Touroperator Vacansoleil heeft uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf kampt met schulden uit het verleden en is daardoor in de problemen gekomen. Ook de gestegen rente en de stijgende kosten door de inflatie spelen mee. Het personeel is vanmiddag ingelicht, zegt een woordvoerder tegen de NOS.

Vacansoleil vroeg vanmorgen uitstel van betaling aan bij de rechtbank Oost-Brabant, na een mislukte overnamepoging. Het bedrijf zegt dat de onderhandelingen met een potentiële koper op het laatste moment zijn mislukt.

Uitstel van betaling is doorgaans de opstap naar een faillissement. Er komt nu een bewindvoerder die onderzoekt of er nog mogelijkheden zijn voor een doorstart.

Tijdens de coronalockdowns kwam Vacansoleil, zoals veel operators en reisorganisaties, in problemen omdat alle vakanties moesten worden geannuleerd. Het bedrijf uit Eindhoven kwam die periode door dankzij NOW-steun. De woordvoerder van het bedrijf benadrukt dat vooral de schuldenlast het grote probleem is.

Vacansoleil heeft driehonderd mensen in dienst. Jaarlijks vervoert het naar eigen zeggen bijna een half miljoen vakantiegangers naar 22 Europese landen.

Mensen die tegen problemen aanlopen met hun boeking, moeten zich eerst melden bij de organisatie waar de reis is geboekt. Mocht de touroperator binnenkort failliet gaan, dan kunnen klanten een vergoeding aanvragen bij het garantiefonds SGR. Daar is Vacansoleil bij aangesloten.

Big Bazar is door de rechtbank Amsterdam failliet verklaard. De koopjesketen kampt met langlopende huurachterstanden, wanbetalingen aan leveranciers en een belastingschuld van bijna 10 miljoen euro. Gisteren liet eigenaar Jerke Kooistra via zijn advocaat al weten dat hij de handdoek in de ring gooit.

Bij de rechtbank dienden vanmorgen vijf faillissementsaanvragen van schuldeisers, onder meer van voormalig eigenaar Mirage. Big Bazar hoopte gisteren nog bij de rechtbank in Leeuwarden in een andere zaak een afkoelingsperiode te kunnen krijgen. Toen de rechter hier niet in mee ging, viel het doek zo goed als definitief. "We hebben gevochten, maar weten waar de grens ligt en die is bereikt", liet Kooistra via zijn advocaat weten.

Uit de stukken die Big Bazar eerder aan de rechter overhandigde bleek dat de achterstallige betalingen inmiddels zijn opgelopen tot meer dan 30 miljoen euro.

Directeur Kooistra beloofde schuldeisers verschillende keren om te betalen, maar die belofte werd niet nagekomen. Om die reden vroegen in ieder geval 29 verschillende partijen een faillissement aan. Daaronder zaten voormalig moederbedrijf Mirage, winkelcentrumbedrijf Wereldhave, particuliere verhuurders en leveranciers.

Volgens Big Bazar zijn de problemen ontstaan door de naweeën van corona, te hoge huren voor winkelpanden en teruglopende klandizie door economische tegenwind. Via een zogeheten WHOA-procedure probeerde Kooistra nog via de rechter tijd de winnen om er samen uit te komen met de schuldeisers.

Ook vroeg het personeel van Big Bazar tevergeefs om een herstructureringsdeskundige, een soort externe bedrijvendokter. Volgens de rechtbank kon Big Bazar echter niet aantonen dat er zicht was op nieuwe geldschieters. Ook bleven de schulden tijdens de rechtszaken oplopen. Extra tijd zou niet in het voordeel zijn van de schuldeisers, aldus de rechter.

Vakbond CNV noemt het faillissement een harde klap voor de ongeveer 1300 medewerkers van Big Bazar. "Zij hebben zich tot het laatste moment keihard ingezet om hun winkel overeind te houden", zegt vakbondsbestuurder Erik Maas. Of de keten via een nieuwe eigenaar een doorstart kan maken betwijfelt hij: "Eigenlijk ging het vanaf de oprichting al niet goed met Big Bazar. Het aantal filialen groeide wel, maar de keten werd nooit winstgevend."

Vorige week vroeg elektronicaketen BCC vanwege "aanhoudende en toenemende zware marktomstandigheden" uitstel van betaling. Dit werd gedaan door Mirage Retail Groep. Uitstel van betaling is doorgaans de opmaat van een faillissement.

Elkaar de hand schudden of dicht bij elkaar staan, we doen het sinds de afschaffing van de coronamaatregelen weer. Maar elke dag wind en weer trotseren om op kantoor te werken is nog wel een grote stap. In 2022 werkte nog altijd 45 procent van de werknemers (deels) thuis.

Vandaag stemt de Eerste Kamer over de nieuwe thuiswerkwet, die het voor werknemers makkelijker maakt om daar afspraken over te maken. De initiatiefwet van GroenLinks en D66 werd 5 juli al met een grote meerderheid van 125 stemmen voor aangenomen in de Tweede Kamer.

Het is eigenlijk een bezegeling van wat al gebeurt, zegt arbeidsmarktdeskundige Ton Wilthagen. "De meeste werknemers en werkgevers komen er wel uit bij het maken van afspraken over thuiswerken, maar deze wet geeft werknemers een steuntje in de rug als het niet lukt."

Als de initiatiefwet 'Werken waar je wilt' wordt aangenomen kunnen werkgevers niet zomaar een verzoek voor thuiswerken afwijzen. Op basis van 'redelijkheid en billijkheid' wordt dan op dezelfde manier gekeken naar verzoeken over thuiswerken als naar wensen om meer of minder te werken.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW ziet al dat veel bedrijven afspraken hebben gemaakt over thuiswerken. "Dit gaat heel goed", zegt woordvoerder Mieke Ripken. "Hoe vaak de wet ook echt nodig zal zijn weet ik dan ook niet."

De wet is lichter voor werkgevers door de formulering van 'redelijkheid en billijkheid' dan het eerdere voorstel, waarbij verzoeken alleen afgewezen zouden kunnen worden bij 'zwaarwegende bedrijfsbelangen'. Ripken: "Dit is voor ons heel belangrijk. Het zorgt voor meer evenwicht tussen de belangen van werkgevers en werknemers."

Annet de Lange uit, bijzonder hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie, vindt het positief dat flexibiliteit meer wordt vastgelegd. "Dan word je gesteund door de wet als werknemer van werkgevers, die nu nog heel wisselend omgaan met thuiswerken."

Thuiswerken heeft veel voordelen volgens De Lange. Zo blijkt uit onderzoek dat het grotere gevoel van zelfstandigheid tot een hogere productiviteit leidt en dat het goed is voor de werk-privébalans. Daarnaast is het duurzamer omdat je niet deelneemt aan het verkeer.

