Twee verrassende winnaars en drie grote verliezers bij de radio vandaag: QMusic en Financial News Radio bemachtigden op een veiling een FM-frequentie voor twee nog op te tuigen zenders.

De alternatieve popzender Kink, die jaren had gestreden voor een nieuwe veiling van de etherfrequenties, blijft met lege handen achter. Slam! en Sublime zijn hun frequenties zelfs kwijtgeraakt, en moeten nu digitaal proberen te overleven.

Maar van alle winnaars van de veiling is de schatkist de grootste. Met een opbrengst van 152,8 miljoen euro haalde het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ruim twee keer zo veel op als vooraf was verwacht.

Voor Kink voelt de uitslag zuur. De zender moest "ergens rond de helft van de veiling" al afhaken in het biedingsproces, vertelt directeur Jan Hoogesteijn. "Toen we zagen welke enorme bedragen er werden geboden moesten we zeggen: 'Dit is niet langer verantwoord'. Want wij willen gewoon verder gaan met Kink."

Dat moet dan via internet en de digitale ether. "Iedereen heeft sommetjes gemaakt", stelt Hoogesteijn over de prijs van een FM-frequentie. Terwijl toch verwacht wordt dat steeds meer luisteraars de komende jaren overstappen op digitale radio. "Maar dat heeft partijen er toch niet van weerhouden om zo veel te bieden. FM is toch een winstgevende aangelegenheid. Dat heeft vandaag nog maar weer eens onderstreept met de enorme bedragen die zijn neergeteld voor de stukjes lucht."

Toch geeft Kink het nog niet op. Hoogesteijn zegt dat zijn zender kijkt naar mogelijkheden om tóch via FM uit te kunnen zenden. "Het is niet het einde van Kink, laat ik daar duidelijk over zijn. Er zijn wat mogelijkheden." Welke mogelijkheden dat zijn, zoals uitzenden bij een bestaande partij of een van de twee nieuwkomers, wil Hoogesteijn niet zeggen. "Het zou allemaal kunnen."

Bij Qmusic hangt ondertussen de vlag uit. "Ik kom net met nieuwe kleren boven", lacht directeur Robert Bernink. "De champagne is open gegaan." Zijn station krijgt er een zusje bij, omdat moederbedrijf DPG bij de veiling een tweede frequentie heeft bemachtigd. "We kunnen hiermee onze radiodroom voor de toekomst waarmaken."

Het Belgische DPG betaalde 47,3 miljoen euro voor de twee frequenties. Volgens Bernink is dat wel minder dan wat is betaald voor de huidige frequentie van Qmusic. Over het nieuwe station wil Bernink nog niet zo veel kwijt, behalve dat het 'complementair' zal zijn aan Qmusic.

Wel moest ook Qmusic goed rekenen wat kon worden betaald om de investering in behoud op de FM te kunnen terugverdienen. "Maar er wordt meer radio geluisterd en audio geconsumeerd dan ooit tevoren", aldus Bernink. "En daarmee is een positie met FM en digitale radio heel belangrijk. De luisteraar bepaalt. Elk jaar zie je meer mensen digitaal luisteren. Dat hebben we meegenomen."

De tweede grote winnaar is een grote onbekende, het nieuwe Financial News Radio. Het pas in mei opgerichte bedrijf gaat financieel en zakelijk nieuws brengen. De Franse Jeremie Godreche, die is aangesteld als station manager, meent dat zijn zender geen directe concurrent zal zijn van BNR, dat ook zakelijk nieuws brengt. "We mikken op een jongere doelgroep en willen toegankelijk zijn voor iedereen", zegt hij tegen de NOS.

Details over de nieuwe zender worden over zes weken bekendgemaakt. Godreche zegt hierbij te kijken naar samenwerkingen met nieuwe en bestaande platforms, zonder te melden welke.

Opvallend is de oprichter van Financial News Radio: de 51-jarige Joost Zuurbier. Hij richtte ooit het onlinebedrijf Dot TK op, dat gratis domeinnamen aanbood via het tropische eilandenrijkje Tokelau. Dit avontuur ging gepaard met claims en criminelen die de gratis tk-domeinen misbruikten, zo berichtte NRC eerder.

Dot TK is inmiddels ondergebracht bij Zuurbier's financiële technologiebedrijf Bitsafe, inmiddels Yoursafe geheten. Voorzitter van de raad van commissarissen van Yoursafe is Rijkman Groenink, voormalig ceo van ABN Amro. Zijn rol bij het uiteenvallen van de bank in 2007 werd landelijk bekend via het boek en tv-serie De Prooi.

Of Groenink ook een van de investeerders in Financial News Radio is, is niet duidelijk. Tegen het FD wil Zuurbier niets kwijt over de geldschieters van de zender, die bij de veiling een zogenoemd 'vrij kavel' bemachtigde . Dat betekent dat er zo veel muziek mag worden uitgezonden als gewenst.

Voor dit felbegeerde kavel betaalde de nieuwkomer opvallend genoeg een miljoen euro minder dan BNR voor een kavel waar amper muziek op mag worden uitgezonden. Tegen het FD laat directeur Marc Adriani weten dat BNR moet bezuinigen om de investering te kunnen terugverdienen. Er zullen daarom arbeidsplaatsen verdwijnen.

Voor Slam! en Sublime zijn de druiven het zuurst, omdat zij hun FM-frequenties kwijtraken. Toch zegt moederbedrijf Mediahuis zich te kunnen vinden in de uitkomst van de veiling. "Hoewel we liever drie licenties verkregen hadden", verwijst radiodirecteur Tom Klerkx naar de frequenties die wel zijn gewonnen door het bedrijf voor Radio Veronica en 100%NL.

Net als Kink, moeten ook Slam! en Sublime digitaal door. Mediahuis stelt dat de twee zenders "alle kansen" krijgen om zich hier verder te ontwikkelen.

Autofabrikant VDL Nedcar in Born heeft een intentieverklaring getekend met een nieuwe opdrachtgever. Dat heeft het bedrijf vandaag aan medewerkers laten weten, bevestigt het na berichtgeving in diverse media.

Tot maart volgend jaar bouwt het bedrijf auto's voor BMW, maar daarna stopt die opdracht. Daardoor verdwijnen 1800 banen bij VDL Nedcar. Het bedrijf is al langer op zoek naar nieuwe opdrachtgevers.

Hiermee is nog niet zeker dat de opdracht er komt. "We hebben de intentie uitgesproken om te onderzoeken of we kunnen samenwerken", zegt een woordvoerder van het bedrijf. "Nu start een traject of we een contract kunnen sluiten." Met de voorbereidingen zijn zeventig banen gemoeid.

In de laatste drie maanden van dit jaar verwacht het bedrijf meer duidelijkheid te kunnen geven. Mocht de opdracht doorgaan, dan zou dat tot 3000 banen kunnen opleveren.

Toch neemt dat niet de zorgen over werkgelegenheid weg. De opdracht van BMW eindigt na maart 2024, en deze opdracht zou halverwege 2026 beginnen.

Vanaf november verliezen 1800 mensen hun baan bij het bedrijf, werd begin vorige maand bekend. Medewerkers hebben wekenlang gestaakt voor een nieuw sociaal plan.

Het is de vraag of daarna nog meer mensen VDL Nedcar moeten verlaten. "We hopen in 2024 geen afscheid van mensen te moeten nemen, maar dat kan wel als er geen nieuwe klanten komen."

Met welk bedrijf de intentieverklaring is getekend, blijft geheim. "Deze partij heeft ons verzocht niets te zeggen", zegt de woordvoerder. Er lopen ook gesprekken met andere potentiële opdrachtgevers.

De internationale scheepvaart wil in of rond 2050 CO2-neutraal zijn. De 175 landen die aangesloten zijn bij de maritieme organisatie van de Verenigde Naties (IMO) hebben hierover in Londen een akkoord bereikt. In 2030 moet de uitstoot van de scheepvaart met 20 procent verminderd zijn. In 2040 moeten schepen 70 procent minder CO2 uitstoten.

Maatregelen om deze doelen te halen worden de komende anderhalf jaar uitgewerkt. Het gaat dan onder meer om een wereldwijde klimaatheffing op de brandstof voor schepen. Het is de bedoeling dat de maatregelen in 2027 worden ingevoerd.

Het resultaat is een compromis tussen de meeste westerse landen aan de ene kant en China en veel ontwikkelingslanden aan de andere kant. Europa wilde een harde doelstelling in 2050 en een snelle invoering van de brandstofheffing. China noemde dit een onrealistische verhoging van de transportkosten.

