenten delen. "We zien ook steeds meer klanten die naar discounters gaan. Mensen kiezen duidelijk voor betaalbaarheid in plaats van luxe en bedieningsafdelingen", stelt Smeets.

Vorige maand kwam de inflatie in Nederland uit op 5,7 procent, berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dinsdag. Vergeleken met een jaar geleden kwamen de prijsstijgingen van voedingsmiddelen bij elkaar volgens het CBS uit op 13 procent.

Alles bij elkaar liggen ook volgens Hiiper de prijzen nog boven die van een jaar geleden. "De piek in prijsverhogingen ligt achter ons. In totaal liggen de prijzen nog wel 16 procent boven die van een jaar terug. En dat doet gewoon pijn in de portemonnee van de consument", zegt Smeets. Hiiper keek voor de NOS alleen naar de prijzen in de supermarkt, waarbij de kosten voor dagelijkse producten het zwaarst meewegen.

369.000 euro. Niet eerder was de gemiddelde WOZ-waarde van een woning zo hoog als dit jaar, 16,4 procent meer dan een jaar geleden. De WOZ-waarde steeg het sterkst in de gemeente Lelystad, en dat gold eigenlijk voor de hele provincie Flevoland. Van de vier grote steden is de WOZ-waarde in Amsterdam het sterkst gestegen, met 19,1 procent. Dat komt naar voren uit de nieuwste cijfers van het CBS.

Voor de bepaling van de WOZ-waarde voor 2023 gebruiken de gemeenten de vastgestelde marktwaarde van alle woningen per 1 januari 2022, aan de hand van onder andere de transactieprijzen van verkochte huizen, dus met een jaar vertraging. De huizenprijzen lagen in 2022 ongeveer 20 procent hoger dan in 2021. De daling van de huizenprijzen in 2022 en 2023 is niet meegenomen in de nieuwe WOZ-cijfers.

De WOZ-waarde wordt elk jaar opnieuw vastgesteld en door de overheid gebruikt om de hoogte van een aantal belastingen en heffingen te bepalen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), inkomstenbelasting en waterschapsbelasting. Hoe hoger de WOZ-waarde, des te meer belasting moet er betaald worden. Over de jaarlijkse WOZ-waarde is er doorlopend discussie, veel mensen maken dan ook bezwaar tegen de hoogte.

De duurste gemeente is het Noord-Hollandse Bloemendaal, de woningen hebben daar met 932.000 euro gemiddeld de hoogste WOZ-waarde van heel Nederland. In het Groningse Pekela is de WOZ-waarde het laagst, gemiddeld 194.000 euro.

De rechtbank Amsterdam heeft elektrischefietsenmaker VanMoof uitstel van betaling verleend. Het bedrijf verkeert in financiële problemen en onderhandelingen over een nieuwe kapitaalinjectie zijn stukgelopen, meldt NRC. Het personeel zou morgenochtend worden ingelicht over de situatie.

Er zijn twee bewindvoerders aangesteld die samen met het management van het e-bikebedrijf gaan zoeken naar een oplossing. Als gevolg van de situatie zijn de winkels van het bedrijf wereldwijd gesloten. De fietsenmaker heeft buiten Nederland vestigingen in Berlijn, Parijs, Tokio, Londen en New York en werkt samen met gecertificeerde fietsenwinkels.

VanMoof zegt "hard te werken" om dienstverlening te continueren en belooft contact op te nemen met klanten over bestellingen of reparaties.

Vanmiddag was er onrust bij het Amsterdamse filiaal van het bedrijf. "Er kwamen steeds meer mensen verhaal halen bij de winkel", vertelt Nieuwsuur-verslaggever Jelmer Jansma die erbij was. "De winkel stond vol. Er waren een paar mensen echt heel boos. Ze wilden hun fiets terugkrijgen." De medewerkers hebben toen de winkel ontruimd en de politie is gekomen om te bemiddelen.

Het FD meldde gisteren dat het VanMoof niet meer lukte om de rente op leningen die zij hebben lopen bij particuliere investeerders te betalen. Een betrokken crowdfundingplatform zou het bedrijf inmiddels in gebreke hebben gesteld. Daarnaast zou het fietsenmerk al twee weken geleden de verkoop hebben stilgelegd, met als gevolg dat er ook geen inkomsten meer binnenkomen.

VanMoof verkeert al langer in problemen. Er zijn veel klachten over defecten aan de prijzige elektrische fietsen. Het bedrijf is in 2009 gestart door de broers Taco en Ties Carlier. Het werd in korte tijd zeer succesvol en populair in met name de Nederlandse grote steden, mede door het strakke ontwerp van de fietsen. Ze begonnen met normale fietsen, maar richten zich inmiddels al een aantal jaar volledig op elektrische fietsen.

De populariteit gaat ook gepaard met hevige groeipijnen. Vorig jaar deden de oprichters een stap opzij, voormalig Booking.com-ceo Gillian Tan kreeg de leiding. In mei meldde vakblad Nieuwsfiets dat zij inmiddels alweer was gestopt. Daar is niet een nieuwe directeur voor in de plaats gekomen, volgens informatie van de KvK is de dagelijkse leiding in handen van de twee oprichters.

Volgens de meest recente jaarrekening die is gedeponeerd, uit 2021, draaide het bedrijf toen 77 miljoen euro verlies bij een omzet van 82 miljoen euro. Volgens het bedrijf kwam dit door "significante investeringen in technologie, wereldwijde groei en aanwezigheid". Het bedrijf had in dat jaar 493 medewerkers waarvan 298 in Nederland, hoeveel dat er nu zijn is onduidelijk.

De Nederlandse overheid steekt samen met chipgrootmachten ASML, NXP en VDL Groep 100 miljoen euro in de Eindhovense chipfabriek Smart Photonics. De chipfabriek op de High Tech Campus maakt fotonische chips. Die dragen informatie over via lichtdeeltjes (fotonen), waardoor ze zuiniger en sneller zijn dan gewone computerchips.

