Wie op de middelbare school economieles kreeg, heeft geleerd dat flinke prijsstijgingen worden afgeremd door de rente te verhogen. Dat deed de Europese Centrale Bank (ECB) in precies een jaar tijd al acht keer, en vandaag waarschijnlijk voor de negende. In de economieboeken staat immers dat consumenten en bedrijven bij een hogere rente de hand op de knip houden. En minder vraag leidt tot dalende prijzen.

Maar of je met dit antwoord nu nog een voldoende krijgt op een eindexamen, dat valt te bezien. Want hoewel de ECB de rente in een jaar tijd van 0 naar 3,5 procent bracht, stagneert de economie weliswaar, maar de inflatie is nog altijd veel te hoog. In juni stegen de prijzen in Nederland nog met 6 procent. Het zorgt ervoor dat de druk op de ECB om door te zetten hoog blijft.

"Als de ECB zó hard op de rem gaat staan, dan vraag je je af: wie gaat er uiteindelijk als eerste door de voorruit?", vraagt een bankier aan de Amsterdamse Zuidas zich af.

De naar 3,5 procent gestegen ECB-rente is in eerste instantie prettig nieuws voor spaarders. Maar voor consumenten en zeker voor bedrijven die een lening nodig hebben voor een nieuw huis of een investering wordt het moeilijker. Dat bewijst onderzoek van de ECB naar de kredietverlening bij Europese banken. Die stagneert door de stijgende rente. Maar stilgevallen is die nu ook weer niet.

Dat komt doordat de ECB-rente belangrijk is, maar niet alles bepaalt bij kredietverlening. "Dat weet je als je de economieboeken vroeger heel goed hebt doorgelezen", zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING. "Een bedrijf ziet de rentekosten stijgen, maar als de omzet ook hoger is door prijsstijgingen doet dat minder pijn. En we zien nu een jaar enorme renteverhogingen, maar een inflatie die nog hoger is."

Daar komt bij dat een verandering in monetair beleid niet direct terug te zien is in de economie. Een bedrijf merkt pas wat van de hogere rente als ze een nieuwe lening afsluiten óf een oude lening moeten herfinancieren "Het duurt altijd twaalf tot achttien maanden voor je het volledige effect van een renteverhoging bij een centrale bank terugziet. De eerste van de ECB is van twaalf maanden geleden. Dus je zou de komende maanden wat meer moeten merken."

Omdat de economie onzeker is maken banken zich wel grotere zorgen over wanbetalers, zo bleek dinsdag ook uit het ECB-onderzoek naar kredietverlening. Stap voor stap merken bedrijven dat de lat om een lening te krijgen omhooggaat. Econoom Jan-Paul van de Kerke van ABN Amro wijst naar de vastgoedsector. "Als ontwikkelaars door de gestegen prijzen en rente niet genoeg kopers krijgen, dan worden projecten afgeblazen."

Directeur Peter Rikhof van overnameplatform Brookz merkt verandering, maar geen stilgevallen markt. "In het midden- en kleinbedrijf brengen investeerders voor een overname doorgaans veel eigen geld mee. Onderhandelingen duren langer en de hogere rente heeft een dempend effect. Maar we zien dat er nog steeds veel geld beschikbaar is. Uiteindelijk komen ze er wel uit."

En dus lijkt de ECB gas te blijven geven om de economie te remmen. De meeste economen rekenen vandaag op een nieuwe verhoging van 0,25 procent. "Dat is een done deal", denkt Blom van ING.

Hoofdeconoom Gilles Moëc van AXA Group hoopt dat ECB-president Christine Lagarde vandaag ook vertelt dat het voorlopig mooi is geweest. "Er ontbreekt nu nog een belangrijk element voor de ECB om de renteverhogingen na juli stop te zetten", vindt hij.

Blom durft niet te zeggen of de ECB het na vandaag bij de verwachte 3,75 procent zal laten. "Het zijn geen normale economische tijden en centrale banken willen toch op safe spelen. Lagarde moet vooral duidelijk maken dat het volledig buiten kijf staat dat de ECB de inflatie serieus bestrijdt."

Gisteravond verhoogde het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Fed, de rente al. Die ging van 5,25 naar 5,5 procent. Dat is het hoogste niveau sinds 2001.

Er loopt een strafrechtelijk onderzoek naar de mogelijke overtreding van de nieuwe statiegeldwet door bierbrouwer Heineken. Dat bevestigt een woordvoerder van het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie in Amsterdam na berichtgeving van het AD.

Het onderzoek is gestart naar aanleiding van een aangifte die milieuorganisatie Recycling Netwerk Benelux op 26 april deed, bevestigt het OM. In welke fase het onderzoek zich bevindt, kan de woordvoerder van het Functioneel Parket niet zeggen. "Een aangifte wordt eerst bestudeerd en dan wordt gekeken of vervolgstappen mogelijk zijn. Die zijn nu gestart." Over een lopend onderzoek wil justitie geen details kwijt.

Om zwerfafval te verminderen zijn drankproducenten sinds april verplicht om blikjes te verkopen met 15 eurocent statiegeld. Bij controle bleek dat Heineken na die datum doorging met het vullen van blikjes zonder statiegeldlogo. De Inspectie Leefomgeving en Transport tikte de bierbrouwer hierover op de vingers. Heineken sprak toen zelf van een misverstand.

Recycling Netwerk Benelux gelooft die uitleg niet, en deed eind april aangifte tegen Heineken, laat directeur Rob Buurman aan de NOS weten. "Dit is de grootste bierbrouwer van Nederland, die alle wetten precies kent. Wij denken dat Heineken bewust de wet heeft overtreden", zegt Buurman. Volgens hem mogelijk met het oog op Koningsdag. "In de schappen stonden bierblikken met statiegeld, behalve die van Heineken. Daar hoort niet alleen een boete bij, maar ook een strafrechtelijk onderzoek."

Het bericht dat dit onderzoek inmiddels is gestart, verrast Buurman enigszins, omdat hij naar eigen zeggen zelf nog niets van justitie terug had gehoord. "Ik hoorde het pas van een verslaggever van het AD. Er zal moeten blijken wat er nu gebeurt."

Heineken laat weten op de hoogte te zijn van het onderzoek en hierover contact te hebben gehad met het OM. "We kijken met vertrouwen uit naar de uitkomst van het onderzoek. We zien het als een mogelijkheid om duidelijkheid te scheppen over de verwarring die is ontstaan", schrijft het bedrijf in een reactie. Heineken zegt "er alles aan te doen om het systeem voor statiegeld op blik tot een succes te maken".

Mag Ajax een speler uit de Russische competitie kopen terwijl er allerlei sancties gelden? Die vraag is actueel nu er in Amsterdam naar verluidt serieuze interesse bestaat voor Eduard Spertsyan van FK Krasnodar en daar de nodige kritiek op komt. "Ajax moet zich ver houden van geldstromen met een Russische partij", zegt David Tomic van de Vereniging voor Effectenbezitters (VEB) bijvoorbeeld.

Dit weekend zou technisch directeur Sven Mislintat van Ajax rond de 10 miljoen euro hebben geboden op de Armeense Spertsyan, meldden verschillende transferjournalisten op Twitter. Ook voor Oekraïner en oud-profvoetballer Evgeniy Levchenko reden om te waarschuwen. "Russische clubs betalen belasting, dus alle clubs die zaken doen met Russische clubs leveren indirect een bijdrage aan de economie", zegt hij. "Die is heel erg verweven met de politiek. Dus dan steun je dus indirect de oorlog en heb je bloed aan je handen."

