Transavia zet voor volgende maand een streep door nog eens 331 vluchten. De luchtvaartmaatschappij moet al langer vliegtuigen aan de grond houden vanwege problemen met onderhoud, reparaties en vertraagde leveringen van vervangende toestellen.

Volgens Transavia vertrekt in juni door het besluit 5 procent van de geplande retourvluchten niet. Hier blijft het niet bij: ook in juli en augustus moet waarschijnlijk nog eens 2 procent van de vluchten worden geannuleerd. Passagiers die hiervan de dupe zijn, worden binnenkort ingelicht, zegt Transavia.

De maatschappij zegt voor de vluchten die nu zijn geschrapt inmiddels voor bijna 80 procent van de gedupeerde passagiers "een redelijk alternatief" te hebben gevonden. "Voor een beperkte groep passagiers is dit helaas niet gelukt", laat het bedrijf weten.

Het schrappen van vluchten is volgens Transavia-directeur Marcel de Nooijer nodig om ervoor te zorgen dat de vliegtuigen die gepland staan straks ook daadwerkelijk vertrekken. "Passagiers en partners die bij ons boeken, moeten er vooral zeker van kunnen zijn dat ze de reis krijgen die ze met onze vliegmaatschappij willen maken", benadrukt hij in een persverklaring.

In april en mei schrapte Transavia door de logistieke problemen ook al vluchten. Hoeveel reizen er in deze maanden precies niet doorgingen, kan een woordvoerder niet zeggen. In mei ging ook een streep door 5 procent van de vluchten. "Dat is in dezelfde omvang van grootte zoals juni."

Vergeleken met eind vorig jaar is de economie in de eerste drie maanden van dit jaar toch weer gekrompen, met 0,7 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In het laatste kwartaal van vorig jaar werd met een groei van 0,4 procent een recessie nog verrassend voorkomen. De krimp in het afgelopen kwartaal komt vooral doordat de import en met name de export afnamen.

CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen spreekt van een "behoorlijk grote krimp". Hij constateert dat de economie eigenlijk al sinds afgelopen zomer is gestagneerd. "De export deed het dit kwartaal slechter en er is heel veel gas aan de voorraden onttrokken. Dat telt ook als krimp", zegt hij.

Aan de onstuimige manier waarop consumenten na het einde van de corona-lockdowns aan het consumeren sloegen, is volgens Van Mulligen een einde gekomen. Waar huishoudens in het slotkwartaal van 2022 nog veel geld uitgaven, bleef de consumptie begin dit jaar op nul steken: "Her en der krimp en groei, maar per saldo geven we niet meer uit. Misschien merken consumenten de hoge prijzen ook wel."

Of er sprake is van een trend durft de CBS-econoom niet te voorspellen: "Het kan zijn dat de consumptie straks weer aantrekt. De inflatie daalt weer en voor het eerst stijgen de lonen harder dan de prijzen, maar het blijven economisch onzekere tijden."

De krimp van de Nederlandse economie valt Europees uit de toon. In België en Frankrijk groeide de economie in de eerste drie maanden met respectievelijk 0,4 en 0,2 procent. De Duitse economie stagneerde opnieuw met 0 procent.

Echt somberen wil Van Mulligen nog niet. "Het is een kwartaalcijfer. Als er volgend kwartaal weer een krimp uitkomt, dan lijkt het erop dat er toch echt iets aan de hand is.

Tegelijk meldde het CBS dat de werkloosheid in het eerste kwartaal van dit jaar licht is afgenomen. Er waren in deze periode 2000 werklozen minder dan een kwartaal eerder. Daarnaast groeide opnieuw het aantal banen, met 63.000 banen.

Het aantal openstaande vacatures bleef uiteindelijk gelijk. Tegenover elke honderd werklozen stonden in het eerste kwartaal 122 vacatures open. In de optiek van Van Mulligen is de kans op een baan voor de consumptie belangrijker dan hogere lonen. "Als je geen baan had en nu wel, dan gaat je koopkracht echt vooruit. Dat zien we in de cijfers."

Door de enorme krapte op de arbeidsmarkt en de hoge inflatie zijn de lonen in het hele bedrijfsleven flink gestegen. Ondernemers zagen hun loonkosten in 2023 daardoor stijgen met zo'n 17 miljard euro, becijferden economen van ABN Amro.

Door de enorme krapte op de arbeidsmarkt en de hoge inflatie zijn de lonen in het hele bedrijfsleven flink gestegen. Vorig jaar stegen de cao-lonen met gemiddeld 3,2 procent en naar verwachting dit jaar met 6,1 procent. Ook het minimumloon stijgt met ruim 13 procent, wat de totale loonkosten nog sterker doet toenemen.

Ondernemers zien daardoor de loonkosten in 2023 stijgen met zo'n 17 miljard euro, zo hebben economen van ABN Amro becijferd in het rapport Sectorprognoses 2023-2024 voor het Nederlands bedrijfsleven.

De lagere koopkracht van consumenten en de snel stijgende rente leiden ertoe dat de economie afkoelt. De vraag loopt terug. Hoewel de gevolgen van de energiecrisis meevallen en bedrijven er doorgaans redelijk in geslaagd zijn de hogere kosten voor personeel, energie en grondstoffen door te berekenen aan klanten, neemt de bedrijvigheid af. ABN Amro verwacht daling van de bedrijvigheid in de maakindustrie, de voedingsindustrie, de bouw, de land- en tuinbouw en de detailhandel.

Personeelskosten verschillen per sector en van bedrijf tot bedrijf. In 2019 bedroegen de kosten voor lonen, salarissen en sociale premies 15 procent van de omzet voor alle sectoren gemiddeld. Vuistregel is dat hoe meer handjes nodig zijn en hoe arbeidsintensiever het werk, des te groter het beslag van de loonkosten op de omzet.

Zo zijn in de zorg de loonkosten goed voor ruim de helft van de omzet, in de transportsector bedragen de loonkosten gemiddeld 22 procent van de omzet en in de horeca is dat ruim een derde van de horecaomzet. In de industrie en de detailhandel vormen loonkosten een veel kleiner deel, minder dan 15 procent van de omzet.

Ondertussen koelt de economie af. Onder druk van de stijgende rente en de hoge inflatie daalt de productie in veel bedrijven en nemen investeringen af. Hoewel er nog overal een tekort aan personeel is, daalt het aantal openstaande vacatures. "Ondernemers kunnen proberen kostenstijgingen door te berekenen aan afnemers, maar in een krimpende markt is het risico dat zij zich dan uit de markt prijzen duidelijk aanwezig", zegt sector-econoom Albert Jan Swart van ABN Amro.

