Hoewel Air France-KLM het eerste kwartaal met fors verlies heeft afgesloten, is de coronacrisis voor de luchtvaartmaatschappij definitief voorbij. Het Frans-Nederlandse bedrijf boekte in de eerste drie maanden van dit jaar een nettoverlies van 344 miljoen euro. Maar omdat de omzet vergeleken met een jaar geleden met liefst 40 procent steeg, ziet Air France-KLM het voor de rest van het jaar weer zonnig in.

"Je kunt zeker zeggen dat de coronacrisis voor ons voorbij is. Klanten zie je terugkomen. Mensen willen weer graag reizen", constateert KLM-topvrouw Marjan Rintel in het NOS Radio 1 Journaal. Vorige maand nam KLM al afscheid van de mogelijkheid om bij de overheid geld te lenen.

Over heel vorig jaar boekte Air France-KLM een flinke winst. Dat de vliegtuigmaatschappij in het eerste kwartaal weer in de rode cijfers zit, komt volgens Rintel omdat dit doorgaans "een luwe periode" is.

Gezien de stijging van de omzet hebben de problemen op Schiphol van vorig jaar en de flinke stijgingen van ticketprijzen reizigers klaarblijkelijk niet afgeschrikt. Rintel spreekt zelfs van "hogere opbrengsten per ticket" in een periode waarin de vliegwereld door capaciteitsproblemen vluchten moet annuleren. "Nog niet alle capaciteit is terug. Klanten willen graag weer reizen. En het is een kwestie van vraag en aanbod", stelt ze vast.

Niet alleen dochtermaatschappij Transavia, ook KLM zit volgens Rintel niet ruim in zijn jasje met vliegtuigen. "Ook wij hebben problemen met onderdelen en voldoende technici om alles te laten vliegen. Wij hebben ook vliegtuigen moeten huren." Daarnaast stegen de loonkosten bij Air France-KLM met ruim 30 procent in het eerste kwartaal.

De inflatie zou vorig jaar minder extreem zijn geweest als bedrijven de prijzen van hun producten niet verder hadden verhoogd dan noodzakelijk was. Dat blijkt uit onderzoek van het economisch bureau van Rabobank naar het stiekem opdrijven van de prijzen in tijden van crisis, zogenoemde 'graaiflatie'.

De economen van de bank berekenden dat de consumentenproducten vorig jaar 2,2 procent minder zouden zijn gestegen als de prijzen alleen waren verhoogd naar wat vanwege gestegen kosten stikt noodzakelijk was. "Bedrijven hebben vorig jaar veel meer winst gemaakt, maar consumenten gingen er in koopkracht op achteruit", vat econoom Stefan Groot in het NOS Radio 1 Journaal het gevoel over de graaiflatie samen.

Dit leidde de afgelopen maanden tot flinke stakingen om meer loon, zoals deze week nog in de distributiecentra van Albert Heijn.

'De grens is bereikt', zeiden Albert Heijn-medewerkers tegen Nieuwsuur:

Toch durven de Rabo-economen niet vast te stellen dat bedrijven vorig jaar bewust hun zakken hebben gevuld. "Die 2,2 procent is zeker niet verwaarloosbaar, zeker niet op een inflatie van zo'n 11 procent voor consumentenprijzen", stelt Groot. "Maar bedrijven kunnen ook hebben voorgesorteerd op hogere lonen. Veel cao's waren vorig jaar nog niet afgesloten", verwijst hij naar nog veel lopende loononderhandelingen bij bedrijven.

Ook is het Groot niet duidelijk of schaarste een rol heeft gespeeld in het extra opdrijven van de prijzen. "Je kunt dit niet los zien van de oververhitte economie. Stel: een bedrijf verhoogt de prijzen minder, dan kunnen consumenten meer producten kopen. Maar door het tekort aan grondstoffen en personeel zou het bedrijf dan mogelijk niet aan de vraag kunnen voldoen." Dit leidt volgens Groot "onvermijdelijk tot schaarste" en dus hogere prijzen.

Rabobank spreekt daarom van een "puur hypothetische rekenoefening, bedoeld om de orde van grootte van de gevonden effecten te duiden".

Albert Heijn is zo'n 35 tot 45 miljoen euro omzet misgelopen door de stakingen bij de vijf distributiecentra. Dat heeft databureau Hiiper berekend op verzoek van de NOS. Het bureau vergeleek de omzet van de supermarkt in de laatste zeven dagen van de stakingen met die een week daarvoor.

Op basis van het gemiddelde van de onderzochte dagen zag Hiiper een daling van het marktaandeel van Albert Heijn. Minder mensen deden daar afgelopen week hun boodschappen, ook gaven ze minder geld uit. Joep Smeets van Hiiper: "Normaal gaat het om zo'n 19 euro per mandje, dat bedrag zie je in die zeven dagen teruglopen."

"Nu is niet elke week hetzelfde qua omzet, zeker in een atypische week vanwege Koningsdag, maar de omzetdaling is relatief ten opzichte van de concurrentie. En de gemiddelde fluctuaties in de supermarkt zijn op weekbasis niet zo groot. Bij dit soort bedragen heeft dat een grote impact."

Volgens het bureau zet Albert Heijn gemiddeld 350 miljoen euro per week om. "We zien dat daar 12 procent van is weggevallen in de afgelopen zeven dagen." Niet elke dag heeft dezelfde omzet: Smeets wijst erop dat in het weekend veel meer omzet is dan doordeweeks.