FK Krasnodar is een vrij jonge club uit de gelijknamige stad in het zuiden van Rusland, dichtbij de Krim en Georgië. Sergei Galitskiy, miljardair en eigenaar van retailimperium Magnit, is de oprichter en eigenaar. Galitskiy staat op de Oekraïnse sanctielijst, maar komt niet voor op de sanctielijst van de Europese Unie.

"Dat betekent dat zaken doen met die club niet is gesanctioneerd", zegt sanctierechtadvocaat Heleen over de Linden. Wel is het volgens haar belangrijk dat achter de schermen bij de club niet eigenlijk de Russische staat of personen die wél op de sanctielijst staan het voor het zeggen hebben. "Want dan gelden de sancties alsnog." De NOS heeft niet kunnen achterhalen hoe de structuur van FK Krasnodar precies in elkaar zit.

Het is aan Ajax om die structuur goed in kaart te brengen, zegt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), dat een loket heeft voor bedrijven die zaken (willen) doen in Rusland. "Ze zullen gedegen onderzoek moeten doen naar de eigendoms- en zeggenschapsstructuur van de club en onder andere moeten nagaan of er sancties gelden tegen de aandeelhouders."

Als het zover komt, kan ook het daadwerkelijk overmaken van geld ingewikkeld worden, denkt Over de Linden. "De meeste Russische banken zijn afgesloten van het internationale betalingssysteem SWIFT. Dan moet het dus bijvoorbeeld via een bank in Dubai gaan." Maar ook dat mag niet als de bank van de Russische club op de sanctielijst staat, zegt RVO.

Het is overigens niet zo dat Ajax de enige Europese club is die in oorlogstijd naar de Russische competitie kijkt voor nieuwe spelers. Vorig jaar kocht PSV Guus Til van Spartak Moskou en Feyenoord wilde de succesvol van Dynamo Moskou gehuurde Pool Szymansk graag langer voor de club behouden. Hij vertrok uiteindelijk twee weken geleden naar het Turkse Fenerbahçe. Ook is op Transfermarkt.nl te zien dat clubs uit andere Europese landen zoals Frankrijk, Italië en Portugal deze transferzomer een speler uit Rusland haalden.

Levchenko richt zijn oproep dan ook aan alle clubs. "Het is bovenal een morele kwestie", zegt hij. "Met de meeste clubs kun je wel constructies verzinnen waarbij je zaken doet met een derde partij. Maar je moet je realiseren wat het voor je imago betekent."

De in Oekraïne geboren oud-voetballer benadrukt dat hij op persoonlijke titel spreekt en hij niet neutraal naar de kwestie kijkt. Hij is ook voorzitter van de Vereniging van Contractspelers. "Met die pet op vind ik het zielig voor de spelers die daar zitten en weg willen."

Ajax laat weten nooit op transfergeruchten te reageren.

Autofabrikant Stellantis boekte een recordwinst van 10,9 miljard euro in het eerste half jaar van 2023. Het Amerikaans-Europese bedrijf is onder andere bekend van Peugeot, Opel, Jeep en Fiat. De nettowinst steeg met 37 procent. De problemen in de aanvoerketen lijken grotendeels opgelost.

Behalve dat er minder problemen waren bij de toelevering van producten, hanteerde de autofabrikant ook hogere prijzen. Daardoor kon een hogere winst worden behaald, al meldt de CEO van het bedrijf aan persbureau Bloomberg dat er in augustus nog wel wat dingen moeten worden opgelost. Hij doelt daarmee op de achterstallige bestellingen waarop sommige klanten nog steeds wachten.

Ook het Duitse automerk Porsche boekte het afgelopen half jaar een hogere winst. Met een stijging van elf procent kwam die uit op bijna 3,9 miljard euro. Vooral enkele SUV-modellen van het bedrijf liepen goed.

De afgelopen jaren kampten veel autofabrikanten met een chiptekort, waardoor in de productieketen van auto's enorme vertragingen ontstonden.

Voorlopig wordt er geen toestemming gegeven voor het winnen van metalen op de bodem van de oceaan voor batterijen van elektrische auto's. Dat hebben 36 landen, waaronder Nederland, besloten op een VN-bijeenkomst in Jamaica. Het besluit wordt naar verwachting de komende dagen bekrachtigd door alle 167 landen die deelnemen aan de conferentie.

Bedrijven, waaronder het Nederlandse offshorebedrijf Allseas, staan klaar om schaarse metalen als kobalt en nikkel te gaan winnen op 4,5 kilometer diepte in de Stille Oceaan. De meeste landen vinden dat er nog te weinig bekend is over de effecten op het zeeleven om toestemming te geven voor diepzeemijnbouw.

Al sinds 1994 wordt er in VN-verband gesproken over de voorwaarden voor diepzeemijnbouw, maar tot nu toe zonder resultaat. De meeste metalen liggen in internationale wateren. Ze zijn dus van niemand en van iedereen, vandaar dat landen in VN-verband een oplossing zoeken. Inmiddels dringt de tijd. Landen en bedrijven die een vergunning aanvragen om grondstoffen te winnen, moeten volgens het zeerecht binnen twee jaar antwoord krijgen.

Zo'n verzoek is op 9 juli 2021 gedaan door het eilandstaatje Nauru in de Stille Oceaan, voor het Canadese mijnbouwbedrijf The Metals Company, dat samenwerkt met het Nederlandse offshorebedrijf Allseas. Het gaat om de winning van zogenoemde mangaanknollen, die op 4,5 kilometer diepte los op de bodem van oceaan liggen.

De mangaanknollen worden gewonnen in de Stille Oceaan halverwege Mexico en Hawaï, in een gebied ter grootte van de helft van Europa. Deze zogenoemde Clarion-Clipperton-Zone ligt op twee breuklijnen. De kostbare metalen zijn miljoenen jaren geleden vrijgekomen bij een onderzeese vulkaanuitbarsting, afgekoeld in het oceaanwater en vervolgens in klonten zo groot als aardappels op de zeebodem terechtgekomen, waar ze nu voor het oprapen liggen.

De grondstoffen voor het maken van batterijen voor elektrische auto's moeten op 4,5 kilometer diepte worden verzameld, en de techniek om dat te doen is ontwikkeld door Nederlandse bedrijven als Koninklijke IHC en Allseas. Eind vorig jaar is Allseas er tijdens een proef als eerste in geslaagd om deze mangaanknollen naar boven te halen en op te slaan aan boord van hun schip.

Kijk hier naar de video over de eerste succesvolle winning van schaarse metalen voor batterijen in de Stille Oceaan:

Op dit moment wordt in Nederland gewerkt aan apparatuur om vanaf 2025 op grote schaal kobalt, nikkel, mangaan en koper te gaan winnen. Bedrijven zijn ondanks hoge kosten geïnteresseerd in de winning van deze metalen op de oceaanbodem. Er dreigt de komende jaren namelijk een groot tekort aan metalen voor batterijen door de toename van het aantal elektrische auto's.

Hoewel de mangaanknollen los op de bodem van de oceaan liggen, betekent dat volgens wetenschappers niet dat winning geen schade aan het zeeleven aanricht. Actiegroepen als Greenpeace verzetten zich fel tegen de diepzeemijnbouw.

Mensen kunnen niet tot 4,5 kilometer diepte duiken en er is ook geen licht op de oceaanbodem. Daarom is er inmiddels meer kennis over het heelal dan over het leven in de diepzee. Zowel offshorebedrijven als wetenschappers maken nu gebruik van robots met felle lampen om te kijken wat er op de zeebodem gebeurt. Inmiddels is bekend dat er meer leven op grote diepte is dan vroeger werd aangenomen.

Wat er allemaal leeft en in hoeverre diepzeemijnbouw blijvende schade aanricht, is onderwerp van onderzoek en discussie. Wetenschappers van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) zijn betrokken bij Europees onderzoek en reizen regelmatig naar de Stille Oceaan. De voorlopige conclusie van de onderzoekers is dat er te weinig kennis is over de effecten van diepzeemijnbouw.