De druk van de gestegen kosten op de winstmarges verschilt per sector en ook per branche. Zo zijn in de retail de marges in kleding- en schoenenwinkels en supermarkten relatief klein, maar bij juweliers en voedingsspeciaalzaken juist hoog. Bedrijven met relatief veel marktmacht en veel vraag kunnen de kosten goed doorberekenen, terwijl bedrijven met een zwakkere markt- en onderhandelingspositie moeten inboeten op hun winstmarges.

Volgens Swart is de noodzaak van efficiënter werken en het verhogen van de arbeidsproductiviteit het grootst in de meest arbeidsintensieve sectoren. Daarbij moeten technologische innovaties en inzet van robots soelaas bieden. Te denken valt aan prefab-bouwen en bouwrobots, QR-codes voor bestellen en betalen, bestelzuilen in fastfoodketens, zelfscankassa's en zorgrobots.

Maaltijd- en flitsbezorgers zijn geregeld te jong, krijgen onvoldoende betaald of werken onder slechte arbeidsomstandigheden. Dat blijkt uit een grote steekproef van de Arbeidsinspectie in 13 steden onder ruim 350 maaltijd- en flitsbezorgers.

In zeker 20 gevallen was de bezorger jonger dan 16 jaar, wat sinds 2020 verboden is vanwege de grote hoeveelheid verkeersongelukken. De jongste bezorger was 13 jaar.

In drie gevallen werkten bezorgers te vaak en te lang naast hun schooltijd. Ook werden tijdens de inspectie 21 bezorgers gevonden die geen vergunning hadden om in Nederland te werken en zijn er medewerkers die contant of te weinig betaald kregen.

Naast de bezorging was ook de veiligheid in de panden van de bezorgdiensten niet altijd op orde. Zo stonden soms te zware spullen hoog opgestapeld, die makkelijk op de medewerker kunnen vallen. Ook was de nooduitgang niet bereikbaar.

De Inspectie voerde het grootschalige onderzoek samen met de politie en gemeente uit. De te jonge bezorgers moesten van de Arbeidsinspectie direct stoppen met hun werk. Ook deelde de politie boetes uit voor het rijden door rood licht, het niet dragen van een (juiste) helm en rijden over de stoep.

Microsoft heeft in zijn pogingen om game-uitgever Activision Blizzard over te nemen een meevaller gekregen. De Europese Commissie heeft besloten dat de deal mag doorgaan. Een opvallende stap, eind april zette de Britse toezichthouder nog een streep door de overname. Ook de Amerikaanse toezichthouder is tegen.

In een vooronderzoek had de commissie nog geconcludeerd dat de overname zou kunnen leiden tot oneerlijke concurrentie, onder meer op het vlak van game-distributie. Daarop werd er een uitgebreider onderzoek opgestart, waaruit naar voren kwam dat de deal nadelige gevolgen kon hebben voor onder meer cloud gaming. Daarbij kunnen spellen worden gestreamd naar een apparaat, net als muziek of films. Je hoeft dus niet zelf een zware spelcomputer in huis te hebben.

Microsoft, de eigenaar van gameconsole Xbox, heeft daarop toezeggingen gedaan. Consumenten in de EU krijgen het recht om huidige en toekomstige spellen van Activision Blizzard op elk denkbaar platform van hun keuze te streamen als ze hiervoor een licentie hebben. Het betekent ook dat de platforms een gratis licentie krijgen om spellen aan consumenten binnen de EU aan te bieden. De afspraken gelden voor tien jaar.

De commissie zegt dat de concessies van Microsoft de zorgen van de toezichthouder "volledig adresseren" en een "significante verbetering" zijn.

De Britse waakhond zei vorige maand juist bezorgd te zijn over de toekomst van cloud gaming. "Microsoft heeft al een machtige positie en een voorsprong op de concurrentie op het gebied van cloud gaming", zei Martin Coleman toen, die het onderzoek van de Britten leidde. De overname zal die voorsprong versterken, aldus Coleman.

Brad Smith, president bij Microsoft, reageerde toen bij de BBC woedend op het Britse besluit. Hij noemde het Microsofts "donkerste dag" in de vier decennia dat het bedrijf actief is in het Verenigd Koninkrijk. "Er is hier een duidelijk boodschap: de EU is een aantrekkelijker plek om een bedrijf te beginnen dan het Verenigd Koninkrijk."

Een woordvoerder van premier Sunak zei tegen de Britse omroep dat Smith het bij het verkeerde eind had. "Dit soort claims zijn niet gebaseerd op de feiten."

Hoewel het besluit van de Europese Commissie voor Microsoft en Activision Blizzard goed nieuws is, betekent het niet dat hiermee de overname afgerond kan worden. De twee bedrijven staat een flinke juridische strijd te wachten in de VS en in het VK.

De Nederlandsche Bank heeft de afgelopen vier weken in het diepste geheim 200.000 kilo aan goudstaven en gouden munten verhuisd van de DNB-kluis in Haarlem naar het nieuwe DNB Cashcentrum in Zeist.

Vandaag was het laatste transport van de 10,4 miljard aan goudreserves. Ook de strategische voorraad bankbiljetten, ter waarde van 4,5 miljard, is van Haarlem naar Zeist gebracht. De Koninklijke Marechaussee zorgde voor de beveiliging van de goud- en geldtransporten.

Op onderstaande beelden is te zien hoe dat transport verliep:

Het goud en de bankbiljetten lagen jarenlang onder het DNB-hoofdkantoor in het centrum van Amsterdam. Vanwege de verbouwing van dat gebouw werd het goud en geld in oktober 2020 verplaatst naar de voormalige gelddrukkerij van Joh. Enschedé in Haarlem. Toen was het plan al dat het uiteindelijk in Zeist terecht zou komen in een nieuw te bouwen Cashcentrum op het defensieterrein Camp New Amsterdam.

Dat centrum is op tijd en binnen budget gebouwd, waardoor de verhuizing nu kon plaatsvinden. Het goud in Zeist bedraagt 31 procent van de totale goudvoorraad van DNB. Nog eens 31 procent ligt in kluizen van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, in New York. De overige 38 procent ligt in Londen en de Canadese hoofdstad Ottawa.

Het goud en geld gaan niet meer terug naar het DNB-hoofdkantoor in Amsterdam, dat eind volgend jaar verbouwd moet zijn. Daar, midden in Amsterdam, is dan veel minder strenge beveiliging nodig en het pand wordt toegankelijk voor publiek.

Het noodlijdende mediabedrijf Vice heeft uitstel van betaling aangevraagd. Vice richt zich vooral op jongeren, in magazines (Vice en i-D), online en op TV (Vice.com, Vice News en Vice TV). In 2017 was het bedrijf nog 5,7 miljard dollar waard.

Het lukt het bedrijf met een tegendraads en hip imago maar moeilijk om winst te maken met advertentieverkopen. In 2019 moest Vice al 250 miljoen dollar lenen om te overleven. Volgens The New York Times is Vice al maanden geleden gestopt met het terugbetalen van die lening.