Sinds zondag 23 april hebben medewerkers van de distributiecentra gestaakt. Tien dagen lang werden er minder tot geen producten naar de winkels gebracht en dat was landelijk te merken. Medewerkers staakten na een oproep van vakbonden FNV en CNV, nadat onderhandelingen over een nieuwe cao waren vastgelopen.

Na enkele dagen bleken de tekorten in de AH-supermarkten in het noordoosten en zuidwesten van het land het grootst. Dat is dan ook te zien in de cijfers, zegt Smeets: "In de noordoostelijke provincies is het aantal klanten in de onderzochte periode met 10 procent gedaald." Albert Heijn heeft afgelopen week landelijk 7 procent minder klanten binnengehaald.

Het data-analysebureau ziet dat klanten zich anders gedragen dan normaal door de vaak lege schappen. "Mensen moeten ergens hun eten halen, dus het is logisch om te bedenken dat ze naar een andere supermarkt zijn gegaan."

Volgens Hiiper lijken in het algemeen alle andere supermarkten hiervan te profiteren, "maar op het eerste gezicht lijken vooral service supermarkten als Plus en Coop het meest te profiteren."

Volgens marktonderzoeker NielsenIQ is het marktaandeel van Albert Heijn in Nederland ruim 35 procent. Nummer twee, Jumbo, zit op 21,5 procent. AH-moederbedrijf Ahold Delhaize had vorig jaar een omzet van 87 miljard euro.

Een woordvoerder van Albert Heijn laat weten "over dit soort zaken nooit uitspraken te doen". Volgende week praten Albert Heijn en de bonden weer over de nieuwe cao.

De ceo's van OpenAI, Google's moederbedrijf Alphabet, Anthropic en Microsoft zijn vandaag in het Witte Huis voor een bijeenkomst over hun verantwoordelijkheid bij de ontwikkeling van AI (kunstmatige intelligentie). Het viertal gaat in gesprek met vicepresident Harris en andere topfunctionarissen.

Het Witte Huis laat weten dat de bijeenkomst is bedoeld om verantwoorde en ethische innovatie op het gebied van kunstmatige intelligentie te bespreken. Ook wordt een aantal acties rond dit thema aangekondigd.

Zo wordt er 140 miljoen dollar geïnvesteerd in de bouw van zeven AI-onderzoekscentra. Verder is afgesproken dat grote AI-bedrijven hun modellen openstellen voor een openbaar onderzoek tijdens de jaarlijkse hackersconferentie Defcon in augustus. Ook liet het Witte Huis weten dat er wordt gewerkt aan regelgeving om de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie op een veilige manier te laten verlopen.

In de Europese Unie wordt al langere tijd gewerkt aan wetgeving op dit gebied. In april 2021 introduceerde de Europese Commissie de zogeheten AI Act. Daarin is onder meer vastgelegd dat er bepaalde eisen worden gesteld aan AI-systemen die een hoog risico zouden bevatten.

Volgende week donderdag stemt een commissie van het Europees Parlement over de kwestie. Daarna beginnen onderhandelingen tussen het parlement en EU-lidstaten onder leiding van de Europese Commissie.

Een paar dagen na de val van First Republic Bank (FRB) zit opnieuw een aantal Amerikaanse banken in grote problemen. Het gaat om PacWest en Western Alliance. De koers van beide banken staan nu, ruim twee uur na opening op Wall Street, op respectievelijk bijna 50 procent en 35 procent in de min.

Het Californische PacWest ging direct bij opening hard onderuit, nadat de bank gisteren had aangegeven op zoek te zijn naar nieuw kapitaal of een partij die de bank wil overnemen. Western Alliance opende ook met een verlies, maar de grootste klap kwam toen de Financial Times meldde dat ook de bank uit Arizona de mogelijkheden voor een verkoop onderzoekt.

De problemen bij PacWest lijken op die van First Republic en Silicon Valley Bank, die eerder al omviel. Ook hier staat relatief veel geld gestald dat niet verzekerd is onder het Amerikaanse garantiestelsel. En de bank heeft zich de afgelopen jaren niet goed ingedekt tegen een flink stijgende rente.

De nieuwe probleemgevallen roepen de vraag op wanneer de crisis onder de regionale banken in de Verenigde Staten uitdooft.

Voorlopig niet, vreest Rabobank-econoom Philip Marey. Hij wijst op een combinatie van een snel gestegen rente, te veel risico nemen en een gebrek aan toezicht. "Er is geen garantie dat dit alles was. Met zulk slecht toezicht kan je je namelijk afvragen wat er verder allemaal is misgegaan. Daar heb ik wel zorgen over."

De angst zit er onder beleggers goed in, ziet ook Corné van Zeijl van vermogensbeheerder Actiam. "Mensen hebben gemerkt: als ik de aandelen aanhoud en het gaat mis, dan worden de klanten gered en ik niet. Dan houd ik nul over."

Dat aandeelhouders van eerder omgevallen banken zoals SVB en FRB niet zijn gered, hoort er volgens Van Zeijl en Marey bij, maar de onrust die dat veroorzaakt, heeft wel een zelfversterkend effect. "Spaarders zien de grote onrust op de beurs en denken dan: shit er is wat aan de hand, ik haal mijn geld weg", zegt Van Zeijl. "Daardoor neemt de onrust rond andere banken nog meer toe."

De druk op de Amerikaanse autoriteiten om het garantiesysteem voor spaarders op te rekken, neemt ondertussen toe. Waar spaartegoeden in Europa tot een ton zijn verzekerd, is dat in de VS al 250.000 dollar. Het idee achter dit verder verhogen is dat er voor vermogende klanten dan minder reden is om geld bij onrust weg te halen.

