Het CDA-Kamerlid Jaco Geurts vertrekt uit de Tweede Kamer om waarnemend burgemeester te worden in Maasdriel. Het is de tweede CDA'er in een week die uit Den Haag vertrekt. Woensdag kondigde Kamerlid Agnes Mulder aan dat ze een nieuwe baan gevonden heeft.

Behalve de twee CDA-Kamerleden maakte deze week ook SP-Kamerlid Maarten Hijink zijn vertrek bekend. Hij vond het Kamerlidmaatschap in combinatie met zijn jonge gezinsleven erg zwaar.

De 52-jarige Geurts zat tien jaar in de Tweede Kamer en deed de laatste jaren vooral woningbouw. Eerder was hij vooral woordvoerder landbouw. Voor zijn Kamerlidmaatschap was Geurts eigenaar van een varkenshouderij in Kootwijkerbroek.

Geurts heeft via Twitter laten weten dat hij het "eervol vindt" om waarnemend burgemeester te worden in de gemeente in de provincie Gelderland. "Mijn inzet is om voor alle inwoners en de regio betekenisvol te zijn, een verbindende rol te hebben en dienstbaar te zijn aan de ontwikkelingen. Het was een voorrecht ruim 10 jaar Tweede Kamerlid te mogen zijn."

Het CDA heeft veertien zetels in de Tweede Kamer en verloor bij de afgelopen Provinciale Statenverkiezingen bijna de helft van het aantal zetels in de provincies.

In januari koos CDA-Kamerlid en voormalig staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Raymond Knops voor een andere carrière. Een paar weken daarvoor, in december 2022, maakte CDA-Kamerlid Harry van der Molen bekend dat hij een nieuwe baan had. Hij zat eerder lange tijd overwerkt thuis.

CDA-leider Wopke Hoekstra noemt Geurts een "zeer kundig Kamerlid" en wenst hem veel succes.

Als de overheid de strijd aan wil met de georganiseerde drugsmisdaad, dan moet de bescherming van kroongetuigen verbeteren. Want zonder kroongetuigen kunnen de leiders van misdaadorganisaties niet worden opgepakt en veroordeeld. Dat is de gedeelde conclusie van het kabinet en de Tweede Kamer.

Daar werd gedebatteerd over een grote zaak waar dit heel erg mislukte en de overheid faalde: de moorden op Peter R. de Vries, Derk Wiersum en Reduan, de broer van kroongetuige Nabil B.. Hij is de kroongetuige in het Marengo-proces tegen Ridouan Taghi, tegen wie levenslang is geëist. Taghi wordt in verband gebracht met de moorden.

De Kamerleden noemden het een beladen debat. "Onschuldige mensen zijn vermoord. Dat is een aanslag op onze rechtsstaat", verwoordde CDA-Kamerlid Kuik het. Als de hoeders van de rechtsstaat, zoals journalisten, advocaten, politici en rechters kunnen worden vermoord door de georganiseerde criminaliteit, wie wil deze rollen dan nog vervullen?, vroeg zij de minister.

Minister Yesilgöz verzekerde de Kamer dat zij hard werkt aan het verbeteren van het hele stelsel van bewaken en beveiligen. Daarvoor is extra geld uitgetrokken, onder meer voor extra politiemensen, auto's, apparatuur en dergelijke. Ook maakt zij nieuwe werkafspraken met alle betrokken organisaties.

De verantwoordelijkheid voor de beveiliging van ernstig bedreigde hoeders van de rechtsstaat wordt weggehaald bij het overbelaste samenwerkingsverband van OM, politie, inlichtingendiensten en gemeenten. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) neemt de coördinatie over. Die organisatie gaat nu al over de beveiliging van de leden van het Koninklijk Huis en bewindspersonen.

Het OM blijft verantwoordelijk voor de bescherming van kroongetuigen en hun gezin. Dit wel in overleg met de NCTV. Voor de andere familieleden van kroongetuigen wordt per geval bekeken wat nodig is.

In het debat werd ook gesproken over het bericht dat het OM per ongeluk een geheim adres van een andere kroongetuige heeft gedeeld met de verdachte waar hij tegen getuigde. Het OM zei dat dat geen veiligheidsrisico's had opgeleverd omdat deze persoon al langere tijd niet meer op het adres verbleef. De advocaat van de kroongetuige, Peter Schouten, is het daar niet mee eens en noemt het een blunder.

De "vergoelijkende" reactie van het OM werd door veel Kamerleden afgekeurd. SGP-Kamerlid Bisschop sprak van een "ingevreten foutencultuur". PVV-Kamerlid Helder: "Als je dit soort checks al niet maakt, hoe kun je dan verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van mensen?"

Yesilgöz gaf toe dat het OM het adres geheim had moeten houden en dat het OM ook "wat handiger had moeten communiceren". Maar zij houdt vertrouwen in "deze mensen die supergemotiveerd zijn".

Kijk hier de voorgeschiedenis van het Marengoproces terug, met als hoofdverdachte Ridouan Taghi:

VVD-Kamerlid Ulysse Ellian, die zwaar wordt beveiligd in verband met ernstige bedreigingen, woonde het debat bij. Hij is justitiewoordvoerder van zijn partij maar voerde niet het woord. Dat deed zijn collega Michon.

Advocaten Peter Schouten en Onno de Jong volgden het debat vanaf de publieke tribune. Zij zijn de voormalige advocaten van kroongetuigen Nabil B.. Eerder haalden zij fel uit naar het OM, dat volgens hen nog veel te leren heeft als het vaker kroongetuigen wil inzetten. Schouten sprak van een "giftige cocktail van naïviteit, incompetentie en arrogantie" bij het OM.

Ook Pieter-Jaap Aalbersberg, sinds 1 februari 2019 de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, was bij het debat aanwezig:

Yesilgöz is na de excuses van de overheid in gesprek met de nabestaanden. Wat zij daar bespreekt en of die gesprekken bijvoorbeeld gaan over schadevergoeding wilde zij in het debat niet zeggen. "Dat is vertrouwelijk en niet aan mij om te delen."

Een motie van wantrouwen van Denk en Groep Van Haga zal verder geen steun krijgen omdat de andere partijen het wegsturen van de minister geen oplossing vinden. Er wordt over twee weken over gestemd.

Voor de huidige kroongetuigen wordt er op korte termijn een actieplan geschreven, want zij kunnen niet wachten op de hele stelselherziening.