Vice heeft nu in de VS faillissementsbescherming aangevraagd, chapter 11. Dat is vergelijkbaar met uitstel van betaling. Vice krijgt daarmee tijd om het bedrijf en de schulden te reorganiseren en een doorstart te maken.

Het plan is dat schuldeisers van Vice het bedrijf overnemen, in ruil voor het wegstrepen van een schuld van 225 miljoen dollar. Die verkoop moet in de komende twee, drie maanden rond zijn. Vice staat ook nog open voor andere partijen als die meer bieden.

De merken van Vice blijven de komende tijd nieuwe artikelen, video's en andere inhoud publiceren. Het bedrijf zegt medewerkers te kunnen blijven betalen. Vice heeft ook een Nederlandse tak, die valt buiten de procedure, net als de andere internationale takken van het bedrijf.

Op Facebook heeft Vice Nederland meer dan 300.000 volgers, op Instagram ruim 100.000. Vice Nederland publiceert lokale video's en artikelen en ook vertaalde artikelen.

Vice is niet het enige online mediabedrijf dat moeite heeft met geld verdienen. Buzzfeed, vooral bekend van de lijstjes en grappige content, sloot onlangs de nieuwswebsite Buzzfeed News en ontsloeg 15 procent van de medewerkers.

"We hebben vastgesteld dat het bedrijf niet langer Buzzfeed News als zelfstandige organisatie kan financieren", zei topman Jonah Peretti toen.

Sinds begin dit jaar mogen de ruim 1,4 miljard inwoners van China na een lange lockdown weer reizen naar het buitenland. Maar naar Nederland doen ze dat veel minder dan voorheen. In Giethoorn, de Zaanse Schans en Amsterdam zijn weinig Chinese toeristen te bekennen, blijkt uit een rondgang van de NOS.

In Giethoorn hadden ze dit voorjaar rekening gehouden met een stroom bezoekers uit het Aziatische land. "De boten gaan normaal met Pasen het water in. Nu deden we dat iets eerder, omdat we dachten dat ze misschien al zouden komen", zegt Ronald de Boer van de plaatselijke ondernemersvereniging. "Maar ze komen slechts mondjesmaat."

En het ziet er niet naar uit dat het deze zomer veel beter wordt, want er zijn nog niet veel boekingen vanuit China gedaan. Voor Giethoorn is dat niet een heel groot probleem. "De Chinese bezoekers zijn voor ons een extraatje", zegt De Boer. "Ze komen vaak doordeweeks, wanneer het rustig is, waardoor we ook in rustige tijden omzet draaien."

Ook de Designer Outlet Roermond was voor de coronacrisis een geliefde bestemming bij Chinezen, die ze vaak aandeden op reis van Amsterdam naar Parijs of Düsseldorf. En Chinese toeristen gaven relatief veel geld uit.

"Een derde van onze Chinese bezoekers reisde met georganiseerde busreizen", zegt outletmanager Rudolf van Gompel. "En twee derde waren individuele reizigers. Dat zijn vaak zakenreizigers die meer te besteden hebben en waar wij ons ook vooral op richten."

En juist die tweede categorie laat volgens Van Gompel zijn gezicht weer langzaam zien in Roermond. "Deze mensen zijn minder afhankelijk van traditionele reisbureaus, die afgelopen jaren hun capaciteit hebben afgebouwd. Ze kunnen dus makkelijker zelf hun visum regelen en een vlucht boeken."

Op de Zaanse Schans zijn weinig bussen met Chinezen te bekennen. Maar daar zijn ze er niet rouwig om. "Ik zou het redelijk spannend vinden als er nu nog heel veel Chinese toeristen naar hier waren gekomen", zegt directeur Maarten van der Meer. "Het is hier namelijk hartstikke druk."

Waar de Aziatische toeristen wegbleven, kwamen er in de coronacrisis veel meer toeristen uit buurlanden. Ook Nederlanders bezochten weer massaal hun eigen erfgoed. "Zij voelden zich wellicht de afgelopen jaren niet helemaal meer de doelgroep van de Zaanse Schans, omdat het zo'n grote internationale toeristenattractie was geworden", zegt Van der Meer.

Hij is blij met deze ontwikkeling, omdat er nu meer ruimte is voor individuele bezoekers, in plaats van busladingen vol. "In het algemeen zijn de bezoeken van touroperators korter. Individuele bezoekers bewegen zich in kleinere groepen en hebben meer ruimte om het verhaal en de historie tot zich te nemen."

Voor corona had Gassan Diamonds in Amsterdam zo'n 60.000 Chinese bezoekers per jaar. "Als we optimistisch ernaar kijken, hopen we dit jaar weer naar zo'n 10.000 te gaan. Maar dat is het maximale", zegt ceo Benno Leeser van de juwelier, die ook tours aanbiedt in een diamantfabriek.

De lage aantallen Chinese bezoekers komen volgens hem ook doordat vliegtickets nu veel duurder zijn. "Er zijn ook maar weinig vluchten. KLM vliegt bijvoorbeeld nog steeds veel minder van en naar China. Luchtvaartmaatschappijen zijn dat nu langzaam aan het veranderen." Ondertussen heeft zijn bedrijf zich meer gericht op bezoekers uit Nederland. "Die hebben ons ook mede overeind gehouden. We hebben nu een goede aanloop van Nederlanders."

Lopen we het risico dat AI, kunstmatige intelligentie, straks de mensheid vernietigt, of is dat echt overdreven? Hoewel de ontwikkelingen van AI al jaren gaande zijn, heeft de enorme versnelling een debat aangewakkerd onder wetenschappers over hoe de toekomst eruitziet.

De NOS sprak vier AI-deskundigen, die bij elkaar tientallen jaren aan kennis op dit gebied hebben. Allemaal vinden ze dat er snel regelgeving moet komen. Het feit dat het Europees Parlement daarin deze week een stap zette, vinden ze belangrijk. Ze zich allemaal zorgen over wat er nu gebeurt, al verschillen ze wel van mening over wat de meeste aandacht verdient.

Die zorgen, die horen we al langer. Van een open brief die opriep tot een 'AI-pauze', tot AI-pionier Geoffrey Hinton die zijn baan bij Google opgaf zodat hij zich vrijer kan uitspreken.

De Amerikaanse president Biden drukte de bazen van belangrijkste AI-bedrijven vorige week op het hart dat de technologie een "enorm potentieel" heeft, maar ook een "enorm gevaar".

"Er zijn nu maar negen landen die kernwapens hebben", zegt Wim Nuijten, wetenschappelijk directeur bij het AI-instituut EAISI van de TU Eindhoven. "Het is nu tijd om te kijken naar soortgelijke maatregelen voor AI."