Maar er is ook een belangrijk nadeel. Te veel risico nemen wordt dan minder snel afgestraft. En te veel risico is uiteindelijk de oorzaak van de huidige bankencrisis. "Er zal tegengestribbeld worden, maar je mag er wel van uitgaan dan het die kant op gaat", zegt Marey over het ophogen van de 250.000 dollar.

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt de rente opnieuw, dit keer met een kwart procentpunt. De bank neemt de maatregel omdat de inflatie in Europa nog altijd te hoog wordt geacht. Het is de zevende renteverhoging op rij. De rente komt nu op 3,25 procent.

In een verklaring van de ECB staat dat de inflatie de afgelopen maanden weliswaar is gedaald, maar dat "de onderliggende prijsdruk" sterk blijft. Vorige verhogingen van de rente waren groter, maar volgens ECB-president Christine Lagarde "was het verstandig om terug te gaan naar een meer standaard verhoging".

De bedoeling van de verhoging is dat de economie daarop afkoelt. Het kost dan bijvoorbeeld meer om geld te lenen, zowel voor investeringen als voor consumptie. De hoge inflatie is ontstaan doordat er juist méér vraag was naar producten. Als er minder vraag is, stijgen prijzen minder hard.

Er komen volgens Lagarde nog meer verhogingen, omdat de "complete impact" die de ECB wil zien, nog niet zichtbaar is.

De ECB maakt het economische en monetaire beleid van de EU en voert dat uit. Een van de kerntaken is om ervoor te zorgen dat de inflatie niet te hoog wordt. Over twee jaar, in 2025, wil de ECB dat de inflatie maximaal 2 procent is. In ons land steeg de inflatie in april licht naar ruim 5 procent, na een tijdlang te zijn gedaald.

De afgelopen maanden is er onrust geweest op de financiële markten door het omvallen van drie Amerikaanse banken en het Zwitserse Credit Suisse.

Gisteren verhoogde de Amerikaanse centrale bank, de Fed, de rente ook met 0,25 procentpunt. Dat was de tiende verhoging in ruim een jaar tijd. Nu komt er in de VS misschien een pauze in het aantal verhogingen, om te zien hoe de inflatie en de situatie bij de banken zich ontwikkelen. De rente staat in Amerika hoger dan in Europa, op 5,25 procent.

Nog 747 mensen ontvingen op 1 mei buitengewoon pensioen, een speciaal pensioen voor mensen die zich in de Tweede Wereldoorlog hebben ingezet voor het verzet. Tegelijk neemt het aantal aanvragen voor dit pensioen snel af, blijkt uit cijfers die de NOS heeft opgevraagd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

Het pensioen is bedoeld voor mensen die door hun verzetswerk blijvende gezondheidsschade hebben opgelopen en voor hun weduwen/weduwnaars. De SVB is verantwoordelijk voor de uitkeringen.

Niet iedereen die in het verzet heeft gezeten, ontvangt dit pensioen; het moet eerst worden aangevraagd. Daar gaat een grondige screening aan vooraf, die sommigen afschrikt omdat het bijvoorbeeld te veel narigheid oprakelt. Ook zijn er mensen die zeggen geen gezondheidsklachten te hebben overgehouden aan hun verzetswerk of het extra inkomen niet nodig hebben.

"Aanvragen van personen die zelf actief hebben deelgenomen aan het verzet komen vanwege hun leeftijd nog maar sporadisch voor", zegt een woordvoerder van de SVB.

Omdat er steeds minder mensen zijn die de oorlog hebben meegemaakt, daalt het aantal ontvangers van verzetspensioen al jaren:

De meeste aanvragen komen nog van kinderen die tijdens de oorlog zijn geboren en zeggen psychisch letsel te hebben overgehouden aan het verzet van hun ouders. De SVB-woordvoerder legt uit dat de criteria voor het indienen van die aanvragen zwaar zijn. "Er moet bijvoorbeeld een rode draad van klachten zijn vanaf de oorlog tot nu."

Als vast is komen te staan dat iemand verzet heeft gepleegd, volgt een medische keuring die moet vaststellen of de gezondheidsklachten zijn ontstaan door de verzetsdaden.

Er worden nog maar weinig aanvragen ingediend voor dit specifieke oorlogspensioen. In 2021 waren dat er tien en in 2022 nog maar drie. Voor de andere oorlogsregelingen - in het kader hieronder uiteengezet - worden meer aanvragen ingediend.

Iedere regeling kent zijn eigen manier om tot een pensioenbedrag te komen en daarom zijn ook de bedragen verschillend. Ze zijn ook opgetuigd in andere jaren. Zo komt het verzetspensioen oorspronkelijk uit 1947 en is die voor burger-oorlogsslachtoffers opgezet in 1984.

Als het gaat om alle speciale oorlogspensioenen en -uitkeringen, gaat het in bijna de helft van de gevallen om mensen die de uitkering vervolgingsslachtoffers (Wuv) ontvangen. Dat is de uitkering voor mensen die in de oorlog vervolgd werden vanwege hun ras, geloof, wereldbeschouwing of seksuele geaardheid.

Een van hen is Mia Corbey-van Praag. Zij heeft op drie onderduikadressen gezeten in de oorlog omdat ze Joods is. Later heeft haar moeder voor haar de Wuv-uitkering aangevraagd:

Van ontvangers van alle oorlogsregelingen in totaal zijn er bijna 6000 man en ruim 11.000 vrouw.