Nederland loopt wetenschappelijk voorop op het gebied van fotonica. Met het geld moet het bedrijf verder groeien en de techsector versterken.

Smart Photonics is een bescheiden chipfabriek, waar 170 mensen werken. Het bedrijf werd in 2012 opgericht en kwam voort uit een samenwerking van de TU Eindhoven en Philips. In de afgelopen tien jaar zijn er verschillende investeringsrondes geweest. De drie bedrijven lenen overigens het geld aan Smart Photonics, het is geen investering in ruil voor een belang. Naast de overheid en de drie chipgiganten doen ook bestaande investeerders en financiers mee aan deze financieringsronde.

In 2020 stak de overheid al 20 miljoen euro in het bedrijf om te voorkomen dat het in Chinese handen terecht zou komen. Volgens demissionair minister Micky Adriaansens van Economische Zaken wil Nederland met deze nieuwe investering van 60 miljoen euro een rol spelen in de ontwikkeling van deze nieuwe sleuteltechnologie.

Dat drie grote spelers in de halfgeleiderindustrie nu ook rechtstreeks geld steken in het chipfabriekje is opmerkelijk. Directeur Johan Feenstra van Smart Photonics is blij met de financiële steun van de drie collega-bedrijven. "Met deze financieringsronde krijgen we sterke support van het Nederlandse ecosysteem, inclusief strategische spelers en financiële instellingen, in onze ambitie om de wereldwijd leidende maker en leverancier van fotonische chips te worden."

De European Chips Act moet de productie van chips voor Europa veilig stellen. Het Europees Parlement stemde deze week over miljardensteun voor chipfabrieken, staatssteun die normaal niet is toegestaan. Economie-verslaggever Nik Wouters legt uit waarom:

Het tekort aan woningen is in een jaar tijd fors gestegen. Er is in 2023 een tekort van 390.000 woningen. Vorig jaar ging het nog om 315.000 huizen. Pas rond 2028 wordt de krapte op de woningmarkt iets minder.

Dat blijkt uit een nieuwe prognose van ABF Research. Dat onderzoeksbureau berekent jaarlijks het woningtekort in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De onderzoekers hebben gekeken naar de groei van de bevolking en de te verwachte huizenbouw. In eerdere prognoses was de verwachting dat het tekort aan woningen al vanaf 2026 zou afnemen.

Het tekort aan woningen is sterk gestegen omdat het aantal huishoudens in Nederland sneller toeneemt dan gedacht. Dat komt volgens ABF grotendeels door de komst van Oekraïense vluchtelingen. Ook zijn er minder plekken in verpleeghuizen, waardoor ouderen langer in hun huis blijven wonen.

Tegelijkertijd worden er de komende tijd minder huizen gebouwd dan eerder verwacht. Onder meer vanwege de gestegen hypotheekrente, waardoor woningen vaker buiten bereik van kopers zijn, is er terughoudendheid bij projectontwikkelaars om te bouwen.

Het onderzoeksbureau gaat ervan uit dat het kabinetsdoel om 900.000 woningen te bouwen tot en met 2030 niet gehaald gaat worden. En om de doelstelling van demissionair minister De Jonge van Volkshuisvesting te halen om het woningtekort te verminderen, zijn er bovendien meer nieuwe huizen nodig dan eerder gepland: 981.000 woningen.

De Jonge zag de tegenvallende cijfers naar eigen zeggen al aankomen. "Dit komt niet onverwacht, maar onderstreept wel de noodzaak om te zorgen dat het aantal woningen dat erbij komt harder stijgt dan het aantal mensen dat erbij komt. We zullen het woningtekort in moeten lopen. En dus moeten we met meer tempo en meer regie, meer betaalbare huizen bouwen."

Na 2030 neemt het woningtekort naar verwachting wel af, tot 205.000 woningen in 2038. Het onderzoeksbureau wijst er echter op dat het lastig is de bevolkingsontwikkeling, en daarmee de vraag naar woningen, goed te voorspellen omdat onzeker is hoeveel migranten naar Nederland komen.

Op veel plekken hoef je nog geen toeslag te betalen voor plastic wegwerpverpakkingen bij het bezorgen en afhalen van eten en drinken. Sinds ruim een week gelden regels die dat verplicht stellen.

"Het wordt nog lang niet overal nageleefd, dat is jammer", zegt inspecteur Gert van Rootselaar van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Zo bleek uit een rondgang van de NOS onder supermarkten dat klanten van supermarkt Plus nog geen plastictoeslag betalen. Ook bij veel lokale horecaondernemers, waaronder ijssalons en snackbars, is dit het geval. Toch kijkt hij niet ontevreden terug op deze eerste week. "Wat we wel zien is dat er ontzettend veel aandacht voor is en dat bedrijven nu eindelijk aan de slag gaan. Ze zijn duidelijk wakker geworden."

Een half miljoen bedrijven hebben te maken met de nieuwe regels. Sinds 1 juli moeten zij een toeslag rekenen aan hun klanten voor plastic wegwerpverpakkingen bij afhalen en bezorgen. Het doel is om zwerfafval tegen te gaan. Elke dag gooien we in Nederland 19 miljoen plastic bekers en voedselverpakkingen weg. Daarom moeten verkopers ook een herbruikbaar alternatief aanbieden of klanten een eigen beker of bakje mee laten nemen.

Volgens Van Rootselaar is de hoeveelheid vragen de laatste tijd "explosief gestegen". "Daarbij wordt natuurlijk ook flink gemopperd, maar we zien vooral heel veel vragen over de invulling: we doen nu dit, we willen dat gaan doen, kan en mag dat?"

Vooral de kleine horecaondernemers hebben moeite hebben met de nieuwe regels. Voor hen is vooral het aanbieden van herbruikbare bakjes een probleem. Op de andere optie, klanten eigen bakjes laten meenemen, is veel kritiek vanwege onder andere de voedselveiligheid. Want mogelijk zijn die bakjes niet schoon genoeg. "Dat zien wij in de praktijk dan ook weinig gebeuren," zegt Van Rootselaar.