Van de experts die de NOS sprak, maakt hij zich het meeste zorgen over de gevolgen op lange termijn. "Mijn grootste zorg is dat AI ongelooflijk heftige dingen kan doen."

Zonder een 'moreel kompas' zou AI op termijn zelfs het leven op aarde kunnen uitroeien, stelt Nuijten. "Dat geloof ik echt." De hypothese is daarbij dat AI op dat moment intelligenter en machtiger is dan de mensheid en een besluit neemt dat bedoeld of onbedoeld het leven op aarde beëindigt.

De andere experts nuanceren deze zorgen behoorlijk. Het laat zien dat de wetenschap volop in de discussie is. Jelle Zuidema, universitair hoofddocent explainable AI aan de UvA, denkt dat het alarmisme dat nu klinkt niet terecht is. "Tuurlijk zijn we een stapje verder. Maar de toekomst waarin andere intelligentie dan de mens het voor het zeggen krijgt, is nog echt heel erg ver weg."

Hij is in het gezelschap van Virginia Dignum, als hoogleraar responsible AI verbonden aan de Zweedse Umeå Universitet, en Maarten de Rijke, hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de UvA. Zij waarschuwen alle drie vooral voor wat er nú gaande is.

"Het is erg makkelijk geworden om toepassingen boven op de AI-systemen te bouwen", zegt Dignum. "Daar heb ik de meeste zorgen over. We laten mensen toch ook niet zonder rijbewijs in een auto rijden?"

Ook klinkt er flinke kritiek op de snelheid waarmee alles wordt uitgerold, ook door de techgiganten. Zo is er een strijd gaande tussen met name Google en Microsoft om zo snel mogelijk nieuwe AI-toepassingen te presenteren.

"We zijn beland in een wereld waar die technologie wordt ontwikkeld met de maatschappij als onderzoekslab", zegt De Rijke. "Het is toch te zot dat we dit soort technologische ontwikkelingen alleen maar overlaten aan een handjevol techbedrijven." Bovendien, zegt hoofddocent Zuidema, is het nog helemaal niet duidelijk wat er mis kan gaan met de technologie.

Tegelijkertijd is óók duidelijk dat AI heel veel kansen gaat bieden en hoe dan ook tot veranderingen gaat leiden in de samenleving. Zuidema zegt ook enthousiast te zijn. "Het is een grote sprong voorwaarts. Het is een combinatie van bewondering en kritiek."

Ondanks zijn doemscenario's ziet ook grote voordelen van met name generatieve AI, die op basis van vragen zelf teksten of bijvoorbeeld afbeeldingen kan genereren. Hij denkt dan aan nieuwe manieren om kanker of alzheimer tegen te gaan of om gewassen te verbouwen.

Shell, Heineken, ING, Rabobank, Unilever, Philips, Douwe Egberts-moeder JDE Peets, Bavaria. Direct na het begin van de oorlog in Oekraïne wilden al deze grote bedrijven zo snel mogelijk weg uit Rusland. Maar ruim een jaar later heeft de een dit makkelijker gedaan dan de ander. Zo blijkt Unilever zelfs twee keer zo veel te verdienen aan zeep en voedingsmiddelen in Rusland dan voor de oorlog. Maar ja: vertrekken is "niet eenvoudig", zegt Unilever.

Na de val van de Sovjet-Unie was Rusland voor westerse bedrijven een nieuwe markt waar de bomen tot in de hemel zouden groeien. Maar voor zelfs de grootste optimist ging die economische droom definitief in rook op toen de Russische tanks de grens met buurland Oekraïne overstaken. Zo verklaarde Rabobank dat leasedochter DLL Rusland de rug toekeerde door het "barbaarse geweld" in Oekraïne.

Unilever verklaarde niet meer te investeren in of winsten te halen uit Rusland. Het bedrijf zou de Russische bevolking alleen nog van "basisproducten" voorzien. De vier fabrieken in het land bleven "alledaagse voedsel- en hygiëneproducten" produceren en leveren aan Russische consumenten. Maar voor al die ijsjes, crème en deodorant werd niet meer geadverteerd.

Follow The Money ontdekte vandaag dat de Russische Unilever-tak vorig jaar met omgerekend 108 miljoen euro toch bijna twee keer zo veel verdiende als voor de oorlog. Ook wordt in het land toch nog volop geadverteerd voor de Magnums en Cornetto's van Unilever.

Unilever herhaalt aan de NOS een verklaring uit februari waarin wordt gesteld dat er nogal wat haken en ogen aan een vertrek uit Rusland zitten. Bij sluiting zouden 3000 medewerkers zomaar op straat staan. Unilever wil de divisie daarom verkopen. "Om te voorkomen dat ons bedrijf direct of indirect in handen van de Russische staat terechtkomt, en het helpen beschermen van onze mensen", zegt een woordvoerder.

Een koper vinden is vooralsnog niet gelukt, laat staan een deal sluiten. Die reclame wordt volgens Unilever door winkeliers en andere klanten gemaakt. "Dat is contractueel vastgelegd vóór maart 2022."

De winst is volgens Unilever te verklaren door hogere omzet, vanwege inflatie en de met 18 procent gestegen waarde van de roebel in 2022. Het concern stelt dat het niet heeft geprofiteerd van de winst in Rusland. "We kunnen bevestigen dat er geen kapitaalinstroom of -uitstroom is geweest."

Heineken verklaarde zelfs helemaal uit Rusland te vertrekken. Ondertussen verscheen dit jaar het ene na het andere nieuwe biertje op de Russische markt. Kort nadat Heineken excuses had gemaakt voor de onduidelijkheid, bleek dat er op de achtergrond een koper was gevonden voor de divisie. Heineken wacht nog wel op goedkeuring door de Russische autoriteiten.

'In Rusland wordt alles altijd duurder', vertelde Russische Tatiana eerder:

Cedric Ryngaert, hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit Utrecht, ziet ook dat het voor het ene bedrijf makkelijker is om uit Rusland te vertrekken dan het andere. "Ik snap de spagaat wel", zegt hij over Unilever en Heineken. "Verkoop je de Russische divisie onder de prijs, of wacht je op een goed bod? En krijg je je spullen het land uit? Voor een bank met leningen is het wat eenvoudiger dan voor een bedrijf met activa. Als je die achterlaat dan bij je die kwijt."

Ryngaert benadrukt ook dat een bedrijf dat niet onder internationale sancties valt feitelijk ook helemaal niet hoeft te vertrekken uit Rusland. "Ik vind het wel een goed signaal dat de private sector toch laat zien dat ze het niet eens zijn met de Russische schending van het internationale recht," zegt de hoogleraar. "Normaal komen landen daar vaak mee weg, maar nu kraait zelfs de private sector er naar."