"De gemiddelde cijfers zijn positief", zegt De Lange. "Maar we zien ook kwetsbare groepen, zoals jongeren, waar er risico op productiviteitsverlies is wanneer er niet genoeg steun vanuit de werkgever wordt georganiseerd."

En er is een groot punt waaraan in de wet voorbij wordt gegaan, zegt Wilthagen. Als je thuiswerkt ben je uit het oog van de werkgever, terwijl deze wel verantwoordelijk is voor je werksituatie thuis.

"Ik merk dat ondernemers zich afvragen of het terecht is dat zij verantwoordelijk moeten zijn voor een plek die ze nooit zien. Ben je bijvoorbeeld verantwoordelijk voor gehoorschade als werknemers thuis in een lawaaiige omgeving werken? Of in een slechte houding aan de eettafel zitten te werken?"

Marjet Winsemius van Stichting Voor Werkende Ouders is positief over de wet. Ze ziet vaak dat werkgevers terugkomen van thuiswerk-verworvenheden. "Een goed idee dus om dit te verankeren."

Vooral omdat veel ouders ermee geholpen zijn in tijden van personeelstekort bij de kinderopvang. "Nu zie je wel dat er afspraken worden gemaakt, maar dan is vaak de eis dat je op maandag en dinsdag wél naar kantoor komt. Dat zijn nou precies de dagen waarop er vaak geen opvang is."

Hetzelfde geldt voor mantelzorg. "Er is een generatie werkenden die alle zorg draagt voor andere generaties." Met de toenemende vergrijzing is het volgens haar dus goed dat er meer mogelijkheden voor thuiswerken zijn.

Het spant er nog een beetje om of de wet wordt aangenomen in de Eerste Kamer, waar de verhoudingen anders liggen dan in de Tweede Kamer. De partij met de meeste zetels, BBB, heeft aangegeven tegen de wet te stemmen, net als onder meer PVV.

De initiatiefnemers GroenLinks/PvdA en D66 zullen in ieder geval wel voor de wet stemmen, net als het CDA. De VVD wilde nog niet zeggen hoe er gestemd zal worden.

De maandelijkse premie van de basisverzekering gaat bij zorgverzekeraar DSW volgend jaar met 11,50 euro omhoog. Klanten van deze verzekeraar gaan daardoor 149 euro per maand betalen.

DSW voert daarmee de grootste stijging van de zorgpremie door sinds de introductie van de Zorgverzekeringswet in 2006. De zorgtoeslag vanuit de overheid gaat volgend jaar juist omlaag, naar maximaal 127 euro per maand.

Volgens DSW groeit het aantal mensen dat een betalingsregeling aanvraagt of zorg mijdt. "We maken ons zorgen", zegt directeur Aad de Groot. "We denken dat de stijging een keer moet stoppen, omdat de grenzen aan wat betaalbaar is voor de mensen is bereikt."

Meerdere factoren zijn van invloed op de oplopende zorgkosten. De zorg heeft net als iedereen te maken met hoge inflatie, waardoor bijvoorbeeld ook de lonen flink stijgen. Daarnaast maken steeds meer mensen gebruik van zorg, mede omdat het aantal ouderen in ons land groeit.

Afgelopen jaren gebruikten DSW en andere zorgverzekeraars hun financiële reserves om de stijging van de zorgpremie te dempen. Dat kan volgens DSW niet meer. "De bodem is nu bereikt", zegt De Groot. "Daardoor hebben we dit jaar voor het eerst een kostendekkende premie."

Lego ziet af van het voornemen om bouwsteentjes te maken van gerecyclede petflessen. Een prototype daarvoor werd in 2021 gepresenteerd maar na twee jaar van testen meldt de Deense speelgoedfabrikant dat het daar niet mee doorgaat.

De meeste kunststoffen worden van ruwe olie gemaakt, zo ook het plastic dat nu nog voor Legoblokjes wordt gebruikt. Het gebruik van gerecyclede petflessen leek een alternatief, maar voor de inzet daarvan moeten extra stappen worden gezet, waarvoor extra energie nodig is.

Een woordvoerder zegt dat het zoeken naar een olievrij alternatief doorgaat. Het bedrijf wil daar tot 2025 1,1 miljard euro voor uittrekken. In 2032 moeten alle blokjes van duurzaam materiaal zijn gemaakt.

Het bedrijf bestaat dat jaar honderd jaar. Het is in 1932 opgericht door Ole Kirk Kristiansen.

Voor het eerst in vijftien jaar kun je ABN Amro echt geen staatsbank meer noemen. De bank heeft bekendgemaakt dat de overheid sinds vandaag minder dan 50 procent van de aandelen in handen heeft.

De bank is blij met de stap. "Ik ben verheugd met het bereiken van deze mijlpaal in de afbouw van het staatsbelang. Wij hebben enorme stappen gemaakt met de bank sinds de overname in 2008", zegt topman Robert Swaak.

In 2008 dreigde ABN Amro ten onder te gaan nadat de bank was overgenomen door Fortis. Het was het begin van de kredietcrisis en allerlei banken wereldwijd hadden grote financiële problemen. Op 3 oktober 2008 nam de overheid ABN Amro over om de bank te behoeden voor een faillissement.

Tot 2015 had de staat alle aandelen ABN Amro in bezit. In dat jaar werd een eerste plukje aandelen weer op de beurs verhandeld. En sindsdien is het aandelenbelang van de staat stukje bij beetje verder teruggebracht. Nu is het dus voor het eerst weer onder de 50 procent gedaald.

Demissionair minister Kaag van Financiën zei in februari al dat ze het staatsbelang naar iets onder de 50 procent wil terugbrengen. Naar welk percentage precies, is niet bekendgemaakt. Maar vooralsnog zijn er geen plannen om het belang tot veel minder dan 50 procent te verlagen.

De overheid heeft nu geen beslissende stem meer bij besluiten waarmee een meerderheid van de aandeelhouders akkoord moet gaan. De staat blijft wel veruit de grootste aandeelhouder en verwacht dat ABN Amro bij grote beslissingen blijft overleggen.

Twee jaar na de hype rond digitale eigendommen, de zogenoemde NFT's, is er van enig enthousiasme voor de technologie weinig meer over. Een investering in NFT's leek een garantie voor succes, maar de markt is volledig ingestort en het overgrote deel van de NFT's is op dit moment niets waard. Dat blijkt uit onderzoek van website dappGambl. Onder meer The Guardian schrijft over de opvallende ontwikkeling.

In 2021 werden in korte tijd miljoenen digitale kunstwerken verhandeld, soms voor veel geld. Zo kocht een zakenman in Maleisië het eerste bericht ooit op Twitter, nu X, voor bijna 2,5 miljoen euro. Het bericht was op 21 maart 2006 op het platform geplaatst door oprichter Jack Dorsey. Het was een van de eerste in het oog springende NFT-aankopen.