De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) is desalniettemin tevreden met het resultaat en noemt het akkoord zelfs historisch. "Een scherpere formulering was wenselijk geweest", zegt klimaatspecialist Nick Lurkin van de KVNR. Hij heeft er begrip voor dat sommige landen "wat meer flexibiliteit" krijgen om aan de eisen te voldoen.

In Europa moeten schepen vanaf volgend jaar CO2-rechten betalen die binnen drie jaar oplopen tot 100 procent van de uitstoot. Zeeschepen moeten de komende decennia over van sterk vervuilende stookolie op schone brandstoffen. Dat kan vloeibaar gas (lng) zijn waarvan de CO2 wordt afgevangen of op waterstof gebaseerde brandstoffen als ammoniak en methanol.

De radiozenders Sublime en Slam! van de Belgische uitgever Mediahuis verdwijnen uit de ether. Dat is het gevolg van de veiling van de negen beschikbare FM-frequenties voor commerciële radiozenders door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Verder is uit de veiling duidelijk geworden dat Qmusic een nog op te richten zusterstation krijgt. Ook krijgt nieuwszender BNR concurrentie van nieuwkomer Financial News Radio.

De FM-veiling was via de rechter afgedwongen door Kink, de alternatieve rockzender die eiste een kans te krijgen op een frequentie. Het station slaagde er uiteindelijk niet in om een etherfrequentie te bemachtigen. Directeur Jan Hoogesteijn laat de NOS weten dat Kink niet meekon in de hoge bedragen die werden geboden. Dat bewijst volgens hem dat de digitale radio financieel nog altijd niet kan concurreren met de analoge ether.

In de juridische strijd voor een veiling kreeg Kink steun van het Belgische DPG. Dat bedrijf won juist wel in de veiling, door naast Qmusic een tweede frequentie te bemachtigen. DPG heeft inmiddels aangekondigd dat het binnenkort "een nieuw landelijk radiomerk" lanceert.

Mediahuis, de tweede grote Belgische uitgever in Nederland, kreeg met twee frequenties minder dan waarop het had gehoopt. Vorige week werd Radio Veronica nog van Talpa overgenomen. De eigenaar van Sublime kocht eerder al 100% NL, Slam! en Sunlite. Mediahuis zegt vandaag dat het de twee frequenties zal inzetten in voor Veronica en 100% NL, waardoor Slam! en Sublime online en in de digitale ether verder moeten.

Talpa behoudt de drie frequenties, voor Radio 538, Radio 10 en Sky Radio.

De tweede nieuwe zender in de ether wordt Financial News Radio. Dit bedrijf werd pas in maart opgericht, zo blijkt uit gegevens van de Kamer van Koophandel. Eigenaar is Joost Zuurbier, die ceo is van financieel technologiebedrijf Bitsafe. In een persbericht zegt Financial News Radio "een fris radioconcept over financieel nieuws en zakelijke ontwikkelingen" te gaan brengen voor een jong publiek.

Van de negen plekken in de ether die het ministerie heeft vrijgemaakt voor commerciële radiostations, is er één specifiek bestemd voor een commerciële nieuwszender en één voor een station met Nederlandstalige muziek. Die plekken waren en zijn opnieuw in handen van respectievelijk BNR en 100%NL.

De overige zeven frequenties mochten vrij worden ingevuld. Dat betekent dat de nieuwe nieuwszender Financial News Radio, anders dan BNR, ook muziek mag uitzenden tussen het nieuws. Het is nog niet bekend of eigenaar Zuurbier dat van plan is.

Opmerkelijk genoeg betaalde BNR met 7,4 miljoen euro meer voor zijn 'beperkte' kavel dan Financial News Radio met 6,1 miljoen euro voor zijn vrije kavel. De veiling leverde de schatkist in totaal 152,8 miljoen euro op. Talpa betaalde met 59,2 miljoen euro het meest voor drie frequenties. DPG legde 47,3 miljoen euro neer voor twee, Mediahuis betaalde 32,8 miljoen voor hetzelfde aantal.

De nieuwe zenderindeling gaat in vanaf 1 september en loopt tot en met 2035. Naast de gewone FM kunnen radiostations uitzenden via de digitale ether. Door de opkomst van digitale ontvangers wordt verwacht dat de komende tien jaar steeds minder mensen naar de FM luisteren.

De krimp van Schiphol naar 460.000 vliegbewegingen per jaar mag toch doorgaan. Het gerechtshof in Amsterdam heeft in hoger beroep geoordeeld in het voordeel van de Staat. Die stond in de rechtszaal tegenover luchtvaartmaatschappijen die de krimp wilden voorkomen.

In april oordeelde de rechter nog dat de krimp niet mocht doorgaan omdat het kabinet niet de juiste stappen had doorlopen. Minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat ging daartegen in beroep omdat de uitspraak volgens hem niet in het belang van omwonenden van Schiphol was. Nu hij gelijk heeft gekregen, is het eerdere vonnis van de rechter van tafel.

Nu mogen er jaarlijks nog 500.000 vluchten landen en vertrekken op Schiphol per jaar. Het kabinet wilde dat terugbrengen naar 460.000 per jaar vanwege geluidshinder voor omwonenden. Geluidsnormen worden al jarenlang overschreden, maar dat werd een tijd gedoogd.

Vorig jaar zei het kabinet te willen stoppen met gedogen. En als de bestaande geluidsnormen worden gehandhaafd, blijft er nog maar ruimte over voor 460.000 vluchten per jaar.

Luchtvaartmaatschappijen startten daarop een kort geding tegen de staat. Met succes. De rechter bepaalde afgelopen voorjaar dat de Staat niet zomaar beperkingen mag opleggen. Volgens Europese regels zijn er procedures die doorlopen moeten worden wanneer een luchthaven krimpt. Inspraak van verschillende partijen, bijvoorbeeld. Die procedures waren niet gevolgd dus mocht de krimp niet doorgaan, oordeelde de rechter.

Het hof zegt vandaag echter dat die procedure in dit geval niet doorlopen hoeft te worden omdat er vanwege de overschrijding van de geluidsnormen de afgelopen jaren in feite sprake was van een illegale situatie.

"De vlag kan uit", zegt Jan Boomhouwer van Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder. Die stichting, waarin omwonenden zijn verenigd, nam deel aan de rechtszaak aan de kant van de Staat. "Iedereen haalt opgelucht adem dat de knikker eindelijk in het gaatje rolt. Elke keer was het afwachten, met het kort geding ging het toch de verkeerde kant op. Dat is nu hersteld", zegt hij.

Boomhouwer vindt het belangrijk dat het hof heeft gezegd dat de procedure niet gevolgd had hoeven worden omdat er jarenlang een illegale situatie heeft bestaan. "Als je wil gaan handhaven hoef je niet eerst Europese regels te volgen. Handhaven is gewoon wat je in een democratische rechtsstaat moet doen."

KLM, dat in eerste instantie het kort geding tegen de staat had aangespannen met andere luchtvaartmaatschappijen, is teleurgesteld in de uitspraak. "KLM blijft in samenspraak zoeken naar de beste manier om het aantal mensen dat hinder ondervindt van vliegtuiggeluid terug te dringen", zegt het bedrijf. "We zijn ervan overtuigd dat we met onze maatregelen minder geluid en CO2 kunnen realiseren mét behoud van het netwerk." De luchtvaartmaatschappij wil dat bereiken met schonere en stillere vliegtuigen, niet door minder te vliegen.

Minister Harbers vindt de uitspraak van vandaag een goede eerste stap om de balans tussen luchtvaart en economie aan de ene kant en omwonenden aan de andere kant te herstellen. "Het betekent dat we door kunnen met de regelingen die we hebben ontworpen. Maar er zijn nog wel heel veel stappen te zetten."

Het duurt nog even voordat de plannen gerealiseerd worden. November, zoals eerst het plan was, is niet meer haalbaar. Op z'n vroegst mag de minister het krimpplan na maart volgend jaar uitvoeren.

Uiteindelijk wil het kabinet dat Schiphol gaat krimpen naar 440.000 vliegbewegingen per jaar. De uitspraak van vandaag gaat niet over die uiteindelijke krimpplannen. Voor die krimp doorloopt het kabinet overigens wel de Europese procedure. Vorige maand hebben 173 partijen hun zienswijze ingediend bij een consultatieprocedure hierover.

KLM zegt de uitspraak te bestuderen. De luchtvaartmaatschappijen kunnen nog in cassatie gaan bij de Hoge Raad, de hoogste rechter van Nederland.