Toch ziet hij ook bij lokale horeca creatieve oplossingen voorbij komen. "We zien met name initiatieven waar ondernemers alleen of samen met andere ondernemers toch gaan werken aan een soort herbruikbaar systeem."

Zo heeft de gemeente Leiden een herbruikbare koffiebeker geïntroduceerd die in verschillende cafés kan worden ingeleverd. In eerste instantie doen vijf horecagelegenheden mee.

In Wageningen nam de lokale Rotary Club het initiatief voor een gezamenlijk systeem voor herbruikbare bakjes. Het idee ontstond in coronatijd. "We schrokken allemaal van de hoeveelheid plastic als we bij elkaar kwamen en een afhaalmaaltijd bestelden", zegt Lous van Vloten. "We zijn ons in de materie gaan verdiepen en wilden een systeem opzetten waarbij bakjes opnieuw gebruikt worden."

In eerste instantie doen er drie bedrijven mee. Een vierde sluit in augustus aan. Twintig anderen willen op de hoogte blijven om eventueel later aan te sluiten. Er wordt gewerkt met herbruikbare bakjes die bij alle deelnemers worden gebruikt en ook ingeleverd kunnen worden volgens een 'bibliotheeksysteem'. Klanten hoeven geen statiegeld te betalen. Wel volgt er een boete als ze niet binnen twee weken zijn ingeleverd.

Derk Joosten van cafetaria Het Ambacht is één van de koplopers die vanaf begin vorige week meedoen in de Wageningse pilot. Hij zag het niet zitten als mensen hun eigen bakjes mee zouden nemen voor zijn snacks. "Wij maken verse frieten, die worden heel snel slap; dat moet in een bakje dat ventileert. Ik geef liever een goed bakje mee dat de kwaliteit van de producten garandeert. En het is een voordeel dat meerdere ondernemers meedoen waar mensen hun bakjes kunnen inleveren."

Goedkoop is het niet. Elk bakje dat hij meegeeft kost hem 20 tot 50 cent aan de leverancier. Daarbij komen nog kosten van het afwassen. Joosten gebruikt de toeslag van 5 cent op de wegwerpbakjes van suikerriet waar plastic in zit ter financiering. Hij hoopt dat het op termijn goedkoper wordt. "Hoe meer mensen dit gaan doen, hoe groter de schaalvoordelen en hoe goedkoper het zal worden."

Over de hogere kosten die de nieuwe regels met zich meebrengen wordt veel geklaagd bij de inspectie. "Tot nu toe werden alle kosten van zwerfafval afgewenteld op de maatschappij. Dus dat die kosten nu meer naar de ondernemers gaan: ik begrijp dat ze daarover klagen. Maar ik vind het ook jammer", zegt Van Rootselaar.

De inspectie spreekt in eerste instantie met koepelorganisaties en grote ondernemingen. "Als we zien dat het ergens niet goed gaat, dan gaan we in overleg. Als daar onvoldoende uit komt, dan gaan we over tot een last onder dwangsom."

Het Europees Parlement heeft ingestemd met een nieuwe wet die ervoor moet zorgen dat Europa een stevigere positie krijgt in de wereldwijde chipindustrie. De bedoeling is dat er de komende jaren miljarden euro's geïnvesteerd worden in onderzoek, innovatie en nieuwe fabrieken.

De European Chips Act, zoals de wet officieel heet, is vorig jaar door de Europese Commissie officieel voorgesteld. Het initiatief was mede het gevolg van het wereldwijde chiptekort dat ontstond tijdens de coronapandemie. Autofabrikanten stopten massaal hun bestellingen, onterecht bleek al snel, en moesten vervolgens achterin de rij aansluiten omdat de vraag naar laptops en andere consumentenelektronica enorm was toegenomen.

Het wetsvoorstel heeft twee belangrijke doelen. Het moet zorgen dat er geld vrijkomt voor investeringen in onderzoek, onderwijs en de ontwikkeling van nieuwe chips. Het andere is productielocaties voor chips hierheen halen.

Een belangrijk voorbeeld daarvan zijn de Intel-fabrieken die naar het Duitse Maagdenburg komen, waarmee tientallen miljarden euro's mee zijn gemoeid. Daarnaast moet de wetgeving de Europese Commissie de mogelijkheid geven in te grijpen bij bijvoorbeeld een nieuw chiptekort.

Nederlandse bedrijven in de chipsector zeggen tegen de NOS het initiatief te steunen. Zo spreekt chipmachinemaker ASML van "erkenning", chipfabrikant NXP noemt het een "hele goede ontwikkeling".

De raad van ministers van EU-lidstaten was al eerder akkoord gegaan met het wetsvoorstel. EU-ministers zullen dit later deze maand officieel maken, de stemming is dan een hamerstuk.

Supermarktbezorgers hebben in hun werk te veel te maken met ongezonde en onveilige omstandigheden. Boodschappenkratten zijn vaak zwaar en moeten vaak boven de schouders getild worden. Bij gekoelde producten is er in de bestelwagens risico op contact met het koelmiddel droogijs. En bij de bezorging aan huis ontstaan ook onveilige verkeerssituaties op straat, met name in de avonduren.

Dat constateert de Nederlandse Arbeidsinspectie na controles bij vijf grote supermarktbezorgers. De supermarktbedrijven hebben volgens de Arbeidsinspectie te weinig aandacht voor de onveiligheid en gevaren en hebben een waarschuwing gekregen. De Arbeidsinspectie zegt later dit jaar de bedrijven opnieuw te gaan controleren, en als er dan weer overtredingen vastgesteld worden kunnen de bedrijven een boete krijgen.