De situatie is inmiddels drastisch veranderd: de wekelijkse verhandelde waarde was in juli van dit jaar zo'n 80 miljoen dollar, slechts 3 procent van de waarde op het moment van de piek in augustus 2021. Van de 73.257 NFT-collecties die de website onderzocht, hebben er 69.795 op dit moment een marktwaarde van 0 ethereum. Dat betekent dat 95 procent van de mensen die in het bezit zijn van een NFT-collectie momenteel een waardeloze investering in handen hebben. Dat zijn 23 miljoen mensen.

"Dit laat het ongelooflijke risicovolle karakter zien van de NFT-markt en het onderstreept de noodzaak van zorgvuldig onderzoek voor het doen van dure aankopen", schrijft de site in de analyse.

Van alle NFT-collecties uit het onderzoek is bovendien bijna 80 procent niet verkocht. Dat betekent dat het aanbod van NFT's de vraag ruim overstijgt. "Dit aanbodoverschot creëert een kopersmarkt, waarin potentiële investeerders veeleisender worden en de stijl, zeldzaamheid en mogelijke waarde van NFT's zorgvuldig afwegen voordat een aankoop wordt gedaan." In het onderzoek wordt gesproken van een "zeer speculatieve en volatiele markt".

Daarbovenop is er nog altijd kritiek op de impact die de handel heeft op het milieu. DappGabml vond ruim 195.000 onverkochte NFT-collecties, die samen net zoveel CO2 verbruiken als 2048 huishoudens. Dat komt doordat het proces om een NFT te maken, het toevoegen van een item aan de blockchain, veel elektriciteit vergt.

Hoewel de hype is verdwenen en veel NFT's nu niets waard zijn, denkt dappGambl nog steeds dat NFT's een toekomst hebben. Daartoe moet de technologie historisch relevant zijn, bijvoorbeeld door NFT's te maken van Pokémonkaarten van de eerste editie. Ook kan een NFT op zichzelf een kunstwerk zijn of een praktische toepassing hebben, zoals in de gamewereld.

NOS op 3 maakte twee jaar geleden deze explainer over NFT's:

Opnieuw steekt een techbedrijf veel geld in een AI-startup. Dit keer is het Amazon, dat om te beginnen 1,25 miljard dollar (omgerekend 1,17 miljard euro) neerlegt voor een belang in Anthropic. Het bedrijf heeft z'n eigen chatbot ontwikkeld, genaamd Claude, waarbij sterk de nadruk wordt gelegd op het ontwikkelen van veilige kunstmatige intelligentie.

Het investeringsbedrag van Amazon kan nog verder oplopen naar 4 miljard dollar. Wat Anthropic met het geld precies gaat doen, is niet bekendgemaakt. De kans is groot dat in ieder geval een deel van het geld gebruikt gaat worden voor het financieren van rekencapaciteit in datacenters van Amazon. Anthropic gaat de datacenters van de techgigant als 'primaire' plek gebruiken.

Klanten van Amazons clouddienst, Amazon Web Services, krijgen daarnaast toegang tot de toekomstige taalmodellen van Anthropic. Hun wordt 'vroege toegang' beloofd tot 'unieke functionaliteiten'.

Anthropics chatbot Claude is vooralsnog alleen beschikbaar in de VS en in het Verenigd Koninkrijk.

De deal laat ook zien hoe snel het kan gaan: in februari van dit jaar kwam via de Financial Times een soortgelijke deal naar buiten tussen Anthropic en Google. De zoekgigant bleek eind vorig jaar 300 miljoen dollar te hebben geïnvesteerd voor 10 procent van de aandelen. Overigens zegt de start-up dat er "niks veranderd is" aan de afspraken met Google.

Hoewel Amazon bereid is tot 4 miljard dollar te investeren, is de deal nog altijd klein vergeleken met de samenwerking tussen OpenAI en Microsoft. De softwaregigant investeerde tot nu 13 miljard dollar in de maker van ChatGPT. Belangrijk verschil: OpenAI werkt exclusief met Microsoft voor datacentercapaciteit, Anthropic niet met Amazon.

Anthropic werd in 2021 opgericht door voormalig medewerkers van OpenAI, die het bedrijf te commercieel vonden worden en hun eigen bedrijf een 'AI-veiligheidslab' noemen.

De angst dat hun uitvinding misbruikt kan worden is groot. Een verslaggever van The New York Times, die een aantal weken bij Antropic doorbracht voor een verslag, verwoordde dit door zichzelf te vergelijken met een culinair verslaggever die naar een nieuw geopend restaurant gaat, om vervolgens met medewerkers te praten die het alleen maar willen hebben over voedselvergiftiging.

Ze zijn dus heel bang bij Anthropic dat hun chatbot uit de bocht vliegt. Om dat te voorkomen hebben ze Constitutional A.I. ontwikkeld. Het systeem krijgt een set regels, een grondwet zogezegd, waaraan het zich moet houden. Een tweede systeem moet de uitvoering hiervan vervolgens vervolgens controleren en waardig bijsturen.

Koopjesketen Big Bazar geeft de strijd op. Het winkelbedrijf staakt het verzet tegen faillissementsaanvragen. Dat laat de advocaat van het bedrijf weten.

Al weken hangt het lot van Big Bazar aan een zijden draad. Via de rechtbank probeerde het bedrijf extra tijd te krijgen om afspraken met schuldeisers te maken. Vanmiddag strandde opnieuw zo'n poging. De rechtbank Leeuwarden wees de verzoeken van Big Bazar voor de derde keer af.

Verschillende schuldeisers vragen morgen opnieuw het faillissement aan. En Big Bazar gaat zich daar niet meer tegen verzetten. Als morgen de rechter één van de faillissementsaanvragen toekent, valt het doek voor de winkelketen definitief.

"We hebben gevochten, maar weten waar de grens ligt en die is bereikt", aldus de advocaat van de winkelketen. "De directie had graag de kans gekregen om Big Bazar te laten bestaan in afgeslankte vorm. Het is nu aan de curator."

Zorgmedewerkers die drie jaar geleden in de eerste coronagolf covid kregen en langdurige klachten ontwikkelden (long covid), kunnen zich vanaf vandaag aanmelden bij het ministerie van Volksgezondheid voor een compensatievergoeding.

Langdurig zieke zorgmedewerkers krijgen een eenmalige bedrag van 15.000 euro, als compensatie voor inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid. Ze moeten wel voldoen aan allerlei voorwaarden en de benodigde documenten en verklaringen kunnen overleggen.

Volgens minister Helder van Volksgezondheid gaat het om een groep van circa 1000 mensen, voor wie 33 miljoen euro beschikbaar is. Het loket sluit op 23 oktober.