Ongeveer 4600 adressen rond Schiphol in de gemeenten Uithoorn, Haarlemmermeer, Aalsmeer en Amstelveen kunnen aanspraak maken op compensatie voor geluidsoverlast. Dat heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bekendgemaakt.

Het gaat om de omwonenden die tussen november 2017 en oktober 2019 bij een handhavingspunt woonden waarvan de grenswaarde voor geluid is overschreden. Deze handhavingspunten worden gebruikt om na te gaan of de geluidsnormen worden overschreden. Omdat er de afgelopen jaren al werd gevlogen volgens nieuwe regels die nog niet waren vastgelegd, werd er echter niet gehandhaafd als de grenswaarden werden overschreden.

In 2020 gaven negen omwonenden aan dat ze daardoor schade hebben geleden. Zij dienden een verzoek in tot nadeelcompensatie. Een onafhankelijke commissie heeft daarop geoordeeld dat deze manier van handhaving inderdaad hun woongenot heeft beschadigd en dat ze recht hadden op compensatie.

Het ministerie heeft het advies van de commissie overgenomen en heeft laten onderzoeken hoeveel andere omwonenden vergelijkbare omstandigheden hadden. Dat blijkt te gaan om die 4600 adressen. Zij krijgen volgende week een brief thuis met informatie over de aanvraagprocedure voor compensatie. Tussen 1 mei en 31 juli kunnen zij dan zo'n aanvraag indienen.

De hoogte van de compensatie is afhankelijk van de overschrijding van de geluidsnormen en de WOZ-waarde van het adres. Het merendeel van de bedragen zal volgens het ministerie tussen de 50 euro en 2200 euro vallen.

Op basis- en middelbare scholen wordt het predicaat "goed" of "excellent" afgeschaft. Het beloningssysteem om Nederlandse scholen te stimuleren beter onderwijs te geven, verdwijnt vanaf 1 augustus.

Minister Wiersma voor Primair en Voortgezet Onderwijs erkent dat het systeem het doel voorbijschiet en maar voor een kleine groep scholen werkt. "Dat kan de verschillen tussen scholen vergroten, zorgen voor ongewenste concurrentie en werkt kansengelijkheid tegen", schrijft de minister aan de Tweede Kamer. Hij reageert hiermee op een wens van coalitiepartij D66, die van het systeem af wil.

D66-Kamerlid Paul van Meenen vindt dat de jaarlijkse toekenning van het predicaat veel te veel een wedstrijd is geworden tussen scholen. "Weg met deze oliebollenwedstrijd", zei Van Meenen toen een meerderheid van de Tweede Kamer in februari zijn plan steunde om ermee te stoppen.

Ook scholierenorganisatie LAKS pleitte vorige week voor de afschaffing, omdat het suggereert dat sommige scholen veel beter zijn dan andere scholen. Dat is niet zo. De scholen die het label aanvragen bij de Onderwijsinspectie hoeven vaak maar op één onderdeel uit te blinken en krijgen vervolgens wel voor de hele school het predicaat "excellent".

Verder is de aanmelding vrijwillig en valt de prijs dus alleen toe aan die scholen die werk hebben gestoken in die competitie. Er is dus geen sprake van een oordeel van de Onderwijsinspectie over alle scholen in Nederland.

Minister Wiersma wil wel ander systeem verzinnen om scholen "te prikkelen boven de minimumnorm uit te stijgen". Dat moet in het najaar klaar zijn.

Nog geen maand na zijn benoeming stapt de Oekraïne-gezant van het kabinet op. De gezant, Ron van Dartel, heeft in een boek uitspraken gedaan over Oekraïne en Rusland, die bij een aantal mensen niet goed zijn gevallen.

Van Dartel werd eind vorige maand benoemd als Speciaal Gezant Bedrijfsleven en Wederopbouw Oekraïne. In die functie moest hij de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven bij de wederopbouw in Oekraïne vergroten. Eerder was bij ambassadeur in onder meer Rusland, Servië, Polen en bij de OVSE.

In het boek Als je de lat lager legt ga je niet hoger springen van Gerard Dielessen zegt hij onder meer dat Oekraïners ook Russen zijn: "Dat moeten we niet vergeten. Dat is de realiteit". Hij vindt ook dat de steun voor president Vladimir Poetin groter is dan wordt gedacht.

Minister Liesje Schreinemacher, die zijn vertrek bekendmaakte, zegt dat Van Dartel zich realiseert dat hij door deze uitspraken niet geloofwaardig meer als gezant kan functioneren Volgens haar heeft hij zijn uitspraken gedaan na zijn pensionering, maar voor zijn aanstelling als gezant en zijn ze nu pas gepubliceerd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken was niet op de hoogte van het gesprek met de auteur van het boek. Van Dartel legt het gezantschap met onmiddellijke ingang neer.

Schreinemacher respecteert het besluit en gaat zo snel mogelijk op zoek naar een opvolger.

Het kabinet heeft ruim 20 miljard euro over om Groningen te compenseren voor de gaswinning. Dat zeggen bronnen tegen de NOS. De miljarden zijn voor "een generatielange aanpak" en moeten voor bepaalde doelen worden gebruikt, waaronder infrastructuur en kansengelijkheid. En van het bedrag moet ook schadeherstel en versterking van huizen worden betaald.

Bestuurders uit de regio hadden 30 miljard geëist aan investeringen in leefbaarheid, sociale samenhang en het aardgasvrij maken van woningen. Maar de Groningers vinden dat de kosten voor schadeherstel en versterking hier los van staan. Die kosten worden geschat tussen de 5 en 10 miljard.

Dinsdag, toen een kabinetsdelegatie in Groningen was om te onderhandelen sprak commissaris van de koning René Paas al van een "groot gat" tussen de wens en het aanbod. Maar tot nu toe was onduidelijk hoe groot het gat was. Het verschil is de afgelopen dagen wel kleiner geworden, zeggen de bronnen.

Twee maanden geleden oordeelde een parlementaire enquêtecommissie dat de jarenlange gaswinning rampzalig was voor de Groningers en dat Nederland een ereschuld aan Groningen heeft. Premier Rutte noemde het deze week "ongelofelijk belangrijk dat we recht doen".