Bij specifiek het verzetspensioen zijn de ontvangers voornamelijk vrouwen. Een groot aantal is nabestaande, die een percentage krijgen van het pensioen van wijlen hun echtgenoot.

Dat leidt ertoe dat het bedrag dat de vrouwen ontvangen gemiddeld een stuk lager ligt dan bij de mannen.

Er zijn ook nog andere redenen. De uitkering is ook lager voor vrouwen omdat de hoogte van het pensioen wordt bepaald aan de hand van hoe hoog het inkomen was op het moment dat diegene last kreeg van de oorlog. Een ander criterium voor de hoogte van het pensioen is de hoogte van het inkomen tijdens het werkende leven.

Heeft iemand geen inkomen gehad, dan krijgt diegene het minimumbedrag. De vrouwen die deze uitkeringen ontvangen, verdienden vroeger veel minder dan mannen. Ook moest een deel van hen stoppen met werken als ze gingen trouwen. Deze wet gold tot 1956.

Andere oorlogsuitkeringen, zoals die voor burger-oorlogsslachtoffers, zitten anders in elkaar. Daardoor verschillen de bedragen tussen mannen en vrouwen van die van het verzetspensioen.

Albert Heijn en vakbonden FNV en CNV gaan hoogstwaarschijnlijk maandag weer aan tafel om te praten over een nieuwe cao voor distributiemedewerkers.

De supermarktketen richt zich eerst op het bevoorraden van de winkels. Hierbij wordt prioriteit gegeven aan de verse en veel verkochte houdbare producten. Vervolgens worden producten als schoonmaakmiddelen goed bevoorraad.

Het kan wel enkele dagen duren voordat alle lege schappen weer gevuld zijn, laat een woordvoerder weten. Vandaag beginnen de vrachtwagens van de eerder stakende distributiecentra weer te rijden, maar dit zal niet gelijk op het normale niveau zijn.

Gisteravond ontvingen de vakbonden een uitnodiging van Albert Heijn om weer te gaan praten. Het nieuwe voorstel zou een loonsverhoging van 10 procent omvatten voor de distributiemedewerkers. Ook zou het bedrijf een streep willen zetten door verslechteringen in de arbeidsvoorwaarden van nieuwe medewerkers.

Eerder deze week wezen de vakbonden nog een voorstel af van de supermarktketen.

De vakbonden laten weten optimistisch te zijn over de onderhandelingen en geen nieuwe stakingen te verwachten. Ook Albert Heijn hoopt dat ze er snel uitkomen, maar vindt het belangrijkste dat de partijen nu praten.

Shell heeft in het eerste kwartaal 8,7 miljard dollar winst gemaakt en laat aandeelhouders daar fors van meeprofiteren. De winst loopt na het recordjaar 2022 wel iets terug doordat de gas- en olieprijzen lager zijn en de belastingen hoger. Vergeleken met hetzelfde kwartaal vorig jaar is er wel meer verdiend.

"In het eerste kwartaal heeft Shell sterke resultaten en robuuste operationele prestaties geleverd, tegen een achtergrond van aanhoudende volatiliteit", zegt ceo Wael Sawan in een persbericht.

Het bedrijf kondigt daarbij aan voor 4 miljard aan eigen aandelen in te kopen. Overgebleven aandelen worden daarmee meer waard, is het idee. Bij elkaar lopen de kosten van dividenduitkeringen en het kopen van eigen aandelen daarmee het eerste half jaar op tot 12 miljard euro.

Shell profiteerde net als concurrenten vorig jaar flink van de sterk gestegen gas- en olieprijzen als gevolg van de Russische inval in Oekraïne, wat het bedrijf een recordwinst bezorgde over heel 2022.

Deze week maakte BP al bekend een iets lagere winst te hebben geboekt door de gedaalde prijzen, maar ook daar blijven de miljarden binnenkomen. In het Verenigd Koninkrijk, waar Shell nu het grootste bedrijf is, wordt daarom opgeroepen om de belastingen voor olie- en gasconcerns verder te verhogen.

Gekke dansjes, schaars geklede influencers of complottheorieën zijn er niet te vinden. In plaats daarvan loopt het over van carrièretijgers, professionals die werkwijsheden spuien en recruiters, op zoek naar dé perfecte kandidaat.

LinkedIn, het sociale medium voor werkende en werkzoekende mensen, bestaat morgen twintig jaar.

Reid Hoffman, een van de oprichters, startte eerst een datingsite. Dat mislukte, waarna hij het in 2003 nog eens probeerde met een site gericht op het professionele leven van mensen.

Om platforms als Facebook, Instagram, Tiktok en Twitter was in de decennia daarna vaak veel meer te doen. In die relatieve luwte groeide LinkedIn uit tot een groot sociaal netwerk, met wereldwijd zo'n 930 miljoen leden.

Zo is LinkedIn behoorlijk belangrijk voor Maxime Hermarij, van recruitmentbureau Oliver James. "We gebruiken het veel om kandidaten te vinden en ook te beoordelen. Het geeft vaak een beter inzicht in iemands carrière dan het traditionele cv."

Ze vindt dat ze als recruiter veel uit LinkedIn kan halen, maar er is ook veel concurrentie van andere recruiters. "Ons team neemt altijd de persoonlijke benadering, dus goed naar iemands profiel kijken voordat je ze een persoonlijk bericht stuurt. Dan heb je de grootste kans op succes."