Het thuis laten bezorgen van de boodschappen uit de supermarkten is de laatste jaren sterk gegroeid. De meeste grotere supermarktenketens doen het, zoals AH, Jumbo, Plus, Coop, Hoogvliet en Spar, en ook online-supermarkt Picnic is actief. De Arbeidsinspectie zegt niet bij welke vijf supermarktbezorgers de controles zijn gehouden.

De bedrijven hebben te weinig oog voor de fysieke belasting van de bezorgers, luidt de conclusie. Zo zijn de boodschappenkratten vaak zwaar, tussen de 10 en 15 kilo met soms uitschieters boven de 20 kilo. De kratten moeten bovendien getild en gedraaid worden, vaak boven de schouders, wat de belasting verergert. De inrichting en belading van de bestelwagens moet van de Arbeidsinspectie aangepast worden.

Ook de verkeersveiligheid bij de bezorging is een punt van zorg. Smalle straten, het oversteken van de straat met de kratten en drukte op de weg leveren gevaarlijke situaties op, met name als het schemert of donker is.

Picnic laat weten dat het een van de ketens is die door de inspectie zijn bezocht. "De inspectie heeft geconstateerd dat er heel veel veilig en goed is georganiseerd bij Picnic", zegt ondernemer Michiel Muller. Volgens hem kreeg zijn bedrijf enkele aanbevelingen en zijn ze daar meteen mee aan de slag gegaan. Zoals het plaatsen van een reflectiestrip op schorten van bezorgers. "Die zit wel op jassen, maar niet op de schorten." "Er zijn geen bevindingen van de inspectie over problemen met droogijs of tillen. Onze software houdt rekening met maximale gewicht en belading", zegt Muller.

Hoogvliet meldt in een korte reactie dat de bezorgers niet in dienst zijn van de supermarkt en verwijst naar koeriersbedrijven die de bezorging doen.

Noordzee FM, RTL FM, Yorin FM en ID&T. Radionamen die niet alle luisteraars nog iets zullen zeggen. Bij de vorige veiling van FM-frequenties, in 2003, waren het nog de grote en in enkele gevallen ook verrassende winnaars. Nu bestaan de zenders niet meer.

Vrijdag was het feest bij Qmusic-eigenaar DPG en Financial News Radio. Zij mogen vanaf september op de FM uitzenden met twee nog niet bestaande radiostations. Maar doorbreken in radioland met een nieuw station blijkt nogal een opgave, zelfs met een FM-frequentie op zak.

Van de nieuwkomers bij de vorige FM-veiling eindigde het avontuur van bijvoorbeeld de Holland Media Groep (HMG) in een flinke teleurstelling. Het toenmalige moederbedrijf van RTL had indertijd al Yorin FM, een aan de tv-zender Yorin gelieerde popzender. Dat wilde HMG ook voor RTL4. En dus werd bijna 23 miljoen euro neergelegd voor een FM-frequentie voor RTL FM, waarop "klinkende namen van tv" vooral Nederlandstalige muziek gingen draaien.

In de praktijk sloeg nog geen 2 procent van de radioluisteraars aan op de formule. Toen de rechter drie jaar na de start oordeelde dat RTL FM de vergunning onterecht had gekregen, omdat slechts een derde van de tijd werd gevuld met Nederlandstalige muziek, moest de verlieslatende frequentie worden overgedragen aan concurrent 100%NL. En ook op de kabel stierf RTL FM een stille dood.

Zusterzender Yorin FM verging het niet veel beter. Na tevergeefs gesleutel aan de muziekformule, ging de zender in 2006 onder de vleugels van SBS verder als Caz!. Na een jaar werd de FM-frequentie verkocht aan Arrow Classic Rock. De eigenaar van dit station zond ook al in de ether uit met Arrow Jazz FM.

Maar tijdens de kredietcrisis van 2008 gingen deze twee zenders al ten onder. Talpa hengelde de frequentie van Arrow Classic Rock binnen voor Radio 10, dat sinds de veiling in 2003 tot de AM was veroordeeld. De plek van Arrow Jazz ging uiteindelijk naar Sublime FM, een zender die afgelopen vrijdag overigens zijn FM-frequentie weer verloor.

Ook John de Mol ondervond met Talpa dat het niet eenvoudig is om je zomaar in de radiomarkt te vechten. Hij had eerder uit "nostalgie" het zieltogende Radio Noordzee overgenomen. Als Noordzee FM dacht hij met de bij Radio 538 weggeplukte radiodirecteur Erik de Zwart en dj's als Gordon, Albert Verlinde en Robert Jensen de luistercijfers te kunnen opkrikken.

Dat viel tegen. Al na twee jaar besloot De Mol dan maar marktleider Radio 538 te kopen. Om dat mogelijk te maken, verkocht Talpa Noordzee FM voor 1 euro aan DPG. Op de frequentie kopieerde dat Belgische bedrijf de formule van zijn Vlaamse muziekzender Qmusic naar Nederland. Sinds twee jaar is Qmusic marktleider in Nederland.

Uiteindelijk verslikte ook ID&T zich als succesvol organisator van housefeesten in 2003 in de radio. De tot ID&T Radio omgedoopte kabelzender New Dance Radio moest via de FM "het uithangbord voor dance in Nederland worden".

Maar de 2,5 miljoen euro die was betaald voor de frequentie om er "eigentijdse bijzondere muziek" op uit te zenden bleek niet tot nauwelijks terug te verdienen. Al na een paar jaar, en naar verluidt vele miljoenen lichter, deed de eigenaar de tegenwoordig SLAM! geheten zender de deur uit. En ook dit station, in handen van het Belgische Mediahuis, raakte zijn FM-frequentie afgelopen vrijdag kwijt.

De Europese Unie moet zich de komende jaren zien staande te houden in dé geopolitieke machtsstrijd van dit moment: wie heeft de beste computerchips? Wie die heeft, heeft de digitale en militaire macht. Vandaag stemt het Europees Parlement over een wet die Europa's positie moet verstevigen met miljardeninvesteringen.