Morgen spreekt het kabinet over de harde conclusies van de enquêtecommissie en over de compensatie. De commissie concludeerde onder meer dat de veiligheid van Groningers decennialang ondergeschikt was aan financiële en economische belangen bij de gaswinning, en er te weinig aandacht was voor de schade en angst die de aardbevingen veroorzaakten.

Boeren zijn boos over een besluit van het kabinet over aardappelen. Aardappelen op zand- en lössgrond moeten voor 1 oktober geoogst worden en vervangen door een zogeheten vang-gewas dat veel stikstof opneemt. Laten boeren de aardappelen langer in de grond, dan mogen ze het jaar erna minder stikstof gebruiken.

Boeren hadden gehoopt dat aardappelen op de lijst van zogeheten wintergewassen zouden komen te staan. Dat zijn gewassen die pas laat in het jaar geoogst worden en daarna niet meer vervangen hoeven te worden door een vang-gewas dat nog stikstof uit de grond haalt.

Volgens landbouworganisatie LTO is de impact van de beslissing groot. "Aardappelen hebben de groei in september en oktober nodig voor een voldoende opbrengst. Het gemiddelde oogstmoment is in de afgelopen jaren ook verlaat, wat samenhangt met het veranderende klimaat."

Ook vreest LTO dat er straks in september heel veel aardappelen tegelijkertijd op de markt komen. "De capaciteit van opslag en verwerking kan voor 1 oktober niet op een rendabele manier vergroot worden."

Maar volgens de overheid is er bij aardappelen bedoeld voor de consumptie geen sprake van winterteelt: "De oogst vindt grotendeels plaats voor of uiterlijk in oktober. Deze aardappelplanten worden voor de oogst doodgespoten waardoor er minder stikstof wordt opgenomen dan bij het langzaam afsterven van de plant zou gebeuren. Daarom is het inzaaien van een vang-gewas nodig om achtergebleven voedingsstoffen op te nemen."

Stikstof zit in mest en kan uiteindelijk in het water terechtkomen. Als er minder stikstof in de grond overblijft is dat dus goed voor de waterkwaliteit. De regel geldt voor zand- en löss omdat die grondsoorten minder goed stikstof vasthouden dan klei- en veengrond. Iets meer dan de helft van alle consumptieaardappelen wordt verbouwd op zand of löss, voornamelijk in het zuidoosten van Nederland.

De Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie (VAVI) noemt het besluit dramatisch. "De lagere opbrengst zal uiteindelijk leiden tot een deuk in het inkomen van de aardappelsector, zowel telers als verwerkers", zegt VAVI-directeur Andries Middag. Frietmakers als Aviko, Farm Frites en McCain zijn lid van de VAVI. Middag verwacht dat een deel van de boeren inderdaad voor 1 oktober zal oogsten en aardappels en frieten daardoor kleiner zullen zijn.

Het deel van de boeren dat de aardappelen tot na oktober laat staan, mag dus volgend jaar minder stikstof gebruiken. Daardoor zal hun opbrengst volgens Middag volgend jaar lager zijn. Het gaat dan overigens niet om aardappelen, maar om andere gewassen als graan, uien en bieten. Want na een jaar aardappelteelt schakelt een boer altijd drie jaar lang over op iets anders.

De slagvaardigheid van de overheid staat onder druk en regering en parlement moeten scherpere keuzes maken. Daarvoor is herbezinning nodig. Dat is de kern van het verslag van de Raad van State over vorig jaar.

"Niet alles kan en zeker niet tegelijkertijd", zegt vicepresident Thom de Graaf. Hij benadrukt dat de overheid niet meer moet beloven dan kan worden waargemaakt. Volgens hem ondermijnt gebrek aan slagkracht het geloof in wat de overheid kan doen.

"Vertrouwen in de overheid is de grondslag van onze democratische rechtsstaat en rafelt dat vertrouwen, dan rafelt ook de rechtsstaat", waarschuwt de Raad, de belangrijkste adviseur van regering en parlement.

De Raad van State noemt als 'rode draden' die de slagvaardigheid van de overheid negatief beïnvloeden: complexe regels, problemen in de uitvoering, toegenomen behoefte aan maatwerk en compensatie, onvoldoende duidelijke keuzes en moeizame interactie tussen overheden. "Het wordt er bovendien niet eenvoudiger op om overheidstaken adequaat uit te voeren als er in alle delen van de arbeidsmarkt tekorten te zijn", staat in het jaarverslag.

De Raad analyseert vijf thema's die tekenend zijn voor de "complexe opgave waarvoor de overheid zich gesteld ziet": leefomgeving, jeugdzorg, asiel, toeslagen en rechtspraak.

De Graaf adviseert vaker nee te zeggen tegen maatschappelijke verlangens als de overheid die niet kan waarmaken: "Prioriteren vraagt moed, van zowel volksvertegenwoordigers als bestuurders."

Verder beveelt hij aan uitvoeringsorganisaties vaker "betekenisvol" te betrekken bij de afweging of een wens echt kan worden uitgevoerd. "Dat mag geen punt op een afvinklijstje zijn; er gaat meer niet goed in de uitvoering van overheidsbeleid dan wenselijk is".

Volgens de Raad zouden ook rechters daarin een rol kunnen spelen: "Rechters maken geen wetten, maar hun kennis van en ervaring met hoe wetten in de praktijk uitwerken, kan systematischer worden teruggekoppeld naar regering en parlement."

In het jaarverslag staat verder dat wetten zo eenvoudig mogelijk moeten zijn. Ze mogen door een stapeling van wensen en aanpassingen niet onleesbaar, onwerkbaar en onuitvoerbaar worden.

Ook wil de Raad voorkomen dat beleid centraal wordt uitgedacht zonder daarbij stil te staan bij de rol van decentrale overheden: "Nationaal beleid op terreinen als ruimte, klimaat, stikstof, woningbouw of asiel is geen solistische exercitie. Uiteindelijk staan jongeren, woningzoekenden en asielzoekers bij de gemeente aan het loket."

Nederland koopt samen met Denemarken 14 Leopard 2-A4 gevechtstanks voor Oekraïne. Minister Ollongren schrijft aan de Tweede Kamer dat de tanks bij de Duitse industrie worden aangeschaft en na revisie zo snel mogelijk aan Oekraïne worden geleverd. Dat is waarschijnlijk volgend jaar. De tanks kosten samen zo'n 165 miljoen euro en Nederland en Denemarken nemen allebei de helft voor hun rekening.

