De Chinese vicepresident Han Zheng is vandaag in Den Haag voor een officieel bezoek. Hij is door koning Willem-Alexander ontvangen op Paleis Huis ten Bosch en spreekt halverwege de middag met premier Rutte en minister Schreinemacher voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Dat gesprek gaat volgens de Rijksvoorlichtingsdienst onder meer over handel en samenwerking op het gebied van klimaat en water.

Het is het derde bezoek aan een Europees land in een week voor Han: de afgelopen dagen was hij in Portugal en zaterdag vertegenwoordigde hij zijn land bij de kroning van Britse koning Charles. Ook China's minister van Buitenlandse Zaken Qin Gang is momenteel in Europa, hij bezoekt Duitsland, Frankrijk en Noorwegen.

Koning Willem-Alexander ontving de Chinese vicepresident op Paleis Huis ten Bosch:

Volgens Ingrid d'Hooghe, China-expert van Instituut Clingendael, voert het land een charmeoffensief in Europa. "China wil dat de Europese landen hun oren minder naar de Amerikanen laten hangen. De boodschap is dat Europa zich wat moet losweken van de VS en moet blijven investeren in het land van de toekomst: China."

Maar er zijn juist grote zorgen in Europa over de banden met China. Dan gaat het volgens d'Hooghe niet alleen om de mensenrechtenschendingen in het land, maar ook over China's steun voor Rusland ondanks de oorlog in Oekraïne en de beïnvloeding van studenten en universiteiten.

Ook tussen Nederland en China staat de relatie onder druk. "Er zijn irritaties over en weer. Zo bleek dat hier Chinese politiebureaus zijn, waar minister Hoekstra niet over te spreken was. Het exportverbod voor bepaalde chipmachines van ASML is China dan weer een doorn in het oog."

Enkele Tweede Kamerleden, zoals Alexander Hammelburg van D66 en GroenLinkser Tom van der Lee, reageren verontwaardigd op het hoge bezoek uit China. "Een mensenrechtenschender groots ontvangen uit een land dat in Nederland & China intimideert en onderdrukt, is verkeerd signaal", twittert Hammelburg.

Gezien alle strubbelingen moet het bezoek van Han volgens d'Hooghe vooral de boodschap overbrengen dat Nederland goed moet blijven samenwerken met China. "Europese leiders hebben ook al gezegd dat ze het zich niet kunnen veroorloven om Europa van China los te koppelen. Ze willen de risico's verkleinen en de samenwerking zorgvuldiger en strategischer vormgeven. Dat is voor China muziek in de oren."

Ook in de periode dat huidig minister Dennis Wiersma voor Primair en Voortgezet Onderwijs Kamerlid was, hebben medewerkers van de VVD zijn gedrag als onaangenaam en kwetsend ervaren. Wiersma zegt in een bericht op Instagram dat zij dat hem hebben laten weten.

Hij zegt daarbij dat hij de signalen destijds onvoldoende "tot zich heeft genomen of zich ervoor heeft afgesloten". Het gaat om inmiddels oud-medewerkers van de VVD-fractie. "Ik ben wel degelijk een hork geweest. Ik heb mensen daarmee tekortgedaan en dat spijt mij zeer."

De oud-medewerkers hebben aangegeven geen behoefte te hebben aan een gesprek, zegt Wiersma. Maar als dat mocht veranderen, blijft hij daartoe bereid. "Dat geldt vanzelfsprekend ook als er zich in andere organisaties alsnog mensen zouden melden. Ik zal daarvan leren."

In april kwam naar buiten dat Wiersma op het ministerie van Onderwijs "geregeld door het lint ging en dat hij kon ontsteken in razernij". Een aantal ambtenaren zou om die reden zijn opgestapt.

De minister kondigde daarop aan dat hij met voormalige collega's in gesprek zou gaan over zijn gedrag. Hij werkte onder andere ook nog als staatssecretaris op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en bij pensioenuitvoerder PGGM en FNV Jong.

Staatssecretaris Eric van der Burg ontkent dat hij een politiek spelletje heeft gespeeld met geld voor de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers door gemeenten. "Ik speel geen spelletjes", zei hij in de Tweede Kamer, om daaraan toe te voegen dat het coalitieakkoord wat hem betreft heilig is en dat hij dat "naar de letter" wil uitvoeren.

Gisteren was er er veel gedoe toen bleek dat er in de Voorjaarsnota vanaf 2024 geen geld meer wordt uitgetrokken voor de Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen (LVV's). Dat zijn sobere opvangplekken in vijf gemeenten: Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen en Eindhoven. Ze zijn bedoeld voor mensen die geen verblijfsvergunning krijgen en van wie gevreesd wordt dat ze over straat gaan zwerven.

Van der Burg bevestigde aanvankelijk de berichten in de media, maar stuurde gisteravond een brief naar de Tweede Kamer waarin hij zei dat er toch ook na dit jaar geld beschikbaar zal zijn voor de zogenoemde bed-bad-broodregeling. Dat was nadat de coalitiegenoten D66 en ChristenUnie boos hadden gereageerd op de berichten. Zij betichtten hem van het niet nakomen van afspraken.