Kirsten Spoelstra, account director bij pr-bureau Team Lewis, heeft haar baan aan LinkedIn te danken. "Negen jaar geleden was ik op zoek naar een nieuwe uitdaging en dat had ik ook op LinkedIn gezet. De hr-verantwoordelijke stuurde me een berichtje: 'Heb je zin om koffie te drinken en kennis te maken?'."

Haar bedrijf maakt zelf ook veelvuldig gebruik van LinkedIn. "Steeds vaker vragen klanten ons om het in te zetten. Het is ook een interessant advertentiekanaal, want LinkedIn weet best veel over mensen. Vroeger zag ik het alleen als een platform voor vacatures en sollicitaties. Maar het is veel interactiever geworden. Een niet te spannend, maar wel betrouwbaar sociaal medium."

In tegenstelling tot andere sociale media is er relatief weinig controverse rond LinkedIn. Het platform haalde eens het nieuws vanwege berichten dat Rusland en China via LinkedIn bedrijfsgeheimen probeerden te stelen.

Ook moest het bedrijf het account van Tweede Kamerlid Wybren Van Haga terugplaatsen, nadat het verwijderd was. Volgens de rechter waren er onduidelijke regels over wat wel en niet mag.

Christiaan van Betuw van mediabureau Mediaplus ziet dat LinkedIn veel meer is geworden dan een cv-site. "Je ziet dat LinkedIn steeds meer ook als advertentieplatform wordt gebruikt door bedrijven. Dan gaat het natuurlijk wel vooral om advertenties naar andere bedrijven toe, business2business."

Met meer dan 10 miljoen Nederlandse profielen is het volgens hem ook een redelijke afspiegeling van de samenleving. "Ik denk dat LinkedIn in Nederland vanwege het hoge ledental het meest inclusief is ten opzichte van andere landen." Van Betuw benadrukt wel dat er verschillen zijn in hoe actief profielen worden bijgehouden. "Als je het hebt over succesvol aan je carrière werken, dan is het bijna een verplichting om er veel aandacht aan te besteden."

Voor recruiters is het ook niet zo dat ze enkel afhankelijk zijn van LinkedIn, zegt Françoise Buitelaar van YoungCapital Next. "Het is zeker belangrijk, maar je hebt het vooral vanaf een bepaald werkniveau nodig. Onze eigen database van mensen blijft ook wel sterk. We halen hieruit zo'n 60 procent van de kandidaten en van LinkedIn zo'n 30 procent."

Buitelaar zegt dat haar bedrijf ook steeds vaker andere sociale media inzet om bijvoorbeeld starters op de arbeidsmarkt, van 16 tot 24 jaar, te bereiken. Zij zitten geregeld op TikTok, Snapchat en Instagram. "Dus die bereik je ook goed via die platforms."

Een kwart van de economische groei van Nederland stroomde vorig jaar naar het buitenland, meldt het CBS. Dat kwam doordat bedrijven hun gestegen winsten deels uitkeerden aan het buitenland. Het ging onder meer om Shell, dat het hoofdkantoor naar het Verenigd Koninkrijk verhuisde. De winsten van Nederlandse dochterbedrijven vloeiden voor een groot deel daar naartoe.

Profiteerde vorig jaar het buitenland per saldo nog van de Nederlandse economische groei, in 2021 was dit andersom. Toen ontvingen mensen in Nederland per saldo meer uit het buitenland, bijvoorbeeld via salarissen van buitenlandse werkgevers.

Binnen Nederland kwam veel van de economische groei vorig jaar bij huishoudens terecht. Dat kwam ten goede aan het beschikbaar inkomen van Nederlanders, dus het inkomen dat overblijft na belastingen en sociale premies.

De rente in de Verenigde Staten wordt nog een keer met 0,25 procentpunt verhoogd, waarna waarschijnlijk een pauze volgt als het gaat om de verhogingen. Dat maakte Amerikaanse centrale bank, de Fed, bekend na een reeks van renteverhogingen.

De pauze is volgens de Fed onder meer bedoeld om ruimte te creëren om de gevolgen van de recente bankencrisis te analyseren. Ook wil de bank wachten op de uitkomst van een politieke patstelling over het Amerikaanse schuldenplafond en kijken hoe de inflatie zich gaat ontwikkelen.

De Fed is net als de Europese Centrale Bank in een rap tempo de rente aan het verhogen om de inflatie te bestrijden. In maart was de inflatie in de VS nog 5 procent in vergelijking met een jaar eerder. Dat was in februari nog 6 procent.

Met de renteverhoging wil de Fed de economie afremmen, de vraag naar spullen drukken en daarmee ook de prijzen en inflatie. De economie loopt in de VS al wat terug. Daarbij ligt de rente in de VS inmiddels al op 5,25 procent, na in ruim een jaar tijd tien keer te zijn verhoogd.

In Europa staat de rente momenteel op 3 procent. Morgen maakt de Europese Centrale Bank nieuwe renteverhogingen bekend. Vanwege het relatief lage rentepercentage in vergelijking met de VS en de hogere inflatie lijkt een verhogingspauze in Europa nog niet in zicht.

In de VS blijken banken wat terughoudender met het verstrekken van kredieten vanwege de drie Amerikaanse banken die recent in de problemen kwamen.

Eerst ging de Silicon Valley Bank ten onder; de financiële buffers van die bank werden minder waard door de oplopende rente, waarna klanten in een paar dagen meer voor meer dan 40 miljard dollar weghaalden. Daarna ging het mis bij de banken Signature en vorige week de First Republic Bank.