Ollongren benadrukt dat Rusland voortdurend aanvallen blijft doen op Oekraïens grondgebied: "Aan het front lijkt Rusland bereid grote verliezen te accepteren voor beperkte terreinwinst, zoals in Bachmoet. Oekraïne blijft stevig weerstand bieden tegen deze Russische agressie." Het kabinet wil Oekraïne daarin blijven steunen.

De minister wijst op de grote vuurkracht van de gevechtstanks. Eerder kocht Nederland, samen met Denemarken en Duitsland, al honderd Leopard 1-tanks voor Oekraïne.

Nederland draagt ook bij aan twee initiatieven voor de gemeenschappelijke aankoop van artilleriemunitie, waarmee 260 miljoen euro is gemoeid. Daarmee komt de totale waarde van de door Nederland aan Oekraïne geleverde steun boven de 1,5 miljard euro uit.

Vorige week publiceerde het ministerie van Defensie dit overzicht van de leveringen aan Oekraïne:

In politiek Den Haag tikken maar liefst vier tijdbommen die de regeringscoalitie onherstelbare schade kunnen toebrengen: een lege staatskas, meer asielzoekers dan het systeem aankan, de voortslepende stikstofimpasse en de langverwachte klimaatplannen. Leiden deze kwesties tot een val van het kabinet of lukt het de hoofdrolspelers om eruit te komen?

Eerst onderhandelt het kabinet deze week over het gat in de begroting. Enkele miljarden extra zijn nodig voor de oplopende rente, voor extra asielmaatregelen, voor 'Groningen' en voor klimaat. De Voorjaarsnota, waarmee wijzigingen worden aangebracht op de lopende begroting, moet volgende week af zijn, en dus loopt de spanning op.

D66-minister Kaag van Financiën ging de afgelopen tijd rond op alle ministeries om te kijken of er geld te halen viel. Als dat niet genoeg oplevert dan zijn ingrepen nodig. Na jaren van overvloed moeten er dan weer keuzes worden gemaakt in schaarste. Dat is geen leuke boodschap, zeker niet als de keuzes in het nadeel uitvallen van je achterban. Vandaar dat het kabinet er nog niet uit is.

Complicerende factor is dat de verhoudingen in het kabinet op een dieptepunt zijn beland. Vooral tussen D66 en CDA gaat weinig liefde verloren. Die partijen staan lijnrecht tegenover elkaar door het door het CDA voorgestelde openbreken van het coalitieakkoord op het thema stikstof; een heet hangijzer voor 'klimaatpartij' D66. Over dat explosieve onderwerp wordt binnenkort weer gesproken en het is de vraag of dat goed afloopt.

Het einde van deze coalitie nadert misschien wel, is een gedachte die leeft, dus laten we nu nog binnenhalen wat we kunnen. Dat zie je bijvoorbeeld bij het klimaat, het tweede grote onderwerp waarover volop wordt onderhandeld deze week.

Minister Jetten (D66) wil zijn veelomvattende plannen tegelijk met de Voorjaarsnota afhebben, zodat ze kunnen worden doorgerekend en op tijd kunnen worden ingevoerd om de klimaatdoelen te halen. Die klimaatdoelen zijn de belangrijkste reden dat D66 (nog) in het kabinet zit, maar de plannen afmaken is niet eenvoudig, want alles is weer onderhandelbaar geworden nu 'stikstof' is gaan schuiven.

Jettens voorstellen voor duurdere brandstof en hogere aanschafbelasting voor benzineauto's - onderdeel van het klimaatpakket - stuitten direct op verzet. De burger opzadelen met dure benzine, ligt vooral 'autopartij' VVD zwaar op de maag. En ook wat betreft vliegtaks en vleestaks vindt de D66-minister de andere liberale coalitiepartij tegenover zich .

In de klimaatplannen staat verder dat het elektrificeren van het Nederlandse wagenpark sneller moet. Dat kun je zien als een zegen voor het milieu, maar ook als een ramp voor de schatkist. Een auto met een batterij levert geen cent brandstofaccijns op. Dat scheelt miljarden aan inkomsten, die je zou kunnen compenseren met de eerder genoemde hogere lasten voor brandstofauto's. Maar dat is dus zeker geen uitgemaakte zaak.

En dan is er nog de asielproblematiek. De vooruitzichten zijn niet gunstig, want er komen duizenden asielzoekers meer dan eerder gedacht. En de instroom was al groter dan het systeem aankon, bleek vorig jaar toen honderden asielzoekers buiten moesten slapen.

Dat nooit weer, klonk het toen (nu al wat minder stellig), maar een oplossing is er niet. Ergens de komende weken moet het kabinet er wat op hebben bedacht, zei premier Rutte vorige week. Ondertussen is de coalitie ook hierover nog steeds ernstig verdeeld.

Grofweg staan VVD en CDA tegenover D66 en CU. Waarbij Rutte (als VVD-leider) afgelopen najaar heeft beloofd aan zijn partijgenoten dat hij de instroom substantieel gaat terugdringen. Terwijl D66 en vooral de ChristenUnie vooral niet door een morele ondergrens, zoals zij die zien, willen gaan.

Als laatste is er nog de heikele kwestie Groningen. Het kabinet werkt aan compensatie voor de gaswinning, maar komt daar voorlopig nog niet uit met de Groningers. En ergens na het mei-reces dat morgen begint, wacht premier Rutte nog een - ongetwijfeld zwaar - debat over het rapport van de parlementaire enquêtecommissie over de aardbevingsschade.

Genoeg 'tijdbommen' die het voortbestaan van de coalitie kunnen bedreigen dus. Een val van het kabinet is ook iets waar rekening mee wordt gehouden op verschillende ministeries. Er gaan e-mails rond waarin rekening wordt gehouden met een drukke zomer "en wellicht geen kerstvakantie" voor ambtenaren vanwege een kabinetswissel.

De komende weken zullen leren of een van de tikkende tijdbommen ook echt afgaat. Want hoewel er voor de coalitiepartijen redenen zijn om er de brui aan te geven, zijn er zeker ook redenen om dat niet te doen. Al is het maar omdat verkiezingen niet aantrekkelijk zijn voor partijen die er alle vier niet gunstig voorstaan in de peilingen.