De compensatieregeling van het kabinet kwam er na lang aandringen door de vakbonden. De FNV is blij dat er nu eindelijk een regeling is, maar noemt de regeling karig, voor te weinig mensen en met veel haken en ogen.

De regeling is alleen voor zorgmedewerkers in zorginstellingen, die in de eerste coronagolf (maart tot en met juni 2020) intensieve zorg verleenden aan covid-patiënten, toen zelf ziek werden en long covid kregen.

De regeling is niet voor het ondersteunend administratief en technisch personeel in de zorg of voor zorgmedewerkers die later covid kregen en daar nog steeds de gevolgen van ondervinden.

Bij een aanvraag moeten soms wel negen documenten worden ingeleverd. Dat zijn onder meer een werkgeversverklaring en het medisch onderzoeksverslag van de verzekeringsarts. Dat kan problematisch worden als de medische diagnose van long covid pas later is gesteld en er tijdelijk weer gewerkt is.

Ook moet er een UWV-keuringsverklaring voor de Wia-arbeidsongeschiktheidsuitkering worden ingeleverd. Dat kan lastig zijn omdat het UWV kampt met lange wachtlijsten voor die keuring.

De FNV heeft moeite met de strenge aanmeldprocedure. "Het is een onhaalbare administratieve drempel. Documenten zijn soms niet beschikbaar en er is te weinig tijd, waardoor mensen onterecht buiten de boot dreigen te vallen", zegt FNV-bestuurder Kitty Jong.

Piloten van KLM leggen vanochtend toch niet hun werk voor een uur stil voor een betere cao. Vakbond VNV had de korte staking aangekondigd, maar KLM meldt dat er gisteravond toch een akkoord is bereikt.

Volgens de luchtvaartmaatschappij zijn de vakbond en KLM het 'op hoofdlijnen' eens geworden. De komende dagen moet het akkoord verder worden uitgewerkt.

Ook moeten de leden van de pilotenvakbond nog akkoord gaan met de nieuwe cao. "We zijn blij dat we uiteindelijk, in constructief overleg, dit resultaat hebben kunnen bereiken", schrijft de luchtvaartmaatschappij op haar website.

VNV had de actie aangekondigd omdat de cao-onderhandelingen erg moeizaam verliepen. VNV eiste een loonsverhoging van gemiddeld 6 procent per jaar, terwijl KLM niet meer dan 5 procent bood. De piloten willen ook betere arbeidsomstandigheden, waaronder meer flexibiliteit in het rooster. Of de piloten hun zin hebben gekregen, is niet bekend gemaakt.

De piloten waren van plan het werk tussen 11 en 12 uur stil te leggen. Hierdoor zouden ongeveer vijftien vluchten op Schiphol vertraging oplopen.

Met een nipte meerderheid stemde de Tweede Kamer donderdag bij de Algemene Politieke Beschouwingen voor een extra verhoging van het minimumloon met 1,7 procent. Wat betekent dit concreet?

Het minimumloon is nu 12,79 euro per uur. Met de verhoging wordt dat 13,50 euro.

De werkelijkheid is iets ingewikkelder, want de hoogte van het minimumloon is gekoppeld aan je leeftijd en het aantal uren dat je werkt. Zo is het uurloon voor een 19-jarige die 36 uur per week werkt anders dan dat van een 21-plusser met een 40-uurscontract. Vanaf 21 jaar stijgt het uurloon niet meer mee met de leeftijd.

Nieuw is dat vanaf 2024 een minimumuurloon wordt ingevoerd. Er geldt dan altijd een vast minimumuurloon voor iedereen die 21 jaar of ouder is. Dit vervangt dan de huidige vaste minimummaand-, week- en daglonen.

In deze tabel van de Rijksoverheid zijn die verschillen te zien. Let wel op dat de bedragen nog niet zijn aangepast aan het besluit van donderdag.

De nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek gaan over 2021. Toen waren er 439.000 banen waarin maximaal het minimumloon werd verdiend. In ruim de helft van de gevallen ging het om banen voor jongeren.

Ook uitzendkrachten en mensen met een migratieachtergrond in verschillende sectoren verdienen vaker een minimumloon, blijkt uit eerder onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB).

Hier kun je op twee manieren naar kijken. In relatief kleine sectoren als vervoer en posterijen is het aandeel werknemers dat het minimumloon verdient het hoogst.

Grotere beroepsgroepen, waar het aandeel lager is, maar in absolute zin veel meer mensen met een minimumloon werken, zijn de horeca en winkels.

Een andere sector waar meer dan gemiddeld mensen werken voor een minimumloon is de uitzendbranche.

Natuurlijk gaan mensen die het minimumloon verdienen erop vooruit, maar de stijging heeft ook invloed op andere inkomensgroepen. Het minimumloon is gekoppeld aan de AOW en de bijstand. Die stijgen mee.

Daarnaast bleek uit hetzelfde CPB-rapport dat de lonen net boven het minimumloon ook omhoog gaan: in de praktijk stijgen die mee. En dat is best een grote groep: ongeveer 20 procent van de werknemers heeft volgens het CPB een loon dat niet hoger is dan 125 procent van het minimum.

De staking bij de drie grootste Amerikaanse autoconcerns breidt zich uit. In 38 fabrieken, verspreid over twintig staten, legden werknemers vrijdag het werk neer. President Biden kiest openlijk de kant van de stakers en brengt dinsdag een bezoek aan Michigan, een staat met een grote auto-industrie.

De staking begon vorige week. Op de eerste dag van de staking legden 13.000 werknemers hun werk neer uit onvrede over het salaris en de arbeidsomstandigheden. Inmiddels doen bijna 19.000 mensen mee.

De staking wordt georganiseerd door vakbond UAW. Die vertegenwoordigt bijna 150.000 werknemers in de auto-industrie, daarvan neemt dus 13 procent deel aan de staking. De stakers werken bij de 'Big Three': Ford, General Motors (GM) en Stellantis (het moederbedrijf van Chrysler).

De bond eist een loonsverhoging van ten minste 36 procent in vier jaar. Andere eisen zijn automatische prijscompensatie en een vierdaagse werkweek.

Biden wees aan het begin van de staking direct op de recordwinsten die de bedrijven maken en stuurde afgevaardigden van het Witte Huis naar de fabrieken om in gesprek te gaan met werknemers.

Vakbond UAW nodigde Biden daarop uit langs te komen. De president liet op X weten de uitnodiging te accepteren. Hij wil zo zijn solidariteit met de stakers betuigen. Volgens persbureau AP heeft geen enkele Amerikaanse president dat in de afgelopen honderd jaar gedaan.

Gesprekken met de autobedrijven leverden deze week geen doorbraak op. "We erkennen dat het Ford menens is om een akkoord te bereiken," zegt vakbondsleider Shawn Fain. "Bij GM en Stellantis is het een ander verhaal." Ook zei hij toch "nog niet klaar te zijn bij Ford".

