Ook de vakkenvullers van Albert Heijn beginnen de gevolgen van de staking in de distributiecentra van de supermarktketen te merken. "Zondag ben ik voor niets naar mijn werk gekomen", verzucht een 18-jarige vakkenvuller uit Den Haag. "Er staat helemaal niets en dan kun je weer naar huis. Dat is wel vervelend, vooral als je iets verder weg woont."

Tientallen jonge supermarktmedewerkers reageerden vandaag op een oproep van NOS Stories op Instagram en TikTok over de situatie op de werkvloer na negen dagen van staking in de distributiecentra. Wat opvalt: de gevolgen van de staking verschillen per supermarkt.

Waar het werk in de ene Albert Heijn zo goed als normaal doorgaat, worden in andere winkels alternatieve klusjes bedacht om het personeel bezig te houden. Vakkenvullers moeten daar extra schoonmaken in de supermarkt of het magazijn. Maar ook dat werk raakt nu langzaam op. Bovendien merken de vakkenvullers dat klanten meer mopperen dan normaal.

"De wagen komt steeds vaker veel later. Soms zelfs na mijn werktijd", merkt een 15-jarige vakkenvuller uit Bussum. "Er is ook steeds minder te vullen. Bijna elke dag krijgen mensen vrij of mogen ze eerder weg, zonder te worden doorbetaald. Ik heb wel elke keer kunnen werken, maar anderen niet."

Veel jongeren die NOS Stories sprak willen liever niet bij naam genoemd worden. Zij zeggen dat hun manager of chef hen op het hart heeft gedrukt geen contact met de pers te hebben.

Hoeveel vakkenvullers vroeger naar huis worden gestuurd, verschilt per winkel. In een Albert Heijn in Sneek mogen vakkenvullers bijvoorbeeld gewoon hun werktijd uitzitten, vertelt een 15-jarige medewerker, desnoods met niets doen.

"Deze week had ik ongeveer acht uurtjes werk. Je staat dan de winkel nog maar eens drie keer te spiegelen tot je naar huis kunt. Anderen blijven soms en doen dan maar niets, want er is gewoon niets meer te doen. Dat vind ik zonde van mijn tijd. Natuurlijk is een keer vroeger naar huis wel lekker. Maar dat je dan minder betaald krijgt is weer irritant."

Jacqueline Twerda van vakbond CNV benadrukt dat een supermarkt een medewerker die is ingeroosterd verplicht moet uitbetalen als die op de dag zelf of op het moment van werken naar huis wordt gestuurd. Twerda geeft vakkenvullers daarom als tip mee: "Geef aan dat je best eerder naar huis wil gaan, zolang je geroosterde uren worden betaald."

De vakkenvullers uit Sneek proberen klanten dan maar wat te helpen als ze hun werktijd moeten uitzitten met niets doen. "Maar ik kan er ook niets aan doen als een product er niet is", stelt de 15-jarige medewerker. "Bij de chipsafdeling liggen nog maar twee of drie merken. Bij de rest zie je de achterkant van het vak. Want we krijgen hier minder tot soms helemaal geen vracht."

"De winkel probeert ons wel zoveel mogelijk werk te bieden als kan. Normaal is het alleen maar vakkenvullen. Nu krijg je ook andere taken. Zelf vind ik dat wel leuk. Kun je eens wat anders doen. Anderen vinden dat weer niet zo leuk."

Al 15.000 reizigers hebben de afgelopen week hun vlucht geannuleerd zien worden door Transavia. De vliegmaatschappij kampt met capaciteitsproblemen. In de meivakantie zijn er op Eindhoven Airport binnen een week al 37 vluchten geschrapt. Transavia annuleerde sinds begin april elke week tientallen vluchten, elke dag "een handvol".

Reizigers moeten in mei en juni rekening houden met meer annuleringen, waarschuwt de maatschappij. "De vijf extra leasetoestellen die we hadden ingehuurd voor deze zomer worden te laat opgeleverd," zegt Marcel de Nooijer, de topman van Transavia. "We zetten alles op alles om terug te keren naar een stabiele vlootsituatie. Mensen die in juni reizen hopen we eind deze week of begin volgende week te informeren of hun vlucht doorgaat."

Dat er toestellen uitvallen is op zich niet bijzonder, volgens de maatschappij staan er normaal gesproken gemiddeld twee vliegtuigen aan de grond. Maar van de 45 vliegtuigen die Transavia heeft, kunnen er op dit moment acht niet gebruikt worden.

Eén van de toestellen vliegt niet omdat er onderhoud nodig is. Dat duurt langer door leveringsproblemen, de benodigde onderdelen zijn vertraagd. Volgens luchtvaartdeskundige Joris Melkert komt dat doordat de toeleveringsketen verstoord is door corona, net als bij veel andere sectoren. "Dus het is logisch dat veel onderdelen langer op zich laten wachten."

Er staan ook drie toestellen aan de grond die niet mogen vliegen. Dat zijn vliegtuigen die zijn overgenomen van een failliete Roemeense maatschappij, waarvan de papieren nog niet in orde zijn. Daarnaast zijn er drie vliegtuigen die zijn aangereden door grondvoertuigen, één daarvan afgelopen weekend nog. Weer een ander toestel is geraakt door de bliksem, waardoor het op dit moment niet kan vliegen.

Nieuwe vliegtuigen kopen lost de problemen in ieder geval dit vakantieseizoen niet op. "Er is een algemeen tekort aan vliegtuigen in de wereld. De leveringen van nieuwe vliegtuigen hebben vertraging opgelopen, tijdens de pandemie hebben bouwers de productie verlaagd", zegt Rico Luman, econoom Transport en Logistiek bij ING Research.

"En ook nu is de productie nog steeds minder dan ze van plan waren. Daarmee zien luchtvaartmaatschappijen weer vertraging van nieuwe leveringen op zich afkomen."

Veel vliegtuigen van maatschappijen worden geleased, ze zijn dus niet in bezit van bijvoorbeeld Transavia. De aankoopprijs van een nieuw toestel ligt tussen de 100 en 400 miljoen euro, afhankelijk van het type vliegtuig. Door te leasen hoeven maatschappijen die grote aankoop niet in één keer te betalen.

Luman: "Normaal gesproken is er wel wat reservecapaciteit. Dan is er flexibiliteit om te schakelen, om extra vliegtuigen te huren van leasemaatschappijen. Maar die hebben op dit moment geen aanbod. Als er een piekseizoen is zoals de mei- of zomervakantie loop je snel tegen grenzen aan. Bij Transavia is het een samenloop van omstandigheden, dat is domme pech en ongelukkig voor reizigers."

Volgens Hendrik Noorderhaven, directeur van EU-claim, is het apart dat Air France-KLM, waar Transavia onder valt, niet ingrijpt. "KLM en Air France hadden volgens ons capaciteit om te helpen."

Het is niet alleen Transavia dat met capaciteitsproblemen te maken heeft. Ook Ryanair, Lufthansa en United Airlines hebben te weinig toestellen voor handen, zegt Luman.

Ryanair schrapte de afgelopen dagen vluchten vanaf Eindhoven Airport, al is niet duidelijk of dat komt door problemen met de vliegtuigen. De annuleringen zouden ook te maken kunnen hebben met stakingen in Frankrijk, waar de luchtverkeersleiding meedoet met het protest tegen de voorgenomen hogere pensioenleeftijd in het land.

De ING-econoom verwacht dat de capaciteitsproblemen in de luchtvaart ook volgend jaar zullen blijven spelen. "De markt verwacht dat de vraag naar vliegreizen blijft toenemen, dan heb je meer capaciteit en vliegtuigen nodig. En die zijn er niet."

Bij KLM Cityhopper en prijsvechter easyJet spelen de problemen vooralsnog niet. Transavia zegt de komende maanden "meer reservecapaciteit" te willen opbouwen.