Die laatste kwam in de problemen door een grote portefeuille hypotheken met lage rentes. De bank kon aanvankelijk nog overeind worden gehouden met financiële hulp van concurrenten en een noodkrediet, maar de vermindering van waarde van de buffers was niet het enige dat speelde.

Net al de andere probleembanken beheerde de First Republic Bank grote sommen spaargeld die niet vielen onder het Amerikaanse depositogarantiestelsel, waardoor tegoeden tot 250.000 dollar zijn verzekerd.

Bij de Silicon Valley Bank en First Republic Bank parkeerden veel kopstukken uit de techindustrie uit San Francisco hun enorme vermogens, onder wie Facebook-oprichter Mark Zuckerberg, zo schreef The Washington Post.

Velen besloten hun geld uit voorzorg deels of volledig weg te halen. Door de snelheid van het online bankieren konden ze dit in enkele uren doen. In een korte tijd werd meer dan 100 miljard dollar weggehaald in een soort digitale bankrun. Dat leidde vervolgens weer tot paniek onder beleggers, die massaal hun aandelen van de hand deden.

Enkele uren voordat afgelopen maandag de beurs opende, werd bekend dat JP Morgan Chase alle tegoeden en beleggingen van de bank had overgenomen.

Hoe een bank kan omvallen legt NOS op 3 hieronder uit:

De Duitse Sparkassen-banken gaan hun geldautomaten beveiligen met lijm. De spaarbanken doen dat om de explosieve toename van plofkraken door met name Nederlandse bendes tegen te gaan, zegt bestuursvoorzitter Joachim Schmalzl in de krant Handelsblatt.

Criminelen uit Nederland richten hun pijlen op het buurland sinds de inhoud van Nederlandse geldautomaten bij een plofkraak kan worden vernietigd. Na de invoering van deze nieuwe beveiliging eind 2020 daalde het aantal plofkraken vorig jaar naar negen, terwijl voor die tijd bijna dagelijks een plofkraak plaatsvond. Ook staan de automaten nu doorgaans 's nachts uit.

Duitsland kampt daarentegen juist met een recordaantal plofkraken. Met 496 aanslagen bliezen criminelen - volgens de Duitse politie veelal afkomstig uit Nederland - vorig jaar gemiddeld meer dan eens per dag een geldautomaat op. 211 automaten daarvan waren van Sparkassen-banken, schrijft Handelsblatt.

Ook dit jaar blijft het aantal plofkraken hoog. Zo was het vannacht in Duitsland twee keer raak, in het nabij Enschede gelegen Gronau en in Mönchengladbach, niet ver van Roermond. Bij beide aanslagen lagen stukken glas en delen van de gevel tot op tientallen meters verderop, melden lokale media. De politie is op zoek naar twee Nederlandse daders.

De Duitse centrale bank, de Bundesbank, gaf onlangs toestemming om de automaten met nieuwe technieken te beveiligen. De techniek die Sparkassen wil gebruiken spuit de biljetten in de kluislade na een explosie vol met lijm. Hierdoor wordt het geld niet alleen onbruikbaar, maar wordt het ook aan elkaar gelijmd tot een klomp. Op die manier kunnen bendes het ook niet meer in het buitenland omwisselen bij louche geldwisselkantoren.

Of de lijmbeveiliging de plofkrakers massaal zal afschrikken, durft Schmalzl niet te voorspellen. "Dit lost het probleem natuurlijk niet volledig op. Het is geen wondermiddel."

De Duitse Sparkassen-banken vrezen een scenario waarin betere beveiliging leidt tot nóg zwaardere explosieven "in de hoop dat niet alle biljetten volledig aan elkaar worden gelijmd". Met de explosieven die nu worden gebruikt kost het volgens Schmalzl momenteel al anderhalf jaar voor een bankkantoor weer open kan na herstelwerkzaamheden.

Een soort stalen kas rond een geldautomaat wordt in Duitsland gezien als optie om zowel de plofkraken als de gevolgen van een explosie tegen te gaan.

Luchtvaartmaatschappij Transavia annuleert deze week tot en met zondag 42 vluchten van en naar Zuid-Europa. Het zijn 21 retourvluchten van en naar Schiphol, Eindhoven en Rotterdam. Woensdag, donderdag en vrijdag schrapt de luchtvaartmaatschappij drie retourvluchten per dag. Zaterdag gaat het om vijf vluchten en zondag vallen er zeven uit.

De getroffen bestemmingen zijn de Spaanse steden Girona, Barcelona, Alicante, Valencia en Malaga. Ook naar Nice, Bordeaux, Verona, Athene en Edinburgh vallen vluchten uit.

Hoeveel passagiers getroffen worden door de annuleringen wil de woordvoerder niet zeggen, maar gezien de capaciteit van de vliegtuigen bij de 42 vluchten gaat het om zo'n 8000 reizigers.

De luchtvaartmaatschappij heeft een tekort aan vliegtuigen vanwege problemen met onderhoud, reparaties en vertraagde leveringen van toestellen. Al een maand lang is Transavia genoodzaakt vluchten te wijzigen of te annuleren.

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) heeft vorig jaar Knab, de voormalige online bankdochter van bankverzekeraar Aegon, stevig aangepakt. De bank heeft gedwongen honderden miljoenen euro's aan kredieten moeten afstoten. De risicobeheersing en de kredietportefeuille waren niet op orde, ondanks herhaalde waarschuwingen en aanmaningen van de toezichthouder. Een en ander blijkt uit het jaarverslag van Knab, waarover het FD bericht.