De bedrijven zeggen dat ze niet kunnen voldoen aan de eisen, omdat ze de komende jaren veel moeten investeren in de transitie naar elektrische auto's. Wel boden ze alle drie een salarisverhoging van rond de 20 procent, maar zonder aangepaste arbeidsvoorwaarden zoals de werknemers eisen. "Zoals we al weken zeggen, gaan we niet eeuwig wachten op eerlijke contracten bij The Big Three", zegt Fain.

De stakingen hebben nu al economische en politieke gevolgen. Zo ontsloeg Ford deze week 600 mensen als gevolg van de staking. Volgens Ford was dat nodig omdat er geen materiaal was, en daardoor ook niet genoeg werk.

De Duitse economie zit in een flinke dip en heeft dit jaar te maken met een krimp van 0,4 procent. Vooral het mkb is zwaar getroffen, maar ook de auto-industrie. Beide zijn de motor van de Duitse economie. De stemming onder ondernemers wordt er voorlopig niet beter op.

Ook al trekken de cijfers volgend jaar misschien iets bij, de regering onder bondskanselier Olaf Scholz (SPD) komt niet echt met een antwoord. En dat is nu net het probleem; door de weifelachtige houding van de politiek lijkt het vertrouwen van burgers en ondernemers te verdampen.

Volgens Marcel Fratzscher, president van het gerenommeerde Deutsche Institut für Wirtschaftsforschung (DIW) lijdt Duitsland vooral onder een collectief pessimisme, dat ervoor zorgt dat niemand meer een cent durft uit te geven. "Als we dat niet veranderen kunnen we makkelijk weer de spreekwoordelijke zieke man van Europa worden, zoals we dat ook waren in 2009."

Volgens Fratzscher liggen er voor de Duitse industrie en het mkb drie grote uitdagingen: "We moeten minder afhankelijk worden van China, van buitenlandse leveranciers en we moeten de energietransitie versnellen. Omdat Duitsland sinds het begin van de oorlog in Oekraïne niet meer beschikt over Russisch gas."

Duitsland leunde bij de, onder de vorige bondskanselier Merkel in gang gezette, energietransitie juist sterk op Russisch gas om de overgang naar hernieuwbare energiebronnen soepel te laten verlopen.

Bij het traditioneel sterke midden- en kleinbedrijf maken ze zich ook grote zorgen. Sommige bedrijfstakken, zoals de bouwsector, zagen de inkomsten de afgelopen maanden halveren. Bij de Firma Amroc in Maagdenburg produceren ze sinds de val van de Berlijnse Muur met veel succes gevelplaten uit houtsnippers. Voor bouwbedrijven in twintig landen in de hele wereld. Maar dit jaar stortte de markt helemaal in.

Het bedrijf heeft de afgelopen maanden ineens vijftig procent minder omzet. Volgens directeur Holger Arnold werkt het personeel nog maar twee tot drie weken per maand en verbetering is niet in zicht. "Als er niet snel maatregelen worden genomen die in ons geval de bouw weer vlottrekken, dan kunnen we ons bedrijf over een jaar sluiten."

Vorig jaar verkocht Arnold nog zo'n 7 tot 8 procent van zijn gevelplaten aan Nederland. "Maar als mijn bedrijf afhankelijk zou zijn van de export naar Nederland, zouden we nu al dicht zijn."

Niet alleen in de bouwsector vallen harde klappen, het hele midden- en kleinbedrijf klaagt over omzetdalingen van tientallen procenten. Volgens Hans-Jürgen Völz van de belangenorganisatie voor de Duitse middenstand blijkt uit een enquête dat meer dan de helft van de mkb-bedrijven overweegt uit Duitsland te verdwijnen. Vanwege het gebrek aan goede voorwaarden, teveel bureaucratie en te weinig vakkrachten.

Als dat vertrek van ondernemers daadwerkelijk doorzet, heeft niet alleen Duitsland een probleem maar zal de hele EU daarvan de gevolgen voelen, zegt Völz. "De regering moet nu snel deze ontwikkeling stoppen en signalen afgeven dat er wat gaat gebeuren op korte termijn."

Bijkomend probleem is dat de regering onder leiding van Scholz maar weinig oplossingen heeft voor de problemen. De drie regeringspartijen lijken vooral verlamd door interne onenigheid op veel terreinen.

Weliswaar kondigde Scholz een zogeheten 'Duitsland-Pakt' aan, maar de inhoud van die plannen is weinig concreet, zegt Hanco Jürgens van het Duitsland-Instituut. "Bondskanselier Scholz roept op tot eenheid en het gezamenlijk de schouders eronder zetten, maar zijn ministers blijven het onderling oneens."

Volgens Jürgens heeft de Duitse politiek andere dingen aan het hoofd dan het redden van de economie. Zoals de opkomst van de AFD. "De druk op de politiek is enorm toegenomen door de economische dip, door de oorlog in Oekraïne, het toegenomen aantal vluchtelingen en de energiecrisis. Maar de politiek is vooral nerveus geworden door de hoge peilingen van de AFD, die nu op 20 procent staat."

Piloten van KLM leggen maandag hun werk voor een uur stil, meldt vakbond VNV. Zij verwachten dat ongeveer vijftien vluchten hierdoor vertraging zullen oplopen.

De actie is een gevolg van moeizame cao-onderhandelingen tussen de vakbond en de luchtvaartmaatschappij. VNV eist een loonsverhoging van gemiddeld 6 procent per jaar, terwijl KLM 5 procent biedt. De piloten streven ook naar betere arbeidsomstandigheden, waaronder meer flexibiliteit in het rooster.

Voorzitter van de pilotenvakbond Camiel Verhagen betreurt de verwachte hinder voor reizigers. "Het overleg met KLM komt onvoldoende in beweging," zegt hij. Verhagen geeft aan dat hij openstaat voor gesprekken met KLM voordat de staking maandag begint.

Een woordvoerder van KLM laat weten dat de cockpitcrew die zich maandag tussen 11 en 12 uur op Schiphol moet melden, het werk zal onderbreken. Crew die dan al onderweg is, zal gewoon doorwerken.

KLM betreurt de actie en benadrukt dat de maatschappij zich in zal blijven zetten om tot een gebalanceerd cao-akkoord te komen. De luchtvaartmaatschappij zegt passagiers zo snel mogelijk te informeren over de gevolgen voor hun vlucht.

Inwoners van de IJmond snakten al jaren naar een rapport zoals dat vandaag door het RIVM werd gepubliceerd. Voor het eerst is er op grote schaal een direct verband aangetoond tussen de uitstoot van staalfabriek Tata Steel en de gezondheidsklachten van omwonenden.