Na ruim een week staken wil Albert Heijn de medewerkers van de eigen distributiecentra toch meer loon betalen. Maar de 10 procent loonsverhoging die de supermarktketen gisteravond heeft geboden, is door vakbonden FNV en CNV afgewezen.

Albert Heijn zegt de bonden gisteravond een nieuw loonbod te hebben gedaan, met het "dringende" verzoek om opnieuw om de tafel te gaan. "Maar het bod is afgewezen en de bonden komen ook niet terug aan tafel. Daar zijn we heel verbaasd over", zegt de woordvoerder. Het loonbod gaat om een periode van één jaar en had op 22 mei van kracht moeten worden.

Albert Heijn wilde in eerste instantie niet verder gaan dan een loonsverhoging van 8 procent. Vakbond CNV laat weten een brief te hebben ontvangen van Albert Heijn waarin een aanbod van 10 procent loonsverhoging wordt gedaan.

Toch is dat volgens de vakbonden nog niet voldoende. Op dit moment krijgen de werknemers dubbel betaald op zondag, maar in het nieuwste aanbod van Albert Heijn geldt dat niet voor nieuwe werknemers. "Toekomstige generaties krijgen op die manier de rekening van de voorgestelde loonsverhoging, en daar gaan we niet mee akkoord", zegt CNV.

Ondertussen beginnen bij steeds meer filialen van Albert Heijn de schappen langzaam leeg te raken. De AH-woordvoerder benadrukt dat de impact van de staking in de distributiecentra per supermarkt verschilt, omdat dit afhankelijk is van het personeel dat in de centra nog aan het werk is.

De filiaalmanager van een Albert Heijn-vestiging in Veendam ziet dat klanten wegblijven, vertelt hij bij RTV Noord. "Mensen willen geen risico lopen en gaan daarom naar de collega's met een andere kleur. Dat snap ik wel, maar ik hoop dat ze snel weer bij ons komen", zegt Jan Haandrikman.

Hij constateert daarnaast dat klanten die wél komen, wat meer hamsteren. "Het lijkt een beetje op het begin van de coronatijd. Mensen nemen toch maar een extra zakje chips mee. Dan is het zo schap zo leeg."

Bij een filiaal in Bergen op Zoom keren klanten met vrijwel lege boodschappenkarren terug naar hun auto's, aldus Omroep Brabant. "Het was chaos. Alle schappen waren leeg, wij zijn omgedraaid", aldus een vrouw. Een ander laat zien wat ze nog wel heeft kunnen halen: "Ik heb maar een klein tasje nu. Ik heb vooral groente. Ik was op zoek naar aardappelen, maar die waren er niet."

De inflatie in Nederland bedroeg in april 5,2 procent, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek in een voorlopige raming. Dat betekent dat de prijzen van consumentenproducten zoals boodschappen en energie, gemiddeld 5,2 procent hoger waren dan in april vorig jaar.

Uit de CBS-raming blijkt dat de prijzen iets harder zijn gestegen dan in maart. Dat komt voor een deel doordat, vergeleken met vorig jaar, de energieprijzen minder zijn gedaald.

Met name voedingsmiddelen, drank en tabak werden duurder, hetzelfde geldt ook voor de prijzen van industriële goederen. De prijzen van voedingsmiddelen stegen met 13,3 procent ten opzichte van vorig jaar. Dat is wel iets minder sterk dan in maart.

De kerninflatie, de prijzen zonder voeding en energie, bedroeg 6,7 procent, net zo hoog als in februari en maart.

De inflatie in Nederland begon scherp op te lopen na de Russische invasie van Oekraïne, vorig jaar februari. Onder meer gas en elektriciteit werden veel duurder. De laatste maanden is de inflatie wel afgenomen, onder meer doordat energie weer goedkoper werd. De prijzen van voedingsmiddelen, industriële producten en diensten stegen juist,

In cao-onderhandelingen worden forse looneisen gesteld als compensatie voor de inflatie. Inmiddels is de gemiddelde loonstijging hoger dan de inflatie.

Bij de Belastingdienst zijn dit jaar tot nu toe 9,8 miljoen aangiftes binnengekomen. Dat zijn er 370.000 meer dan vorig jaar. Mensen die aangifte inkomstenbelasting moesten doen, hadden daar tot gisteren de tijd voor.

Waarom er meer mensen aangifte hebben gedaan voor 2022 dan voor 2021 is voor de Belastingdienst gissen, zegt een woordvoerder. Waarschijnlijk hebben relatief veel mensen aangifte gedaan die dat niet verplicht zijn. Zo kan het voor jongeren met een bijbaantje bijvoorbeeld interessant zijn, omdat ze mogelijk geld terugkrijgen.

Op 1 maart, de eerste dag dat het kon, werden er 474.000 aangiftes gedaan. Volgens de Belastingdienst kwam de eerste aangifte inkomstenbelasting al na anderhalve minuut binnen. De grote drukte leidde tot een storing bij DigiD, waardoor veel mensen niet meer konden inloggen.

Vermoedelijk werden daarom ook op 2 maart veel aangiftes verstuurd, zo'n 377.000. Gisteren, de laatste dag, bleek met 347.000 aangiftes ook een populaire dag voor de noodzakelijke klus.

Een grote groep Nederlanders heeft overigens om uitstel gevraagd en mag de aangifte nog tot 1 september doen. De fiscus heeft dit jaar 2,9 miljoen keer uitstel verleend. "Het overgrote deel van die verzoeken, 92 procent, komt van belastingadviseurs. Zo hebben ze meer tijd om alle aangiftes van hun klanten te doen", zegt de woordvoerder.

Wie geen belastingadviseur heeft, wist de Belastingdienst te vinden voor advies. Er werden dit jaar 1 miljoen vragen gesteld aan medewerkers van de Belastingtelefoon en naar schatting zijn er zo'n 14.000 vragen via sociale media afgehandeld. Er werden nog eens 33.000 afspraken gemaakt bij belastingkantoren en steunpunten voor persoonlijke hulp bij de aangifte. Dat is volgens de fiscus 17 procent meer dan vorig jaar.

Bijna iedereen doet de aangifte inkomstenbelasting tegenwoordig digitaal. Toch werden dit jaar nog 59.000 aangiftes op papier gedaan, dat is 0,6 procent van het totaal.

Vanaf 2026 moeten eigenaren van vrijstaande woningen, twee-onder-een-kapwoningen en rijtjeshuizen verplicht een warmtepomp aanschaffen als hun cv-ketel vervangen moet worden. De verplichting geldt niet voor mensen die een appartement of monument bezitten of een woning die de komende jaren op een warmtenet wordt aangesloten.

Dat heeft minister De Jonge voor Volkshuisvesting bekendgemaakt in een Kamerbrief. Hij wil duidelijkheid bieden aan zowel woningeigenaren als aan de installatiebranche, omdat de regel al over drie jaar van kracht wordt.

Deze woningen vallen (niet) onder de verplichting:

De Jonge vindt het belangrijk dat de terugverdientijd onder de zeven jaar blijft, dezelfde termijn die wordt gehanteerd bij het aanschaffen van zonnepanelen. Eerder onderzoek toont aan dat mensen dit acceptabel vinden voor een dergelijke investering. En hoe hoger de energieprijzen zijn, hoe sneller de terugverdientijd is.

Woningeigenaren, instellingen en kleine bedrijven kunnen gebruikmaken van subsidieregelingen die 30 procent van de gemiddelde investeringskosten dekken. Volgens berekeningen is het voor de meeste huizen in Nederland mogelijk om een warmtepomp binnen tien jaar terug te verdienen. Met die 30 procent investeringshulp moet de tien jaar dus worden teruggebracht naar de gewenste zeven. Hiervoor wordt tot en met 2030 900 miljoen euro gereserveerd.