"Tegelijk verbaast het me wel dat al die sancties de Russische economie veel minder bijten dan gedacht. De economie zou dit jaar zelfs licht groeien." De hoogleraar vertelt ook dat de roebel weer kunstmatig hoog wordt gehouden en dat defensie veel orders plaatst. "Dus of het nou echt zo goed gaat in Rusland, dat weet ik niet."

Het Amerikaanse bankwezen blijft onverminderd dreunen op zijn grondvesten. In Europa maken de banken ondertussen de ene megawinst na de andere bekend.

"Het effect van een verminderde vorm van toezicht hebben we kunnen aanschouwen", reageert Robert Swaak, topman van ABN Amro, over de 'minibankencrisis' in de VS. "De Federal Reserve vindt dat ze voor regionale banken dezelfde regels hadden moeten handhaven als voor grote banken", vult collega Steven van Rijswijk van ING aan. "Achter die uitspraken sta ik zeker."

Want wordt PacWest Bancorp nummer vier? Nog altijd houden spaarders, beleggers en toezichthouders hun adem in. Gisteren ging die middelgrote bank uit Los Angeles zwaar onderuit op de beurs. Met weer dezelfde reden: de buffers van de bank drogen op terwijl spaarders massaal de benen nemen.

Datzelfde gebeurde sinds eind maart met Silicon Valley Bank, Signature Bank en First Republic Bank. Zij gingen de afgelopen weken failliet. PacWest vecht om te voorkomen dat het de volgende wordt. Net als Western Alliance en First Horizon Bank overigens, allemaal middelgrote banken die allemaal amper onder toezicht blijken te staan.

Vijf jaar terug schrapte president Trump de "bureaucratische rompslomp" voor kleinere Amerikaanse banken. Onder luid applaus van Republikeinen én Democraten. Die zien nu vol afgrijzen hoe regionale banken, die toch bij de dertig grootste van het land horen, als kaartenhuizen ineenstortten.

Toch was het ook in Europa niet helemaal stil. In Europa beefde het bankwezen in maart nadat de Zwitserse grootbank Credit Suisse na een bankrun omviel. Toch bleef hier de paniek beperkt.

Hoe dat kan? "Een feit is dat de Europese banken er goed voor staan sinds de kredietcrisis", zegt Swaak over het strenge centrale toezicht dat de Europese Centrale Bank (ECB) sinds de kredietcrisis voert. "In Europa zijn dezelfde spelregels voor alle banken", vat Van Rijswijk het verschil in toezicht samen. "Je moet zorgen dat het hele financiële systeem veilig is, niet slechts een deel."

Op de vraag of de twee topbankiers met de kennis van nu over de afgelopen maand in de VS blij zijn met het strenge Europese toezicht, komt geen duidelijk antwoord. Verder dan "het is goed" willen Swaak en Van Rijswijk niet gaan. Misschien mede omdat de Europese grootbanken de afgelopen jaren namelijk steen en been klaagden over het strenge toezicht.

Over de hogere buffers wordt immers nog altijd discussie gevoerd, net als nieuwe internationale voorschriften om risico's op leningen te beoordelen, het zogenoemde Basel 4. Maar de deadline om de Basel-afspraken dit jaar in Europese wetgeving te gieten lijkt niet te worden gehaald. De Nederlandse Verenigingen van Banken (NVB) meent dat de nieuwe regels de kosten van leningen zoals hypotheken laat stijgen: "En dus - op termijn - de kosten voor consumenten mogelijk ook."

Saillant detail is dat vijftien jaar na het uitbreken van de kredietcrisis de Europese bankenunie, die herhaling moet voorkomen, nog altijd niet is voltooid. Hiervoor moet nog een Europees depositogarantiestelsel komen dat het spaargeld op bankrekeningen beschermt bij faillissement. Maar noordelijke EU-lidstaten vrezen dat hun spaarders moeten betalen voor de risico's bij zwakke Italiaanse banken.

Ook het toezicht van de ECB is nog niet zo scherp als zou moeten, constateert de Europese Rekenkamer in een nieuw onderzoek. De toezichthouder meet soms met twee maten, en zou volgens de Rekenkamer strenger en sneller moeten optreden tegen banken met te veel rommelkredieten.

De Europese Centrale Bank (ECB) moet strenger en sneller optreden tegen banken met te veel rommelkredieten. Dat concludeert de Europese Rekenkamer in een uitgebreid onderzoek naar het functioneren van de centrale toezichthouder. De Rekenkamer is in het algemeen te spreken over het toezicht op Europese banken. Maar de ECB meet in bepaalde gevallen wel met twee maten, is het oordeel.

Dit gebeurt bij de aanpak van banken met te veel leningen op de balans waarop al meer dan negentig dagen niet is afgelost, zogenoemde non-performing loans. Een bank met te veel wanbetalers kan door zijn buffers zakken en omvallen als die leningen moeten worden afgeschreven. "De ECB doet goed werk. Maar we zien dat de ECB bij sommige risicovolle banken meer rigoureus had kunnen optreden", zegt Rekenkamerlid Mihails Kozlovs.

Een van de belangrijkste taken die de ECB kreeg toen die bank eind 2014 het toezicht op grote banken in eurolanden overnam van nationale toezichthouders, was het opruimen van het grote aantal rommelkredieten bij banken. Toen bestond gemiddeld ruim 7 procent van de bankbalansen uit dit soort kredieten.

Dit percentage was pas vorig jaar teruggebracht tot minder dan 2. Dat duurde volgens de Europese Rekenkamer te lang, vooral doordat de ECB de ene bank anders aanpakte dan de andere.

Banken uit het zuiden van Europa, waarbij soms een kwart van de balans bestond uit leningen van wanbetalers, kregen bijvoorbeeld langer de tijd om problemen op te lossen dan banken met weinig wanbetalers. En na het uitbreken van de coronacrisis moesten banken meer dan een jaar wachten op de beoordeling van de ECB over de risico's in hun kredietportefeuilles.

En dat duurde te lang, vindt de Rekenkamer, want in de tussentijd kan de situatie bij een bank alweer veranderd zijn. Dat het zo lang duurde komt volgens de Rekenkamer mede door een tekort aan personeel bij de ECB voor toezichthoudende taken. Ook zou er niet efficiënt genoeg worden gewerkt.

Als je werkgever je verplicht om stipt om 09.00 uur te starten met het opnemen van telefoontjes, maar om dat te kunnen moet je eerst in tien verschillende systemen inloggen en je mail lezen? Wie moet dan deze 'voorbereidingstijd' betalen? Het gerechtshof in Den Haag heeft in een zaak die hierover is aangespannen tegen een callcenter duidelijkheid gegeven: de werkgever.