Tientallen jaren was het de vraag hoe schadelijk de staalfabriek voor omwonenden was. De discussie daarover liep hoog op. Hieronder een aantal hoofdpunten op een rij.

De Koninklijke Hoogovens werden tussen 1920 en 1930 in de IJmond gebouwd. Dankzij deze fabriek kon Nederland zelf staal en ijzer produceren. Dat was van groot belang voor de industriële ontwikkeling en daarmee voor onze zelfstandigheid.

Maar de productie had ook een nadeel, bleek in de jaren zeventig. Onderzoekers zagen voor het eerst zeer hoge concentraties kankerverwekkende stoffen op meetpunten rond de fabriek.

Een rapport erover belandde uiteindelijk in een la. Het bestaan van het rapport kwam pas gisteren, bijna vijftig jaar later, via EenVandaag naar buiten.

Inwoners van Wijk aan Zee krijgen verschillende keren te maken met grafietregens. Omdat de Hoogovens een vergunning hebben om die uit te stoten, worden er geen stappen ondernomen. Daarop protesteren tientallen mensen bij het hoofdkantoor in Beverwijk. Het bedrijf belooft maatregelen te nemen.

Het onderzoeksprogramma Zembla maakt een uitzending over Corus, het bedrijf dat de hoogovens op dat moment in handen heeft. Corus zou te veel giftige stoffen uitstoten en in de directe omgeving zouden meer kankergevallen zijn dan op andere plekken in Nederland.

Het RIVM start een onderzoek, maar een directe link wordt nog niet gelegd.

In het gebied rond de hoogovens, inmiddels overgenomen door de Indiase staalproducent Tata Steel, dwarrelt steeds vaker zwarte stof neer op huizen, auto's en speeltoestellen. Tata Steel doet zelf onderzoek en zegt dat de grafietregens vooral bestaan uit koolstof, zwavel en metalen.

De GGD zegt dat er geen acuut gevaar is, maar adviseert inwoners wel hun handen vaker te wassen, groente te schillen en de ramen zoveel mogelijk dicht te houden. Dat leidt tot onbegrip bij omwonenden.

Het RIVM komt met een schokkend rapport: in de grafietregens zit zoveel lood, mangaan en vanadium, dat ze een risico vormen voor de gezondheid van vooral jonge kinderen.

Tata Steel belooft maatregelen te nemen om de uitstoot te verminderen. Doel is om de overlast zelfs helemaal verleden tijd te maken; het bedrijf wil overstappen op waterstof.

Een rapport van GGD Kennemerland veroorzaakt opnieuw veel onrust. De gezondheidsdienst constateert dat inwoners van de regio Haarlem en de IJmond vaker kanker krijgen dan andere Nederlanders. In Beverwijk hebben mensen 25 procent meer kans op longkanker.

Over de oorzaak blijft de GGD op de vlakte: het kan komen doordat Beverwijkers in het verleden veel rookten, maar ook is het "aannemelijk dat de luchtverontreiniging met fijnstof een rol speelt".

Het RIVM komt met een groter onderzoek, waaruit blijkt dat omwonenden vaker last hebben van hoofdpijn en misselijkheid dan elders in Nederland. Ook komen hartklachten, diabetes en longkanker vaker voor.

Het verband met de uitstoot van Tata ligt voor de hand. Toch moet er volgens het RIVM nog meer onderzoek gedaan worden om dat verband wetenschappelijk vast te stellen.

Het wantrouwen van omwonenden groeit als blijkt dat in het rapport van de GGD uit 2020 de naam van Tata Steel als mogelijke veroorzaker van het hoge aantallen kanker is geschrapt. Dat was terecht, concludeert een extern onderzoek later.

Maar bewoners vinden het niet terecht. Zij vinden dat de werkwijze van de instanties ertoe leidt dat Tata Steel nooit echt wordt aangesproken op de gezondheidsschade. Honderden omwonenden doen daarom aangifte. Ook het Openbaar Ministerie start een strafrechtelijk onderzoek.

Tata Steel zegt dat de uitstoot van kankerverwekkende stoffen sinds 2019 met de helft is teruggedrongen, maar in het stof dat neerdaalt, ziet het RIVM nog geen verbeteringen.

Ook blijkt dat het RIVM veel hogere concentraties metalen en kankerverwekkende stoffen meet, dan wat te verwachten is op basis van uitstootcijfers van Tata Steel zelf. "Wij vertrouwen Tata Steel al heel lang niet meer", zegt een van de drijvende krachten achter de rechtszaak van de omwonenden.

Tata Steel komt steeds verder in de problemen. Het RIVM concludeert dat er geen duidelijk meetbare effecten zijn van de maatregelen die Tata neemt. De omgevingsdiensten stelt de kooksfabrieken onder verscherpt toezicht.

Ook krijgt het bedrijf boetes vanwege het niet naleven van de milieuregels. De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeert intussen dat de overheid burgers veel beter moet beschermen tegen de schadelijke uitstoot van bedrijven.

En nu ligt er een nieuw rapport van het RIVM, dat voor het eerst onomstotelijk vaststelt dat er een directe link is tussen de hoogovens en de slechtere gezondheid van omwonenden.

Mensen die in de IJmond wonen, hebben meer kans om ziek te worden door de uitstoot van Tata Steel. Dat concludeert het RIVM in een omvangrijk rapport.

Het instituut zegt dat voor het eerst is gekeken naar de uitstoot van alle bedrijfsonderdelen die leiden tot gezondheidsklachten. Eerdere onderzoeken van onder andere het RIVM en de GGD gingen over een deel van het bedrijf of een deel van de uitstoot. Door ook kennis en technieken uit verschillende disciplines te combineren, ontstaat nu een nieuw beeld van de risico's om ziek te worden in de buurt van de staalfabriek.

Nog niet eerder werd op deze schaal een direct verband aangetoond. Vooral inwoners van Wijk aan Zee hebben met veel overlast te maken. Door de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide door de fabriek leven mensen die in Wijk aan Zee wonen gemiddeld 2,5 maand minder lang. "Tata Steel levert een aanzienlijke bijdrage van die stoffen aan luchtconcentraties in de omgeving, soms met wel tientallen procenten", zegt onderzoeker Leendert Gooijer van het RIVM.

Ook inwoners van Velsen-Noord, IJmuiden, Beverwijk en Heemskerk hebben kans op een verminderde gezondheid. Bij die laatste plaats is het risico het laagst, met een halve maand kortere levensverwachting.

Het RIVM keek naar de uitstoot die Tata Steel op dit moment produceert en legde dat op de toekomstige situatie waarbij mensen levenslang worden blootgesteld aan de stoffen.

Naast de kortere levensverwachting hebben inwoners van Wijk aan Zee ook tot 4 procent meer kans op longkanker. Kinderen in plaatsen rond Tata Steel hebben meer kans op astma en de uitstoot kan volgens het onderzoeksinstituut ook leiden tot neurologische schade met IQ-verlies tot gevolg.