Woningen waarbij de terugverdientijd langer is dan tien jaar - als er bijvoorbeeld veel verbouwd moet worden om een warmtepomp mogelijk te maken - worden uitgezonderd voor de verplichting. Lage inkomens kunnen een extra beroep doen op het Nationaal Warmtefonds (NWF), waar ze een lening met 0 procent rente kunnen afsluiten.

Natuur & Milieu is blij met de plannen, maar kritisch over de kosten voor mensen met een kleine beurs. Daarom vraagt de milieuorganisatie om een extra subsidie. Ze zien dat de rentevrije NWF-leningen nog niet goed te vinden zijn en dat mensen huiverig zijn om leningen aan te gaan. "Goede financieringsvoorwaarden zijn hard nodig."

Huurders kunnen niet zelf een warmtepomp regelen. Appartementen vallen sowieso al buiten de verplichting, omdat daar niet genoeg ruimte is voor apparaten, die vaak groot en lawaaiig zijn.

Bij zogeheten grondgebonden woningen, denk aan rijtjeshuizen of twee-onder-een-kapwoningen, ligt de verplichting bij de eigenaar, de huurbaas dus. Die mogen na installatie van een warmtepomp vanwege de woonverbetering en de lagere energierekening wel de huur verhogen. Op die manier kan de investering worden terugverdiend.

Monumenten zijn ook uitgezonderd, omdat zij bepaalde vergunningen moeten hebben voor woningaanpassingen.

Katja Kruit van milieuonderzoeksbureau CE Delft deed vorig jaar onderzoek naar de vraag in hoeverre de warmtepomp haalbaar is voor Nederlandse huizen. Haar resultaten komen redelijk overeen met de plannen van De Jonge.

"Hierdoor weten mensen waar ze aan toe zijn, alhoewel ik nog wel wat vragen heb over de uitwerking. Hoe zit het bijvoorbeeld met de geluidsnormering? Er is nog veel onduidelijk hoeveel geluid warmtepompen maken en hoe streng de eisen worden gemonitord en gehandhaafd. Je hoort dat warmtepompen in de praktijk meer geluid maken dan vooraf was berekend."

Ook is volgens haar nog niet helemaal duidelijk of mensen de terugverdientijd zelf moeten berekenen en hoe ingewikkeld die berekeningen zijn. Uit eerder onderzoek van CE Delft bleek dat bepaalde kleinere rijtjeswoningen, zoals hofjeswoningen, een langere terugverdientijd hebben dan tien jaar. Bovendien is ruimtegebrek daar een probleem. Deze woningen vallen nu wel onder de verplichting.

"Voor de meeste woningen is een hybride warmtepomp heel gunstig, maar in de uitzonderingen mist soms nog wat uitwerking."

De installatiebranche is zich al op 2026 aan het voorbereiden en Brancheclub Techniek Nederland verwacht dat het haalbaar is. Voorzitter Doekle Terpstra: "Wij zetten alles op alles om voldoende warmtepompmonteurs op te leiden. Fabrikanten investeren in een forse opschaling, zo zijn er binnenkort drie extra productielocaties in Nederland."

Volgens de vereniging werden er dit jaar in het eerste kwartaal al 42.000 warmtepompen voor woningen verkocht. Vorig jaar waren dat er in hetzelfde kwartaal 22.000.

Ook vandaag was het STAP-budget weer snel vergeven: binnen drie uur. Zo'n 38.000 mensen hebben zich kunnen aanmelden voor een door de overheid gesubsidieerde opleiding, meldt uitkeringsinstantie UWV. Er is 34 miljoen euro beschikbaar in deze ronde, maximaal 1000 euro per persoon.

Om 10.00 uur ging de inschrijving van start en om 13.00 uur sloot het UWV het loket.

"Mensen die zich willen inschrijven, moeten voor 10.00 uur inloggen", legt het UWV uit. "Op het moment dat het loket opengaat, wordt er een willekeurige wachtrij gevormd." Er hadden zich 159.000 mensen aangemeld.

Met het STAP-budget kunnen mensen een opleiding volgen om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Scholing wordt gezien als een belangrijke oplossing voor het verkleinen van de krapte op de arbeidsmarkt.

Vorige week bleek uit de Voorjaarsnota dat de STAP-regeling per 1 januari volgend jaar wordt beëindigd. De regeling werd vorig jaar ingevoerd. Met het schrappen ervan bespaart het kabinet zo'n 200 miljoen euro. STAP kwam in de plaats van het aftrekken van studiekosten van de belasting. Dat was minder toegankelijk voor mensen met een lager inkomen, omdat zij de kosten van de opleiding niet altijd zelf konden voorschieten.

Dat het STAP-budget verdwijnt leidt tot bezorgdheid bij het UWV over de mogelijkheden voor scholing om verder te komen op de arbeidsmarkt, zeker gezien de krapte die voorlopig nog zal aanhouden. De regeling helpt mensen vooruit die eerder geen opleiding konden volgen.

Ook de aanbieders van opleidingen snappen niet dat de regeling verdwijnt. De overheid slaagde er volgens hen met deze regeling voor het eerst in om mensen te stimuleren om te gaan leren.

Het UWV biedt nog wel andere scholingsmogelijkheden, zoals omscholing voor mensen met een WW-, Wajong- of WIA-uitkering. Ook is er voor werkenden het Leerwerkloket voor hulp bij het vinden van een passende opleiding. Daarin werkt het UWV samen met gemeenten en partners in de regio.

Minister Van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil kijken hoe ze scholing en ontwikkeling kan blijven stimuleren.

In ruim een maand tijd zijn drie middelgrote Amerikaanse banken kopje onder gegaan. Iets meer dan vier weken nadat de Silicon Valley Bank en Signature Bank werden gered, is vandaag de First Republic Bank bij het grote JPMorgan Chase ondergebracht.

Wat is er aan de hand met het Amerikaanse bankwezen? En sluimert er ook onrust in Europa? Vijf vragen.

De drie hebben allemaal hun eigen verhaal, maar de gemene deler is de stijgende rente. Zo leed Silicon Valley Bank uit Californië zware verliezen op obligatiebeleggingen en ging Signature Bank uit New York het schip in met cryptobeleggingen. Beide banken werden daarop door de toezichthouder overgenomen en verkocht.

Hoe een bank kan omvallen legt NOS op 3 hieronder uit:

First Republic Bank kwam in problemen door een grote portefeuille hypotheken met lage rentes. Deze bank kon aanvankelijk nog overeind worden gehouden met financiële hulp van concurrenten plus een noodkrediet van 350 miljard dollar bij de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank.

Ja, maar er speelde meer. De probleembanken beheerden ook grote sommen spaargeld die niet vielen onder het Amerikaanse depositogarantiestelsel, waar tegoeden tot 250.000 dollar zijn verzekerd. Bij de Silicon Valley Bank en First Republic Bank parkeerden veel kopstukken uit de techindustrie uit San Francisco hun enorme vermogens, volgens The Washington Post was Facebook-oprichter Mark Zuckerberg een van hen.

Veel van deze vermogende klanten besloten hun geld uit voorzorg deels of volledig weg te halen. Toezichthouders waren verrast door de snelheid waarmee dit gebeurde. Wat bij de bankencrises uit 2008 en 1987 dagen of weken duurde, ging nu via online bankieren in slechts uren.

Zo bleek donderdag uit nieuwe kwartaalcijfers van de First Republic Bank dat klanten in drie weken tijd maar liefst 100 miljard dollar hadden weggehaald; ruim 7 miljard dollar per dag dus. "Dit was geen bankrun, maar een banksprint", zo vatten geschrokken toezichthouders het samen.

Het razendsnel verdampen van spaartegoeden leidde weer tot paniek onder beleggers, die massaal hun aandelen van de hand deden. Om te voorkomen dat de First Republic Bank vandaag failliet zou gaan, zijn de spaarders ondergebracht bij grootbank JPMorgan Chase. Over de overname van de leningenportefeuille wordt nog onderhandeld.