Kijk hier naar beelden van het onderzoek van Nederlandse wetenschappers naar het zeeleven op 4 kilometer diepte in de Stille Oceaan:

Nederland vindt dat de tweejaarsregel voor het krijgen van antwoord op een verzoek om metalen te winnen, niet betekent dat de VN automatisch moet instemmen met het verzoek van The Metals Company en Allseas. Dat heeft het kabinet voorafgaand aan de vergadering op Jamaica al bekendgemaakt in een brief aan de Tweede Kamer.

Dat standpunt lijkt nu dus te worden overgenomen door de VN-organisatie voor diepzeemijnbouw. Daarmee blijft de besluitvorming voorlopig in internationaal juridisch drijfzand zitten. Tot ongenoegen van de fanatieke tegenstanders zoals Greenpeace, die pleiten voor een absoluut verbod, en tot teleurstelling van de bedrijven die met de winning van metalen willen beginnen.

KLM en andere vliegmaatschappijen willen dat de Hoge Raad uitspraak doet over het kabinetsbesluit dat Schiphol moet krimpen naar 460.000 vluchten per jaar. Begin deze maand oordeelde het gerechtshof in Amsterdam in hoger beroep in het voordeel van de Staat.

"De uitspraak van het gerechtshof leidt tot onduidelijkheid en daarmee onzekerheid voor reizigers en de sector. Het is in strijd met nationale, Europese en internationale regelgeving", aldus KLM. "Het is onduidelijk wanneer, hoe en op welke manier het arrest zal worden uitgevoerd en wat het betekent voor het aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol. Het is voor alle betrokken partijen belangrijk dat deze duidelijkheid er komt."

Nu mogen er jaarlijks nog 500.000 vluchten landen en vertrekken op Schiphol. Het kabinet wilde dat terugbrengen naar 460.000 vluchten per jaar vanwege geluidshinder voor omwonenden. Geluidsnormen worden al jaren overschreden, maar dat werd jarenlang gedoogd. Vorig jaar zei het kabinet te willen stoppen met gedogen. En als de bestaande geluidsnormen worden gehandhaafd, blijft er nog maar ruimte over voor 440.000 vluchten per jaar. Het kabinet wil met de krimp naar 460.000 een eerste stap zetten.

De vliegmaatschappijen startten een kort geding om de vermindering tegen te houden. De eerste rechter gaf hen gelijk. Volgens Europese regels zijn er procedures die doorlopen moeten worden wanneer een luchthaven krimpt. Inspraak van verschillende partijen, bijvoorbeeld. Die procedures waren niet gevolgd dus mocht de krimp niet doorgaan, oordeelde de rechter.

Minister Harbers van Infrastructuur ging in hoger beroep tegen die uitspraak en kreeg van het gerechtshof gelijk: die zei dat die procedure in dit geval niet doorlopen hoeft te worden omdat er vanwege de overschrijding van de geluidsnormen de afgelopen jaren in feite sprake was van een illegale situatie.

Nu gaan de vliegmaatschappijen dus in cassatie tegen die uitspraak. Dat betekent dat de hoogste rechter van het land, de Hoge Raad, zich erover moet uitspreken. Wanneer de zaak bij de Hoge Raad komt is nog onduidelijk. Het kabinet wilde het krimpplan op z'n vroegst na maart volgend jaar uitvoeren.

Niet eerder kreeg Spotify er in één kwartaal zoveel nieuwe gebruikers bij, veel meer dan het streamingbedrijf had verwacht. De kanttekening daarbij is dat het vooral gaat om mensen die de app gratis gebruiken. Bovendien is het bedrijf nog altijd zwaar verlieslijdend. De cijfers komen een dag nadat het bedrijf een prijsverhoging aankondigde voor abonnees.

Het verlies kwam uit op 302 miljoen euro. Dergelijke rode cijfers schreef het bedrijf in 2020 voor het laatst, aan het begin van de coronacrisis. Alleen in 2018 was het verlies in een kwartaal nog groter. De omzet viel met 3,17 miljard euro licht lager uit dan verwacht.

Spotify verdient verreweg het meeste geld aan betalende gebruikers, maar de grootste groep die de app gebruikt doet dit nog altijd gratis; zij krijgen advertenties te horen. Sinds begint dit jaar heeft het platform in totaal meer dan een half miljard maandelijks actieve gebruikers.

Europa is voor het eerst niet meer de grootste markt voor Spotify. Die eer valt nu ten deel aan wat het bedrijf 'de rest van de wereld noemt'. Andere categorieën zijn Noord-Amerika en Latijns-Amerika. Die markten zijn ongeveer even groot. Als het aankomt op betalende abonnees, liggen de verhoudingen wél anders. Daar is Europa nog altijd veruit de belangrijkste inkomstenbron.

Spotify tastte het afgelopen kwartaal met 44 miljoen diep in de buidel om een punt te zetten achter enkele dure podcasts, zoals die van Harry en Meghan. Spotify's hoofd podcastinnovatie liet zich vervolgens uitermate kritisch uit over die twee. Podcasts zijn al enkele jaren een belangrijk onderdeel van Spotify's groeistrategie. Het bedrijf heeft er vele honderden miljoenen dollars in gepompt.

De stroppenpot liep nog verder op omdat 83 miljoen opzij moest worden gezet voor afschrijvingen op kantoorpanden door bezuiniging op personeel. Die twee bedragen samen verklaren deels het verlies.

De failliete modeketen Score maakt mogelijk in een andere vorm een doorstart. De MFG Group, die meerdere geplaagde modeketens zoals McGregor, SuperTrash, Claudia Sträter en Miss Etam inlijfde, heeft met de curator een afspraak gemaakt om in eerste instantie de voorraden van Score te gaan verkopen.

MFG Group zal het merk Score niet overnemen en de vorige maand omgevallen winkelketen ook niet voortzetten. Het bedrijf van ondernemer Martijn Rozenboom gaat de kledingvoorraden van Score van de hand doen en ondertussen onderzoeken wat er "op een andere wijze" nog meer kan.

"De komende weken zullen in het teken staan van het afbouwen van voorraden en helaas sluiten van een aantal winkels", zo staat in een bericht aan het personeel. "Dit biedt wellicht een nieuwe kans voor de toekomst en de mogelijkheid om gezamenlijk nog een succesvolle periode af te sluiten."

In juni gingen Score en het tot hetzelfde bedrijf behorende kledingmerk Chasin' failliet. De twee hadden op dat moment samen meer dan 50 winkels, een webshop, verkooppunten in het buitenland en 450 personeelsleden. Vorige week nam de JOG Group, bekend van onder meer Jeans Centre, Chasin' over.

De omzet en winst van uitzendconcern Randstad daalt voor het tweede kwartaal op rij in vergelijking met vorig jaar. Vorig jaar boekte het bedrijf recordresultaten door een enorme vraag naar personeel. Dat is nu minder.

De omzet kwam uit op 6,4 miljard euro, zo'n 400 miljoen euro minder dan een jaar eerder. Er werken via Randstad in Nederland ruim 56.000 mensen. Het bedrijf zegt verder dat het moeilijker is om mensen te vinden dan vijf jaar geleden, zowel voor het concern zelf als voor de partijen die met het uitzendbureau werken.

Randstad spreekt van "solide resultaten" in tijden van "uitdagende condities in al onze markten". Wel stelt het bedrijf dat de situatie stabiliseert, er waren in het tweede kwartaal ongeveer net zoveel mensen namens Randstad aan het werk als in het eerste kwartaal van dit jaar. In totaal zo'n 600.000 wereldwijd.