De directie van het bedrijf zegt in een reactie "geraakt" te zijn door de bevindingen van het RIVM. Volgens Tata Steel zijn er al veel verbeteringen doorgevoerd: "We hebben een breed pakket ingezet om dingen aan te pakken en dat is zichtbaar in dit rapport", zegt Ruth van de Moesdijk, directeur van de afdeling HSSE (Health, Safety, Security and Environment). "De uitstoot van fijnstof is de afgelopen jaren verminderd. Het rapport laat zien dat onze uitstoot voldoet aan wettelijke grenswaarden."

Tata Steel wil ook de komende jaren doorgaan met staalproductie in de IJmond. Het bedrijf wil met alle betrokken partijen in gesprek "om samen de volgende stappen te zetten".

Verantwoordelijk staatssecretaris Vivianne Heijnen vindt de uitkomsten van het rapport niet acceptabel: "Dat er zoveel gezondheidsverlies is op basis van de activiteiten van de industrie betekent dat wij ook een zorgplicht voelen om te kijken hoe we het kunnen verbeteren."

Voor de Dorpsraad Wijk aan Zee bevestigt dit rapport de vermoedens die zij al lange tijd hadden. Zij vinden dat de politiek moet ingrijpen door een deel van de fabriek direct te sluiten.

Dat gaat de staatssecretaris niet meteen doen: "Ik snap dat mensen heel erg geschrokken zijn, maar ik hoop ook dat ze zien dat er wel stappen worden gezet."

Het kabinet gaat met een expertgroep kijken naar voorstellen op maat, om de gezondheid van omwonenden te verbeteren. Ook geeft Heijnen aan dat er nog wordt gekeken naar een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. In reactie daarop zouden de regels voor Tata Steel strenger kunnen worden.

De huizenprijzen zijn in augustus opnieuw iets gestegen. Gemiddeld was een huis 0,6 procent duurder dan in juli, blijkt uit cijfers van het CBS en het Kadaster. Het was de derde maand op rij dat huizen iets duurder werden.

Daarvoor was er bijna een jaar lang een dalende trend, nadat de huizenprijzen in juli 2022 hadden gepiekt op het hoogste niveau ooit. Een belangrijke reden voor die daling was de stijgende rente, zegt het CBS. Huizenkopers kunnen minder lenen en dat drukte bijna een jaar lang de prijzen.

Nu er al drie maanden geen prijsdaling meer is, lijkt de markt te zijn gestabiliseerd, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen tegen het ANP. "Bij één maand kan je nog zeggen dat er sprake is van een korte onderbreking, maar bij drie lijkt het er wel op dat de prijsdaling achter de rug is."

Doordat de prijzen lange tijd zijn gedaald ligt het prijsniveau, ondanks de recente stijgingen, nog altijd een stuk lager dan een jaar geleden. Huizen waren daardoor vorige maand nog altijd bijna 5 procent goedkoper dan in augustus 2022.

Er worden dit jaar minder woningen verkocht dan vorig jaar. In de eerste acht maanden van dit jaar waren het er 115.796, bijna 7 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar.

Het had er eigenlijk al lang moeten zijn: supersnel mobiel internet via 5G. Maar het is opnieuw vertraagd, bevestigde het ministerie van Economische Zaken vandaag. Oorzaak: aan de ene kant een belangenspel van allerlei bedrijven en aan de andere kant de Nederlandse Staat, die de veiling van de frequenties organiseert. Volgende maand dient er een rechtszaak die uitsluitsel moet geven.

5G is al beschikbaar in Nederland: de kans bestaat dat je het al ziet staan boven in je telefoonscherm. Het eerste 'deel' werd door de providers in juli 2020 aangezet nadat een veiling meer dan een miljard euro voor de schatkist had opgeleverd. De komende veiling levert Economische Zaken vermoedelijk opnieuw op z'n minst honderden miljoenen euro's op.

Het eerste deel leidde tot een kleinere snelheidsverbetering ten opzichte van 4G. Maar de grote stap moet nog komen, met 3,5 GHz. Dat heeft een technische reden: 5G werkt nu alleen op de 700 MHz-band, die een ver bereik heeft, maar een minder hoge snelheid. 3,5 GHz heeft minder bereik, maar wel een hogere snelheid. De gedachte was eerst dat dit 'tweede deel' vorig jaar beschikbaar zou komen, maar in mei van dat jaar werd al duidelijk dat dat niet haalbaar was.

5G op de 3,5 GHz-band betekent in de praktijk voor consumenten veel sneller internet op hun telefoon (tot 1000 Megabit, net zo snel als wat je nu vaak kunt krijgen via glasvezel), mits hun telefoon dit ondersteunt. Voor bedrijven betekent het dat ze hun eigen privénetwerk kunnen opzetten als ze meedoen aan de veiling. Een netwerk waarover ze veel meer controle hebben. In andere Europese landen is de uitrol van 3,5 GHz al veel verder.

De rechtszaak dient op 11 oktober. Er staan in totaal negen partijen tegenover de Staat. De zaak draait om het vaststellen van de kaders voor de frequentieveiling. Via de rechter hopen de afzonderlijke procespartijen invloed uit te oefenen op de voorwaarden.

Het gaat onder meer om Nederlandse providers met een eigen netwerk: VodafoneZiggo, Odido (voorheen T-Mobile) en KPN. Maar ook onder meer het Havenbedrijf Rotterdam en Schiphol zijn erbij, zij willen meer plek voor hun eigen 5G-netwerk.

Een andere procespartij is satellietbedrijf Inmarsat. Dat is gevestigd in Friese Burum en biedt vanuit daar al vijftig jaar satellietcommunicatie aan. Het is in bijzonder van belang voor de scheepvaart, het wordt ook wel '112 op zee' genoemd. Een landelijke uitrol van 5G op 3,5 GHz botst met de satellietcommunicatie die wordt verzorgd door dit bedrijf.

Het plan is dat Inmarsat verhuist naar Griekenland. Demissionair minister Adriaansens van Economische Zaken schreef vorige maand in een Kamerbrief dat de verhuizing in een "vergevorderd stadium" is. "De bouw van het satellietgrondstation is afgerond en op dit moment vinden in Griekenland de laatste configuratietesten plaats."

Bovendien heeft het bedrijf een vergunning gekregen van Griekenland om daadwerkelijk aan de slag te gaan. Deze loopt tot eind 2027 en kan daarna worden verlengd tot eind 2032. Adriaansens schrijft in de brief dat Inmarsat deze constructie niet "voldoende zekerheid" vindt geven om daadwerkelijk te verhuizen, het bedrijf wil dat het zeker is tot en met 2032.