In de winkelstraten is dit voorjaar een stuk minder uitgegeven aan spullen, zo blijkt uit de pinbetalingen van klanten van ING in het tweede kwartaal van dit jaar. Daartegenover staat een stijging van de uitgaven in de horeca.

De totale uitgaven van ING-klanten in winkels en horeca via pin, geldopnames en internetbetalingen namen ten opzichte van het eerste kwartaal toe met bijna 2 procent. Dat kwam vooral door een plus in de horeca (4 procent). Het mooie weer in april, mei en juni speelde daarbij mee, vermoedt ING-econoom Marten van Garderen.

Maar in winkels hielden consumenten dus de hand op de knip. Dalingen van de uitgaven waren vooral te zien in elektronicawinkels (-4 procent), in woonwinkels (-2,4 procent) en bij vrijetijdsspullen (-2 procent).

Supermarkten zagen in het tweede kwartaal wel een stijging in pinomzet, maar die toename is maar gering. "In de winkelstraat lijken de prijzen vaak harder te zijn gestegen dan de pinomzet", zegt Van Garderen. "Vooral bij winkels die goederen verkopen zien we de duidelijke signalen van een consument die op de rem staat."

Ook het Centraal Bureau voor de Statistiek kwam vanochtend met cijfers over consumentenuitgaven. In mei hebben huishoudens 1,4 procent meer uitgegeven dan een jaar eerder. Het CBS ziet ook dat mensen meer uitgeven aan diensten, zoals horeca- en kappersbezoek, en minder aan spullen, zoals kleding en elektrische apparaten.

De zeescheepvaart vormt niet langer een uitzondering op verduurzaming en de invoering van klimaatmaatregelen. Vanaf volgend jaar moeten zeeschepen in Europa, net als de industrie en de luchtvaart, rechten kopen om CO2 te mogen uitstoten. In Londen vergaderen op dit moment 175 landen onder leiding van de VN-organisatie voor de scheepvaart (IMO) over een wereldwijde klimaatheffing op brandstof.

De inhaalslag die de zeescheepvaart moet maken is enorm. Bij het afsluiten van het klimaatakkoord van Parijs in 2015 bleef de scheepvaart net als de luchtvaart buiten de klimaatmaatregelen. Hierdoor vaart het overgrote deel van de zeeschepen nog op zwaar vervuilende stookolie en maar een klein percentage op vloeibaar gas (lng). De internationale scheepvaart veroorzaakt drie procent van de wereldwijde CO2-uitstoot en is goed voor 90 procent van al het goederenvervoer.

Schepen moeten dus snel minder en schonere brandstof gaan gebruiken. De uitstoot kan al direct beperkt worden met technische maatregelen, denkt onderzoeksbureau CE Delft. Er zijn schepen die naast de motor met behulp van zeilen ook gebruik maken van de wind. Verder kan er CO2 bespaard worden door langzamer te varen en minder vervuilende olie te gebruiken.

Uiteindelijk zal de scheepvaart moeten overschakelen op duurzame brandstoffen. Biobrandstoffen zijn schaars omdat daar ook vanuit het wegtransport en de luchtvaart steeds meer vraag naar is en de beschikbaarheid beperkt is. Blijft over: synthetische brandstoffen.

De grootste containerrederij ter wereld, het Deense Maersk, heeft inmiddels 25 schepen besteld die kunnen varen op methanol. Methanol is 'groen' als het gemaakt is van waterstof uit duurzame elektriciteit. De schepen zijn hybride en kunnen dus ook nog steeds op stookolie en diesel varen.

De Nederlandse reders exploiteren een vloot van zo'n 2300 zeeschepen, waarvan ruim 1200 onder Nederlandse vlag varen. Het gaat voornamelijk om kustvaart in Europa. De grote containerschepen van het vroegere Nedlloyd varen na verschillende overnames inmiddels voor Maersk.

Maar de helft van de schepen die zijn aangesloten bij de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) valt volgend jaar onder de Europese CO2-belasting. Het gaat dan om middelgrote coasters vanaf 5000 ton. "Jammer", vindt Annet Koster, directeur van de KVNR. "Door kleinere schepen uit te sluiten van het ETS-systeem belemmer je de verduurzaming van kleinere zeeschepen die juist in veel kustgebieden varen."

De Encounter van reder JR-Shipping uit Harlingen vaart op stookolie, maar vangt de CO2 af in de schoorsteen. Bekijk hier een reportage vanuit de Rotterdamse haven:

De Nederlandse overheid heeft 210 miljoen euro beschikbaar gesteld voor verduurzaming van de maritieme sector in Nederland, onder meer voor de ontwikkeling van 40 duurzame zeeschepen. Die gaan dan varen op methanol of op lng, waarbij de CO2-uitstoot wordt afgevangen in de schoorsteen.

De KVNR pleit op de IMO-vergadering in London voor een klimaatneutrale scheepvaart in 2050. Of de voorstellen van EU-lidstaten voor een wereldwijde brandstofheffing er echt zullen komen is nog onzeker. China roept ontwikkelingslanden over de hele wereld op om dat plan te verwerpen. De grootste exporteur ter wereld vreest voor een 'onrealistische' verhoging van de transportkosten.

Er wordt verschillend aangekeken tegen de effecten van de CO2-heffing voor de zeescheepvaart. Gegevens van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEA) komen voor de ETS-maatregelen uit op een gemiddelde van 1,2 miljoen euro per jaar per schip. De transportkosten in de zeescheepvaart gaan hierdoor volgens onderzoeksbureau CE-Delft tussen 2025 en 2029 met 61 procent omhoog.

Dat lijkt veel, maar de miljardeninvesteringen die de scheepvaart moet doen worden verdeeld over vele miljoenen consumenten. "Het betekent zo'n zes cent extra op een een paar sneakers", relativeert Annet Koster van de redersvereniging.

Er wordt hard gewerkt aan de realisatie van duurzame energie op land om de klimaatdoelen van 2030 te halen. Maar ook daarna blijft er nog veel extra groene elektriciteit nodig. Dat blijkt uit de nieuwe voortgangsrapportage van het landelijk bureau van de dertig energieregio's in Nederland, de zogenoemde RES'en. Met alleen de wind- en zonne-energie waar nu aan gewerkt wordt, gaat het niet lukken om het uiteindelijke doel, Nederland klimaatneutraal, te halen.

De dertig energieregio's slagen er wel in om in 2030 ten minste 35 TWh aan duurzame energie op land op te wekken. Er zijn al veel zonne- of windparken gerealiseerd, in aanbouw, of in de vergunningsfase. Maar ze hebben een hogere eigen ambitie voor dat jaar van 55 TWh, en dat gaat waarschijnlijk niet gehaald worden. Vooral de stikstofproblematiek en de krapte op het elektriciteitsnet zijn daarbij bekende en hardnekkige problemen.

Eerder deze week presenteerde minister Jetten van Klimaat zijn Concept Nationaal Plan Energiesysteem. Het Rijk benadrukt daarin dat er vooral wordt ingezet op windenergie, zowel op zee als op land, zonne- en kernenergie. Dit is een belangrijk signaal voor de regio's, zegt een woordvoerder van het Nationaal Programma RES (Regionale Energie Strategie). "Je proeft dat zonder dat perspectief mensen soms denken: misschien hoeft het niet meer zo nodig, we halen dat doel wel, en kunnen wel wat achteroverleunen. Maar dat kan dus niet."

Het kabinet wil ook dat de elektriciteitssector al in 2035 volledig CO2-vrij is. Dat betekent dat er tegen die tijd geen aardgas of steenkool meer gebruikt wordt om stroom mee op te wekken. "Het is belangrijk dat er nu duidelijkheid is over de jaren na 2030. Daar hebben de regio's ook behoefte aan. 2030 is al dichtbij, en mensen wilden weten wat er na die tijd nog nodig is", aldus de woordvoerder.

Het beeld van de voortgang met alle duurzame elektriciteitsproductie op land is overigens wisselend. De regio's die al lange tijd bezig zijn met duurzame energie lijken hun eigen ambitie (onderdeel van het hogere doel van 55 TWh) te halen. Andere zeggen nu al dat hun eigen hogere ambitie niet haalbaar is in 2030. Als reden daarvoor wordt soms gegeven dat niet duidelijk was wat er na 2030 nog nodig is. Maar ook andere problemen spelen een rol.

Zo kunnen radarsystemen van defensie, het ontbreken van draagvlak of onduidelijkheid over milieunormen voor windmolens meespelen. Wat betreft dit laatste is in sommige regio's de bouw van windparken stopgezet, na een uitspraak door de Raad van State in 2021. Die zette destijds een streep door de geldende milieuregels. Sommige regio's hebben inmiddels zelf nieuwe milieunormen gemaakt, andere wachten af waar de Rijksoverheid mee komt.