Want investeren, dat gebeurt wereldwijd. Het gaat om vele tientallen miljarden euro's. Niet alleen in de EU, maar ook in bijvoorbeeld de VS, China en Japan. Het besef van urgentie wordt breed gedeeld.

"Dit is superbelangrijk voor Europa", zegt Luc Van den Hove, ceo van het toonaangevende onderzoeksinstituut Imec in Leuven. "Er moet een sterk plan worden uitgebouwd, naast wat de VS en Azië doen, zodat Europa binnen de hele chipketen zijn positie versterkt."

De nieuwe wet kan rekenen op steun in Nederland, komt naar voren uit een rondgang langs Nederlandse bedrijven in de chipindustrie. "Het feit dat de wet er is, is een hele goede ontwikkeling," zegt Maurice Geraets, uitvoerend directeur bij chipfabrikant NXP. "We hebben een wereldbeeld opgebouwd waarin iedereen aardig voor elkaar is, maar die wereld is een illusie, dus het is verstandig dat Europa meer in deze cruciale industrie wil investeren."

Nog voordat de wet, de Chips Act, helemaal af is, gebeurt er al veel. Het meest in het oog springend is de bouw door chipmaker Intel van nieuwe fabrieken ter waarde van tientallen miljarden euro's in Duitsland, in ruil voor miljardensteun van de regering. In Frankrijk komt er ook een fabriek waar miljarden mee gemoeid zijn. Het is een van de zogeheten 'pijlers' van de wet.

De EU wil minder afhankelijk worden van andere delen van de wereld, waar nu verreweg de meeste chipproductie plaatsvindt. Sterker nog: de EU wil een grotere punt uit de wereldwijde chiptaart, 20 procent van de markt is het doel, meer dan een verdubbeling. Of dat haalbaar is, is maar zeer de vraag. Zeker omdat andere delen van de wereld ook flink investeren.

Verder wil de EU bij een nieuw chiptekort kunnen ingrijpen, door bijvoorbeeld fabrieken te vragen om bepaalde productie voorrang te geven.

Daarnaast focust de wet op innovatie, onderzoek, onderwijs en ruimte creëren om nieuwe types chips te testen. De EU rekent alles bij elkaar op 43 miljard euro aan overheidsinvesteringen, waarvan een derde vanuit de EU zelf komt. De rest moet worden opgebracht door de lidstaten.

In deze video leggen we uit dat Europa ook met de Chips Act afhankelijk blijft van andere delen van de wereld, met name van Taiwan:

NXP is niet van plan om extra fabrieken in Europa te bouwen. Het bedrijf wil inzetten op meer onderzoek. Geraets benadrukt wel dat van tevoren niet zeker is of een bedrijf ook geld krijgt op basis van de Chips Act.

Chipmachinemaker ASML, dat alleen schriftelijk wil reageren op vragen, noemt de nieuwe wet "erkenning" van de noodzaak om meer productiecapaciteit in Europa te bouwen. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld testproductie en chipontwerp.

Ivo Raaijmakers, jarenlang de technische baas bij ASM en sinds vorig jaar adviseur van het bestuur, hoopt dat de wet vooral momentum creëert. "Het is het startpunt om in Europa weer geavanceerde fabrieken te krijgen en sterktes op te bouwen." ASM stond samen met Philips aan de wieg van ASML.

Overigens mag het van Hamed Sadeghian, ceo van Nearfield Instruments, wel wat sneller gaan met de wetgeving. Zijn bedrijf is nog jong: het is in 2016 ontstaan en richt zich op het controleren van het productieproces van geavanceerde chips.

Maakt dit alles Europa echt onafhankelijker? Het kan nog jaren duren voordat dat duidelijk wordt. Wat ASML betreft moet er uiteindelijk sprake zijn van "gezonde wederzijdse afhankelijkheid". En daar is het bedrijf zelf voor Europa het beste voorbeeld van.

Het aantal mensen dat in de eerste helft van dit jaar hun eerste woning heeft gekocht, is toegenomen, zo blijkt uit cijfers van makelaarsvereniging NVM. Ongeveer 28.000 starters hebben in de eerste zes maanden van 2023 een woning gekocht, ruim 1200 meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

Naast de absolute stijging is er ook sprake van een relatieve toename: van de mensen die een woning kochten, ging het in 45 procent van de gevallen om starters, ten opzichte van 40 procent in 2021. Het hogere aantal starters ging ten koste van doorstromers en beleggers.

Lana Gerssen, vakgroepvoorzitter van de NVM, zegt dat de opkomst van de starters het gevolg is van hun betere financiële positie: "De belangrijkste redenen hiervoor zijn de ruimere leennormen, de sterke inkomensstijging en de gedaalde woningprijzen."

Volgens Gerssen betaalde een starter gemiddeld 369.000 euro voor een woning in de piek van de woningmarkt in 2022, terwijl er in het eerste kwartaal van dit jaar 329.000 euro door starters werd betaald. Dit betekent een daling van ruim 10 procent.

Volgens de NVM maakten drie op de vijf mensen die voor het eerst een woning kochten gebruik van de startersvrijstelling. Op basis van deze regeling hoeven mensen jonger dan 35 jaar die voor het eerst een woning kopen, geen overdrachtsbelasting te betalen op woningen onder de 440.000.

Voor alleenstaande starters met een modaal inkomen blijft het volgens de NVM lastig om een woning te bemachtigen. Zij zouden slechts 3 procent van het beschikbare woningaanbod kunnen aanschaffen. Stellen staan er een stuk beter voor. "Een gezamenlijk bruto jaarsalaris van 76.000 leidt tot een leencapaciteit van circa 358.000 euro. Hiermee is 37 procent van het aanbod volledig te financieren", zegt Gerssen.

Ondanks de positieve cijfers voor starters wijst Gerssen op de recente prijsstijgingen en het krappe woningaanbod. Als deze trends aanhouden, zal de situatie voor starters juist weer minder gunstig worden. Ze roept op om aandacht te houden voor het creëren van een ruimer woningaanbod.