De grootste groei van Randstad zit momenteel in Azië, goed voor 642 miljoen euro. Noord-Amerika daalt de omzet het hardst, die komt 14 procent lager uit dan een jaar eerder. Nederland zit met 9 procent minder ook aan de onderkant.

De kans bestaat dat Unilever zijn Russische divisie moet sluiten of deels en misschien zelfs volledig afschrijven. Hoe groot die kans is en op welke manier is niet duidelijk, schrijft het Britse levensmiddelenbedrijf in de cijfers over het eerste halfjaar van 2023.

In het verslag herhaalt Unilever dat de toekomst van de Russische tak onzeker is, en dat de kans bestaat dat de activiteiten in Rusland "niet kunnen worden voortgezet", waarmee de winsten en omzet van de tak in rook opgaan.

De Nederlandse topman Hein Schumacher zegt in gesprek met journalisten dat Unilever "financieel niet wil bijdragen" aan de Russische oorlogskas. Hij vreest dat dit wel gebeurt als Unilever de stekker uit de divisie in Rusland trekt. Schumacher verwijst naar de Russische takken van het Franse voedingsmiddelenconcern Danone en de Deense bierbrouwer Carlsberg, die vorige week werden genationaliseerd.

Unilever heeft vier fabrieken en 3000 werknemers in Rusland. Na invoering van de Europese sancties tegen Rusland vanwege de inval in Oekraïne besloot het bedrijf de divisie los te zetten van de rest van de groep. "Om te voorkomen dat ons bedrijf direct of indirect in handen van de Russische staat terechtkomt, en het helpen beschermen van onze mensen", aldus het bedrijf.

Achter de schermen werd gezocht naar een koper. Dat deden ook het Franse voedingsmiddelenconcern Danone en de Deense bierbrouwer Carlsberg voor hun Russische divisies. Vorige week bleek dat de Russische overheid de controle over het Russische Danone en Carlsberg heeft overgenomen. De bedrijven zouden in handen zijn gekomen van oligarchen uit de kring van president Poetin.

Onduidelijk is of deze gebeurtenissen Unilever hebben bewogen vanaf nu rekening te houden het risico dat de Russische divisie verloren kan gaan. De omzet van de tak maakt 1,5 procent uit van de totale omzet van het concern.

In de eerste zes maanden van dit jaar verkocht Unilever wereldwijd bijna 10 procent meer ijsjes, schoonmaakmiddelen en deodorant. De omzet steeg met ruim 3 procent naar 30,4 miljard euro.

De Nederlandse online bank Bunq heeft opnieuw een investering opgehaald. Het gaat om 44 miljoen euro, waarmee het totaal opgehaalde kapitaal dit jaar uitkomt op 100 miljoen euro. Het geld wordt bijeenbracht door onder meer een Britse investeerder en oprichter Ali Niknam. De waarde van het bedrijf wordt nu geschat op 1,65 miljard euro.

De bank meldt verder nu in heel Europa 9 miljoen klanten te hebben die samen 4,5 miljard euro bij de bank hebben gestald. Bunq maakte in het laatste kwartaal van vorig jaar voor het eerst winst en verwacht dit jaar ook over het gehele jaar winst te maken.

De aankondiging van de investering komt op een interessant moment. Gisteren meldde het Financieele Dagblad nog dat er ruzie zou zijn ontstaan tussen grootaandeelhouders Pollen Street Capital en oprichter en Bunq-ceo Niknam. De Britse investeerder zou niet opnieuw in de buidel willen tasten, maar doet vandaag alsnog mee.

Bunq leed vorig jaar een verlies van 10,5 miljoen euro. Volgens het FD moet er continu geld bij van aandeelhouders om te voldoen aan de kapitaaleisen van toezichthouders.

De zakenkrant schrijft verder dat er volgens Pollen Street Capital een strategiewijziging nodig is die uitgaat van een minder snelle groei. Bovendien zou de wens op tafel liggen om een kredietverstrekker die Bunq anderhalf jaar geleden heeft overgenomen, weer van de hand te doen.

Over dit alles wordt in het persbericht van vandaag met geen woord gerept. Niknam zegt in het persbericht juist toekomstige groei te willen versterken. Bunq heeft de ambitie om actief te worden in de VS. In april heeft het bedrijf daar een banklicentie aangevraagd.

Een woordvoerder van Bunq laat aan de NOS weten dat de ruzie waar het FD over schreef gisteren een "zaak is tussen aandeelhouders" en het bedrijf zegt niet namens hen te kunnen spreken. Ook al is een van de twee aandeelhouders in het verhaal de ceo van de bank, het bedrijf was hier niet bij betrokken, aldus de woordvoerder.

Steeds meer appeltelers in ons land hebben te maken met een slechtere oogst. Dat komt door een insect van zo'n 6 millimeter: de appelbloesemkever.

De kever was eerst alleen in het zuiden actief, maar het beestje is inmiddels ook elders in het land veelvuldig getraceerd.

Ook teler Frans Rijk in Dronten heeft er nu last van. Hij teelt verschillende soorten appels, zoals Jonagold en Elstar, op 10 hectare grond, 100.000 vierkante meter. "Wij hadden afgelopen jaar een hartstikke mooie oogst en dan denk je: komend jaar weer. Alleen is dit voorjaar de appelbloesemkever op bezoek gekomen."

In het voorjaar komen volwassen kevers naar de appelbomen toe. De kever plant zich voort door in de bloesem te prikken. In sommige bloemen legt hij een ei, waar een larve uit komt; die bloemen worden geen appels.

En dat merkt teler Rijk: "Sommige bomen zijn helemaal leeg. En wat er hangt, is misvormd. We kunnen de helft van de oogst afschrijven."

Middelen tegen de kever, zoals Exirel en Raptol, zijn online te bestellen, maar dat betekent niet dat fruittelers die insecticiden ook mogen inzetten. Telers moeten bij een leverancier aangeven wat ze kweken. Pas als aangetoond is dat ze het middel mogen gebruiken wordt er geleverd. Dat is dus niet voor fruittelers, zegt Siep Koning, directeur van de Nederlandse Fruittelers Organisatie. "Het kan dan wel te koop zijn, wij gaan volgens de wet te werk."

Beschermingsmiddelen worden gecontroleerd door toezichthouder de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Zij bepalen of een middel gebruikt mag worden en Raptol en Exirel zijn in Nederland voor fruittelers niet toegelaten.

Koning vindt dat wrang. "Andere landen mogen het middel wel gebruiken. Wij willen als sector een gelijk speelveld." Telers kunnen een noodtoelating aanvragen voor een middel. "Dat gaan we voor volgend jaar aanvragen voor deze middelen", kondigt Koning aan.

Het probleem volgens de branche is dat er geen milieuvriendelijker alternatief is om de kever te bestrijden. De Wageningen University is al jaren bezig met het zoeken naar een alternatieve manier om gewassen te beschermen tegen de kevers, zegt Herman Helsen, onderzoeker insectenbeheersing aan de universiteit. "Er zijn methodes die een bijdrage leveren aan de beheersing van het insect. Maar een effectieve methode die chemische bestrijding overbodig maakt, die hebben we op dit moment nog niet."

"Er zijn een aantal sluipwespen die de appelbloesemkever aanpakken. Alleen, het grote probleem is dat we ze niet in grote aantallen in de boomgaarden kunnen krijgen," zegt onderzoeker Helsen. In de glastuinbouw lukt het wel, met andere soorten wespen.

Hoewel er dus nog geen volledige oplossing is, zijn er volgens Helsen al wel gifvrije opties. Zo worden er kevers preventief uit een boomgaard weggehaald, door middel van lokbuisjes.