Tegelijk is een andere trend dat bedrijven en burgerinitiatieven steeds meer de handen ineen slaan. Ze vormen 'smart energyhubs' en energie-gemeenschappen. Daarbij wisselen bedrijven en geregeld ook lokale energiecoöperaties energie uit en maken afspraken over verbruik en opslag van energie. Het vormen van zo'n energiehub kan een oplossing zijn voor de overbelasting van het elektriciteitsnet.

Op steeds meer plekken kunnen bedrijven niet meer worden aangesloten op het stroomnet. Door meer samen te werken en onderling afspraken te maken over efficiënt energieverbruik, kan verdere overbelasting van het net worden tegengegaan. Bovendien geeft dat nieuwe partijen toegang tot de verschillende markten in de energiesector.

"Een hub stelt kleinere en/of niet-professionele partijen in staat hun eigen energievoorziening te regelen", schrijft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in een routekaart voor energiehubs, die vorige maand werd gepubliceerd. "Dat vraagt wel om nieuwe spelregels, want de markten zijn hier nog niet op ingericht."

Op dinsdag 13 juni om 16.00 uur verschijnt een opmerkelijk kort bericht op de website van wereldvoetbalbond FIFA. "Franse amateurclub is de eerste ontvanger van een betaling van het FIFA Clearing House", luidt de kop. Daaronder een foto van een trotse clubvoorzitter op een grasveld. Achter hem een tractor, een schuur en een zandpad.

Het bericht gaat verder: "Deze transactie, ter waarde van 159.990 euro, ontstond door de transfer van een speler die door SC Malesherbois werd opgeleid tussen zijn twaalfde en vijftiende. Hij ging naar een Europese topclub." Wie de speler in kwestie is, laat FIFA in het midden. Welke topclub hem aankocht? Nergens wordt het genoemd.

Volgens FIFA zijn dit soort details ook niet nodig om het punt te maken: deze transactie is namelijk een schoolvoorbeeld om aan te geven dat het nieuwe FIFA Clearing House werkt. Woorden als "fair", "efficiënt" en "integer" worden niet geschuwd om het eigen, sinds november 2022 werkzame, betalingssysteem te prijzen.

Het persbericht kan met recht een PR-stunt(je) worden genoemd. SC Malesherbois blijkt namelijk na zeven maanden de enige club ter wereld te zijn die geld heeft ontvangen vanuit het FIFA Clearing House, terwijl er 7.515 casussen zijn aangemeld. Daarnaast zijn er inmiddels al tientallen juridische procedures gestart door topclubs om onder betalingen uit te komen, zo blijkt uit gesprekken die de NOS afgelopen tijd voerde met betrokkenen.

"Afgelopen maanden spanden clubs tientallen zaken aan. Alleen ikzelf heb al zo'n twintig zaken behandeld als gevolg van het clearing house. Ik verwacht dat dit toeneemt in de toekomst", stelt Frans de Weger, naast advocaat ook voorzitter van het FIFA Dispute Resolution Chamber. Binnen deze 'kamer' worden contractuele geschillen behandeld in de internationale voetbalwereld.

Met name grotere Europese clubs zetten de hakken in het zand. De Weger: "Deze clubs beschikken over topjuristen. Soms proberen ze het proces te rekken, er helemaal onderuit te komen of minder te betalen. Zulke processen kunnen zomaar anderhalf jaar duren, zeker als zij ook nog de stap zetten naar sporttribunaal CAS."

Een verklaring? Zij krijgen nu te maken met een verplicht en geautomatiseerd betalingssysteem, waar er vóór het FIFA Clearing House een situatie gold waarin clubs als SC Malesherbois zélf facturen moesten sturen naar het buitenland.

Veel geld, bestemd voor opleidende clubjes, bleef zo op de plank liggen omdat clubs vaak niet in staat bleken om transfers van oud-spelers te monitoren. Ook de taalbarrière was een hindernis.

Maar de tientallen procedures vormen niet de enige kink in de kabel bij het nieuwe FIFA-project. Achter de schermen lijkt FIFA overweldigd door de hoeveelheid zaken. Een betrokkene stelt dat FIFA momenteel 'op zijn tandvlees' loopt vanwege de hoge werkdruk. De rij clubs die wachten op opleidingsgelden is inmiddels lang. Ook Nederlandse clubs hebben hiermee te maken.

Neem PSV. De Brabanders ontvingen naar verluidt 42 miljoen euro voor de wintertransfer van Cody Gakpo. Als jeugdspeler doorliep de 24-jarige aanvaller de hele opleiding van PSV, waar hij sinds 2007 actief was. Ter compensatie van dat opleidingswerk heeft PSV recht op 5 procent van de transfersom, omgerekend zo'n 2 miljoen euro verspreid in termijnen. Dat geld moet vanuit Liverpool via het FIFA Clearing House in Parijs naar Eindhoven gestuurd worden.

In theorie gaat dat zo, maar dat is niet de praktijk. In een reactie laat PSV weten dat het vooralsnog geen euro opleidingsgeld heeft ontvangen. Ook weet de club niet waarom de procedure bij deze op het oog zeer eenvoudige transfer (tussen twee gerenommeerde clubs uit twee gerenommeerde competities waarbij slechts één club aanspraak maakt op een opleidingsvergoeding) zo traag verloopt.

Voor Feyenoord (dat sterspeler Kökçü verkocht voor zo'n 25 miljoen), maar ook clubs als Ajax en AZ (waar vanuit het buitenland flink getrokken wordt aan zelf opgeleide spelers als Jurriën Timber en Tijjani Reijnders) is de Gakpo-deal het voorland. Zij weten nu al: het wordt lang, wellicht héél lang, wachten op het geld waar ze recht op hebben.

Procedures binnen het FIFA Clearing House kosten namelijk tijd. Veel tijd. Over veel schijven moet worden gekeken naar stapels papierwerk, geldstromen, de integriteit van clubeigenaren. Ook wordt onderzoek gedaan naar de opleidingsjaren en het carrièreverloop van voetballers.

Eerder schatte FIFA in presentaties dat het controleproces maximaal 121 dagen zou beslaan. Deze ambitie blijkt in de praktijk onhaalbaar. Sinds de opening van de winterse transferperiode op 1 januari zijn inmiddels al 187 dagen verstreken en 7.515 casussen gestart. Daarvan zitten 423 gevallen in de fase waarin ze intensief gecontroleerd worden en is er dus slechts één club uitbetaald: SC Malesherbois.

Wie de betrokken speler is? Een belletje naar de clubvoorzitter-voor-de-tractor-op-de-foto biedt uitkomst. "Dat is Benoît Badiashile", zegt hij trots in gebrekkig Engels over de talentvolle verdediger die begin dit jaar voor 37 miljoen transfereerde. Hij vervolgt in het Frans: "Hij speelde hier in de jeugd, ging naar AS Monaco en nu speelt-ie bij Chelsea."

Meer details kan de bestuurder uit het dorpje met 6.000 inwoners niet prijsgeven. "Dat weet onze penningmeester, maar die is op vakantie tot begin augustus."

Na een zeer chaotisch weekend bij Twitter, waarin gebruikers beperkt werden in het aantal tweets dat ze zien, pakt Meta nu heel bewust het podium. Het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp heeft een concurrent voor Twitter gelanceerd: Threads. Daarmee krijgt Twitter-baas Elon Musk te maken met de grootste concurrent tot nu toe.

De app, die vannacht officieel werd gelanceerd, is een afgeleide van Instagram. Op Threads kan je met een Instagram-account inloggen om zo je netwerk in één keer over te zetten naar de Twitter-concurrent. In plaats van dat je vanaf nul moet beginnen, een probleem voor andere alternatieven.

Instagram heeft meer dan twee miljard maandelijks actieve gebruikers. In de eerste zeven uur zijn er al 10 miljoen accounts aangemaakt bij Threads, meldt topman Mark Zuckerberg. Ook zijn er aantal sterren op actief, onder wie de bekende chef Gordon Ramsey (15 miljoen volgers op Instagram) en de Braziliaanse zangeres Anitta (64 miljoen volgers) en nieuwsmedia zoals The Economist en The New York Times.

Opvallend is dat de app vooralsnog niet beschikbaar komt in de Europese Unie. Dat heeft te maken met nieuwe regels, de Wet op Digitale Markten, die erop gericht is de machtspositie van grote techbedrijven zoals Meta te beperken. Vanuit het bedrijf klinkt de boodschap dat dit te veel onzekerheid met zich meebrengt.