DNB loopt al jaren aan tegen wat zij ziet als gebrekkig risicobeheer bij Knab. De online bank had veel leningen uitgezet via allerlei digitale kredietplatformen in binnen- en buitenland. Volgens DNB waren de winst- en groeiambities belangrijker dan goed risicobeheer en overtrad de bank daarmee de wetgeving voor banken.

DNB wilde dat Knab orde op zaken stelde, maar beterschap bleef uit. DNB voerde de druk op en daarop besloot Aegon vorig jaar de risicovolle kredietportefeuille versneld af te stoten. Knab heeft de kredietverlening via platforms teruggebracht tot minder dan 2 procent van de totale balans.

Aegon heeft vorig jaar oktober alle Nederlandse verzekerings- en pensioenactiviteiten verkocht aan verzekeraar ASR en daarbij ook Knab, voor bijna 5 miljard euro.

Omdat de huizenprijzen dalen en de lonen juist stijgen, krijgen starters vanaf dit najaar meer ruimte op de woningmarkt. Dat blijkt uit een analyse van De Nederlandsche Bank (DNB). Voor jonge huizenkopers worden woningen iets betaalbaarder.

Het betekent een kleine verbetering in een situatie die voor veel starters jarenlang uitzichtloos was. Door het krappe woningaanbod en de lage rente was er bijna altijd wel een doorstromer met overwaarde of een belegger met diepere zakken. Toen de stijging van de hypotheekrente vorig jaar sneller ging dan de daling van de woningprijzen, verslechterde die positie nog verder.

Maar dat begint nu dus te veranderen. De woningmarkt koelt af en de lonen stijgen het snelst in decennia. Ondanks de gestegen rente leidt die combinatie in de loop van dit jaar tot een verbetering van de betaalbaarheid van woningen.

"We zien natuurlijk allemaal cao-onderhandelingen beginnen de laatste tijd en dat gaat zich vertalen in hogere inkomens voor starters, waardoor ze uiteindelijk ook weer meer kunnen lenen", zegt DNB-econoom Dorinth van Dijk.

Daarbij is een belegging in vastgoed door een stapeling van maatregelen voor beleggers juist minder interessant geworden. "Dat kan ervoor zorgen dat de positie van starters ten opzichte van beleggers iets beter of minder slecht wordt. Wat het precies doet met de prijzen is veel te vroeg om te zeggen."

Beleggers waren de afgelopen jaren met name in steden een geduchte concurrent voor starters. Inmiddels zeggen particuliere verhuurders hun woningen te verkopen omdat de opbrengst door kabinetsbeleid te laag wordt.

Meer ruimte op de woningmarkt betekent overigens niet dat het voor starters nu ineens makkelijk is om een koopwoning te vinden. Het gemiddelde inkomen van een startershuishouden was in 2022 ongeveer 67.500 euro.

Daarmee kunnen starters tegen de huidige hypotheekrente van zo'n 4 procent maximaal 312.000 euro lenen. Een gemiddelde woning kostte vorig jaar 432.000 euro.

Ook is het aanbod van woningen, ondanks de toename in het afgelopen jaar, nog altijd laag.

Bij VDL Nedcar in Born is vanochtend een wilde actie uitgebroken. Honderden werknemers verlieten vanochtend hun werkplek en liepen de autofabriek uit. Ook alle in- en uitgangen van de fabriek zijn geblokkeerd.

"We hebben het werk neergelegd omdat we het kots- en kotsbeu zijn", zegt Peter Didden, een van de personeelsleden, bij 1Limburg. Gisteren was er nog overleg tussen de vakbonden en de directie van de fabriek, waar 3800 mensen werken. De middagploeg kreeg van het bedrijf een belletje met de mededeling dat ze thuis konden blijven.

De toekomst van de autofabriek in Zuid-Limburg is ongewis. Op dit moment worden er Mini's gemaakt, in opdracht van het Duitse automerk BMW. Maar het contract dat VDL Nedcar met BMW heeft, loopt op 1 maart 2024 af.

BMW heeft al te kennen gegeven daarna geen auto's meer in Nederland te willen bouwen en er is ook geen zicht op een ander merk dat de productie van zijn auto's bij VDL Nedcar zou willen onderbrengen.

Vorige week zijn de vakbonden in gesprek gegaan met de directie over een sociaal plan voor de werknemers. In dat plan staat onder meer wat de directie moet doen om bij sluiting van de fabriek ander werk voor de werknemers te regelen en welke financiële regelingen er komen bij een massaontslag. Maar de onderhandelingen met de directie over het sociaal plan zijn gisteren op niets uitgelopen.

"We weten toch dat het dichtgaat. Dat weten we gewoon", aldus de woedende Didden. "Wij willen vandaag duidelijke antwoorden, zeker over wat er nu gaat gebeuren en hoe het met het sociaal plan staat. Die andere heren die 'bovenop' staan, die hebben het wel geregeld, die zullen wel honderdduizend euro's premies krijgen. Maar wij staan straks op straat. Met niets."

Jeroen Bruinsma van vakbond CNV: "VDL wil niet meer met ons om tafel. Wij hebben een actie als deze voorspeld, maar zijn ook verrast door deze omvang." De autofabriek in Born ligt momenteel helemaal stil.

VDL-directeur Wim van der Leegte laat via zijn woordvoerder weten niet zelf met de stakers te gaan praten. "Hij is op dit moment in Eindhoven druk bezig met de toekomst van het bedrijf", aldus de woordvoerder.

Huishoudens met een laag inkomen houden dit jaar netto meer vakantiegeld over, hoge inkomens juist minder. Dat blijkt uit berekeningen van salarisverwerker ADP. Dat is het gevolg van veranderingen in het belastingstelsel.