In de VS was sinds 2010 de zogenoemde Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act van kracht, kortweg Dodd-Frank. Dit waren de strengste nieuwe bankregels sinds de Wall Street-crash uit de jaren 30. Maar president Trump draaide in 2018 de in zijn ogen "bureaucratische rompslomp" voor kleine en middelgrote banken grotendeels terug, overigens met steun van zowel Republikeinen als Democraten.

De drie omgevallen banken hoefden daardoor niet meer mee te doen aan stresstesten, terwijl ze ook weer niet zo klein waren. Alle drie vielen binnen de top 30 van grootste banken van het land. Silicon Valley Bank had zelfs al maanden geen risicodirecteur meer, bekende de Fed na de ondergang van de bank.

In de Europese Unie is het toezicht op de grootste banken na de kredietcrisis gecentraliseerd bij de Europese Centrale Bank (ECB). Maar ook middelgrote en kleine banken moeten meedoen aan stresstesten en aan dezelfde strenge eisen voldoen.

Daarnaast is er een Europees resolutiemechanisme en een door banken gefinancierd resolutiefonds ingesteld om probleembanken te kunnen opdoeken. Om te voorkomen dat dit gebeurt, kan een bank al ruim voor die tijd onder beheer worden geplaatst van een in Brussel gevestigde resolutieautoriteit.

De problemen met de drie Amerikaanse banken lijken in eerste instantie op zichzelf te staan. Europese toezichthouders benadrukken dat banken hier goed gekapitaliseerd zijn en dat er met het resolutiemechanisme voldoende veiligheidscontroles zijn. Toch zijn veel economen nog altijd kritisch, zij vinden dat de buffers van de banken niet hoog genoeg zijn.

Anders is het in Zwitserland, dat niet onder het Europese toezicht valt. Daar werd in maart Credit Suisse, de tweede bank van het land, gered na een bankrun. Na ingrijpen van de Zwitserse centrale bank nam concurrent UBS de bank over. Dat deed de hele financiële sector in Europa op zijn grondvesten trillen.

Of de Europese banken na de derde bankredding in de VS opnieuw een klap krijgen zal pas morgen blijken. Vandaag zijn de Europese beurzen dicht vanwege de Dag van de Arbeid. Eind vorige week reageerden beleggers nog niet angstig op de ontwikkelingen bij First Republic. "Tot dusver heeft geen enkele schok tot het Waterloo van ons wereldwijde financiële stelsel geleid, maar we moeten waakzaam blijven", zo zei DNB-president Klaas Knot onlangs in een lezing.

Medewerkers van vakbond FNV staken morgen bij de vakbond zelf. De FNV was als vakbond de laatste tijd juist zelf de drijfveer achter stakingen in andere sectoren.

Het personeel eist vooral een hogere loonsverhoging, zegt FNV-bestuurder Judith Westhoek, die namens het personeel van de bond onderhandelt. "FNV'ers hebben net zo goed recht op eerlijke cao-afspraken die passen bij deze tijd." De medewerkers voeren vandaag ook actie bij de 1 mei-mars op de Dag van de Arbeid.

FNV-personeel legde de bond vorige week een ultimatum voor, dat vanochtend verliep. Aanleiding is het eindbod voor een nieuwe cao, waarover de afgelopen maanden is onderhandeld. Daarin staan afspraken over het meestijgen van de lonen met de inflatie (automatische prijscompensatie).

De FNV-directie biedt het personeel met ingang van 1 mei een loonsverhoging van 3 tot 7 procent, afhankelijk van iemands salarisschaal. Vanaf 1 januari volgend jaar zou iedereen er gegarandeerd 5 procent op vooruit gaan. Daarna worden de lonen verhoogd met een prijscompensatie van maximaal 5 procent. FNV Personeel vindt dat onvoldoende.

FNV Personeel, de vakbond waarin het personeel van FNV is verenigd, vindt dat "geen echte automatische prijscompensatie". "Het is natuurlijk enorm teleurstellend om te merken dat de directie voet bij stuk houdt", zegt Westhoek.

De staking duurt waarschijnlijk de hele dag. FNV Personeel zegt dat er meer stakingen volgen als de vakbond zijn eindbod niet verbetert.

Het is niet de eerste keer dat het personeel van FNV actievoert. In 2019 gebeurde dat vanwege een aangekondigde reorganisatie; er zouden 250 banen geschrapt worden omdat de contributie-inkomsten terugliepen.

Het kwam destijds niet tot een officiële staking. Of dit dan de eerste keer is dat het FNV-personeel zelf staakt, is lastig te zeggen, zegt een woordvoerder. De vakbond is ontstaan uit meerdere fusies, die ver terug gaan. "Maar dat dit heel uitzonderlijk is, is zeker een feit."

Na een weekend vol koortsachtig overleg, is er op het nippertje een oplossing gevonden voor de geplaagde First Republic Bank. Slechts enkele uren voor de beurs in New York opengaat, werd bekend dat JPMorgan Chase de spaartegoeden van de probleembank overneemt.

De financiële toezichthouder van de staat Californië garandeert de spaarders dat hun geld veilig blijft en voert nog overleg over de overname van de leningen van de First Republic Bank.

Haast was geboden om nieuwe paniek onder beleggers af te wenden nadat de Amerikaanse autoriteiten er niet in waren geslaagd om de First Republic Bank uit San Francisco over te laten nemen voor de beurzen in Azië openden.

Zaterdag zou een tiental banken zich bij de Amerikaanse bankentoezichthouder Federal Deposit Insurance Corp (FDIC) hebben gemeld om delen over te nemen. De FDIC wilde juist dat de probleembank in zijn geheel werd gekocht.

First Republic Bank is een particuliere bank en vermogensbeheerder uit San Francisco en vooral actief in de staat Californië en in New York. De in 1995 opgerichte bank beheert vooral veel spaargeld en hypotheken voor welgestelde Amerikanen. De bank kwam in de problemen door de stijgende rente en klanten die het vertrouwen verloren. Dat gebeurde ook bij de Silicon Valley Bank, een start-up-bank gericht op de techindustrie, die in maart in de problemen kwam.

Een week na de problemen bij Silicon Valley schoten elf grote Amerikaanse banken, waaronder Bank of America, Citigroup en JPMorgan Chase, First Republic te hulp en stortten 30 miljard dollar in de kas van de bank, in de hoop het bedrijf te stabiliseren. Ze waren bang dat als First Republic omvalt andere banken ook in de problemen zouden komen.

Maar First Republic raakte verder in de problemen doordat klanten massaal hun spaartegoeden weghaalden. In maart ging het al om ruim 100 miljard dollar, maakte de bank bekend. Daardoor daalde de beurskoers van de bank met 95 procent. Aandeelhouders en de bank zelf zagen hun vermogen verdwijnen. De beurswaarde van de bank bedraagt nog maar 1,15 miljard dollar, tegen 22 miljard dollar begin maart.

Bij de definitieve reddingspoging bleek zondag slechts een handvol bieders over, onder wie grootbank JPMorgan Chase. Volgens persbureau Reuters sleepte het onderhandelingsproces zich zondag de hele avond voort, omdat de toezichthouder niet tevreden was over het bod of de bieders om meer details vroeg.

Probleem is dat JPMorgan Chase met de deal meer dan 10 procent van het Amerikaanse spaargeld onder beheer krijgt bij inlijving van de First Republic Bank. Deze wettelijke drempel is ooit ingesteld om te voorkomen dat een bank te groot wordt.

Afgesproken is nu dat JPMorgan Chase de 103.9 miljard dollar aan spaartegoeden van de First Republic Bank overneemt, maar dat de toezichthouder van Californië hiervoor garant blijft staan.

Er wordt nog overlegd hoe en op welke manier JPMorgan ook de leningen, waaronder de geplaagde hypothekenportefeuille, overneemt.