In dit geval gaat het om het bedrijf Teleperformance in Zoetermeer. Een werknemer van dit callcenter stapte naar de rechter. Hij werd geacht eerder aanwezig te zijn om in te loggen, maar kreeg zijn voorbereidingstijd niet vergoed. Nu moet de Franse multinational alsnog die tien minuten werk betalen die jarenlang niet zijn uitgekeerd en dat kost het callcenter 2900 euro.

Met zo'n 3600 Nederlandse werknemers kan het bedrag dat alsnog moet worden uitgekeerd aan werknemers in de miljoenen lopen.

Dit voorbeeld staat niet op zich, zegt Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar 'loondiefstal', een overkoepelende term voor het ten onrechte te weinig salaris uitkeren.

Dit komt op allerlei manieren voor. "We zien geregeld zaken bij de rechter over bijvoorbeeld vakantiedagen of inschaling, waarbij discussie is op welk niveau mensen moeten instromen in een schaal", ziet Verhulp. Hij zegt dat het bij de Zoetermeerse zaak "vrij evident" is dat er betaald moet worden.

Hoe vaak dit soort situaties exact voorkomen is lastig te zeggen én lastig te onderzoeken, zegt Verhulp. "Je moet dan een representatieve steekproef doen, waarbij je heel veel gegevens nodig hebt van mensen. Maar het zal in elke sector weleens voorkomen."

Elly Heemskerk, bestuurder callcenters van FNV, is opgetogen over de uitspraak. Het is de tweede keer in korte tijd dat een lid van de vakbond via de rechter een achterstallige betaling weet af te dwingen bij Teleperformance, dat wereldwijd ruim 420.000 werknemers heeft en vorig jaar 645 miljoen euro winst boekte. Eerder dit jaar verplichtte de rechter het bedrijf al om achterstallige bonussen die geschrapt waren alsnog te betalen.

De uitspraak over de voorbereidingstijd maakt veel los, merkt Heemskerk. Zij ziet dat meer werknemers nu met hun eigen verhaal komen over tijd die aan het werk besteed wordt, maar niet wordt uitbetaald. "Denk bijvoorbeeld aan mensen die zich moeten omkleden of een systeem moeten opstarten. Ook het wisselen van kleding hoort bij de werktijd."

Verhulp heeft wel een advies aan mensen die vermoeden dat ze wellicht te weinig uitgekeerd krijgen. "Laat je loonstrook eens in de zoveel tijd controleren door iemand van de vakbond of van je rechtsbijstandsverzekering." De hoogleraar benadrukt dat lang niet alle werkgevers met opzet te weinig betalen: sommige cao-afspraken zijn complex.

Toch ziet de vakbond de cao wel als het juiste middel om dit te regelen, zegt Heemskerk. "We gaan deze uitspraak van de rechter meenemen bij de komende cao-onderhandelingen. We regelen liever collectief een vergoeding dan dat we allemaal rechtszaken gaan aanspannen." Maar mensen die zich met soortgelijke verhalen melden bij de vakbond, kunnen op ondersteuning rekenen, zegt de vakbond.

De cao in de callcenter-sector loopt eind dit jaar af. Dus voor 1 januari moet er een nieuwe overeenkomst liggen.

De ongeveer 125.000 schoonmakers in het land krijgen er de komende tijd 12 procent loon bij. De werkgevers hebben hierover afspraken gemaakt met de vakbonden FNV en CNV, zo hebben de drie partijen bekendgemaakt. De schoonmakers eisten een nieuwe cao, omdat met de huidige afspraken pas over een jaar 1,5 procent loon erbij zou komen.

De aanpassing was volgens de bonden nodig omdat schoonmakers "keihard getroffen worden door de torenhoge inflatie". Al in september werd bij de werkgevers aangedrongen op een nieuwe cao. "We krijgen dagelijks signalen van mensen die nu nauwelijks kunnen rondkomen", zegt onderhandelaar Jan Kampherbeek van CNV Vakmensen in een reactie op het akkoord.

Afgesproken is dat het personeel er in november 3,5 procent bij krijgt. In januari komt er 3 procent bij en in juni volgend jaar nog eens 5,5 procent. Daarmee komt de totale verhoging dan uit op 12 procent.

In meer sectoren wordt stevig onderhandeld over hogere lonen om de gestegen prijzen te compenseren. In bijvoorbeeld de distributiecentra van Albert Heijn werd enige tijd gestaakt tot het personeel er 10 procent bij kreeg. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwde dit weekend voor een spiraal van nog hogere prijzen als de loonstijging boven de 6 tot 7 procent uitkomt.

ChatGPT verraste niet alleen grote techbedrijven, maar ook beleidsmakers. In Europa wordt al ruim twee jaar gewerkt aan wetgeving omtrent AI (kunstmatige intelligentie), maar er was geen rekening gehouden met de snelle ontwikkelingen, bijvoorbeeld dat er zoiets zou kunnen zijn als generatieve AI, een systeem dat zelf tekst of beelden creëert.

Omdat die technologie nu al - en de komende jaren helemaal - een grote impact kan hebben op de samenleving, heeft het Europees Parlement nu een begin gemaakt om dat te veranderen. De twee commissies die de wet behandelden, hebben ingestemd met een aangepaste versie van het voorstel dat wél ook over ChatGPT gaat. Daarbij is het heel bijzonder dat dit gebeurt terwijl generatieve AI zich volop aan het ontwikkelen is. Vijf vragen over deze wet.

De AI Act (Wet op Kunstmatige Intelligentie) is heel breed ingestoken. Het overkoepelende idee is om AI-systemen onder te verdelen in risicogroepen. Zie het als een piramide: bovenin zitten systemen die zo'n groot risico met zich meedragen dat ze verboden worden. Een groter deel van de wet gaat over AI-systemen die worden bestempeld als 'hoog risico'.

Daarnaast wordt er gewerkt met een keurmerk. Net zoals dat gebeurt met medicijnen en chemicaliën betekent dit dat 'hoog risico'-AI-systemen alleen toegelaten worden op de Europese markt als ze aan bepaalde zaken voldoen. Omdat de ontwikkelingen snel gaan, is er in de wet flexibiliteit ingebouwd zodat er zaken later aangepast of toegevoegd kunnen worden.

In het voorstel van de Europese Commissie wordt een aantal AI-systemen bij voorbaat al verboden. Het gaat bijvoorbeeld om systemen die het gedrag van mensen beoordelen en het gebruik van realtime biometrische identificatie, denk aan gezichtsherkenning door opsporingsdiensten, zoals bij het zoeken van een verdachte.

Het parlement wil verder gaan en bijvoorbeeld ook emotieherkenning door politie, aan de grens en op het werk en in het onderwijs verbieden. Een andere belangrijke maatregel is het verbieden van criminaliteits- en fraudevoorspellingen op basis van profilering (denk aan wat er gebeurde bij de toeslagenaffaire).