Daarbij lijkt het specifiek te gaan om het feit dat Meta gebruikers hun data van Instagram wil laten 'meenemen' naar dit nieuwe platform. Maar dat mag een techgigant als Meta niet zomaar onder die nieuwe regels.

En dat is juist een cruciaal punt voor Meta. Een nieuw platform beginnen, hoe groot je als bedrijf ook bent, is buitengewoon ingewikkeld. In gesprek met The Verge zegt Adam Mosseri, de baas van Instagram, dat het een "riskant avontuur" is en dat kans dat het mislukt groter is dan dat het slaagt.

Na elf jaar afwezigheid greep Mark Zuckerberg de lancering van Threads aan om weer iets op Twitter te plaatsen:

Twitter is een platform dat vooral journalisten, politici, opiniemakers en wetenschappers trekt. Sinds Musk eigenaar werd van Twitter is er veel aandacht geweest voor allerlei alternatieven, zoals Mastodon. Dat bestond al een aantal jaar en gold even als het meest veelbelovende alternatief, maar heeft die rol vooralsnog niet kunnen waarmaken.

Een ander alternatief dat de afgelopen tijd veel wordt genoemd is Bluesky, waar je op dit moment alleen met een code van een andere gebruiker op terecht kunt, anders is er een wachtlijst. Afgelopen weekend, toen de limieten bij Twitter werden ingesteld, had Bluesky capaciteitsproblemen door de gestegen activiteit.

Hierdoor is het overduidelijk dat Threads op dit moment de meest geduchte concurrent van Twitter is. Maar wel een uit de stal van Mark Zuckerberg. Zijn bedrijf Meta heeft een geschiedenis met privacyschandalen. Bij de start zitten er geen advertenties in de nieuwe app, maar dat is bij succes wel het voor de hand liggende verdienmodel.

Alsof een digitale strijd tussen Twitter en Meta nog niet genoeg is, hangt ook nog een fysieke strijd boven de markt tussen Musk en Zuckerberg in de vorm van een kooigevecht. Musk begon met uitdagen vanwege de nieuwe app die Meta nu heeft gelanceerd. Of het daadwerkelijk tot een confrontatie komt is nog altijd niet zeker, The New York Times meldde afgelopen weekend wel dat er serieuze voorbereidingen aan de gang zijn.

Binance, de grootste cryptobeurs ter wereld, zet over een week definitief een punt achter de activiteiten in Nederland. Alle bestaande klanten worden op 17 juli overgenomen door de Nederlandse concurrent Coinmerce. In een persbericht zegt Binance dat het om honderdduizenden klanten gaat.

Precies een jaar geleden raakte Binance in problemen, nadat De Nederlandsche Bank (DNB) een boete van 3,3 miljoen euro had opgelegd. Het op de Kaaimaneilanden gevestigde bedrijf bood namelijk zonder vergunning cryptodiensten in Nederland aan. Dat Binance zich zo aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) onttrok, noemde DNB zeer ernstig.

Binance zegt de eigen klanten inmiddels te hebben geïnformeerd over hun overstap naar Coinmerce, dat wel een vergunning van DNB heeft. Zij moeten eerst zelf de keuze maken om hun cryptomunten gratis over te zetten.

De overgang zal vermoedelijk in stappen gaan. "Het cryptovermogen van de Nederlandse klanten bij Binance zal via een gecontroleerde transitie ondergebracht worden bij Coinmerce", zegt Coinmerce-ceo Jaap de Bruijn.

Na driekwart jaar van dalende huizenprijzen is daar afgelopen kwartaal een eind aan gekomen. De verkoopprijzen stegen met 2,8 procent ten opzichte van het eerste kwartaal van dit jaar, meldt makelaarsvereniging NVM.

De brancheorganisatie spreekt van een markt die aan het opveren is. "Nieuw aangeboden woningen vinden in alle prijsklassen sneller een nieuwe eigenaar. Onze leden zien het aantal bezichtigingen weer toenemen. Ook stijgt het aantal overbiedingen op woningen. De dynamiek is weer terug in de woningmarkt", zegt Lana Gerssen, voorzitter van NVM-vakgroep Wonen.

Ten opzichte van een jaar geleden zijn de huizenprijzen nog altijd gedaald en wel met 8,9 procent. Ook het aantal verkochte huizen daalde nog op jaarbasis, met zo'n 5 procent. Maar ten opzichte van een kwartaal eerder werden er fors meer verkocht, zo'n 20 procent. NVM-makelaars verkochten ruim 34.000 bestaande woningen en de doorsnee verkoopprijs was 410.000 euro.

De huizenprijzen daalden vorig jaar vooral door de stijging van de hypotheekrente en zorgen over de hoge inflatie. Maar de hypotheekrente is sinds eind vorig jaar stabiel. De inflatie is aan het afnemen en de lonen zijn aan het stijgen. "Kopers hebben meer vertrouwen in de woningmarkt door de loonontwikkeling en sterke economie", zegt Gerssen. Ook is de markt volgens de NVM inmiddels gewend aan de hogere rentestand.

Ook in de markt voor nieuwbouwwoningen ziet de NVM wat meer beweging. Er werden in drie maanden tijd ruim 4500 nieuwbouwwoningen en kavels verkocht. Dat is een stijging van 12 procent ten opzichte van een kwartaal eerder. Hiervoor daalde het aantal verkochte nieuwbouwhuizen acht kwartalen op rij.

De doorsnee verkoopprijs van een nieuwbouwwoning was 468.000 euro. Dat is 1,2 procent minder dan in het eerste kwartaal van 2023.

Vanwege tegenvallende verkopen werden er de afgelopen tijd veel nieuwbouwprojecten afgeblazen. De NVM roept de bouwsector nu op zoveel mogelijk door te bouwen. "Ik doe een oproep aan alle partijen om de ontwikkeling van nieuwbouw, mits goed afgestemd op de lokale vraag, door te zetten. De vraag is er. De beren op de weg moeten we samen aanpakken", aldus Gerssen.

Het kabinet heeft als streven dat er jaarlijks zo'n 100.000 woningen bij komen om het tekort aan woningen aan te pakken. Dat aantal dreigt dit en volgend jaar bij lange na niet gehaald te worden.

In de vijf grote steden zijn de huren in de vrije sector met 5 tot ruim 7 procent gestegen ten opzichte van een jaar geleden. Dat meldt huurwoningsite Pararius in de cijfers over het tweede kwartaal van dit jaar. Het gaat daarbij om de gemiddelde vierkantemeterprijs van nieuwe huurcontracten.

Pararius verklaart de prijsstijgingen door de groeiende krapte op de huurmarkt. In Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven werden de afgelopen drie maanden 27 procent minder huurwoningen in de vrije sector aangeboden dan een jaar eerder.

Een deel van de particuliere verhuurders zei de afgelopen tijd al woningen die vrijkomen niet opnieuw te verhuren, maar te verkopen. Ze vinden dat het rendement te laag wordt door kabinetsmaatregelen.

Volgens Pararius is de groeiende krapte dan ook geen verrassing. "Dit is een direct gevolg van de opeenstapeling van maatregelen die het kabinet heeft genomen en nog wil nemen", zegt directeur Jasper de Groot. Sinds dit jaar betalen particuliere verhuurders namelijk meer vermogensbelasting. En volgend jaar wil woonminister Hugo de Jonge maximumhuren invoeren voor een groot deel van de huursector.

Vanwege de krapte willen mensen ook steeds vaker meer betalen dan de gevraagde huurprijs. Dit overbieden komt vooral voor in de vijf grootste steden, bleek uit een rondgang van de NOS. Pararius registreert de gevraagde huurprijs en heeft er geen zicht op als mensen uiteindelijk een hogere huur betalen omdat ze hebben overboden.

De uiteindelijke huur die mensen betalen in de vijf grootste steden is door die overbieders dus nog harder gestegen dan de 5 tot ruim 7 procent die Pararius registreerde.

We gooien steeds minder huishoudelijk afval weg. Gemeenten hebben afgelopen jaar ruim 8 miljard kilo afval ingezameld, ongeveer 460 kilo per inwoner. Dat is het laagste niveau in bijna 30 jaar, meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers. Er werd vooral minder puin, houtafval en groente-, fruit- en tuinafval (gft) opgehaald.

Er werd bijna 10 procent minder gft-afval ingenomen. Volgens het statistiekbureau komt dat doordat 2022 een jaar was met veel droogte en weinig regen. Daardoor valt er minder blad van planten.

Bij het puin komt de daling volgens het CBS doordat er minder verbouwingen waren. In de coronajaren, 2020 en 2021, gingen veel mensen aan de slag met hun huis. Vooral in het eerste jaar met lockdowns werd er meer puin- en grondafval ingezameld.