De Tweede Kamer praat na het meireces, over drie weken, verder over het stikstoffonds, waarmee het kabinet boerenbedrijven wil uitkopen en laten verduurzamen. Het debat van vandaag liep zo ver uit, dat minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) niet meer aan het woord is gekomen.

Het debat begon om 11.30 uur, maar negen uur later hadden alleen de Kamerleden nog maar hun zegje gedaan. Als doorgegaan was met de eerste termijn van het kabinet, was het zonder twijfel nachtwerk geworden. Een meerderheid vond dat niet verstandig en daarom wordt het debat nu over het meireces getild.

Dat gebeurde op voorstel van het CDA, dat aandrong op meer tijd voor een zorgvuldige wetsbehandeling. De andere coalitiepartijen waren het daarmee eens, net als de BBB en een aantal andere oppositiepartijen.

Vandaag werd wel duidelijk dat er nog lang niet voldoende steun is voor de komst van het fonds, waar ruim 24 miljard euro in moet komen. Voor een meerderheid in de Eerste Kamer hoopt het kabinet op steun van oppositiepartijen.

Maar BBB-leider Caroline van der Plas maakte duidelijk dat ze de wet die dit 'transitiefonds' mogelijk maakt "in deze vorm" niet zal steunen. Ze vindt dat er veel te veel geregeld moet worden met de miljarden; niet alleen de aanpak van het stikstofprobleem, maar ook de vermindering van broeikasgassen en de verbetering van waterkwaliteit hangen er vanaf.

Daarmee wordt het fonds in de ogen van Van der Plas een "duizenddingendoekje" en dat wil ze niet. Bovendien is veel te veel geld gereserveerd voor de eventueel gedwongen uitkoop van boeren.

Dat uitkopen is volgens de BBB helemaal niet doelmatig. Als het kabinet voor iedere veehouder een hypermodern stalsysteem koopt, is dat voordeliger en levert het meer stikstofwinst op, rekende Van der Plas voor.

Volgens andere partijen is dat een kortetermijnoplossing die niets oplevert voor het klimaat en de waterkwaliteit. Zij pleiten voor een integrale aanpak om de landbouw te verduurzamen.

Als het kabinet 'over links' een meerderheid wil bereiken over het fonds, zal het duidelijker moeten maken welke plannen er precies mee betaald gaan worden. Partijen als GroenLinks en de PvdA vinden dat er te makkelijk geld wordt uitgegeven, terwijl niet duidelijk is welke doelen precies gehaald moeten worden.

Daarover zitten de coalitiepartijen ook niet meer op één lijn. D66 denkt nog steeds dat het om de natuurdoelen te halen nodig is om de stikstofuitstoot in 2030 te halveren, zoals ook in het coalitieakkoord is afgesproken.

Voor met name het CDA is dat jaartal niet meer heilig, Die partij wil over enige tijd heronderhandelen over het coalitieakkoord.

Zoals het er nu naar uitziet gaat het debat over het stikstoffonds verder op woensdag 10 mei. Kamervoorzitter Bergkamp wil er dan de hele dag voor uittrekken.

Niet halveren, maar innoveren: dat is het motto van veel boeren in Nederland. In plaats van hun veestapel inkrimpen willen ze met technische uitvindingen de stikstofneerslag terugbrengen. Maar hoe kunnen boeren en de overheid er zeker van zijn dat die innovaties ook goed genoeg werken? De regering heeft nog steeds geen antwoord op die vraag.

En dat die vraag van belang is, werd de afgelopen jaren wel duidelijk in de rechtszaal. Rechters oordeelden meerdere malen dat innovaties lang niet altijd doen wat ze beloven. In de praktijk bleken technische aanpassingen, zoals emissie-arme stalvloeren, de stikstofuitstoot vaak minder te verlagen dan volgens de officiële berekeningen in proefstallen.

Tegelijkertijd kijkt de politiek met name naar de landbouw om de stikstofuitstoot in Nederland terug te dringen. In de agrarische sector wordt ongeveer 60 procent van de stikstof uitgestoten, vooral in de vorm van ammoniak, die vrijkomt uit mest van dieren.

Deze boeren geven hun vee ander voer, of proberen met de zogenoemde stikstofkraker de stikstofdamp uit de stront te trekken. Kunnen ze het uitkopen van hun bedrijf hierdoor vermijden?

Om te berekenen hoeveel stikstof een innovatie kan besparen, ging het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit lange tijd uit van metingen in proefstallen. Maar die cijfers geven geen goed beeld van een innovatie van een individuele boer, oordeelde de rechter.

Hoeveel stikstof een innovatie daadwerkelijk reduceert, verschilt namelijk sterk per boerderij. "Daarbij spelen allerlei externe factoren mee, zoals hoe goed de stal wordt schoongemaakt of welk veevoer de dieren krijgen," zegt universitair hoofddocent Omgevingsrecht Ralph Frins (Universiteit Tilburg).

Dat is een probleem. Als een boer innovaties wil inzetten om zijn stikstofuitstoot terug te brengen, moet duidelijk zijn of de innovatie ook echt effect heeft op zijn stikstofuitstoot. Anders zal de rechter er opnieuw negatief over oordelen.

Toch wil het kabinet innovatie als gedeeltelijke oplossing aanbieden aan boeren die verantwoordelijk zijn voor te veel stikstofneerslag in kwetsbare natuurgebieden. Dat zal overigens niet voor elke boer een optie zijn. Sommigen moeten alsnog hun bedrijf verplaatsen, hun bedrijfsvoering aanpassen of tegen een vergoeding helemaal stoppen met hun bedrijf.

De vraag die nu voorligt bij het ministerie is hoe er meer zekerheid kan komen over het werkelijke effect van innovaties. Hoe kan per boer met zekerheid een schatting worden gemaakt hoeveel stikstofreductie de uitvinding oplevert?

Het antwoord laat nog op zich wachten. In november kondigde de minister een regie-orgaan aan dat aan de slag gaat met de ontwikkeling en juridische houdbaarheid van verschillende innovaties. Dat orgaan is nog niet begonnen, laat het ministerie weten.

Op dit moment ziet het ministerie het laten maken van een 'passende beoordeling' als enige betrouwbare juridische weg om een emissie-arm systeem in gebruik te nemen. Een passende beoordeling is een uitgebreid onderzoek naar de effecten van de innovatie op nabijgelegen natuur. Zo'n onderzoek moet per boerderij gebeuren en is duur en tijdrovend.