Kort samengevat gaat het om toepassingen die impact kunnen hebben op de rechten die je als mens hebt, maar ook op gezondheid. Dat omvat dus ontzettend veel. Het gaat om systemen die de politie kan gebruiken bij het opsporen van verdachten, die cv's van sollicitanten kunnen scannen of helpen bij de beveiliging van een kernreactor of watervoorzieningen.

Al dat soort systemen worden onderwerpen aan strenge eisen. Ze mogen bijvoorbeeld niet discrimineren, ze moeten transparant zijn over wat er gebeurt en toezichthouders moeten kunnen zien wat er onder de motorkap plaatsvindt. Een risicoanalyse wordt verplicht.

Er komt in de wetgeving een aparte plek voor wat foundation models worden genoemd. Zie het als het fundament waarop bijvoorbeeld ChatGPT, maar ook beeldgenerator Midjourney is gebaseerd. Hier overeenstemming over bereiken was nog een hele klus, zegt GroenLinks-Europarlementariër Kim van Sparrentak, een van de onderhandelaren. Ze spreekt van "een gevecht" om sterke verplichtingen voor dit soort toepassingen te krijgen.

De uitkomst, een compromis, is dat de regels bijna net zo streng worden als voor toepassingen die onder 'hoog risico' vallen. De reden dat bijvoorbeeld ChatGPT niet standaard hieronder valt, is omdat niet elk systeem dat tekst of een afbeelding genereert automatisch ook extra risico met zich meebrengt, legt Van Sparrentak uit. Wel zegt ze dat het makkelijker was geweest als dit wel was gebeurd; ze noemt de regels nu "iets vrijblijvender".

Opvallend genoeg kan ze nog niet zeggen wat de wet specifiek zal betekenen voor OpenAI's ChatGPT. "Het bedrijf is totaal niet transparant, we weten niet wat ze doen." Ze wijst erop dat er vanaf volgend jaar wel al een transparantieverplichting komt voor de techbedrijven.

Het simpele antwoord: dat is het nog niet. Dit is de eerste stap in een proces dat de komende maanden verdergaat. Maar wel een belangrijk moment, omdat voor het eerst in de wetgeving wordt ingegaan op de modellen waarop generatieve AI is gebaseerd.

Volgende maand volgt een plenaire stemming in het Europees Parlement. Daarna beginnen de onderhandelingen met de Raad van de Europese Unie, waarin alle lidstaten zijn vertegenwoordigd. De verwachting is dat de wet begin volgend jaar af is. De implementatie duurt dan nog twee jaar.

Op Schiphol na hebben bijna alle Nederlandse luchthavens in het eerste kwartaal van dit jaar meer passagiers verwerkt dan vóór de coronapandemie. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

In de eerste drie maanden van dit jaar reisden ruim 14 miljoen passagiers via de vijf grootste vliegvelden: Schiphol, Eindhoven, Maastricht Aachen, Rotterdam The Hague en Groningen Eelde.

Het overgrote deel, ruim 12 miljoen, vloog via Schiphol. Toch zit de luchthaven volgens het CBS nog niet op het niveau van het eerste kwartaal van 2019. Eindhoven, Rotterdam en Maastricht Aachen verwerkten voor het eerst wel meer passagiers dan vóór de coronapandemie.

In vergelijking met het eerste kwartaal van afgelopen jaar reisden er bijna 40 procent meer passagiers via de nationale luchthavens.

Bij Maastricht Aachen Airport was de stijging ten opzichte van 2019 het opvallendst: daar was volgens het CBS sprake van een ruime verdubbeling.

Rotterdam The Hague verwerkte volgens het statistiekbureau bijna 30 procent meer passagiers en Eindhoven Airport had 7 procent meer reizigers. Groningen Airport Eelde en Schiphol blijven achter, via die laatste luchthaven reisden ruim 20 procent minder mensen.

Er werd meer gevlogen, maar de vliegtuigen zaten nog net niet zo vol als in 2019. Het CBS berekende dat er een gemiddelde bezettingsgraad was van 76 procent: van elke 100 stoelen waren er 76 bezet. Dat was vier jaar geleden nog 2 procent hoger.

Ook bij het vrachtvervoer via de twee beschikbare luchthavens, Maastricht en Schiphol, was een afname te zien. Bij Maastricht viel iets meer dan de helft van het vrachtvervoer weg in vergelijking met vorig jaar.

Schiphol verloor een kleiner aandeel: 9 procent. Net als bij passagiers wordt ook het grootste deel van dit vervoer uitgevoerd door Schiphol.

De betalingsachterstanden bij energiebedrijven zijn verdubbeld de eerste drie maanden van dit jaar. Volgens branchevereniging Energie-Nederland heeft de stijging vooral te maken met de hoge energieprijzen.

Er waren al langer zorgen dat de hoge energieprijzen zouden leiden tot meer betalingsproblemen. Veel mensen betalen maandelijks een te laag termijnbedrag voor hun energie, waardoor ze aan het einde van het jaar fors moeten bijbetalen. Een deel van de aflopende jaarafrekeningen viel het eerste kwartaal van dit jaar bij mensen op de deurmat.

Doordat de energieprijzen eind vorig jaar zo hoog waren, zijn de betalingsachterstanden ook groter geworden. De openstaande bedragen stegen bij verschillende leveranciers tussen de 20 en 50 procent. Het aantal aanmaningen groeide met meer dan 30 procent.

Hoeveel het aantal huishoudens met betalingsachterstanden is opgelopen, is volgens Energie Nederland lastig te zeggen. Energiebedrijven hebben verschillende definities van wat een betalingsachterstand is, zegt een woordvoerder.

De verwachting van Energie-Nederland is wel dat de betalingsachterstanden weer zullen afnemen door het prijsplafond en het Tijdelijk Noodfonds Energie. Maar doordat de betalingsachterstanden deels zijn ontstaan voor deze hulpmaatregelen, zal het effect pas volgend kwartaal in de cijfers terug te zien zijn, denkt de branchevereniging.

"Het kan voor mensen al gauw in de honderden euro's lopen als je nu een jaarafrekening hebt gekregen waarvoor voor een groot deel nog geen prijsplafond gold," bevestigt voorzitter Cora van Nieuwenhuizen. "Afhankelijk van de grootte van je gezin of hoe goed je huis geïsoleerd is, kan dat behoorlijk in de papieren lopen."

De energieprijzen en tarieven dalen inmiddels ook al weer een tijdje, maar dat neemt de zorgen van Van Nieuwenhuizen nog niet weg. "De ergste pieken zijn ervanaf, maar de prijzen zijn nog steeds veel hoger dan we een aantal jaren geleden gewend waren."