Het aantal bedrijven dat op Schiphol verantwoordelijk is voor afhandeling van vluchten moet worden gehalveerd. Op dit moment zijn er zes bedrijven die zich bezighouden met het laden en lossen van bagage en het slepen van vliegtuigen, maar dat moeten er drie gaan worden.

Dit besluit neemt demissionair minister Harbers (infrastructuur) aan de hand van een onderzoek. Een vergelijking met vliegvelden in het buitenland laat zien dat drie afhandelingsbedrijven leidt tot een verbetering van de werkomstandigheden op en de kwaliteit en veiligheid van het vliegveld, schrijft NH Nieuws.

Schiphol stond jarenlang toe dat er nieuwe afhandelaars bijkwamen. Dit relatief grote aantal partijen leidde tot "ongezonde concurrentie", aldus voormalig Schipholtopman Dick Benschop.

De medewerkers van de de bedrijven werden hiervan de dupe, zo bleek uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur. Tegen beter weten in lieten de afhandelingsbedrijven jarenlang hun personeel fysiek zwaar werk uitvoeren. Ook de inspectie greep niet in.

Niet alleen het terugbrengen van het aantal afhandelaars moet zorgen voor betere werkomstandigheden. Ook moeten er bij het selectieproces bindende afspraken gemaakt worden met de bedrijven die werkzaam blijven op Schiphol.

Verwacht wordt dat er geen banen verloren zullen gaan na de vermindering van het aantal afhandelaren, schrijft Harbers. De werkgelegenheid wordt wel anders ingericht.

Welke afhandelingsbedrijven wegvallen en welke mogen blijven, wordt een keuze van Schiphol. De verwachting is dat de nieuwe situatie over twee jaar is doorgevoerd.

De onderzoeksredactie van de NOS en Nieuwsuur maakte eerder deze video over het onderzoek naar de arbeidsomstandigheden op Schiphol:

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft vorig jaar 2,4 miljard euro winst geboekt. Dat is vooral te danken aan de gestegen gasprijs. Onderaan de streep blijft er 2 miljard euro meer over dan in 2021, terwijl de hoeveelheid geproduceerd gas juist afnam, blijkt uit de jaarrekening van de NAM.

Het bedrijf noemt de winst van vorig jaar uitzonderlijk. Verwacht wordt dat de winst dit jaar weer minder zal zijn, aangezien de gasprijs weer lager ligt, schrijft RTV Noord.

De NAM, de grootste gasproducent van Nederland, produceerde in 2022 8,4 miljard kubieke meter gas. Het grootste deel daarvan kwam uit de bodem van Groningen. In 2021 was de totale gasproductie bijna een kwart hoger: 11 miljard kubieke meter.

De gasprijs steeg na het begin van de oorlog in Oekraïne door de onzekere gaslevering van Rusland. De NAM profiteerde dus van die stijging, maar ook door het schrappen van banen nam de winst toe.

Oliebedrijven Shell en ExxonMobil zijn de eigenaren van de NAM. Eerder werd al bekend dat beide bedrijven grote winsten hebben behaald in 2022. Zo bedroeg de winst van Shell 38,5 miljard euro. Voor het Amerikaanse ExxonMobil was dit 51,5 miljard euro.

Kritiek volgde al snel, onder meer vanuit het Witte Huis. De bedrijven wijzen er op hun beurt op dat een deel van de winst ten goede komt aan pensioenfondsen.

Moederbedrijf Meta had zich geen betere start van zijn Twitter-concurrent Threads kunnen wensen: in de vier dagen na de lancering hebben zich al 100 miljoen gebruikers geregistreerd, wat deels verklaarbaar is door het feit dat je je netwerk op Instagram kunt meenemen naar dit nieuwe platform.

Opeens zijn de kaarten anders geschud en lijken Meta en oprichter Mark Zuckerberg nu even niet meer de kop van jut, na alle privacyschandalen en discussies over de verspreiding van nepnieuws van de afgelopen jaren. Het maakt het gevaar voor Twitter, dat donderdag al dreigde met een rechtszaak, alleen maar groter.

Uit data van Cloudflare, een bedrijf dat zich bezighoudt met internetinfrastructuur, blijkt dat het verkeer naar Twitter terugloopt. Toch zal het niet lang duren voordat Threads te maken krijgt met een paar belangrijke uitdagingen.

Threads is nu nog het nieuwe, hippe ding. De snelle groei, de media-aandacht en sterren die erop te vinden zijn kunnen ervoor zorgen dat die hype nog even aanhoudt. De kunst is om ervoor te zorgen dat het platform over een half jaar, een jaar en ook daarna nog interessant is. Meta is weliswaar groot geworden met de succesverhalen Facebook, Instagram en WhatsApp, maar dat biedt geen garantie.

Adam Mosseri, die als baas van Instagram de leiding had over de ontwikkeling van de app, zei al dat hij zich hiervan bewust is. "De echte test is niet of we veel hype kunnen creëren, maar of jullie de app waardevol genoeg vinden om deze te blijven gebruiken". Hij erkende ook dat er nog veel functies missen, al wordt daar aan gewerkt. Zo bestaat de tijdlijn uit een combinatie van mensen die je volgt en accounts die door het algoritme worden gesuggereerd en zijn er nog geen hashtags.

Threads lijkt in veel opzichten op Twitter. Maar nieuws en politiek, daar wil Meta geen werk van maken. Mosseri zei, in reactie op vragen van The Verge, dat "politiek en hard nieuws onvermijdelijk op Threads verschijnen", maar het bedrijf wil dit niet gaan aanmoedigen.

Wat dat betekent, is onduidelijk. Een woordvoerder van Meta in Nederland zei hierover, ook op het platform, dat nieuws en politiek niet onderdrukt zullen worden, maar ook geen "speciale behandeling" gaan krijgen. Op een aanvullende vraag kwam geen reactie.