En dus zoekt het ministerie naar andere manieren voor de juridische houdbaarheid van innovaties. Eigenlijk is het vrij simpel, zegt hoogleraar Omgevingsrecht Chris Backes (Universiteit Utrecht). "Het juridisch kader vereist zekerheid. Voor een natuurvergunning moet je simpelweg aantonen dat de beloofde emissiereductie met zekerheid wordt gehaald."

Toch blijft dat lastig, juist door de externe factoren die per boerderij verschillen. Daarom wil het ministerie naar een nieuw systeem toe waarin niet alleen vooraf wordt gekeken naar de beloofde emissiereductie, maar ook naar de behaalde emissiereductie achteraf.

Onderzoekers van de Wageningen Universiteit bestuderen nu hoe boeren sensoren kunnen gebruiken die live de stikstofuitstoot meten. "Als zij de afgesproken emissiereductie dan niet halen, kunnen ze makkelijker bijsturen met bijvoorbeeld ander voer," zegt de leider van het onderzoek, Albert Winkel.

Ook hoogleraar Backes pleit voor betere metingen. "Als een innovatie niet zo goed blijkt te werken als verwacht, kan je daar in de vergunning consequenties aan verbinden." Daarnaast kun je op de lange termijn met uitstootdoelen gaan werken, zoals het kabinet graag wil. "Boeren weten dan precies hoeveel zij mogen uitstoten, maar hebben zelf de vrijheid te bepalen hoe ze onder dat maximum blijven."

Uiteindelijk denken veel deskundigen dat om de stikstof- en milieuproblemen op te lossen innovaties alleen niet voldoende zijn. "Ik ben daar sceptisch over", zegt Ralph Frins. "Uiteindelijk denk ik dat het nodig is dat een deel van de boeren stopt met hun bedrijf, vrijwillig of desnoods gedwongen."

Het nieuws dat het kabinet overweegt om benzine en diesel te mengen met duurdere biobrandstof en de aanschafbelasting op benzine- en dieselauto's te verhogen roept veel reacties op. Benzine en diesel worden mogelijk zo'n 5 tot 10 cent per liter duurder. En de aanschafbelasting (bpm) wordt mogelijk verdubbeld.

Minister Jetten voor Klimaat en Energie (D66) wil hiermee bereiken dat er minder 'fossiele' kilometers gereden worden en dat meer mensen een (tweedehands) elektrische auto aanschaffen. Bij de NOS kwamen veel bezorgde reacties binnen naar aanleiding van dit nieuws.

Politiek verslaggever Marleen de Rooy: "Verschillende mailschrijvers zeggen dat veel Nederlanders zich helemaal geen elektrische auto kunnen veroorloven omdat die auto's te duur zijn. En dat zij 'nu ook nog eens extra gestraft worden met dure benzine'. Het vergroot de 'vervoersarmoede'. 'Ik heb het idee dat deze regering er alleen is voor de rijkere mensen in dit land', schreef een ander."

Een ander bezwaar is dat mensen buiten de Randstad vaak zijn aangewezen op hun auto omdat er onvoldoende openbaar vervoer is. "Hij mag ff bij ons komen wonen. Op de boerderij 5 km van het dorp." Zij hebben geen echte keuze, zeggen zij. Dat geldt ook voor mensen met gezondheidsproblemen of een beperking, die op hun auto zijn aangewezen.

Er zijn ook positievere reacties, van mensen die het op zich eens zijn met het streven van het kabinet om de klimaatdoelen te halen. Maar dan moet wel het openbaar vervoer beter en goedkoper worden, vinden ze. En elektrisch rijden zou voor iedereen betaalbaar moeten worden.

Ook deskundigen en specialisten reageren op de plannen. Volgens Martien Visser, lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen, wijzen cijfers uit dat hogere benzineprijzen er niet toe leiden dat mensen minder de auto pakken:

Autobranchevereniging Bovag onderschrijft de klimaatdoelen van het kabinet maar vindt wel dat autorijden betaalbaar moet blijven. De volledige overstap naar elektrisch rijden gaat nog lang gaat duren, zei voorzitter Han ten Broeke bij het radioprogramma Spraakmakers. "Er rijden nu 360.000 elektrische auto's in Nederland op een totaal van 9 miljoen. Dat zijn er veel minder dan mensen aannemen."

Tot die tijd moeten de alternatieven, inclusief auto's die op benzine of diesel rijden, betaalbaar blijven, vindt Ten Broeke: "Dat het kabinet nu denkt aan hernieuwbare brandstoffen is positief, maar die moeten dan niet te duur worden." Eerder stelde Bovag, samen met onder andere de ANWB en Natuur en Milieu, voor meer in te zetten op biobrandstoffen. Omdat die duurder zijn, stelde Bovag daarbij voor om de accijnzen op biobrandstoffen te verlagen.

Volgens Herman Vollebergh, hoogleraar economie en milieubeleid aan Tilburg University, kan het kabinet ook overwegen om mensen te stimuleren zuinigere benzineauto's te kopen. "De nieuwe modellen zijn allemaal zuiniger." Hij suggereerde op NPO Radio 1 een sloopregeling in te voeren, waarbij je geld krijgt als je je oude auto inlevert.

Ook de politiek vraagt zich af welke bijdrage schoner autorijden kan leveren aan het halen van de klimaatdoelen. En welke effecten dat heeft op burgers en bedrijven. En dan is autorijden nog maar een klein onderdeel van het totale pakket aan klimaatmaatregelen dat minister Jetten heeft voorgesteld.

Het kabinet en de coalitiefracties van VVD, D66, CDA en CU praten er vandaag weer over. Voor de VVD als 'autopartij' ligt de discussie gevoelig. Maar dat geldt zeker ook voor D66 als 'klimaatpartij'. Het streven is om er voor 1 mei knopen over te hebben doorgehakt.

Een kleine groep mensen krijgt een financiële tegemoetkoming omdat ze ziek zijn geworden na een vaccinatie tegen de Mexicaanse griep. Staatssecretaris Maarten van Ooijen schijft aan de Tweede Kamer dat de Staat geen aansprakelijkheid erkent, omdat het causaal verband tussen de inenting en de ziekte niet vaststaat. Daarom is er geen sprake van volledige schadevergoeding.

Maar er is toch een schikking getroffen over een tegemoetkoming, omdat het om uitzonderlijk ernstige neurologische klachten bij jonge kinderen gaat. De zaak speelt al jaren en vorige kabinetten hadden er al geld voor uitgetrokken.