Volgens kweker Frans Rijk bieden dergelijke alternatieven voorlopig geen oplossing en zijn telers vooralsnog aangewezen op bestrijdingsmiddelen. "We zien het als een soort paracetamol, die neem je niet gewoon omdat het kan. Dat zet je alleen maar in wanneer het nodig is. Nu hebben we geen enkel middel tegen de kever. Als er nog meer van zulke jaren komen, wordt het heel moeilijk in de fruitteelt."

Beschermingsmiddelen zijn voorlopig wel noodzakelijk, zegt directeur Koning van de branchevereniging. "Als je niet kan bestrijden bouwt de plaag elk jaar verder op. Juist als je goed onderdrukt, heb je twee tot drie jaar niks nodig qua bestrijding."

Het grootste deel van de 200 miljoen kilo aan appeloogst is voor de binnenlandse markt. Of de prijzen voor appels in de supermarkt stijgen, is nog niet zeker. Dat hangt volgens Koning af van de teelt in heel Europa.

Niet alleen de appelbomen hebben het zwaar, ook de Nederlandse oogst aan peren is aangetast. Maar dan door een andere soort kever: de perenknopkever. Ook daar is de plaag zich aan het opbouwen, zegt Koning. Dat insect kan in het najaar eventueel nog worden bestreden met middelen. De branchevereniging heeft daarvoor een noodtoelating aangevraagd.

Het gaat beter bij Philips. Het zorgtechnologiebedrijf heeft de afgelopen maanden meer inkomsten binnengehaald dan dezelfde periode vorig jaar. Uit cijfers van het tweede kwartaal blijkt dat waar het bedrijf vorig jaar nog 20 miljoen euro verlies leed, het dit jaar 74 miljoen winst maakte.

Er komen meer bestellingen binnen, er zijn veel kosten bespaard en de omzet is gestegen. Voor de rest van het jaar stelt het bedrijf daarom de omzetverwachting naar boven bij, zegt topman Roy Jakobs.

Ook de problemen in de toeleveringsketen, met name bij chips, zijn volgens hem grotendeels voorbij.

De afgelopen jaren waren lastig voor Philips, onder andere door problemen met slechtwerkende slaapapneu-apparaten. De apparaten moesten ervoor zorgen dat patiënten met apneu 's nachts gewoon door konden ademen. Maar sommige bleken defect, waardoor stukjes schuim uit het toestel terechtkwamen in de longen van mensen. Veel apparaten werden teruggeroepen. Volgens Philips is het grootste deel van de defecte toestellen nu vervangen.

Topman Jakobs wil in Nederland op enkele honderden na alle tienduizend toestellen vervangen. Hij roept mensen die wachten op vervanging op om zich te melden, want het bedrijf heeft alle benodigde onderdelen daarvoor.

In de VS lopen er inmiddels ruim 500 rechtszaken tegen Philips, met nog een aanstaande massaclaim waar volgens het bedrijf zo'n 50.000 mensen zich bij hebben aangesloten. Voor de juridische afhandeling werd in het eerste kwartaal al 575 miljoen euro voor opzijgezet.

Ook in andere landen lopen er rechtszaken tegen het technologiebedrijf om de apneu-affaire. Duidelijkheid over de afloop daarvan verwacht Philips pas volgend jaar.

Een deel van de verbeterde bedrijfsresultaten komt door kostenbesparingen. Philips is al een tijdje bezig met een grote reorganisatie. Ook uit de nieuwste cijfers van het tweede kwartaal blijkt dat. Jakobs: "Het is natuurlijk een pijnlijke maatregel, maar noodzakelijk om Philips weer gezond te krijgen. Het gaat over de hele organisatie, we pakken wel meer functies op het hoofdkantoor aan. We zijn aan het automatiseren en projecten aan het stoppen."

Inmiddels zijn er 6600 banen verdwenen bij het bedrijf van de benodigde 7000 dit jaar. Daarmee is de afgelopen maanden al 237 miljoen euro bespaard. Over twee jaar moeten er in totaal tienduizend banen verdwijnen.

Volgens topman Jakobs komen de ontslagen werknemers goed terecht, mede door de krappe arbeidsmarkt.

Twitter-baas Elon Musk heeft aangekondigd dat het logo van het blauwe vogeltje van Twitter vandaag wordt vervangen door de letter 'X'. Ook hinten hij en Twitter-ceo Linda Yaccarino erop dat de naam X voor een deel van de dienst of zelfs de gehele dienst gebruikt gaat worden.

Musk tweette al dagenlang verkapt over de verandering. Hij verklaarde altijd al iets te hebben gehad met de letter 'X'. Zo heet zijn ruimtevaartorganisatie SpaceX, en richtte hij in 1999 X.com op, dat later bekend werd als betaalplatform PayPal. Wie nu x.com intoetst, komt op de website van Twitter uit.

Vorig jaar sprak Musk er al over dat zijn aankoop van Twitter een versnelling betekende van de alomvattende app X, die hij wil creëren. Volgens nieuwssite The Verge zou hij gisteravond in een email aan Twitter-werknemers hebben laten weten dat het bedrijf voortaan X genoemd wordt.

Yaccarino zegt dat met de aankomende logoverandering ook een verandering in functionaliteiten zal komen, maar ze is vaag over wat dit precies betekent. "Twitter maakte een gigantische indruk en veranderde de manier waarop we communiceren, nu zal X verder gaan", stelt zij. X wordt volgens haar een nieuwe globale marktplaats voor ideeën, goederen, services en kansen.

Sinds Musk Twitter in oktober overnam, heeft hij onder meer een deel van het personeel ontslagen, het aantal tweets dat niet-betalende gebruikers mogen zien, beperkt en de strenge regels die voor tweets golden opgeheven.

De laatste maanden verlopen turbulent voor het platform van Musk. Zo zou de helft van de advertentie-inkomsten zijn weggevallen, en werd het gebruik beperkt om scrapen van data tegen te gaan. Volgens de topman leidt dit automatisch verzamelen van grote hoeveelheden informatie ertoe dat Twitter trager of onbetrouwbaarder wordt.

Concurrent Meta kwam begin deze maand met het soortgelijke platform Threads. Hoewel het een vliegende start beleefde, daalde het aantal gebruikers daarna fors.

Tata Steel IJmuiden is doorlopend in het nieuws vanwege zorgen over de CO2-uitstoot en mogelijke gezondheidsrisico's voor omwonenden door de uitstoot van schadelijke stoffen.

Maar wat je minder vaak hoort, is welke producten we dagelijks gebruiken, die met staal van Tata Steel gemaakt zijn. Wat maken ze precies in IJmuiden en hoe belangrijk is die staalproductie voor Nederland?

In IJmuiden produceert Tata Steel hoofdzakelijk rollen van hoogwaardig staal. Deze rollen worden vervolgens wereldwijd gebruikt voor allerlei toepassingen.

Ongeveer een derde van de productie uit IJmuiden belandt in de auto-industrie. Het staal is nodig voor de bouw van onderstellen van auto's en is ook terug te vinden in batterijen van elektrische auto's.

Een kleine twintig procent van het Tata-staal wordt gebruikt in de bouwsector, voor bijvoorbeeld funderingen en dakbekleding. Het vormt ook een belangrijk onderdeel in de voedsel- en luxeverpakkingsindustrie, waar twaalf procent van de productie naartoe gaat.

De grootste bijdrage is echter te vinden in een breed scala aan alledaagse goederen - zoals vijfcentmuntjes, zonnepanelen, wasmachines en kantoorstoelen - die samen goed zijn voor bijna veertig procent van de productie.

Om de productieomvang van Tata Steel IJmuiden in perspectief te plaatsen: het bedrijf produceert jaarlijks zo'n 7 miljoen ton staal, goed voor ongeveer twintig procent van Tata's totale staalproductie wereldwijd. Dit is genoeg staal om meer dan 4,5 miljoen auto's mee te produceren, of ruim 3 miljoen scheepscontainers.