Het laat zien dat Meta de afgelopen jaren een moeizamere relatie heeft gekregen met de journalistiek en de politiek. Toch is de vraag of de techreus echt om nieuws en politiek heen kan. Het is dubbel: aan de ene kant zijn het juist de ingrediënten die Twitter tot een succes hebben gemaakt, bijvoorbeeld als onmisbare bron bij groot nieuws, maar ze kunnen ook leiden tot haat en polarisatie.

Als er iets is waar Meta door schade en schande de afgelopen jaren veel over heeft geleerd is het het aanpakken van ongewenste content, zoals desinformatie, bedreigingen en beledigingen en de reacties daarop. Het is een van de meest slepende discussies: de aanpak of juist het gebrek eraan leidde tot veel kritiek.

Het bedrijf krijgt er nu dus nog platform bij dat het moet modereren. De vraag is natuurlijk juist hoe het zal omgaan met nieuws en politiek, waar het geen prioriteit aan wil geven. Meta heeft al aangekondigd dat op Threads dezelfde regels zullen gelden als op Instagram.

Vooralsnog is Threads, zeker naar Meta's maatstaven, een klein platform. Maar de snelheid waarmee het groeit, zal toezichthouders en overheden direct op scherp zetten. Het kan betekenen dat het bedrijf van Zuckerberg straks maar liefst drie grote sociale platforms heeft en twee chat-apps, wat Meta nóg machtiger maakt. Dat is juist iets wat bestuurders in de VS en de Europese Unie proberen te voorkomen; er loopt nog altijd een zaak in de VS om Meta op te knippen.

Juist vanwege de macht van big tech, waar Meta bij hoort, werkte de EU de afgelopen jaren aan nieuwe strenge regels. Met het oog daarop is Threads niet meteen in de EU beschikbaar. Die regels hebben dus impact, maar het uitblijven raakt ook consumenten die een alternatief voor Twitter missen. De Europese Commissie kon niet meteen reageren op vragen van de NOS hierover.

Demissionair minister-president Mark Rutte en zijn opvolgers mogen niet met anderen delen waar koning Willem-Alexander zijn jaarlijkse onkostenvergoeding aan uitgeeft. Wat het staatshoofd doet met dat geld is wettelijk gezien een privézaak.

Dat schrijft de Raad van State in een advies waar demissionair premier Rutte afgelopen najaar om had gevraagd. De Tweede Kamer wil meer openheid over de bestemming van de jaarlijkse onkostenvergoeding, vorig jaar nog 5,1 miljoen euro.

Over de besteding van dit zogenoemde B-component in zijn salaris moet de koning de premier inzage geven. Dit is een vergoeding om bijvoorbeeld het personeel van het koninklijk huis te betalen. Het is uiteindelijk aan de premier om te bepalen of al die uitgaven binnen de perken zijn, of niet. Tot nu toe is dit altijd akkoord bevonden.

De Kamer eist echter al langere tijd om deze informatie ook te kunnen inzien, bijvoorbeeld met een toets die om de vijf jaar wordt uitgevoerd om te controleren of het geld wel goed besteed wordt. Premier Rutte stuurde het advies van de Raad van State hierover vanmorgen voor akkoord naar de Tweede Kamer, kort voor hij daar zijn vertrek uit de politiek bekendmaakte.

Het advies stelt dat met het delen van de uitgaves de koning een belangrijk deel van zijn privacy kwijtraakt. "De voorgestelde evaluatie tast de vrijheid van de koning aan om zijn huis in te richten", concludeert de Raad van State. Dat is volgens het adviesorgaan in strijd met de grondwet.

Vorig jaar ontving koning Willem-Alexander ruim 6 miljoen euro aan inkomen. Hiervan was iets meer dan 5 miljoen het 'B-component', bedoeld voor 'personele en materiële uitgaven', zo meldt de website van het Koninklijk Huis.

Veel fiscale regelingen zijn niet effectief en inefficiënt. Dat concludeert het ministerie van Financiën op basis van eigen onderzoek.

Het ministerie onderzocht 73 regelingen. Daarvan bleken er 11 naar behoren te functioneren. In 41 gevallen was het onzeker of de fiscale regelingen goed werkten en in 21 gevallen waren ze niet effectief, schrijft demissionair staatssecretaris Van Rij (Fiscaliteit en Belastingdienst) in een brief aan de Tweede Kamer.

De hypotheekrenteaftrek is een van de regelingen die slecht uit het onderzoek komt. Hetzelfde geldt voor de schenkbelasting, erfbelasting en bedrijfsopvolgingsfaciliteit.

Naast het feit dat veel van de onderzochte regelingen volgens het ministerie niet goed blijken te werken, ontbreekt in ongeveer de helft van de gevallen een goede onderbouwing of is er sprake van een achterhaald doel.

Een fiscale regeling is een veelgebruikt instrument om op een gerichte manier bepaald gedrag te stimuleren of een bepaalde groep mensen financieel tegemoet te komen.

Op dit moment telt Nederland 116 fiscale regelingen. De regelingen kosten de Nederlandse schatkist dit jaar naar schatting zo'n 150 miljard euro, schrijft de demissionair staatssecretaris in zijn Kamerbrief, "ofwel 40 procent van de totale belasting- en premieopbrengsten".

Het is al langer de wens van de overheid om het aantal fiscale regelingen terug te dringen en het belastingstelsel te vereenvoudigen.

Van Rij wijst erop dat fiscale regelingen leiden tot hogere belastingtarieven, een ingewikkelder systeem en hogere kosten voor uitvoering en handhaving. Ook maken ze het belastingstelsel kwetsbaar voor fraude.

Een fiscale regeling zou enkel gerechtvaardigd zijn als deze effectief en efficiënt is, zo staat in het onderzoek van het ministerie, en er tegelijk een maatschappelijk belang mee wordt gediend.