Volgens Van Ooijen is een "zorgvuldig proces doorlopen", met deskundigen, ouders en kinderen. Daarbij speelt mee dat ook in andere Europese landen uitkeringen zijn en worden gedaan.

In 2009 werden in Nederland zo'n 5 miljoen mensen gevaccineerd tegen Mexicaanse griep, een ernstige griep die dodelijk kan zijn. Onder de gevaccineerden waren 600.000 kinderen. Een aantal kinderen kreeg later de ernstige en chronische slaapaandoening narcolepsie. Dat is een zeldzame aandoening in de hersenen waardoor de patiënt op elk willekeurig moment in slaap kan vallen. Of de ziekte kwam door de vaccinatie of door een andere oorzaak was niet zeker.

23 mensen stelden de Staat aansprakelijk. In een aantal van die gevallen is vastgesteld dat een "causaal verband niet is uit sluiten". Een kinderneuroloog berekende hoge percentages blijvende invaliditeit (tussen 34 en 74 procent). "De algemene indruk bij deze kinderen is dat zij, op alle terreinen van het leven, ernstig worden beperkt door narcolepsie", schrijft Van Ooijen in zijn brief.

Vanwege de privacy van deze beperkte groep wil de staatssecretaris niet zeggen hoeveel mensen geld krijgen en ook niet hoe hoog de bedragen zijn.

Minister Dennis Wiersma wil dat de overheid meer controle krijgt over de besteding van het geld in het onderwijs. Wat hem betreft krijgen de schoolbesturen minder vrijheid en wordt er beter geluisterd naar de deskundigheid van leraren. Verder moet de inspectie vaker worden ingezet en zullen er sneller bedragen worden teruggevorderd die niet goed terechtkomen.

Wiersma schrijft dit in reactie op een rapport dat hij naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Dat Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) gaat over verschillende manieren waarop de overheid de kwaliteit van het onderwijs kan verbeteren en iets kan doen tegen kansenongelijkheid tussen leerlingen.

De minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs ziet er aanleiding in voor "een fundamentele herijking van het besturingsmodel". Het huidige model, dat sinds de jaren 80 bestaat, geeft schoolbesturen veel vrijheid in de manier waarop zij omgaan met het geld dat ze van de overheid krijgen voor materiaal en personeel (de 'lumpsum-financiering').

Wiersma is hier niet meer tevreden over omdat de belangen van schoolbesturen kunnen "botsen met het grotere maatschappelijke belang". Hij vindt het voor belangrijke zaken in het onderwijs, zoals de aanpak van kansenongelijkheid en de lerarentekorten, van belang dat er niet per school, maar weer breder wordt bekeken hoe het geld wordt besteed. "Ik zie hier een rol voor een betrokken overheid", schrijft hij.

De minister wil ook bekijken of de huidige financiering vanuit de overheid op de schop kan. Hij denkt over een wettelijke mogelijkheid om er voorwaarden aan te verbinden, waardoor hij bijvoorbeeld tegen een school kan zeggen: je komt er alleen voor in aanmerking als je met een bewezen goede lesmethode werkt. De leraren die er dagelijks mee werken, weten dat volgens hem het beste, en zouden daarover gehoord moeten worden.

De minister gaat nu eerst met "iedereen in en rond het onderwijs" in gesprek en zal begin 2024 met uitgewerkte plannen komen.

Opnieuw vertrekt een Tweede Kamerlid. Gisteren kondigde SP'er Maarten Hijink aan dat hij opstapt en vandaag maakte CDA-Kamerlid Agnes Mulder bekend dat ze weggaat. Ze wordt per 1 juni directeur van werkgeversorganisatie VNO-NCW MKB Noord. Ze hoopt daar "bij te dragen aan de vitaliteit van het noorden", schrijft ze op Twitter.

Mulder voegt eraan toe dat voldoende werkgelegenheid in de regio een rode draad is geweest tijdens haar Kamerlidmaatschap. De 49-jarige Mulder is ruim tien jaar lid van de Tweede Kamer en heeft onder meer het woord gevoerd over energie, de gaswinning in Groningen en het buitenlands beleid.

Eerder was ze voor het CDA lid van Provinciale Staten in Drenthe en fractievoorzitter in Assen. Ook werkte ze voor de Kamer van Koophandel in Emmen. Op Twitter benadrukt Mulder dat ze dus teruggaat naar haar regio. "Want daar kom ik weg."

Het is nog niet helemaal zeker wie haar opvolgt in de Tweede Kamer. Waarschijnlijk wordt het Bart van den Brink, spindoctor van het CDA.

Ongerichte reclame voor online gokken is vanaf 1 juli niet meer toegestaan. Minister Weerwind voor Rechtsbescherming had al eerder aangekondigd dat er een verbod zou komen. Maar de eerder genoemde ingangsdatum van 1 januari haalde hij niet. Met het verbod komt hij tegemoet aan een wens van de Tweede Kamer.

Vanaf 1 juli zijn radio- en tv-reclames en reclame-uitingen op bijvoorbeeld bushokjes niet meer toegestaan. Het verbod is bedoeld om kwetsbare groepen als kinderen of gokverslaafden te beschermen tegen de risico's van online kansspelen. De markt voor online gokken is anderhalf jaar geleden gelegaliseerd en er zijn veel zorgen over de mogelijk negatieve gevolgen daarvan, zoals verslaving.

Reclame via internet, gerichte advertenties en directe mailings blijven onder strenge voorwaarden toegestaan. De aanbieders van kansspelen moeten kunnen aantonen dat zeker 95 procent van de reclame mensen van 24 jaar en ouder heeft bereikt. En als er reclame wordt getoond, moeten mensen kunnen aangeven dat ze die niet willen zien.

Zoals Weerwind al had aangekondigd, gaat ook sponsoring door online gokbedrijven onder het verbod op ongerichte reclame vallen. Maar voor bestaande contracten komt een overgangstermijn. Voor sponsoring van tv-programma's en evenementen loopt die tot 1 juli volgend jaar, voor sponsoring van sportclubs tot 1 juli 2025.