In maart ging het mis bij verschillende Amerikaanse banken, waardoor er angst ontstond voor een nieuwe bankencrisis. Kort na elkaar vielen de Silicon Valley Bank en Signature Bank om, mede door het stijgen van de rente. De banken werden overeind gehouden, waardoor de sector weer wat stabiliseerde. Ook de Zwitserse Bank Credit Suisse raakte in de problemen, en werd overgenomen door een concurrent.

De Fed, de Amerikaanse centrale bank, gaf vrijdag in een rapport toe dat regels voor middelgrote banken niet streng genoeg zijn. In de Europese Unie zijn de regels veel strenger en kunnen toezichthouders sneller ingrijpen als het mis dreigt te gaan.

De Raad van de Europese Unie heeft afgelopen week regelgeving afgekondigd die moet leiden tot meer transparantie over loonverschillen tussen mannen en vrouwen. De regels horen bij een wet die onlangs door het Europees parlement is aangenomen. Werknemers kunnen straks zien wat collega's gemiddeld verdienen. En bedrijven met meer dan honderd werknemers moeten periodiek over hun loonkloofbeleid rapporteren.

Het kan wel nog drie jaar duren voordat deze wet in Nederland is omgezet in nationale wetgeving.

Sommige bedrijven spannen zich al in om de loonkloof te verkleinen, maar er komt dus een wettelijke verplichting.

Cécile Wansink van belangenorganisatie Women Inc. is blij met de komst van de wet. Volgens haar wordt de loonkloof deels veroorzaakt doordat vrouwen minder vaak leidinggevende functies bekleden en in sectoren werken met lagere lonen.

Maar er is ook een deel dat zich moeilijker laat verklaren. Zo krijgen mannen die hetzelfde werk doen als vrouwen vaak beter betaald. Dit zou bijvoorbeeld komen doordat vrouwen anders worden gewaardeerd dan mannen. "Mannen worden vaker beoordeeld op potentie terwijl er bij vrouwen wordt gekeken naar wat ze al kunnen", zegt Wansink.

Een ander probleem is dat vrouwen die willen onderhandelen over hun salaris op onbegrip stuiten, zegt Jaap van Muijen, hoogleraar psychologie bij Nyenrode. "Vroeger werd gezegd dat vrouwen meer moeten onderhandelen, net als mannen Maar als ze dat doen wordt het eerder negatief gezien: wat een bitch."

De nieuwe wet moet helpen de loonkloof tussen mannen en vrouwen in dezelfde functie te verkleinen, zegt Wansink. "Als een werkgever onbewust minder salaris toekent, kun je dat straks als vrouw veel beter zien. Grote bedrijven moeten verder een analyse gaan maken van de oorzaken van de loonkloof. Dat kan er ook toe leiden dat meer vrouwen een leidinggevende positie krijgen."

Sommige bedrijven doen al wat aan de loonverschillen. Zo bracht vermogensbeheerder Van Lanschot Kempen het verschil in beloning tussen mannen en vrouwen in een jaar terug van 4 naar 2,7 procent.

Randstad zegt na eigen onderzoek dat het loonverschil daar niet speelt. Beide bedrijven zeggen dat het beloningsbeleid onderdeel is van een breder diversiteitsbeleid, met bijvoorbeeld vrouwvriendelijke arbeidsvoorwaarden en genderneutrale vacatureteksten.

Voor andere bedrijven is de wet een grote, maar goede stap, zegt HR-deskundige Kim van de Kasteele. "Ze moeten nadenken over nieuw beleid en dat is niet iets wat je in een uur ontwikkelt. Het gaat ook om cultuurverandering", zegt ze.

"Je moet straks kunnen verklaren waarom de een meer verdient dan de ander en daar ontbreekt het nog aan bij veel MKB-bedrijven", zegt Van de Kasteele. Dit soort administratie bijhouden en loonverschillen rechttrekken kan volgens haar tijd en geld kosten.

Maar ook voor grotere bedrijven kan de administratieve last een uitdaging zijn, zegt Eefje Brul, beleidsadviseur bij AWVN. "Zeker voor werkgevers, die veel personeel en een hoog verloop hebben, kan dit een behoorlijke klus zijn." Er is wel software beschikbaar om dit te automatiseren.

Werkgevers vinden transparantie over lonen lastig, constateert Van de Kasteele. "Want ze kunnen personeel voor hun gevoel dan niet individueel belonen. Ik zou op mijn beurt zeggen dat het juist duidelijkheid geeft." Brul beaamt dat. "Een werknemer mag straks vragen hoe anderen beloond worden. Dat kan best spannend zijn, ook al denkt de werkgever dat die op een goede manier beloont," zegt ze.

Het was afgelopen week overduidelijk: de ceo's van techbedrijven maakten tijdens de presentatie van hun nieuwste kwartaalcijfers maar al te graag duidelijk hoe ze bezig zijn met AI, ofwel kunstmatige intelligentie.

Satya Nadella (Microsoft) zei dat zijn bedrijf "de krachtigste AI-infrastructuur" heeft en wees erop dat ChatGPT-maker OpenAI hiermee werkt. Sundar Pichai (Google) noemt AI een "ongelooflijke kans" en zegt dat zijn bedrijf "goed is gepositioneerd". Mark Zuckerberg (Meta) sprak van een grote kans.

AI kennen we al jaren, maar het is de zogeheten generatieve AI, die bijvoorbeeld tekst of afbeeldingen maakt, die de techwereld nu op scherp heeft gezet. Haast niet van echt te onderscheiden door AI-gegenereerde foto's van de paus kregen in maart veel aandacht en streamingdiensten moesten eerder deze maand ingrijpen bij door AI-gegenereerde muziek van Drake en The Weeknd.

Het was daarnaast niet een van de techreuzen, maar een relatief klein bedrijf - OpenAI - dat met de komst van de AI-tekstgenerator ChatGPT in november een aardverschuiving veroorzaakte. Dankzij miljarden dollars aan investeringsgeld staat Microsoft wel vooraan om hiervan te profiteren. Google en Meta moeten vooralsnog moeite doen om het tempo bij te benen.

Al eerder werd duidelijk dat deze ontwikkelingen voor het eerst in jaren de dominante positie van Google op de zoekmarkt ter discussie heeft gezet. Dit werd nog eens bevestigd door een bericht van The New York Times eerder deze maand: Samsung overweegt om over te stappen op Microsofts zoekmachine Bing, dat integratie heeft met ChatGPT.

Dat was een jaar geleden nog ondenkbaar geweest. Het gegeven alleen al kwam binnen als een schok op het hoofdkantoor van de zoekgigant in het Californische Mountain View, schrijft de krant.

Google betaalt jaarlijks miljarden dollars aan Samsung en Apple om de standaardzoekmachine te zijn op telefoons, tablets en computers. De twee partijen leveren namelijk heel veel verkeer op voor de zoekmachine, waardoor Google meer advertenties kan verkopen. Onderhandelingen over verlenging met Samsung lopen nu, Apple volgt later dit jaar.

Een andere spannende ontwikkeling is de komst van generatieve AI in de kantoor-apps van beide techreuzen. Door bijvoorbeeld een samenvatting te maken van een videogesprek waar je later bij aanhaakt. Ze lijken daarin nek-aan-nek te gaan. Ze kwamen zelfs in dezelfde week met aankondigingen.

Google-topman Sundar Pichai zei onlangs in een interview met het Amerikaanse tv-programma 60 Minutes dat hij na het testen van enkele AI-projecten binnen Google "sprakeloos" was en dat de maatschappij zich moet voorbereiden op de impact van alle ontwikkelingen. "Dit gaat elk product in elk bedrijf raken."

De snelheid waarmee alles gebeurt, roept ook ethische vragen op, zowel bij Microsoft als bij Google. The New York Times schrijft dat medewerkers wiens werk het is om bijvoorbeeld AI-producten te testen, bij beide bedrijven zorgen hadden over de uitrol van de chatbots.