Dat er minder afval wordt geproduceerd, ziet men ook bij het afvalscheidingsstation in Maarssen. Daar staan geen lange rijen meer zoals in de coronatijd, maar het is nog wel druk. "Op zaterdag lijkt het soms nog steeds op corona-achtige taferelen. Toen konden we niet iedereen helpen."

Ook het huishoudelijk restafval en pmd, de zwarte en de oranje inzamelbakken, zaten minder vol. In 2021 gooiden we nog bijna 200 kilogram aan dat afval weg. Afgelopen jaar was dat 15 kilo minder, namelijk 183 kilo.

In bijna 30 jaar tijd was de berg Nederlands huisvuil nog niet zo klein. Linda Nijenhuis van Milieu Centraal verklaart dit vooral door de ontwikkeling van de economie en landelijk beleid: "In de jaren 90, begin 2000 ging het goed met de economie, zijn mensen meer gaan consumeren en hadden ze daardoor ook meer huishoudelijk afval. Die stijgende lijn is in de jaren daarna afgenomen. Daarnaast heeft de Nederlandse overheid vanaf 2015 ingezet op minder restafval." Ze doelt onder meer op campagnes tegen voedselverspilling en het verplicht beprijzen van plastic zakjes.

Bij het afvalscheidingsstation in Maarssen merken ze nog niet veel van huishoudens die historisch weinig afval produceren. "Er zijn nu veel meer stromen die je kan scheiden. Voorheen was het huisvuil, dan gooiden we alles in een zwarte zak en weg. Nu heb je niet alleen huisvuil maar ook hout, plastic en groen. Er wordt zoveel uit gesorteerd, dan houd je ook minder huisvuil over."

Het besluit over verdere zoutwinning rondom het Twentse Haaksbergen is uitgesteld. De gemeenteraad gaat er nog niet over stemmen omdat er nog te veel onduidelijkheid is.

In een gebied boven de gemeente wil het bedrijf Nobian acht nieuwe boorputten openen om zout te winnen. Er is onrust onder inwoners voor overlast door de winning, maar vooral over wat er gaat gebeuren na de winning. Volgens bewoners en de inspectie heeft het zoutwinningsbedrijf nog geen goed plan voor het afsluiten van de boorputten.

Zoutwinning kan leiden tot bodemdaling en trillingen in de grond. "Daar zijn we als de dood voor. Dat die dingen niet goed worden afgesloten en dus een eigen leven gaan leiden, met alle gevolgen van dien", zegt Ludwig ten Broeke van bewonerscollectief Laat de Hoeve Niet Zakken. Ook het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en onderzoeksbureau TNO adviseren dat er beter moet worden gekeken naar de sluiting. De plannen voor het afdichten van de nieuwe cavernes schieten nog tekort.

Daar is het bedrijf het niet mee eens, zegt Yvar van den Winkel, directeur mijnbouw bij Nobian. Hij zegt dat het bedrijf alle adviezen van het SodM gaat bekijken en overnemen. In totaal wil het bedrijf ruim 14 miljoen ton zout uit de grond halen.

Maar nu heeft de gemeenteraad dus besloten de stemming later te houden. Bij de raadsvergadering stonden D66, PvdA, Nieuw Haaksbergen en Team DAP achter het niet behandelen van de zoutwinning. Zij vinden dat niet alle stukken op tijd beschikbaar waren om een beslissing te nemen. Zorgvuldigheid gaat voor, zeggen zij.

Het CDA en VVD sloten zich niet aan bij het doorschuiven. CDA'er Esther Diepenmaat vindt dat er in ieder geval over gesproken had moeten worden. Volgens haar geeft het advies van verkenner Bernard Wientjes geen aanleiding om de inhoudelijke behandeling te schrappen.

Aan de oppervlakte is er weinig te zien van de zoutwinning. Het grootste deel van het proces speelt zich af onder de grond:

Wientjes is door het ministerie van Economische Zaken naar Haaksbergen gestuurd om te bemiddelen tussen de gemeenteraad en het ministerie. Begin deze week kwam er vanuit Wientjes een extra advies. Daarin vroeg hij al om uitstel vanuit de gemeenteraad, maar ook door het ministerie.

Uiterlijk 17 juli moet er een beslissing worden genomen vanuit Haaksbergen. Wientjes: "Mijn advies als verkenner is om - als de raad inderdaad kiest voor uitstel - de besluitvorming te verschuiven naar uiterlijk eind september 2023." Het ministerie heeft al aangegeven te willen kijken naar uitstel van de deadline.

Daarbij pleit Wientjes voor een "alternatief besluitproces" voor de gemeente om tot een beslissing te komen. Zo kan de raad verschillende betrokkenen uitnodigen voor meer uitleg, zoals Nobian zelf en een expert vanuit het SodM.

Diepenmaat heeft kritiek op de manier waarop het ministerie omgaat met Haaksbergen: "Pas als er een 'nee' dreigt, wordt alles uit de kast gehaald om dat naar een 'ja' te dwingen." Ook VVD-raadslid Bart Woortman is kritisch op de rol van Wientjes. Hij is volgens de partij op pad gestuurd om de zoutwinning mogelijk te maken, linksom of rechtsom. "Een andere uitkomst is niet wenselijk voor de minister. We voelen ons Galliërs."

Er wordt overigens al tientallen jaren zout gewonnen uit Twente. Maar het nieuw geplande gebied vinden omwonenden te groot. Bij de huidige zoutwinning in de buurt van Hengelo en Enschede zijn de lege holtes in de grond voor de helft kleiner. Bij Haaksbergen willen ze meer zout winnen uit hetzelfde aantal putten, waardoor de cavernes groter zullen worden.

Bij de raadsvergadering waren ook veel inwoners aanwezig. Nadat het punt werd geschrapt van de agenda en de stemming niet doorging, verlieten ze de zaal.

Terwijl de voetbalwereld steggelt over het staken van competities vanwege de uitbraak van het coronavirus, gebeurt er ver buiten de schijnwerpers iets bijzonders. Op een Amsterdams kantoor zet een notaris op 16 april 2020 zijn handtekening onder de oprichtingsakte van de stichting FIFA Clearing House. Daarmee is de eerste formele stap gezet om van Nederland de controlepost te maken van alle transfermiljarden uit de voetbalwereld.

Spoiler: zover komt het niet. Een reconstructie van hoe wereldvoetbalbond FIFA Nederland inruilde voor Frankrijk.

Het plan dat de voetbalwereld voorgoed moet veranderen ontstaat in 2018 in het vergadercircuit van de FIFA. Onder anderen oud-Ajax-bestuurder Edwin van der Sar en toenmalig FIFA-functionaris Marco van Basten zijn erbij als in Londen de eerste contouren worden geschetst van het FIFA Clearing House, een controlekamer die moet toezien op alle geldstromen in het voetbal.

Binnen hoge FIFA-kringen heeft het plan haast. Onder leiding van president Gianni Infantino wil men grote financiële hervormingen doorvoeren als reactie op de losgeslagen transfermarkt.

Zeker negentien bedrijven melden zich bij een openbare aanbesteding om de organisatie op te tuigen. Uiteindelijk komt het Nederlandse Intertrust NV als winnaar uit de bus.

Amsterdam moet de standplaats worden, het Amstelgebouw de uitvalsbasis. FIFA richt in 2020 een stichting op die alles gaat voorbereiden. Een jaar later komt daar een bv bij. Alle transfersommen van alle professionele voetbalclubs ter wereld gaan in de toekomst via Amsterdam, is het idee. De nieuwe speurneuzen van FIFA zullen daar voortaan het foute geld eruit pikken en ervoor zorgen dat elke club netjes betaald krijgt als een speler wordt verkocht. Dat kan tientallen banen opleveren in Nederland.

Tegelijkertijd trekken FIFA-mensen en Intertrust-werknemers langs Nederlandse bankkantoren. Het clearing house heeft een bankrekening nodig om de transfersommen een paar dagen vast te houden tijdens het onderzoek. De FIFA gooit het net breed uit: alle grote banken worden benaderd, zeggen bronnen uit de bankenwereld. Bij in ieder geval ING en de Nederlandse tak van Deutsche Bank vinden gesprekken plaats.

Maar de banken zijn niet erg happig, krijgen de betrokkenen te horen in maandelijkse conference calls. "Ik krijg nog kippevel als ik eraan denk", zegt een bankier. "Je moet dan ook geld overmaken naar clubs in bijvoorbeeld Afghanistan." Na de miljoenenboetes die Nederlandse banken kregen, zijn ze terughoudend geworden met geldstromen uit risicolanden. "Niemand had zin in zo'n nieuwe partij. Het is voor ons nog gevaarlijker dan porno."