Het ministerie roept de Kamer daarom op voorzichtig te zijn met nieuwe fiscale regelingen en kritisch te kijken naar regelingen die niet goed presteren. Verder wordt er geadviseerd om kritisch te kijken naar de regelingen die slecht uit het onderzoek komen, om deze zo te verbeteren, verminderen of eventueel af te schaffen.

Tegen de heuvels rond Maastricht werden vijftig jaar geleden de eerste wijnranken aangelegd. Toen werd er nog met scepsis tegen wijnbouw in Nederland aangekeken. Inmiddels is het zelfs voor de Moezel- en Elzasdruiven, zoals Müller-Thurgau, Riesling en Pinot Gris, te warm geworden op het zuidelijk deel van wijngaard.

Sinds dit jaar worden er daarom in Maastricht ook op grote schaal Viognier-druiven geteeld, afkomstig uit het Rhônedal in Zuid-Frankrijk:

"We moeten echt druivensoorten gaan zoeken die normaal veel zuidelijker aangeplant worden, omdat de klassieke soorten die we hier in het verleden hadden bijna overrijp gaan worden", zegt Mathieu Hulst, eigenaar van de Apostelhoeve in Maastricht. Samen met zijn zonen Gilbert en Robin en een beetje hulp van vader en oprichter Hugo runt Mathieu één van de oudste wijngaarden in Nederland.

Mathieu ziet met eigen ogen de snelheid van de klimaatverandering en het effect hiervan op de wijngaard. "Het gaat veel harder dan de meeste mensen denken." Hij ziet het ook aan het tijdstip waarop de druiven geoogst worden. "Geen haar op ons hoofd die er vroeger aan dacht om voor 10 oktober met de oogst te beginnen. Tegenwoordig is dat al de eerste week van september of eind augustus. Een vervroeging van zes weken in een hele korte periode. Dat is gigantisch."

Ook een lange periode van droogte, zoals in de afgelopen weken, schept uitdagingen. Waar vader Hugo vijftig jaar geleden blij was met elk zonnestraaltje, kijken Mathieu en zonen steeds vaker uit naar regen. Een heel irrigatiesysteem moet sinds een aantal jaren zorgen voor voldoende water voor de druiven.

De effecten van klimaatverandering beperken zich niet tot de wijnbouw, zegt Gerard van der Linden van de Wageningen Universiteit. Hij is gespecialiseerd in hittestress in de landbouw. "We zien dat de zomers warmer worden en we hebben langere droge periodes. De bermen zijn hartstikke geel. Dat hadden we in Nederland in deze periode zelden of nooit. Het weer dat zuidelijk van ons lag, komt onze kant op."

De veranderingen leiden tot grote veranderingen in de landbouw. Droogte en verzilting dreigen een einde te maken aan de uienteelt in Zeeland. Naast mais voor veevoer kan er nu ook zoete mais voor menselijke consumptie geteeld gaan worden. Voor de aardappelteelt zijn op termijn waarschijnlijk andere rassen nodig. Van der Linden ziet ook ruimte voor zonnebloemvelden in Zuid-Nederland.

Niet alleen het weer, maar ook het landschap in Nederland gaat dan steeds meer op Frankrijk lijken. "Een uitdaging", zo omschrijft Mathieu Hulst de klimaatverandering voor zijn bedrijf.

Een van de grootste ammoniakuitstoters van Nederland, Olam Food Ingredients (ofi) in Koog aan de Zaan, belooft zijn uitstoot drastisch in te perken. In 2020 bedroeg de jaarlijkse uitstoot van deze cacaofabriek nog 260 ton ammoniak, op 1 oktober 2024 mag dat nog 12 ton zijn en in 2028 nog 4 ton.

Dat is de uitkomst van onderhandelingen tussen het bedrijf, de Omgevingsdienst Noordzeekanaal en de actiegroep Mobilisation for the environment (MOB). Het bedrijf voldoet versneld aan de vanaf 2028 geldende emissienorm. Daarmee is maximale milieuwinst bereikt, aldus de Omgevingsdienst. "Als we langslepende juridische procedures kunnen voorkomen, heeft dit altijd onze voorkeur."

MOB procedeert al sinds 2020 tegen het bedrijf. "Dit is een heel grote stap in het belang van drie naburige natuurgebieden en heel veel mensen die in de buurt wonen", zegt Johan Vollenbroek van MOB. "Daarvoor moeten ze wel een joekel van een ammoniakwasser bouwen."

Olam Food Ingredients is een multinational die onder meer een halffabrikaat maakt voor de bekende Oreo-koekjes. Het bedrijf stond vorig jaar op de zesde plaats in de lijst van de grootste ammoniakuitstoters van Nederland. Ammoniak is een chemische verbinding tussen stikstof en waterstof en slaat neer op de grond waar het schade aanricht in beschermde natuurgebieden. Als het bedrijf de afspraken nakomt, verdwijnt het uit de top-100 van ammoniakuitstoters en is het ook wat stikstofuitstoot betreft geen piekbelaster meer.

Supermarktketen Albert Heijn stopt met de verkoop van messen in alle filialen. Eind volgende week moeten alle messen uit de schappen verdwenen zijn, bevestigt het bedrijf.

"Er is helaas sprake van toenemende agressie in de maatschappij. Om op geen enkele wijze bij te dragen aan deze ontwikkeling, nemen we maatregelen", zegt een woordvoerder.

Winkelketens Hema, Ikea en Xenos verkopen sinds 2020 geen messen meer aan jongeren onder 16 jaar. Ook Albert Heijn stelde eerder al een leeftijdscontrole in voor de verkoop van messen. Nu gaat de keten dus een stap verder, door volledig te stoppen met het assortiment messen in de winkels.

Ruim twee weken geleden werd in een filiaal van Albert Heijn in Den Haag een 36-jarige medewerkster doodgestoken. De AH-woordvoerder gaat niet in op vragen over het verband tussen de verkoopstop en de steekpartij.