Een technologiemanager bij Microsoft schreef in een e-mail, in handen van de krant, dat het een "fatale fout is om nu zorgen te hebben over iets dat later verholpen kan worden". Tegen medewerkers die bij Google verantwoordelijk zijn voor de veiligheid en ethische implicaties van producten, is volgens Bloomberg gezegd dat ze niet in de weg moeten staan of moeten proberen om generatieve AI-producten in ontwikkeling te stoppen.

De trein is dus gaan rijden en die is lastig te stoppen. Bovendien komen er alleen maar meer spelers bij.

Meta's hoogste technologiebaas, rechterhand van topman Mark Zuckerberg, heeft gezegd dat generatieve AI hét onderwerp is waar de top nu de meeste tijd aan besteedt. Je zou bijna vergeten dat het bedrijf de afgelopen jaren inzette op een heel andere ontwikkeling: de metaverse. Daar hoor je nu weinig over, al blijft dit voor het bedrijf ook heel belangrijk.

Een speler die zich recentelijk ook heeft gemeld, is Snapchat. Recent kwam chatbot 'My AI' voor het grote publiek beschikbaar. In eerste instantie wilde de chatbot ook graag met kinderen in het echt afspreken. Het leidde direct tot zorgen én aanpassingen.

Ten slotte wil ook Elon Musk zich in de strijd werpen. Zijn doel is een concurrent opzetten van OpenAI's ChatGPT onder de naam 'TruthGPT', terwijl hij onlangs nog zijn naam had gezet onder een open brief waarin juist werd opgeroepen tot een ontwikkelpauze.

Medewerkers van distributiecentra van Albert Heijn gaan komende week door met staken, zegt vakbond FNV. Er zouden ook steeds meer medewerkers deelnemen aan de werkonderbrekingen, onder wie parttimers en uitzendkrachten. Dit betekent dat er ook de komende dagen lege schappen zijn in sommige filialen van Albert Heijn.

Op dit moment lijkt een akkoord ver weg; er wordt niet onderhandeld over een nieuwe cao. Anoesjka Aspeslagh van de supermarktketen zegt dat "de energie gericht is op het hervatten van de gesprekken".

Vakbondsbestuurder Levin Zühlke-van Hulzen van FNV benadrukt dat de vakbond pas weer om tafel wil als er een minimale loonsverhoging komt van 10 procent en arbeidsvoorwaarden niet verslechteren. "We vragen daarmee geen gouden bergen, we willen dat mensen er niet op achteruit gaan." Behalve meer loon en goede arbeidsvoorwaarden wil de vakbond ook dat er meer flexmedewerkers in dienst komen.

De staking bij de distributiecentra begon vorig weekend. Ondertussen zijn er vooral in Albert Heijn-supers in noordoost- en zuidwest-Nederland lege schappen. Dat komt omdat er met name in Pijnacker en Zwolle relatief veel mensen het werk hebben neergelegd. Aspeslagh ziet dat het in een groot aantal winkels "onprettig" is als het gaat om de bevoorrading. De impact verschilt per filiaal.

Zühlke-van Hulzen zegt dat hij steeds meer foto's krijgt opgestuurd van lege schappen. Hij denkt dat het er alleen maar meer zullen worden. "Er is vaak nog wel iets van voorraad, maar hoe langer het duurt, hoe meer het te zien zal zijn. Zeker als de staking nog verder uitbreidt."

Albert Heijn vindt het lastig om te voorspellen hoe groot de impact zal zijn als de acties doorgaan. "Er wordt wel gewerkt, maar er wordt minder geleverd dan we zouden willen." De hoeveelheid boze reacties van klanten valt mee, zegt de woordvoerder. "Klanten weten wat er speelt. Wij hopen dat ze daar begrip voor hebben."

Duizenden geplande nieuwbouwhuizen worden voorlopig niet gebouwd, omdat er te weinig kopers voor zijn. In een jaar tijd hebben projectontwikkelaars minstens 4694 te bouwen koopwoningen uit de verkoop gehaald, wegens gebrek aan interesse.

En vooral de laatste maanden zijn het er veel, blijkt uit cijfers van makelaarsvereniging NVM en databedrijf Brainbay.

Op allerlei plekken komen geplande woontorens of nieuwbouwwijken er voorlopig niet vanwege veranderde marktomstandigheden.

Bekijk hier zes opgeschorte projecten:

Bouwbedrijven, projectontwikkelaars en makelaars zien duidelijk minder interesse in nieuwbouw. De gekte op de huizenmarkt is voorbij en bestaande woningen zijn behoorlijk in prijs aan het dalen, mede door de hoge hypotheekrente.

Maar nieuwbouwhuizen dalen vaak niet of minder in prijs, omdat bouwers ze voor een bepaald bedrag moeten verkopen om er wat aan te verdienen. Er zijn immers vaste kosten, zoals bouwmaterialen en personeel. Daardoor worden nieuwbouwwoningen nu relatief duur ten opzichte van bestaande bouw.

"Nieuwbouwwoningen blijven toch stevig geprijsd in een afkoelende markt", zegt Arjan Lamberink. Zijn makelaardij heeft vestigingen in heel Noord-Nederland. "Bestaande bouw wordt aantrekkelijker en dan neem je het voor lief dat een oudere woning minder energiezuinig is."

"Van een verkopersmarkt sloeg het binnen enkele maanden om naar een kopersmarkt. Het is duidelijk dat we door de recente ontwikkelingen met zijn allen minder woningen creëren dan gehoopt", zegt een woordvoerder van bouwbedrijf Vorm. Het bedrijf zegt steeds te kijken naar wat het nog wel kan bouwen.

Meer bouwbedrijven zeggen van alles te doen om projecten te laten doorgaan, komt naar voren uit een rondgang van de NOS.

"Er zijn bij ons geen projecten on hold", zegt een woordvoerder van bouwbedrijf Van Wijnen. "Wel zijn er een aantal projecten waar we creatief moeten zijn." Zo bouwt het bedrijf 180 appartementen in Capelle aan den IJssel. 90 daarvan zouden verkocht worden aan particulieren. "Daarvan hebben we er nu circa 60 verkocht aan een particuliere belegger." Dat worden dus huurwoningen in plaats van koop. "We zien bij beleggers nog veel interesse."

En in Amsterdam-Noord bouwt Van Wijnen bijna 700 woningen. De gemeente had daarvoor wel aanvullende 'bovenwettelijke' duurzaamheidseisen, waardoor de bouw duurder zou worden. Na overleg heeft de gemeente die eisen aangepast. "Mede hierdoor is het gelukt om de projecten haalbaar te houden."

"We annuleren nauwelijks projecten in uitbreidingsgebieden", zegt Ton van de Klok van bouwbedrijf KlokGroep. Dan gaat het om nieuwbouwwijken rond dorpen en steden. "Wel faseren we daar projecten, dan realiseren we iets bijvoorbeeld niet in één keer, maar in kleinere plukjes."

Ook passen ze projecten aan. "We herontwikkelen plannen, bijvoorbeeld met minder vrijstaande woningen of tweekappers. En meer beter betaalbare rijwoningen erin, die nu makkelijker te verkopen zijn."

Bij zogeheten inbreidingslocaties merkt hij dat de situatie moeilijker is. Dan gaat het meestal om bouwen in steden, tussen bestaande woningen. "Dat zit 'm daar in de grond-, bouw-, en bijkomende kosten. Die zijn soms hoger dan waarvoor je het project kunt verkopen. Op sommige plekken kijken we nu of we iets on hold moeten zetten. En dan pas gaan bouwen als de bouwkosten genormaliseerd zijn."