Het keerpunt ligt bij een salaris van ongeveer 3000 euro bruto per maand. Wie wat meer verdient, houdt juist iets minder vakantiegeld over dan vorig jaar. Bij 3086 euro bruto bijvoorbeeld 18 euro netto minder dan in 2022.

"Dat komt doordat je bij een inkomen daartussen net in een ander belastingtarief valt", zegt Dik van Leeuwerden van ADP. "Qua vakantiegeld gaan mensen die meer dan modaal verdienen er dus net iets op achteruit." Ook de algemene heffingskorting speelt bij het vakantiegeld een rol, want die is inkomensafhankelijk.

Het verschil met vorig jaar is het gevolg van politieke keuzes. "Met Prinsjesdag is vorig jaar behoorlijk aan de knoppen gedraaid. Alles stond in het teken van koopkrachtherstel vanwege de hoge inflatie", legt Van Leeuwerden uit. Vooral huishoudens met een inkomen onder modaal houden daardoor netto meer over.

De meeste mensen krijgen hun vakantietoeslag in mei. Deze extra beloning moet werknemers in staat stellen om genoeg geld te hebben om in de zomer op vakantie te gaan.

Het is overigens niet zo dat de meeste mensen hun vakantiegeld ook daadwerkelijk uitgeven aan vakanties. Afgelopen jaren toonden diverse onderzoeken aan dat veel Nederlanders het geld opzijzetten om te sparen. Ook verbouwingen zijn een populaire bestemming voor het geld.

Daarnaast is er ook een groep werknemers die het vakantiegeld nodig heeft om het hoofd financieel boven water te houden. Uit een enquête van accountantskantoor PwC uit 2021 onder ruim 1700 mensen blijkt dat zo'n 7 procent van het geld aangewend wordt om schulden af te betalen.

Voor dit soort uitgaven is het niet nodig om het geld in mei te krijgen. Van Leeuwerden: "We zien ook dat in steeds meer sectoren mensen zelf kunnen kiezen wanneer de vakantiebijslag wordt uitgekeerd."

Steeds meer mensen die vroeger geen betaald werk zochten of wilden, stappen nu toch de arbeidsmarkt op. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wordt de groep die geen deel uitmaakt van de beroepsbevolking steeds kleiner. Vooral ouderen, de 45-plussers, zijn vaker en meer aan het werk.

Twintig jaar geleden had ruim dertig procent van alle 15- tot 75-jarigen geen betaald werk en stond dus buiten de arbeidsmarkt. In 2022 is dat nog maar een kwart, bij elkaar 3,3 miljoen mensen. Dat is het laagste aantal dat het CBS gemeten heeft in een analyse van de arbeidsmarkt over de afgelopen twintig jaar.

Vooral in de economisch goede jaren 2007 en 2008 gingen steeds meer mensen aan het werk. Tijdens en na de economische crisis bleef het percentage niet-werkenden lang schommelen rond de 27 procent, om vervolgens weer te dalen tot aan de coronacrisis. In 2022 gingen juist veel mensen de arbeidsmarkt op en daalde het percentage snel verder naar 25 procent.

Het blijkt ook dat vooral ouderen, de leeftijdsgroep van 45 tot 75 jaar, steeds vaker werken en ook langer aan het werk blijven. Doorgaans zijn dat meer vrouwen dan mannen. In 2003 was 59 procent van de oudere vrouwen niet op zoek naar werk, in 2022 is dat gedaald naar 43 procent. Bij mannen van die leeftijd daalde het percentage van 40 naar 32 procent.

De daling van het percentage niet-werkende ouderen komt behalve de economische conjunctuur, met volop werk en weinig werkloosheid, ook door de afschaffing van de VUT en andere regelingen voor vervroegd pensioen. Ook de verhoging van de AOW-leeftijd speelt een rol. Daardoor zijn er meer 65- en 66-jarigen aan het werk dan vroeger.

Het was vorig jaar topdrukte bij de VIP-terminal op Schiphol-Oost. Het aantal vluchten van privévliegtuigen en zakenjets nam in 2022 met ongeveer een derde toe, blijkt uit een Kamerbrief van minister Mark Harbers.

Ondertussen neemt de kritiek op die zakelijke vluchten toe. Begin april maakte Schiphol bekend dat het naast nachtvluchten ook privévluchten wil gaan verbieden. Privéjets zorgen volgens topman Ruud Sondag voor meer geluidshinder en een hogere uitstoot per passagier.

In een debat een aantal dagen later vroeg een VVD-Kamerlid aan minister Harbers hoeveel vluchten van zakenjets en privévliegtuigen er nu eigenlijk hebben plaatsgevonden de afgelopen jaren. Uit de cijfers die de minister nu naar de Tweede Kamer heeft gestuurd blijkt dat het aantal vluchten vooral het afgelopen jaar fors is toegenomen.

Een heel precies onderscheid maken in de vluchten vanaf Schiphol-Oost lukt volgens Harbers niet. Het aantal dat hij presenteert is een combinatie van zakenvluchten en privévluchten met lesvluchten, al gaat het voornamelijk om zakelijk verkeer, aldus de minister.

De toename in zakelijke en privévluchten in 2022 is een gevolg van de chaotische zomerdrukte op Schiphol en van de nasleep van de coronarestricties. "De verwachting is dat dit een tijdelijke toename betreft", schrijft Harbers. "Er lijkt nu weer sprake te zijn van een afvlakking van de aantallen."