Dat lijkt dus veel meer dan in Nederland nodig is, maar dat is niet zo: per Nederlander wordt er gemiddeld 350 kilo staal per jaar verbruikt. Deze behoefte komt ongeveer overeen met de jaarlijkse staalproductie vanuit IJmuiden.

Desondanks importeert Nederland veel staal. Waarom is dat? Niet al het staal dat in IJmuiden wordt geproduceerd blijft in Nederland. Volgens het bedrijf gaat 80 procent van de productie naar Europese landen gaat er zo'n tien tot vijftien procent naar Amerika en andere delen van de wereld.

Yorick Cramer, sectormanager industrie bij de Rabobank, legt uit dat er twee soorten staal zijn: hoogwaardig en laagwaardig staal. Beide hebben we nodig. Het staal dat in Nederland wordt gemaakt is van hoge kwaliteit. Dat komt door de zorgvuldige samenstelling en de precieze mix van verschillende elementen.

Maar niet voor elke constructie is het nodig om hoogwaardig staal te gebruiken, zegt Cramer. Laagwaardig staal is simpeler en minder nauwkeurig samengesteld, wat het vaak goedkoper maakt. Het wordt veel gebruikt voor algemene constructies en niet-kritische machineonderdelen, vertelt hij.

Voor producten die nodig zijn om klimaatverandering tegen te gaan, zoals windmolens, elektrische auto's en zonnepanelen, is staal hard nodig. Maar moet dat staal dan per se in Nederland geproduceerd worden?

Omdat staal onmisbaar is in het dagelijks leven, is het volgens Cramer van belang om te overwegen waar we op de meest duurzame manier staal kunnen produceren. De fabriek in IJmuiden produceert met de voorgenomen duurzaamheidsplannen staal op een manier die duurzamer is dan veel buitenlandse fabrieken. Daarom is het volgens Cramer beter om het staal hier 'groen' te produceren, dan 'grijs' elders.

Maar naast de CO2-uitstoot bestaan er ook veel zorgen over gezondheidsrisico's voor omwonenden. Uit metingen van het RIVM blijkt dat de fabriek in IJmuiden kankerverwekkende stoffen uitstoot.

De overstap naar staalproductie met behulp van groene waterstof in plaats van kolen zou een rol kunnen spelen om een aantal van die zorgen weg te nemen. Maar in een rapportage van Tata die deze week uitlekte, werd opgemerkt dat het in een keihard concurrerende wereldwijde staalmarkt lastig is om deze overstap te maken en dat overheidssteun bij voortdurende overlast niet gegarandeerd is.

Buiten Nederland worden bedrijven al wel gesteund. De Europese Commissie heeft donderdag ingestemd met 2,85 miljard euro aan staatssteun om de twee grootste staalproducenten van Europa, het Luxemburgse ArcelorMittal en het Duitse Thyssenkrupp, te helpen bij de overstap naar waterstof.

Tata zegt nu in een reactie dat het naast de plannen om meer staal te recyclen ook nog steeds de intentie heeft om uiteindelijk de overstap naar waterstof te maken. Na de zomer maakt het bedrijf meer bekend over zijn toekomstplannen.

De vaste spaarrente bij twee van de grote banken gaat opnieuw omhoog. Per 15 augustus stijgt de rente bij de Rabobank naar 1,5 procent. Eerder deze maand verhoogde die bank de rente ook al. In een paar maanden tijd is er voor spaarders een half procentpunt aan rente bijgekomen.

Klanten die hun spaargeld voor een langere tijd vastzetten, krijgen nog meer rente. Die kan boven de 2 procent uitkomen voor een spaarrekening.

Ook ING maakte vandaag bekend de rentes te verhogen. Bij die bank krijgt een spaarder vanaf volgende maand 1,25 procent rente tot 10.000 euro. Bij hogere bedragen op de rekening wordt die rente aflopend minder.

ABN AMRO, ING en Rabobank hebben het grootste deel van de spaarders onder zich. Maar er zijn ook kleinere banken, zoals de online bank Bunq, die hogere percentages bieden. Daar kun je tot wel 2,46 procent rente krijgen.

Dat de grote drie hun rentes nog niet spectaculair verhogen ziet ook Amanda Bulthuis van geld.nl. "De grote banken blijven bij banken als Bunq best wel achter." Volgens haar hoeven de grootbanken ook niet heel erg hun best te doen, omdat spaarders vaak honkvast zijn.

"Het heeft ook te maken met hypotheken. De grote banken hebben in het verleden best wel wat hypotheken en leningen verstrekt, toen de rente laag stond. Voor die klanten staat de rente nog steeds laag. De banken verdienen daar weinig aan, dus is er minder ruimte om de rente op spaarrekeningen te verhogen."

Toch kan het wel lonen om elders een rekening te openen. "Als je bijvoorbeeld kijkt naar een spaarsaldo van 10.000 euro, dan gaat het met 1 procent meer rente om 100 euro. Een gemiddelde Nederlander heeft ongeveer 40.000 euro aan spaargeld, dus dan gaat het al om 400 euro die je kan verdienen door over te stappen."

De stijging van de rente is het gevolg van renteverhogingen door de centrale banken, bedoeld om de hoge inflatie tegen te gaan. Banken in Europa kunnen daardoor weer de spaarrentes voor consumenten verhogen.

De Europese Centrale Bank heeft de rente onlangs verhoogd naar 3,5 procent. De verwachting is dat er deze maand nog een verhoging wordt aangekondigd.

Het wil nog niet vlotten met de overgang naar elektrische vrachtwagens. Nog geen half procent van de vrachtwagens in Nederland rijdt emissieloos, dus zonder een vervuilende verbrandingsmotor, blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ter vergelijking: bij personenauto's is dit een kleine 4 procent.

De transitie kent een complexe serie aan uitdagingen, al is haast inmiddels wel geboden. De deadline van 2030 om in Europa de uitstoot van schadelijke stoffen met 45 procent omlaag te krijgen komt namelijk steeds dichterbij. Ondertussen worden de milieuzones in verschillende steden steeds strenger en mogen straks niet meer alle dieselvrachtwagens de stad in.

De elektrificatie van vrachtwagens is vooral een kip-ei-verhaal. De drie uitdagingen - financiering, laadinfrastructuur en de beschikbaarheid van e-trucks - moeten tegelijk worden aangepakt, anders vertragen ze elkaar. Het is een project waar overheid (subsidie), gemeentes (ruimte), netbeheerder (netcapaciteit), producenten (vrachtwagens) en marktpartijen (laadstations) tegelijk met elkaar moeten optrekken.

De productie van elektrische trucks staat ondanks de urgentie nog op een laag pitje. Dat heeft te maken met een nog altijd lage vraag en een hoge productieprijs. Bij DAF, na Mercedes en Volvo de grootste vrachtwagenproducent in Europa, zullen dit jaar enkele honderden elektrische vrachtwagens van de band rollen. Vorig jaar leverde DAF daarentegen nog 68.000 dieseltrucks.

Zeker omdat er nog niet zoveel van in ontwikkeling zijn, blijven elektrische vrachtwagens duur. Voor een speciale subsidiepot van 30 miljoen euro kwamen afgelopen mei in één dag vier keer zoveel aanvragen binnen, meldde de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) maakt op Prinsjesdag bekend of de pot wordt bijgevuld.

De verwachting is overigens wel dat e-trucks net als elektrische auto's door de opschalende productie en stijgende brandstofprijzen in de toekomst goedkoper zullen worden dan dieseltrucks. Ook kunnen andere brandstoffen als biodiesel en waterstof een bijdrage leveren om milieudoelen te halen.