Er gaan stemmen op voor overheidssteun om meer nieuwbouw door te laten gaan. Een project wordt vaak pas gebouwd als 70 procent van de koopwoningen verkocht is, want dan geven verzekeraars een nieuwbouwgarantie af. Met steun van de overheid zou dat percentage omlaag moeten naar 50 procent, vindt Neprom, de organisatie van projectontwikkelaars. "Dat vind ik zeker een goed idee", zegt makelaar Arjan Lamberink. "Daardoor kunnen projecten eerder worden gebouwd."

Ton van de Klok van KlokGroep zou het ook mooi vinden als de Rijksoverheid of provincies wat extra steun zouden bieden. "Maar in de praktijk zal dat ingewikkeld worden. Voordat zoiets politiek en juridisch is geregeld, is de markt misschien alweer omgeturnd. Wij vertrouwen toch het meest op onze eigen inspanning om door te bouwen."

Het kabinet wil dat er tot 2030 900.000 woningen bijkomen. Dat is zo'n 100.000 per jaar. Het Economisch Instituut voor de Bouw verwacht dat we dat dit en komend jaar niet halen. En hoe meer projecten er nu worden geschrapt, hoe moeilijker het wordt.

De nieuwbouw heeft het niet alleen moeilijk door minder kopers. Bekijk hier de andere problemen:

De overheid trekt 122 miljoen euro uit om een groep oudere Surinamers een eenmalige uitkering te geven voor hun AOW-gat. Dat heeft het kabinet bekendgemaakt in de Voorjaarsnota die vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd. Het kabinet noemt het een "gebaar van erkenning".

Het gaat hierbij om ruim 30.000 ouderen die van Suriname naar Nederland zijn verhuisd. Pas in Nederland begonnen ze met het opbouwen van hun AOW. Dit terwijl ze in Suriname ook al onder Nederlandse wetgeving vielen. Het land viel namelijk tot 1975 nog onder Nederlands bewind, maar in Suriname bouwde de groep geen AOW op.

Hierdoor ontstond een AOW-gat, waardoor de ouderen nu maandelijks een veel lagere uitkering ontvangen. Ze lopen zo tot wel honderden euro's per maand mis.

Al jaren proberen de ouderen een vergoeding te krijgen voor het AOW-gat. Zo kaartte in 2018 een belangenvereniging de kwestie aan. In 2021 volgde een rapport waarin de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een advies om het AOW-gat te dichten "omarmde". Toch adviseerde de Raad van State later dat jaar dat de ouderen geen aanspraak konden doen op een compensatie. Nu is die er alsnog gekomen.

Annuleringen van vluchten door Transavia zijn voorlopig nog niet voorbij. Ook in mei en juni zullen er vluchten moeten worden geschrapt, zegt het bedrijf. In de loop van komende week komt de luchtvaartmaatschappij met aantallen en worden passagiers geïnformeerd.

Zo hoopt de luchtvaartmaatschappij eerder duidelijkheid te kunnen bieden aan passagiers en reisorganisaties. De laatste tijd kwamen de annuleringen vaak op het laatste moment.

Reisorganisaties zijn intussen druk bezig om klanten om te boeken die met geannuleerde vluchten van Transavia zouden reizen. Dat lukt niet in alle gevallen, zegt een woordvoerder van brancheorganisatie ANVR.

Eerder deze maand maakte het bedrijf al bekend 5 procent van de vluchten te moeten schrappen. Daar komen steeds heel kort van tevoren nieuwe annuleringen bovenop. Ook voor dit weekend zijn er vluchten geschrapt, bleek vandaag. Zaterdag gaan er zeven vluchten niet door, zondag drie.

"We zijn teleurgesteld dat we het zo laat horen als er een vlucht uit wordt gehaald", zegt een woordvoerder van de ANVR. "Als we dit een paar weken geleden hadden geweten hadden we klanten kunnen omboeken, maar nu is het alle hens aan dek." Dat er nu verder van tevoren aankondigingen gaan komen is beter dan op het laatste moment, zegt hij, "maar in algemene zin is het niet goed dat er minder mensen op vakantie kunnen".

Bij klanten die via een reisorganisatie hebben geboekt moet de reisorganisatie op zoek naar een alternatief. Mensen die een los ticket geboekt hebben moeten zelf op zoek naar vervanging.

Bij TUI zijn tot nu toe 3000 reizigers geraakt door de annuleringen voor de maanden april en mei. "Wij horen het ook pas heel kort van tevoren, en onze collega's zijn bijna dag en nacht bezig om alternatieven te vinden", zegt een woordvoerder van het bedrijf.

Maar dat lukt niet altijd. "In een derde tot een kwart van de gevallen is er geen geschikt alternatief, en kan de reis niet doorgaan." Dat kan zijn omdat een reiziger zelf niet kan op een andere datum of omdat bijvoorbeeld het hotel op andere dagen al vol zit, zegt de reisorganisatie.

Om eerder duidelijkheid te bieden kondigt Transavia nu aan ook vluchten in mei en juni te gaan annuleren. "Het is teleurstellend en niet de service die we willen bieden dat we nu zo last-minute voor het weekend nog vluchten eruit moeten halen. En dat willen in de periode mei en juni naar voren toe beter doen", zegt operationeel directeur van Transavia Marloes van Laake in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co.

Dat er zoveel wordt geannuleerd heeft drie redenen, zegt Van Laake. Er zouden vijf nieuwe toestellen bij komen voor de meivakantie, maar van drie daarvan is de levering vertraagd. Daarnaast loopt het zware onderhoud voor andere toestellen uit doordat onderdelen vertraagd worden geleverd. "Dat maakt dat we zo'n vliegtuig niet terug hebben in de operatie terwijl we dat wel gepland hadden."

Tot slot heeft het bedrijf meer dan normaal last van schade aan toestellen. Het gaat dan bijvoorbeeld om bliksemschade, vertelt Van Laake. Dat is volgens het bedrijf ook de reden waarom er steeds opnieuw aankondigingen bij komen.

"We hebben verschillende tegenslagen tegelijkertijd die we niet goed kunnen bolwerken", zegt Van Laake. "Als we dat hadden kunnen voorzien hadden we dat zeker gedaan."

Zeven toestellen van Transavia staan nu aan de grond. Normaal gesproken zouden er als reservecapaciteit twee à drie vliegtuigen op de grond blijven, zegt een woordvoerder van Transavia. "Eén toestel kan twee of drie retourvluchten per dag doen. Als je dan vier à vijf vliegtuigen mist, snap je dat er veel kan uitvallen."

Volgens de ANVR heeft Transavia de inschatting onvoldoende goed gemaakt. "Daarom zijn wij teleurgesteld: de mei- en zomervakantie zijn de belangrijkste vakantieperiodes voor pakketreisaanbieders."

TUI laat weten al in gesprek te zijn met Transavia over een schadevergoeding.

De grote vraag is of deze problemen opgelost zijn voor de zomer. Transavia verwacht dat ze er voor de start van de zomervakantie anders voor staan.

Het leven van de First Republic Bank hangt aan een zijden draadje en de tijd dringt. Op diverse plaatsen in de Verenigde Staten wordt doorlopend koortsachtig overlegd over het overeind houden van de tot voor kort nog solide bank. De vraag is alleen wie wat doet: wie springt bij, andere banken of de overheid? En wie betaalt? Niets doen is geen optie, de bankencrisis waait niet vanzelf over.

De Amerikaanse overheid zit in zijn maag met deze bank in nood. Een bank redden of niet is een moreel dilemma. Banken dienen hun eigen broek op te houden en niet uit de brand geholpen te worden met belastinggeld. Maar een grote bank laten vallen richt heel veel schade aan, leidt tot veel financieel leed en verlies aan vertrouwen in het financieel stelsel.

De regering-Biden heeft dus het liefst dat de financiële sector het probleem oplost. Andere banken en financiële partijen staan er niet onwelwillend tegenover, maar wegen hun financiële risico's.