Daarbij is het volgens haar ook niet zeker dat de prijzen blijven dalen. "Niemand weet hoe de energieprijzen zich de komende tijd gaan ontwikkelen. Als de economie in China weer aantrekt bijvoorbeeld krijgen we weer meer competitie voor LNG en dat is ook prijsopdrijvend. De energiecrisis is nog niet voorbij."

ING heeft een van de beste kwartalen van de laatste jaren achter de rug. In de eerste drie maanden van het jaar werd er 1,6 miljard euro winst gemaakt, ruim 270 procent meer dan een jaar eerder. Toen moest de bank nog ruim 800 miljoen euro opzij zetten vanwege de Russische inval in Oekraïne.

Net als andere banken profiteert ING de afgelopen maanden van de marges die het op de rentetarieven maakt. Aan de ene kant betalen mensen met leningen fors meer rente aan de bank dan een paar jaar geleden. Aan de andere kant is ING veel minder kwijt aan rente op spaargeld. De spaarrente loopt weliswaar op, maar niet zo hard als de rente op leningen.

De rentemarge leverde de bank 4 miljard op, bijna 700 miljoen meer dan een jaar geleden. Gisteren meldde concurrent ABN Amro al een winststijging van 77 procent. Ook in 2022 maakten banken meer winst dankzij de hogere rentes op leningen en relatief lage spaarrentes.

ING gaat voor 1,5 miljard eigen aandelen inkopen. Daar profiteren doorgaans aandeelhouders van, omdat de koers van het ING-aandeel erdoor wordt opgedreven.

Ook luchtvaartmaatschappij KLM moet deze zomer een aantal vluchten schrappen. Het gaat om vluchten van KLM Cityhopper, de naam waaronder KLM naar bestemmingen binnen Europa vliegt. Dat heeft een woordvoerder van KLM bevestigd na berichtgeving in De Telegraaf.

Om welke vluchten het gaat is nog niet bekend. De geschrapte vluchten staan over enkele maanden op het vertrekschema. KLM denkt alle klanten om te kunnen boeken als dat nodig is.

KLM moet de vluchten schrappen omdat er problemen zijn met de motoren van vijf nieuwe toestellen van het type Embraer E195. Daardoor kunnen die niet worden ingezet. Van dat type heeft KLM Cityhopper er vijftien. Om de uitval van de vijf toestellen op te vangen worden andere toestellen langer geleaset. Volgens KLM is de veiligheid niet in gevaar.

De luchtvaartmaatschappij overlegt met de Braziliaanse vliegtuigbouwer Embraer om de technische problemen op te lossen. KLM-directeur Marjan Rintel is deze week speciaal afgereisd naar Brazilië.

Afgelopen tijd moest KLM-dochter Transavia ook al meerdere vluchten schrappen. De maatschappij had last van pech met een aantal vliegtuigen. Doordat er weinig onderdelen beschikbaar zijn, moesten enkele vliegtuigen langer aan de grond blijven voor gepland onderhoud.

Google heeft het startsein gegeven voor misschien wel de belangrijkste inhaalslag en verandering in de geschiedenis van het bedrijf. Hoewel het zichzelf al jaren een 'AI-first' bedrijf noemt, moet dat nu meer dan ooit duidelijk worden voor gebruikers. Met als belangrijkste wapenfeit: een nieuwe manier van zoeken. De concurrentie - met Microsoft en OpenAI voorop - is groot.

Hoewel Google inmiddels bestaat uit heel veel verschillende diensten, blijft de zoekmachine een onmisbaar onderdeel. Al is het alleen maar omdat die jaarlijks honderden miljarden advertentiedollars oplevert. Het is een stukje extreem waardevol digitaal vastgoed.

En laat het nou net die zoekmachine zijn, die met de komst van ChatGPT en integratie met Bing opeens geduchte concurrentie heeft.

Het antwoord van Google kwam vanavond: een nieuwe experimentele manier om te zoeken (die losstaat van de door Google gelanceerde chatbot Bard).

Het begint, zoals altijd, met een zoekopdracht. In plaats van dat je de bekende blauwe linkjes ziet aangevuld met informatieblokjes afkomstig van bijvoorbeeld Wikipedia, verschijnt er een nieuw groot veld dat een groot gedeelte van de zoekmachine als het ware overneemt. Daarin wordt een antwoord op de vraag gegeneerd, die het bedrijf Search Generative Experience noemt.

Daarbij wordt er gelinkt naar een aantal websites, daarin zit als het ware het 'bewijs' dat de inhoud klopt, legde Google aan techsite The Verge uit. Het heeft daarnaast een kenmerk van een chatbot: je kunt ook vervolgvragen stellen. Maar dan wel in een jasje van Google. Het lijkt daarmee minder op de conversatie-modus zoals ChatGPT en Microsoft Bing die wel hebben. En, het blijft Google, ook in deze versie van de zoekmachine zitten advertenties.

De zoekgigant doet het rustig aan met deze grote verandering. Gebruikers moeten er voorlopig voor kiezen om mee te doen aan dit experiment en moeten in de VS wonen. Maar uiteindelijk moet het voor iedereen die Google gebruikt beschikbaar komen.

Daarnaast geeft het niet standaard antwoord op vragen in de nieuwe vorm, maar alleen als het systeem denkt dat het relevant is. Op gezondheidsvragen en vragen over financiën komen sowieso alleen traditionele antwoorden. En het mag geen persoonlijkheid hebben: geen antwoorden vanuit de ik-vorm.

Een andere belangrijke boodschap van Google was dat AI als een rode draad door allerlei diensten loopt. Het bedrijf kondigde eerder al aan dat generatieve AI ook wordt geïntegreerd in de kantoor-apps van het bedrijf en concurreert ook op dat vlak met Microsoft.

Een dienst die vandaag ook aandacht kreeg, was Google Foto's. Daarin kun je straks foto's bewerken alsof je in Photoshop bezig bent. Het meest tot de verbeelding sprekende voorbeeld, was een foto waarop een kleuter ballonnen vastheeft, alleen niet alle ballonnen zijn zichtbaar. Met een nieuwe bewerkings-optie wordt dat alsnog mogelijk.

De inhaalslag waar Google mee bezig is, is heel belangrijk voor het bedrijf. Hoewel het bedrijf toonaangevend is op het gebied van onderzoek naar kunstmatige intelligentie, lukte het na de lancering van ChatGPT niet direct om de wereld ervan te overtuigen hier een leidende rol in te kunnen spelen. Zeker omdat het bedrijf blunderde tijdens de lancering van chatbot Bard. Ook kwam Bard slecht uit de verf in een vergelijking met Bing en ChatGPT.

In de demonstraties die Google gaf aan The Verge en The Washington Post, was de nieuwe experimentele zoekmachine op kleine foutjes te betrappen. Zo had het een mening over zangeres Adele en maakte het fouten in een recept om chocoladekoekjes te maken.