Uitdaging nummer drie is laadinfrastructuur, want in tegenstelling tot elektrische auto's zijn er voor vrachtwagens nog weinig mogelijkheden. Deze oplaadpunten vragen veel van bedrijven: veel ruimte, lange dikke kabels, meetbedrijven die moeten langskomen en transformatorhuisjes.

Daarbij kan het zo een paar jaar duren voordat een bedrijf een aansluiting op het stroomnet krijgt. In sommige provincies zoals Noord-Brabant en Zeeland zit er inmiddels een stop op aanmeldingen van bedrijven.

In Nederland zijn nu slechts dertien semipublieke laadlocaties voor vrachtwagens. Dat aantal zal groeien, maar ook daar liggen uitdagingen op tafel: stikstofbeperkingen, aanbestedingen die tijd kosten en ruimte (snel al 4000 vierkante meter voor zeven snelladers en voorzieningen voor chauffeurs).

Volgens Logistiek Laden (LoLa), die in opdracht van IenW de markt verkent, zijn er wel zo'n zeventig commerciële partijen die interesse hebben in dergelijke projecten. Maar daar zal niet het meeste laden plaatsvinden, verwacht LoLa. Volgens eigen onderzoek zal voor 80 à 90 procent op eigen terrein en die van klanten worden geladen, waardoor er minder gebruik van publieke laadplekken gemaakt hoeft te worden.

Maar dat is voor de Nederlandse markt. Voor Europese ritjes zal dat er anders uitzien. Vanuit Brussel ligt de eis op tafel dat er in 2030 op elke 60 kilometer langs de belangrijkste vrachtroutes een snellaadplek moet komen. DAF gaat uit van 50.000 publieke laadstations in Europa in de toekomst wil het netwerk goed werken.

Dat is voor nu nog toekomstmuziek. ElaadNL, dat laadinfrastructuur onderzocht, verwacht dat de focus de komende 5 tot 8 jaar vooral op het Nederlandse vrachtverkeer komt te liggen. Ook niet heel gek, omdat er in Nederland al heel wat haken en ogen zijn bij het elektrificeren van het wagenpark, maar we op Europees niveau bij de top horen.

Voor de Nederlandse markt is het ook een stuk makkelijker: een vrachtwagen rijdt hier, afhankelijk van het soort transport, tussen de 100 en 400 kilometer per dag. Een vrachtwagen die van hier naar Polen moet rijden, kan dat qua laden nu nog niet elektrisch doen.

Na Nederland is de Europese uitdaging aan de beurt, waar weer nieuwe logistieke vraagstukken bij komen kijken. Komen er truckparks waar chauffeurs kunnen opladen en slapen? En hoe zorg je voor een goed reserveringssysteem? De logistiek van vrachtwagens heeft immers een strakke planning, waar het laden goed in moet gaan passen. De wens en wil lijkt er inmiddels bij verschillende partijen te zijn, nu komt de uitvoering.

In de winkelstraat houden steeds meer ondernemers de adem in. Door de hoge inflatie worden consumenten kritischer, terwijl het personeel hoger loon eist en het energiebedrijf en de huurbaas de prijzen omhoog duwen. Dinsdag besloot winkelketen Big Bazar nog om dit jaar zeker 13 van de 125 winkels te sluiten wegens onenigheid met de verhuurder.

Toch lijden de winkelstraten daar nog niet onder, bijvoorbeeld door een stijgend aantal faillissementen. "Wij lezen ook verhalen over huurachterstanden bij mkb'ers, maar in het winkelcentrum zien wij dat niet echt terug", reageert woordvoerder Rik Janssen van Wereldhave. De vastgoedinvesteerder bezit elf grote winkelcentra in Nederland, en is daarnaast actief in Frankrijk en België.

Grote leegstand komt in de vanmorgen gepubliceerde halfjaarcijfers weinig voor. De huurinkomsten van Wereldhave stijgen flink en de winst steeg met 27,2 procent. "De huren die wij aan de winkeliers vragen kunnen we laten meestijgen met de inflatie", zegt Janssen. "De gerapporteerde huuromzetten stijgen, maar de meeste huurders hebben de omzet ook zien stijgen."

Wereldhave herkent het beeld van de Nederlander die de hand op de knip houdt, maar plaatst een kanttekening. "De meer traditionele retailer heeft het wel lastig", verwijst Janssen naar Big Bazar. "Maar de zogenoemde daily life retail doet het goed, denk aan de supermarkten en drogisten. En de speciaalzaakjes ook."

Gert Jan Slob van analysebedrijf Locatus herkent het beeld. De rol van eventuele huurstijgingen moet niet overdreven worden, vindt hij. "De huurprijs is voor winkels toch vaak zo'n 10 procent van de totale kosten. Dus als de huur met 10 procent omhoog gaat, is dat 10 procent van 10 procent. Veel zwaarder drukken de personele kosten, die vaak goed zijn voor 30 à 40 procent van de totale kosten voor een winkel. Dat tikt wél aan."

Ondanks de nog relatief goed gevulde winkelstraten voorziet retailbankier Dirk Mulder van ING problemen. "De omzetten nemen nog toe door prijsverhogingen, maar de hoeveelheden verkochte spullen loopt terug. De vraag is steeds: wat doet de consument? Die gaat nu nog wel uit eten, op vakantie en naar festivals, maar is verder voorzichtiger."

"Wat noodzakelijk én speciaal is blijft in trek", oordeelt consumentenpsycholoog Patrick Wessels over de winkelstraat. "Denk aan de supermarkt en de traiteur. Daartussenin zitten grijze muizen, waarvan het mij sowieso verbaast dat zij er überhaupt nog zijn. De traditionele retailer met een onduidelijk profiel zal niet van de één op de andere dag verdwijnen. Het aanbod bepaalt de vraag. Als zo'n retailer naast een drukbezochte supermarkt en drogist zit, zal de aanloop blijven bestaan."

Meeveranderen in het winkelgedrag van consumenten is volgens Mulder niet voor elke winkelier even makkelijk. "Ondernemers hebben steeds minder geld in kas om belasting te betalen, laat staan om te investeren voor de toekomst. De komende twee jaar zal je daarom steeds meer een splitsing zien in de winkelstraat tussen de goede en slecht presterende bedrijven."

Peter van Heerde, sectormanager Retail & Groothandel bij Rabobank, spreekt van een al tien jaar durende trend waarin veel winkels verdwijnen. "Veel panden worden dan gevuld met horeca of dienstverlening. Of de vastgoedeigenaar bundelt panden voor een supermarkt. Er komt nog vaak wel iets nieuws in, al dan niet tijdelijk met een pop-upconcept."

Ook Wereldhave sorteert daarop voor. "We anticiperen op vervanging: iets waar mensen op zitten te wachten, zoals sportschool of tandarts."

Toch vragen zowel de analisten zich af hoelang deze trend echte leegstand kan voorkomen. "Het houdt ook een keer op met het aantal sportscholen en koffietentjes in één winkelstraat", verwacht Mulder.

"Een combinatie van dagelijks en niet-dagelijks is noodzakelijk om een straat levendig te houden", vult Van Heerde aan. "Je ziet nu vaker dat de bestemming verandert in een leeg winkelpand. Bijvoorbeeld het oude V&D-pand aan de Kalverstraat in Amsterdam, dat een showroom voor een automerk wordt."

Mulder ziet daarin ook een oplossing. "Je moet kijken of je winkelgebieden kunt omvormen tot werken-wonen-winkelen. Dus meer woningen boven winkels. En aan het Rokin zitten nu grote bedrijven zoals Adyen in winkelpanden. Het is dus mogelijk."