Dat ligt in lijn met een dieper bancair wantrouwen jegens de voetballerij. In 2017 waarschuwde toezichthouder De Nederlandsche Bank al voor risico's in de voetbalwereld: van gerommel met transfersommen, belangenverstrengeling bij zaakwaarnemers tot corruptie bij bonden en criminele infiltratie bij voetbalclubs. Twee jaar later besloot Rabobank geen profclubs meer aan te nemen als klant.

Tot vroeg in het najaar van 2021 heeft de FIFA nog vertrouwen in een goede afloop in Amsterdam. Op 25 september schrijft de bond nog in een vacaturetekst dat men op zoek is naar een 'hands on' bestuurder als ceo voor het clearing house. Gewenste competenties: kennis van "Nederlandse financiële regelgeving" en "excellente geschreven en verbale vaardigheden in zowel Engels als Nederlands".

Jeroen Slop, oud-financieel directeur bij Ajax en tegenwoordig KNVB-commissaris, ziet de vacature en besluit te bellen met de recruiter. "Een prachtige functie. Ik heb verstand van voetbaltransfers, ken de voetbalwereld en weet dat het idee van een clearing house fantastisch werkt in Engeland."

Aan de andere kant van de lijn is men minder enthousiast. "Iemand uit het voetbal: daar hadden ze geen behoefte aan", vertelt Slop. "Ik hoefde ook niet te solliciteren wat hen betreft. Ze mikten op iemand uit de bancaire wereld met verstand van regelgeving."

Vreemd, oordeelt Slop nu. Hij kreeg de indruk dat het FIFA bij dit project meer te doen was om "de touwtjes in handen te houden" dan echt vooruitgang te boeken in het belang van clubs. "Het schoot zijn doel voorbij."

Uiteindelijk vindt FIFA zijn gedroomde topman. Per 1 januari 2022 treedt Frans van Proosdij uit Oegstgeest in dienst bij het FIFA Clearing House. Met een carrière als toezichthouder bij DNB en bestuurslid van trustkantoor Citco is Van Proosdij geknipt voor de rol die FIFA beoogt.

Maar in Amsterdam, hoog in het Amstelgebouw, zal Van Proosdij niet werken. Tussen het plaatsen van de vacaturetekst en Van Proosdijs aanstelling neemt FIFA een rigoureus besluit. Een 'plan B' - zoals een directe betrokkene het noemt - wordt van stal wordt gehaald: de goede contacten tussen FIFA en Parijs.

Niet Nederland, maar Frankrijk moet de nieuwe thuishaven worden. Witwaszorgen bij de Nederlandse banken lijken de belangrijkste reden voor de ommezwaai. "Er ontstond dus een catch-22-situatie. FIFA wilde de transfermarkt opschonen, maar kon dat niet doen vanwege de hoge risico's die banken zagen", herinnert een betrokkene zich. "Dat werd een vicieuze cirkel. En toen kwam er plotseling een oplossing uit Frankrijk."

FIFA wil niet ingaan op vragen over de plotselinge koerswijziging. De keuze viel op Frankrijk vanwege "het belang van Parijs als financiële kruispunt en het excellente financiële toezicht in Frankrijk", mailt de bond. Ook stelt FIFA dat er "vertragingen" zijn opgelopen door covid en "andere factoren".

In Frankrijk gaan de zaken dan al vlot. In november 2021 dient de FIFA de aanvraag voor de benodigde vergunningen in. Nog geen jaar later gaat het clearing house van start. In de tussentijd is alles opgetuigd, zijn vergunningen verleend en, belangrijker nog, is het gelukt een partnerbank te vinden.

Begin dit jaar melden clubs de eerste transfers aan bij FIFA Clearing House in Parijs. Vanuit een statig pand bij Place de la Concorde bepalen de speurders sindsdien of het geld wel zuiver is.

Rond dezelfde tijd snijdt FIFA de laatste banden met Amsterdam door. Op 10 januari worden zowel de Nederlandse bv als de stichting uitgeschreven. Parijs is definitief de controlekamer van de voetbalmiljarden geworden. Met alle witwasrisico's van dien.

De banengroei in Nederland valt bijna stil. Hoewel het aantal functies dit jaar nog toeneemt met 1,4 procent is de verwachting dat het cijfer in 2024 terugvalt naar 0,5 procent. Er zullen dan ook sectoren zijn waar een krimp gaat plaatsvinden, zoals in de bouw en de financiële dienstverlening, maar de arbeidsmarkt blijft krap.

Dat valt te lezen in de jaarlijkse arbeidsmarktprognose van uitkeringsinstantie UWV. Die wijdt de afvlakking aan de lagere economische groei en de chronische krapte op de arbeidsmarkt. Ook het aantal nieuwe vacatures krimpt daardoor dit jaar met 119.000, zo'n acht procent, en volgend jaar nog eens met drie procent.

De afname van het aantal vacatures heeft volgens het UWV te maken met de lagere economische groei waardoor de banengroei in een lagere versnelling terechtkomt dan de afgelopen twee jaar. Behalve dat bedrijven minder produceren door de verslechterde economie, belemmeren ook de aanhoudende personeelstekorten de groei steeds meer, verwacht arbeidsmarktexpert Rob Witjes.

"In het verleden dicteerde vrijwel uitsluitend de economie de arbeidsmarkt", aldus Witjes. "Nu zien we dat vooral het arbeidsaanbod nadrukkelijker de grenzen van de economie gaat bepalen. Bedrijven kunnen door de ervaren krapte soms niet verder groeien." Volgens Witjes zullen zij andere manieren moeten bedenken om de productie te verhogen, zoals het inzetten op automatisering en het slimmer inrichten van processen en functies.

In 2022 telde Nederland nog bijna 1,6 miljoen nieuwe vacatures, het hoogste aantal ooit. "Daar is nu een einde aan gekomen."

Doordat er minder vacatures bij komen, zou je kunnen denken dat er minder werk te doen is en bedrijven dus ook minder behoefte hebben aan nieuw personeel. Maar dat is niet het geval, want vacatures ontstaan ook doordat personeel van baan wisselt of bijvoorbeeld met pensioen gaat.

Dus ook al zijn er minder vacatures, de krapte op de arbeidsmarkt blijft, zegt het UWV. "De krapte is grotendeels structureel, doordat vraag en aanbod inhoudelijk onvoldoende op elkaar aansluiten."

Er is volgens de uitkeringsinstantie vooral sprake van een 'kwalitatieve mismatch'. Dat betekent dat de competenties van mensen die werk zoeken niet altijd aansluiten op de vraag van werkgevers. Omscholing naar meer kansrijke beroepen kan volgens het UWV helpen.

De omstreden ondernemer Gerard Sanderink mag niet terugkeren bij zijn bouwbedrijf Strukton en ingenieursbureau Oranjewoud. Ook worden zijn aandelen bij een aparte beheerder ondergebracht, heeft de Ondernemingskamer bepaald.

De rechter ziet "gegronde redenen" om te twijfelen aan "een juist beleid en een juiste gang van zaken" bij Strukton en Oranjewoud. Zo zouden de banken geen zaken meer willen doen met Strukton als Sanderink zou terugkeren.

Ook door de crisis bij beide bedrijven besloot de Ondernemingskamer dat Sanderink voor langere tijd buiten de deur mag worden gehouden.

Hiermee is de val van de ooit zo succesvolle Sanderink compleet. In november stuurde een rechter hem al weg als topman van zijn ict-bedrijf Centric. Ook toen werden zijn aandelen onder toezicht van een aparte beheerder gesteld.

Centric heeft grote publieke instellingen en overheidsdiensten als klant. Onder meer het beheer van het datacentrum en de automatisering van De Nederlandsche Bank worden momenteel door Centric gedaan.

Eind april maakte de raad van commissarissen van Strukton en Oranjewoud bekend dat zij Sanderink definitief weg willen hebben. Hij was een maand eerder al geschorst. De uitspattingen van Sanderink zouden "de reputatie van de ondernemingen beschadigen", stelden ze in een persbericht.

Sanderink kwam de afgelopen jaren meerdere keren in opspraak door juridische procedures tegen zijn ex Brigitte van Egten. Inmiddels is hij getrouwd met Rian van Rijbroek, die bekendstaat als nep-it-deskundige en die veel invloed op Sanderink zou hebben.