Daar zit het probleem. De minister schrijft dat Griekenland niet een vergunning voor een dermate lange periode mag afgeven. Dat de Griekse autoriteiten "zeer blij zijn" met de komst van het satellietbedrijf en bovendien het belang onderkennen van wat het doet, neemt volgens Adriaansens niet weg dat een langere vergunning er niet in zit.

Inmarsat-directeur Gerard Luursema neemt daarmee geen genoegen. "We hebben te maken met internationale afspraken over het verzorgen van communicatie met zeelieden", zegt hij. "We moeten zeker weten dat we noodoproepen kunnen blijven faciliteren."

Ondertussen vindt de minister dat er genoeg aan is gedaan om de toekomst van Inmarsat zeker te stellen. Maar daar verzet het satellietbedrijf zich tegen, schrijft Adriaansens. Vorige maand besloot ze dat het recht van het bedrijf op de 3,5 GHz-band vervalt per 1 februari volgend jaar. Dat is een van de dingen waar het volgende maand over zal gaan.

Het ministerie van Economische Zaken kan nog niet zeggen wanneer er wel geveild gaat worden. Dat hangt af van het oordeel van de bestuursrechter. Zodra de veilingregeling officieel is gepubliceerd, heeft de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur zo'n zes maanden nodig om de veiling op te zetten.

De Tweede Kamer wil de begroting van volgend jaar voor ongeveer vier miljard euro veranderen om zo de koopkracht van burgers te ondersteunen. Moties over het verhogen van het minimumloon, het verlagen van de benzineaccijns en het niet duurder worden van treinkaartjes zijn aangenomen.

Er waren ook moties die het niet haalden. Zo sneuvelde het voorstel van PVV-leider Wilders om koning Willem-Alexander te vragen af te zien van zijn loonsverhoging van 55.000 euro voor volgend jaar.

Wilders hoopte dat regeringspartij D66 zijn voorstel zou steunen. En dat deed D66, net als oppositiepartijen SP, Volt, DENK, Partij voor de Dieren, FVD, Groep Van Haga, JA21, BIJ1 en de zelfstandige Kamerleden Pieter Omtzigt en Nilufer Gündoğan. Dat zijn samen 71 van de 150 zetels; geen meerderheid dus.

Voorstel over kabinetsformatie

Een opvallende motie die het wel haalde kwam van de SGP. De Kamer steunt een voorstel om de Raad van State snel advies te vragen of het niet beter is om een "externe" partij in te zetten bij de kabinetsformatie. Er is haast bij, want de dag na de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november, begint de formatie al.

De vorige kabinetsformatie duurde lang, in totaal 299 dagen (bijna tien maanden) en het proces verliep rommelig met de benoeming van verkenners en allerlei informateurs. De Tweede Kamer is daar ontevreden over en vraagt zich af of het in de toekomst niet anders aangepakt moet worden.

De SGP stelde gisteren in het Kamerdebat de vraag of koning Willem-Alexander niet toch een leidende rol moet spelen. De koning komt vandaag in de motie niet voor, maar dus wel een "externe" partij. Sinds 2012 wijst de Tweede Kamer zelf de informateurs en formateurs aan en niet meer het staatshoofd, zoals voorheen.

De stemmingen waren halverwege de avond al afgerond, waarmee de Algemene Beschouwingen uren eerder klaar waren dan gebruikelijk.

Koopkrachtmaatregelen

Een van de gevolgen van de stemmingen is dat het wettelijk minimumloon per 1 januari met 1,7 procent extra omhoog gaat. Nu ligt het minimum op 12,79 euro per uur. Met de verhoging gaat dat in de richting van 13,50 euro. Omdat uitkeringen en de AOW daaraan gekoppeld zijn, gaan ook die omhoog.

Daarnaast moet er meer geld naar het kindgebonden budget en de kinderopvang, zodat ouders minder hoeven bij te betalen. "Vandaag laat de Tweede Kamer zien dat we in staat zijn om ondanks alle verschillen de handen op elkaar kunnen krijgen en iets kunnen regelen voor alle mensen die al tijden moeite hebben om rond te komen", zegt fractievoorzitter Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA.

Met de plannen is twee miljard euro gemoeid, dat betaald wordt door bedrijven die voor de winst hun eigen aandelen kopen en door banken zwaarder te belasten. Ook moet het toptarief in box 2 en 3 in de belasting omhoog.

Dit pakket, op initiatief van GroenLinks/PvdA, ChristenUnie en D66, wordt in ieder geval ondersteund door een groot deel van de oppositie. Dat zijn bij elkaar 76 zetels.

Ook was er een meerderheid voor het schrappen van de aanstaande verhoging van de brandstofaccijnzen. Dat voorkomt dat de prijzen aan de pomp met zo'n 20 cent per liter stijgen. Ook de energiebelasting, die mensen betalen over de rekening voor gas en elektriciteit, moet van de Kamer met 200 miljoen euro omlaag. De motie hierover van de VVD was mede ondertekend door de PVV, SP, ChristenUnie, BBB, SGP, JA21, Denk, Groep Van Haga, Den Haan en Omtzigt, bij elkaar 79 zetels.

Fractievoorzitter Sophie Hermans van de VVD noemt het "een aanvullende stap" op het pakket dat het demissionaire kabinet op Prinsjesdag presenteerde. Dat levert voor bepaalde groepen onvoldoende op. Hermans: "Mensen met een heel normaal salaris, politieagenten, verplegers, leraren of mkb'ers die hun vaste lasten zien stijgen."

Om dat pakket van 1,4 miljard euro te betalen, moeten de meeste ministers met de stofkam door hun begroting om geld te vinden. Volksgezondheid en Sociale Zaken zijn daarbij uitgezonderd. Ook eventuele meeropbrengsten uit de verkoop van aardgas moeten ervoor aangewend worden. En als het nodig is, mag er ook geld gebruikt worden uit het Nationaal Groeifonds, dat eigenlijk bedoeld is voor innovatieprojecten van bedrijven.

De Kamer wil verder dat het kabinet meer geld uittrekt voor het openbaar vervoer. Een zeer ruime Kamermeerderheid vraagt het kabinet 300 miljoen euro beschikbaar te stellen om een stijging van de kosten van kaartjes en "verdere verschraling van het regionale openbaar vervoer door het wegvallen van haltes en buslijnen" te voorkomen. Dat moet worden betaald met geld dat nog op de plank lag bij het ministerie van Financiën.

Ook moet de voorziene prijsstijging bij de NS niet doorgaan, wat de Kamer betreft. Daarvoor moet 120 miljoen euro beschikbaar komen uit de begroting van het ministerie van Infrastructuur en het 'Mobiliteitsfonds'. De motie over het openbaar vervoer, een initiatief van ChristenUnie en GroenLinks/PvdA, is ook ondertekend door VVD, D66, CDA, PVV, SP, Volt, SGP en BBB.