Het aantal klachten over bankiers die zich misdragen is vorig jaar gedaald naar het laagste punt in zes jaar. Dat blijkt uit het nieuwe jaarverslag van de Stichting Tuchtrecht Banken.

Sinds 1 april 2015 is iedereen in het bankwezen verplicht een bankierseed af te leggen. Vorig jaar dienden nog slechts 26 particuliere klanten een klacht in over een bankmedewerker die zijn of haar eed schond. Dat is bijna twee derde minder dan een jaar eerder.

Naast 26 klachten van consumenten, kwamen er vorig jaar nog 12 klachten van zakelijke klanten binnen en 54 van banken zelf over hun personeel. Daarmee kwam het totale aantal meldingen van schendingen van de bankierseed vorig jaar uit op 92, op een totaal van 66.000 bankmedewerkers. Van de klachten werd bovendien bijna de helft (43) afgewezen.

Een jaar eerder stond het aantal klachten nog op 152. Het record stamt uit 2018, toen er 377 klachten waren. Volgens Tuchtrecht Banken wordt er nu wat minder geklaagd over het zogenoemde 'rekeninggluren', waarbij een bankmedewerker zonder toestemming naar transacties of het saldo van een klant kijkt.

Wel blijft deze schending van de bankierseed nog altijd de meest voorkomende reden om een klacht in te dienen. Tuchtrecht Banken denkt dat er ook minder geklaagd wordt omdat klanten door het dalende aantal bankfilialen minder vaak een bankmedewerker spreken.

Opmerkelijk is dat Tuchtrecht Banken voor het eerst sinds de start in 2015 in aanvaring is gekomen met het bankwezen zelf. Dat gebeurde na een plan om de raad van commissarissen van ING te onderzoeken. Reden was een - later ingetrokken - voorstel uit 2018 om het salaris van de top flink te verhogen. Dit leidde tot grote maatschappelijke ophef. Toenmalig ceo Ralph Hamers kreeg een berisping vanwege zijn rol.

Banken, die de instelling financieren, vinden niet dat Tuchtrecht Banken over het beleid van banken moet gaan. Voorzitter Rick Verschoof schrijft in het jaarverslag van Tuchtrecht Banken dat dit volgens belangenvereniging NVB iets voor toezichthouders als De Nederlandsche Bank (DNB) is. De organisatie wil daarom een onafhankelijk evaluatieonderzoek laten doen door een universiteit, "maar de NVB wilde dat niet".

Tuchtrecht Banken wil het onderzoek daarom nu zonder hulp van de NVB alsnog gaan opzetten. De stichting blijkt over 2022 wel met een verlies van ruim 55.000 euro in de rode cijfers te zijn gezakt. Dit verlies moet nu uit de reserves worden opgevangen.

Tata Steel IJmuiden houdt serieus rekening met een toekomst waarin het niet langer zelf staal maakt met behulp van ijzererts. De voormalige hoogovens zouden zich dan beperken tot het omsmelten van schroot en daarmee veranderen in een recyclebedrijf. Tata schetst dit scenario in een eerste rapportage over de discussiebijeenkomsten die het bedrijf heeft gehouden met omwonenden, over de toekomstplannen van het bedrijf.

Twee jaar geleden maakte Tata bekend dat het wil overgaan op het maken van staal met behulp van groene waterstof in plaats van kolen. Daarvoor is veel financiële steun nodig, waarover het bedrijf in gesprek is met het inmiddels demissionaire kabinet. Ondertussen neemt de druk op Tata toe vanwege de aanhoudende overlast van de staalproductie voor de directe omgeving. Het is opmerkelijk dat Tata nu openlijk twijfelt over die toekomst met waterstof.

Met name de twee cokes-gasfabrieken die kolen ontgassen voor ze gebruikt worden voor de staalproductie in de hoogovens zorgen voor overlast bij mensen die in de buurt van Tata wonen. De omgevingsdienst van de provincie Noord-Holland deelt de ene na de andere hoge boete uit aan Tata en het Openbaar Ministerie is bezig met een strafrechtelijk onderzoek naar overtredingen van de milieuwetgeving door Tata.

Een van de problemen van de waterstofroute voor Tata is dat de directe overlast voor de omgeving de komende tien jaar niet ophoudt. Het bedrijf geeft toe dat ondanks de inspanningen en investeringen die het doet, de cokes-gasfabrieken nog zo'n tien jaar lang overlast zullen veroorzaken. Drie weken geleden was er nog een grote demonstratie op het terrein van Tata door Greenpeace en andere milieuorganisaties.

De voortdurende overlast maakt het voor de overheid lastig om met een of meerdere miljarden euro's belastinggeld de groene toekomstplannen van Tata te ondersteunen. Een dag voor de grote demonstratie bij Tata liet minister Adriaansens van Economische Zaken en Klimaat weten "hoge eisen te stellen" aan de steun voor Tata. Zij sprak daarbij ook haar zorg uit over de overlast en de gezondheidseffecten voor de bevolking.

Tata laat vanmiddag weten dat er "veel veranderd" is sinds de waterstofplannen twee jaar geleden werden gepresenteerd. Het bedrijf wijst op verslechterde economische marktomstandigheden, inflatie, de energiecrisis, de stikstofproblematiek en extra klimaatmaatregelen van het kabinet.

Het bedrijf verwijst vandaag ook nadrukkelijk naar kritische rapporten van het RIVM en de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de gevaren van de productie voor de volksgezondheid. Na de zomer komt Tata met meer informatie over de manier waarop het 'groen staal' wil maken. "We zullen daar bij ook nadrukkelijker dan eerder de bedoeling was, ingaan op het onderwerp gezondheid," laat een woordvoerder weten.

De reden voor de twijfel bij Tata lijkt dat de overschakeling op dure waterstof in een wereldwijd keihard concurrerende staalmarkt lastig wordt en de overheidssteun bij voortdurende overlast niet gegarandeerd is. Bovendien kan Tata de kritiek op de gezondheidsrisico's van de productie nu ook zelf niet langer negeren.

Het bedrijf onderzoekt daarom naast de overgang van kolen op waterstof ook de mogelijkheid van een elektrische oven. Die moet ingezameld schroot omsmelten tot nieuw staal. De voormalige Koninklijke Hoogovens veranderen dan van de grootste kolengebruiker en uitstoter van CO2 in de grootste recyclefabriek in Nederland. Het is nog onduidelijk wat dat voor de werkgelegenheid zou betekenen.

Wat betreft vakbond FNV is de enige route voor Tata Steel het huidige plan, waarbij er met behulp van groene waterstof 'groen' staal wordt gemaakt. "Deze route vaarwel zeggen zou voor ons niet acceptabel zijn", zegt FNV-bestuurder Cihan Lacin. "Ook navraag bij het bedrijf zelf geeft ons niet de indruk dat een andere route kansrijk is."

Greenpeace noemt de twijfel van Tata Steel een goede ontwikkeling. "We zagen al langer dat Tata Steel niet verder kwam dan alleen praten over zogenaamd groen staal", zegt Faiza Oulahsen, hoofd Klimaat en Energie bij Greenpeace Nederland. "Ze hebben er niet echt werk van gemaakt. Dat de plannen niet van de grond komen, verbaast ons dan ook niet."

Greenpeace zegt te hopen dat Tata daadwerkelijk gaat inzetten op recycling, maar blijft bij de eis dat "de meest ziekmakende onderdelen" van de staalfabriek in IJmuiden dichtgaan. "Dit komt hiermee dichterbij. In de tijd dat we allemaal blikjes inleveren voor het statiegeld is recycling de stap voorwaarts richting een circulaire industrie. Want het is van groot belang dat het maken van staal niet langer zo'n enorme impact heeft op de natuur, het klimaat en de gezondheid van omwonenden. Hoe eerder hoe beter."