Er wordt dus wat afgebeld en vergaderd op het hoofdkantoor van First Republic Bank in San Francisco en op hoofdkantoren van diverse grote banken, waaronder gigant JP Morgan, en met overheidsinstanties in Washington, zoals het ministerie van Financiën, de centrale bank Federal Reserve (Fed), en de toezichthouder op banktegoeden, de FDIC.

First Republic Bank is een relatief jonge particuliere bank en vermogensbeheerder, opgericht in 1985, en vooral actief in Los Angeles, San Francisco en New York City, met veel spaargeld en hypotheken voor welgestelde Amerikanen. De bank is in problemen gekomen door problemen bij een andere Californische bank, Silicon Valley Bank, en verzwakt door een bankrun en een ingeklapte beurskoers.

Een week na de problemen bij Silicon Valley schoten elf grote Amerikaanse banken - waaronder grootbanken Bank of America, Citigroup en JPMorgan Chase - First Republic te hulp en stortten 30 miljard dollar in de kas van de bank, in de hoop het bedrijf te stabiliseren. Ze waren bang dat als First Republic omvalt andere banken ook in de problemen komen, door hun belangen en bindingen over en weer.

Klanten haalden ondertussen massaal hun spaartegoeden weg, volgens First Republic in maart al voor 102 miljard dollar. De beurskoers van de First Republic verschrompelde en daalde met 95 procent, van 122,50 dollar op 1 maart naar 6,19 dollar afgelopen donderdag.

De beurswaarde van de bank bedraagt nog maar 1,15 miljard dollar, tegen 22 miljard dollar begin maart. Niet alleen voor de aandeelhouders een drama, maar ook voor de bank zelf omdat het eigen vermogen bijna net zo hard slinkt waardoor de financiële problemen nog groter worden.

Het overnemen van First Republic kost veel geld. Het eigen vermogen van First Republic is geslonken, de bezittingen van de bank in waarde gedaald. Dus om de bank overeind te houden moeten er tientallen miljarden bij.

Het liefst zouden banken dan ook willen dat de toezichthouder financieel bijspringt met garantstelling voor de spaartegoeden, zoals ze ook gedaan hebben bij de redding van de Silicon Valley Bank, die uiteindelijk is overgenomen door First Citizens Bank.

Gesprekken over een redding lopen al een paar weken en zijn de laatste dagen alleen maar geïntensiveerd. Het idee lijkt te zijn om er komend weekend uit te komen. De financiële markten zijn dan dicht en zullen daardoor niet als stoorzenders werken.

Dat een tot voor kort solide en goed functionerende bank in korte tijd wordt leeggetrokken en afgedankt is een veeg teken voor financiële stabiliteit. Blijkbaar zijn banken niet opgewassen tegen plots opspelende twijfels, een bankrun en weglopende beleggers, hoe groot en gezond een bank ook in elkaar steekt.

Wat First Republic vooral parten speelt is de oplopende rente. De bank heeft veel en vaak hoge hypotheken en leningen tegen hele lage rentevoeten in de portefeuille. Door de hogere rente is het onderpand van die leningen, doorgaans obligaties, nu minder waard en telt daarmee minder mee voor de financiële buffers.

Daar bovenop komt nog het verlies van ruim 100 miljard dollar aan spaartegoeden en de dalende beurskoers. Alles bij elkaar nopen die First Republic extra kapitaal aan te trekken, maar geld lenen kost geld en de vraag is wie er nog wil lenen aan een bank in nood.

Het Noodfonds Energie blijft toch nog iets langer open. De aanvraagperiode wordt verlengd met vijf dagen, tot 5 mei. Afgelopen week pleitte de Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO) al voor een verlenging, het liefst tot de zomer, vanwege het grote aantal aanvragen dat nog dagelijks binnenkomt.

In de afgelopen zeven dagen ontving het Noodfonds een recordaantal aanvragen, waardoor het besloot de aanvraagperiode te verlengen. Het waren er ruim 18.000 binnen 48 uur. In totaal heeft het Noodfonds Energie meer dan 130.000 aanvragen binnengekregen, waarvan 42.000 al zijn goedgekeurd.

Het fonds werd gestart om huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening te kunnen helpen. Huishoudens die aan de eisen voldoen komen in aanmerking voor een verlaging een van hun energierekening.

De aanvraagperiode werd al eerder verlengd, nadat het fonds pas een maand later dan gepland werd geopend. In de beginperiode waren er veel problemen met de aanvraagprocedure, omdat die erg ingewikkeld bleek. Het was toen bijvoorbeeld alleen mogelijk een aanvraag in te dienen via een app op een telefoon of tablet.

Luchtvaartmaatschappij Transavia schrapt vanaf komend weekend ook vluchten van en naar Schiphol vanwege een tekort aan vliegtuigen. Dat bevestigt een woordvoerder aan NH Nieuws.

Om hoeveel vluchten het gaat, is nog onduidelijk. De passagiers van geannuleerde vluchten zijn nog niet allemaal op de hoogte. Volgens Transavia wordt iedereen vanmiddag ingelicht.

Volgens het vertrekschema van Schiphol zijn in ieder geval de vluchten naar Nice (Frankrijk) en Bari (Italië) van morgenvroeg geannuleerd.

De afgelopen dagen werden al verschillende vluchten van en naar Eindhoven Airport geannuleerd. Begin deze maand annuleerde Transavia ook al tientallen geplande vluchten, waardoor ongeveer 8000 mensen hun vakantie in het water zagen vallen.

Een woordvoerder van Transavia noemt de uitval van vakantievluchten waardeloos: "Er is sprake van ophoping van werk, veel meer dan we ooit hebben gezien."

Reizigers van wie de vlucht op het laatste moment wordt geannuleerd, hebben recht op een financiële compensatie. Zij kunnen zich dan wenden tot een claimbedrijf.

"In de afgelopen week hebben zich al meer dan 1200 mensen bij ons gemeld die een probleem met een Transavia-vlucht hebben ondervonden. Dat is heel veel", aldus vluchtdata-analist Paul Vaneker van EUClaim. Het gaat in alle gevallen om vluchten die 1 à 2 dagen voor vertrek zijn gecanceld.

Volgens Vaneker zijn veel passagiers boos vanwege de annuleringen. "We merken dat mensen de klantenservice niet kunnen bereiken. Mensen bellen ons in paniek op", zegt hij.

Volgens het ANP hebben al zeker 2000 passagiers een claim ingediend vanwege hun geannuleerde Transavia-vlucht.

Personeelsleden van vakbond FNV zijn niet te spreken over hun eigen nieuwe cao die is voorgesteld. Ze hebben de vakbond nu een ultimatum voorgelegd dat maandag om 10.00 uur afloopt. Als dan niet op de eisen is ingegaan, volgen er acties. Opvallend, want FNV is als vakbond al maanden de motor achter vele stakingen in diverse sectoren.

In de afgelopen maanden is er onderhandeld over een nieuwe cao. Daarin is een zogeheten automatische prijscompensatie (APC) opgenomen, waarin wordt afgesproken hoeveel de lonen meestijgen met de inflatie. Vanaf 1 mei zou het personeel er tussen 3 en 7 procent loon bij krijgen - afhankelijk van iemands salarisschaal - met gegarandeerd 5 procent meer loon voor iedereen vanaf 1 januari 2024. In de jaren daarna zou de inflatie wel worden gevolgd in de lonen, maar met een maximum van 5 procent.

FNV Personeel, de vakbond waarin het personeel van FNV is verenigd, vindt dat "geen echte APC". "Het is niet zo dat de inflatie aan FNV-medewerkers voorbij is gegaan", reageert bestuurder Judith Westhoek. Ze vindt dat de vakbond het goede voorbeeld moet geven.

Als de directie van FNV niet ingaat op de eisen van het personeel, wordt er maandag meteen al actiegevoerd tijdens de 1 mei-mars in Amsterdam. De dag erna staat een landelijke staking gepland.