De plannen voor het fonds waarmee het kabinet het uitkopen en verduurzamen van boerenbedrijven wil regelen om de uitstoot van stikstof te verminderen en de natuur te herstellen, kunnen nog niet rekenen op voldoende politieke steun. Het resultaat van het Kamerdebat dat vandaag wordt gevoerd over het fonds van 24 miljard euro lijkt dan ook afhankelijk van de toezeggingen die het kabinet zal doen.

Het ziet ernaar uit dat het kabinet twee kanten op kan: toezeggingen aan ofwel linkse partijen als PvdA en GroenLinks ofwel aan de BBB. Die stellen uiteenlopende eisen op het gebied van natuur en garanties voor boeren.

Zo dreigen GroenLinks en PvdA de regeringsplannen niet te steunen als het kabinet niet met meer waarborgen voor de natuur komt. De partijen houden vast aan het jaartal 2030 voor het halen van doelen en eisen meer controle op de besteding van het fonds. De BBB van Caroline van der Plas wil juist van het jaar 2030 af en wil meer duidelijkheid en garanties voor boeren.

Het is dus de vraag naar welke kant het kabinet inhoudelijk gaat meebewegen. Tot nu toe staat het kabinet op het standpunt dat de wet die het fonds regelt los staat van de wet met reductiedoelen. In die wet staat nu 2035 als streefjaar, maar in het regeerakkoord werd afgesproken dat naar 2030 te wijzigen.

Dat de vier coalitiepartijen over dat laatste niet meer op één lijn zitten en het CDA het coalitieakkoord ergens de komende tijd wil openbreken, leidde twee weken geleden tot een motie van wantrouwen van bijna de voltallige oppositie tegen het kabinet. Over de middelen in het transitiefonds hadden de regeringspartijen tot nu toe geen onenigheid, waardoor het plan door de Tweede Kamer kan komen. Maar in de Eerste Kamer ligt dat anders: daar zullen de plannen straks sowieso steun nodig hebben van meer partijen, zoals GroenLinks en PvdA of de BBB.

GroenLinks-leider Klaver vindt dat het kabinet nu te weinig voorwaarden aan het fonds stelt en daarmee een blanco cheque geeft. "Als je miljarden uitgeeft moet je zorgen dat je aan het eind van de rit je doelen haalt: de natuur herstellen en de landbouw toekomstbestendig maken."

PvdA leider Kuiken ziet de natuur "achteruit hollen" en het bouwen van huizen zo goed als stilliggen. Ze vindt dat het kabinet de problemen niet langer voor zich uit kan schuiven en ziet het niet zitten om "lukraak 24 miljard uit te geven zonder goede bijbehorende plannen"

Wat BBB-leider Van der Plas betreft moet het kabinet ook veel duidelijker maken op welke plekken het geld terechtkomt. Ze wil meer duidelijkheid over de verdienmodellen van boeren in de toekomst. Ook moet helder worden hoeveel geld er naar innovatie kan. Zoals de plannen er nu liggen, kan de BBB ze niet steunen, zegt Van der Plas.

Volgens Klaver kan het kabinet niet meer blijven aanmodderen. "Ze zullen nu moeten kiezen, linksom of rechtsom."

Nederland heeft vanaf vandaag een volwaardige ambassade in Moldavië. Tot nu toe had de hoofdstad Chisinau alleen een ambassadekantoor, dat viel onder de ambassade in Roemenië. Nu krijgt de post in het Oost-Europese land dus een 'upgrade'.

De opening is volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken onderdeel van de versterkte inzet van Nederland in Europa, met name aan de oostgrenzen. Moldavië is een buurland van Oekraïne en sinds vorig jaar kandidaat-EU-lid. In de afgescheiden regio Transnistrië zijn Russische militairen actief.

Minister Hoekstra opent de ambassade later vandaag officieel. "Nederland heeft groot belang bij veiligheid en stabiliteit aan de oostgrens", zegt hij.

Volgens Hoekstra wil Nederland samen met andere Europese landen voorkomen dat Rusland Moldavië "op een niet-democratische wijze in zijn invloedssfeer trekt". "Het openen van een ambassade betekent vertegenwoordiging op het hoogste niveau en uitbreiding van de bezetting van de post, waarmee we de samenwerking met Moldavië kunnen intensiveren."

De eerste ambassadeur in Moldavië is Fred Duijn. Hij werkte tot vorige maand als coördinator van de Taskforce MH17, de afdeling van Buitenlandse Zaken die zich bezighoudt met de nasleep van de vliegramp in 2014. Eerder was hij plaatsvervangend ambassadeur in Marokko en Ierland.

Het kabinet en de Groningse bestuurders zijn het nog niet eens over compensatie voor de gaswinning. Tussen de wensen van bestuurders uit de regio Groningen en de plannen van het kabinet zit nog een substantieel gat, zei de commissaris van de koning René Paas na urenlang overleg dinsdagavond.

Groningen eist zeker 30 miljard aan investeringen voor langere tijd. Volgens Paas kwam het kabinet met "meer dan een appel en een ei", maar nog lang niet genoeg. Bij het overleg waren ook premier Rutte en vijf andere bewindslieden aanwezig.

Staatssecretaris Vijlbrief van Mijnbouw zei na afloop dat er goed overleg is geweest, "maar we zijn het niet over alles eens". Volgens de staatssecretaris is "over het hele palet" gepraat: schade en versterking van huizen in het aardbevingsgebied, economisch perspectief en welzijn in de regio. "We zijn nog niet klaar. We gaan de komende dagen proberen om nog wat verder te komen."

De Groningse commissaris van de koning zei dat de voorstellen van het kabinet wel serieus zijn, maar niet voldoende. "Wij hebben bekendgemaakt wat we willen dat het kabinet biedt, wat wij verstaan onder een geloofwaardig antwoord op de ereschuld", aldus Paas. Er zit nog een "groot gat" volgens de commissaris.

Het gesprek over het toekomstperspectief van het aardbevingsgebied vond plaats in het provinciehuis in Groningen. Twee maanden geleden oordeelde een parlementaire enquêtecommissie dat de jarenlange gaswinning rampzalig was voor de Groningers en dat Nederland een ereschuld aan de provincie heeft.

Naar verwachting komt het kabinet volgende maand met een reactie op de harde conclusies van de parlementaire enquêtecommissie. Die concludeerde onder meer dat de veiligheid van Groningers decennialang ondergeschikt was aan financiële en economische belangen bij de gaswinning, en er te weinig aandacht was voor de schade en angst die de aardbevingen veroorzaakten.