Een bedrijf dat "verbloemt en verdraait", waarbij het gezag van de overheid schade heeft opgelopen. Dat zijn de vernietigende conclusies waarmee de man die moest toezien op de staatssteun voor KLM, staatsagent Jeroen Kremers, gisteren kwam. Vandaag debatteert de Tweede Kamer erover.

Kremers' verhaal begint in april 2020, net na het uitbreken van de coronacrisis. Passagiers namen nog nauwelijks vluchten, terwijl de kosten van vliegtuigmaatschappijen doorliepen. KLM dreigde om te vallen en dus kwam het kabinet met een gigantisch steunpakket van 3,4 miljard euro.

Het kabinet stelde daaraan voorwaarden en Kremers moest controleren of eraan werd voldaan. Hij schreef de afgelopen jaren meerdere verslagen, waarin zijn toon steeds strenger werd. Tot woede van KLM en de vakbonden, die vonden dat hij "buiten zijn boekje ging". Een reconstructie.

KLM lijkt gered als het kabinet aankondigt dat het bedrijf steun krijgt. Wel zijn er voorwaarden: zo moeten de kosten met 15 procent omlaag en moeten werknemers salaris inleveren, waarbij "de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen". Bonussen worden opgeschort en KLM moet bekijken hoe belastingontwijking door medewerkers kan worden voorkomen.

Tegelijkertijd moet KLM het aantal bestemmingen in stand houden en flink verduurzamen, onder meer door vaart te maken met het bijmengen van duurzamere brandstof. Een toezichthouder van de overheid moet kijken of KLM zich aan de voorwaarden houdt. Daarvoor mag hij aanwezig zijn bij alle vergaderingen van het bestuur en heeft hij "direct toegang tot informatie".

Die staatsagent wordt Jeroen Kremers. Hij werkte eerder bij ABN Amro en het ministerie van Financiën. Minister Hoekstra benadrukt dat Kremers geen deel uitmaakt van de raad van bestuur of raad van commissarissen van KLM.

"De state agent kan zich daardoor, namens de Nederlandse Staat, volledig richten op het houden van toezicht op de gemaakte afspraken", schrijft Hoekstra in een Kamerbrief.

In zijn eerste rapportage is Kremers positief. KLM is "op voortvarende wijze" aan de slag gegaan met de vermindering van de kosten, zelfs meer dan nodig was. Hoewel er heel wat discussie over was, is volgens Kremers ook voldaan aan de loonmindering van het personeel. "Er is sprake van een constructieve samenwerking hetgeen op prijs wordt gesteld."

Het enthousiasme over de doorgevoerde besparingen is een paar maanden later bij Kremers al verminderd. "Er is aan de zijde van het bestuur van KLM discussie over ontstaan", schrijft hij in zijn tweede rapportage. De onenigheid gaat over in hoeverre de bezuinigingen structureel moeten zijn en of er ook na 2022 kostenreducties moeten worden doorgevoerd.

Ook is er nog discussie over het KLM-personeel dat in het buitenland woont en in sommige gevallen minder belasting betaalt. Kremers zegt dat het om grote groep medewerkers gaat, die dankzij KLM gratis naar Schiphol kan vliegen om te werken. Hij vindt dat het bedrijf ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft, nu het in de lucht wordt gehouden met belastinggeld. KLM is het daar niet mee eens, het bedrijf zegt alle regels te volgen.

In zijn derde rapportage is Kremers somberder. De besparingen van KLM over 2022 waren dan wel "voortvarend", maar niet structureel. In 2023 moet nog honderden miljoenen extra worden bezuinigd, maar het bestuur geeft volgens hem geen sjoege. "KLM opereert zonder een goedgekeurd financieel meerjarenplan", concludeert hij.

Ook krijgt het personeel er 5 procent bij, tot verrassing van Kremers: "Hierover is de staatsagent niet tevoren geïnformeerd. Op de agenda van de raad van commissarissen van KLM heeft deze loonsverhoging niet gestaan."

KLM geeft aan dat het steeds moeilijker wordt om personeel te vinden op de krappe arbeidsmarkt. Op salarissen bezuinigen zou dat nog lastiger maken. "Door het afsluiten van nieuwe cao's werd verder onrust op Schiphol voorkomen", zegt het bedrijf.

Kremers wijst erop dat ook de piloten een flinke verhoging krijgen, terwijl er bepaald geen pilotentekort is. Dat geld had volgens hem bijvoorbeeld besteed kunnen worden aan een beter loon voor bagagemedewerkers, die enkele maanden daarvoor staakten op de luchthaven. Maar volgens KLM hebben piloten, net als het andere personeel, veel ingeleverd sinds de coronacrisis.

Vanwege de hoge inflatie hoeft KLM minder te bezuinigen dan was afgesproken., maar volgens Kremers wordt er 250 miljoen euro te weinig structureel bezuinigd.

Het topmanagement krijgt, tegen de afspraken in, toch een variabele beloning over 2019. Volgens KLM kon dit niet anders, door een uitspraak van de rechter over de transitievergoeding van oud-KLM-topman Pieter Elbers. Andere topmensen hadden daardoor volgens KLM ook recht op de bonus

Intussen maakt KLM weer winst, waardoor ook de winstdelingsregeling voor personeel ter sprake komt. In eerdere cao-onderhandelingen heeft het bedrijf beloofd die uit te betalen, in ruil voor een nullijn. Eind maart wordt duidelijk dat het personeel toch een winstuitkering krijgt, ook al is dat volgens Kremers niet volgens de afspraak.

KLM maakt een einde aan het steunpakket. Nu het bedrijf niet meer aan de voorwaarden hoeft te voldoen, is de weg vrij voor een winstuitkering.

Kremers verstuurt zijn laatste rapportage naar het ministerie van Financiën, zijn rol als toezichthouder is voorbij. Zijn eindconclusie: aan heel wat voorwaarden is niet voldaan, waardoor de financiële positie van de luchtvaartmaatschappij nog altijd zwak is. Hij wijst erop dat minister Kaag van Financiën naar de rechter zou kunnen stappen.

KLM kijkt daar heel anders tegenaan. "De steun van de overheid is effectief geweest en KLM is met succes door de crisis gekomen", schrijft de financieel directeur in een brief. En het bedrijf komt met forse kritiek op Kremers. Hij zou persoonlijke meningen hebben verwerkt in zijn rapportages, waarmee "hij buiten zijn opdracht treedt" en "onbegrip toont voor de verhoudingen in de internationale luchtvaart". De conclusies over piloten werken volgens het bedrijf "polariserend".

Nu is het de vraag wat minister Kaag gaat doen. Zij zegt "teleurgesteld" te zijn over de ontwikkelingen bij KLM en daarover in gesprek te gaan. Ook zegt ze te kijken naar juridische vervolgstappen. De uitkomsten van de evaluatie worden dit najaar verwacht.

Bijna de helft van het personeel bij VDL Nedcar in Born is per 1 november dit jaar zijn baan kwijt. De autofabrikant heeft nu nog bijna 4000 mensen in dienst, daar blijven er zo'n 2100 van over. Er zijn nu nog twee ploegendiensten per dag, met dit massaontslag gaat dat eind dit jaar naar een.

Dat er ontslagen zouden vallen bij VDL is niet onverwacht, het gaat al langere tijd niet goed met de fabrikant. VDL maakt nu nog auto's voor BMW, maar dat contract loopt volgend jaar maart af. Een nieuwe afnemer is nog niet gevonden en daardoor zou een groot deel van de werknemers sowieso zijn baan verliezen.

Er worden duizend vaste medewerkers geraakt door de ontslagronde. Daarnaast wordt afscheid genomen van alle uitzendkrachten, dat zijn er ruim 800. VDL sluit niet uit dat er nog meer ontslagen vallen volgend jaar. Het bedrijf streeft nog wel "om nieuwe projecten binnen te halen".

De werknemers van de automaker legden in mei meerdere keren het werk neer, zowel uit eigen beweging als met steun van de vakbonden. Er heerst ontevredenheid over het sociale plan dat er ligt als er ontslagen vallen. Volgens FNV en CNV is de vergoeding die werknemers nu krijgen niet genoeg, en de bonden eisen een verdubbeling. Tot nu toe is er bij gesprekken tussen VDL en de vakbonden daar nog geen akkoord over gekomen.

VDL-directeur John van Soerland zegt dat door de "turbulente omstandigheden op de automarkt" het te kort is gebleken om al het personeel aan het werk te houden. "Wij balen daarvan en naar onze medewerkers die hun baan gaan verliezen spijt ons dat."

Het voorstel van de directie van VDL ligt nu bij de ondernemingsraad. Die moet daar een advies over uitbrengen.