De Tweede Kamer wilde vandaag opheldering van de staatssecretaris. Maar volgens hem was er niet veel aan de hand. Het klopt dat er voor 2024 geen geld is gereserveerd voor de LVV's. Maar dat zou volgens hem geen verrassing moeten zijn, want de pilot die nu in de vijf gemeenten loopt gaat stoppen. Er was voor dit jaar nog 'incidenteel geld' (voor een jaar) voor uitgetrokken.

Hij heeft nog wel gekeken naar dekking van het bedrag van zo'n 30 miljoen per jaar (waaraan de gemeenten nu 6 miljoen bijdragen), maar "het was een vrij moeilijk jaar", zei hij, "en er moest bezuinigd worden". In dat licht noemt hij het "volstrekt logisch dat het kabinet in de Voorjaarsnota heeft besloten dit niet meer te financieren." Hij benadrukt dat het een besluit was van het hele kabinet, "alle 29 bewindspersonen".

Dat betekent volgens hem niet dat hij zich nu niet meer aan het coalitieakkoord kan houden. Daarin staat dat de sobere opvang moet worden uitgebreid "naar een landelijk dekkend netwerk waarbij de opvang altijd gericht is op terugkeer." Over dat zinnetje, "en dan met name dat laatste deel", onderhandelt hij nu met gemeenten. En hij wil alleen deals sluiten als die zich echt op het vertrek uit Nederland richten.

Alleen dan wil hij hiervoor financiering zoeken. Want die moet komen uit zijn budget voor de opvang van asielzoekers die hiernaartoe komen en misschien een kans maken op een verblijfsvergunning, terwijl het bij de LVV's om opvang voor uitgeprocedeerden gaat.

De staatssecretaris benadrukte dat hij gisteren niet is teruggefloten door D66 en ChristenUnie. Hij heeft wel een gesprek gehad met D66-fractieleider Jan Paternotte, die hem uitdrukkelijk heeft verzocht om duidelijkheid te geven over "de misvatting dat ik het coalitieakkoord niet zou willen uitvoeren".

Gemeenten, onderwijsinstellingen en waterschappen die onder druk van minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) hun contract met energieleverancier Gazprom Energy hebben opgezegd, worden volledig gecompenseerd tot en met de einddatum van hun oorspronkelijke energiecontract. Dat schrijft Jetten vandaag aan de Kamer.

Jetten bepaalde vorig jaar dat zo'n 300 gemeenten, scholen, waterschappen en zwembaden hun band met Gazprom moesten verbreken vanwege de Europese sancties die waren ingesteld tegen Rusland na de inval in Oekraïne. Gazprom is een Russisch staatsbedrijf.

Gemeenten die een nieuw contract wisten af te sluiten, betaalden daarvoor de hoofdprijs. De gemeente Dordrecht was 3,3 miljoen euro extra kwijt, voor Utrecht was het prijskaartje maar liefst 11 miljoen euro.

Later bleek dat het opzeggen van de contracten helemaal niet nodig was. De gemeenten waren klant bij een Nederlandse dochteronderneming van het bedrijf, dat op zijn beurt weer onder een Duitse dochteronderneming van Gazprom viel. Die Duitse dochter werd genationaliseerd door de Duitse staat en omgedoopt tot Sefe (Securing Energy For Europe). De Europese Commissie keurde de nationalisatie goed. Daarmee viel het bedrijf niet meer onder de Europese sancties,

Nieuwsuur toonde eerder al aan dat de opdracht van Jetten averechts werkte: Gazprom Energy koopt namelijk - net als andere energieleveranciers - gas in op de Europese gasmarkt. Op die spotmarkt, die nog altijd deels wordt bevoorraad door Rusland, mengt Russisch gas zich met Noors, Amerikaans of Algerijns gas. Gemeenten kopen die gasmix in.

Als een gemeente een contract opzegt, waarin jaren terug een lage prijs is afgesproken, moet het op de Europese markt voor een veelvoud van de prijs gas kopen. Dan rinkelt de kassa bij de leveranciers, dus ook in Rusland.

Eerder werd al een tegemoetkoming toegezegd tot 1 januari 2023, die wordt nu uitgebreid. Voor de regeling reserveert het kabinet 74 miljoen euro. Het ministerie van Economische Zaken verwacht dat zo'n tachtig instellingen in aanmerking komen voor de compensatie.

Een overgrote Kamermeerderheid, inclusief de coalitiepartijen, riepen de minister op om met een volledige compensatieregeling te komen.

Leraren en ander personeel op basisscholen en in het voortgezet onderwijs moeten na maximaal een jaar een vast contract krijgen. Dat wil minister Dennis Wiersma voor Primair en Voortgezet Onderwijs. De Tweede Kamer had een voorstel van de SP hierover met algemene stemmen aangenomen.

In Wiersma's voorstel over "strategisch personeelsbeleid" staat verder dat minstens 80 procent van het personeel op scholen in vaste dienst moet zijn. En er komt een maximum op de inhuur van zzp'ers en uitzendkrachten; een school mag daar nog maximaal 5 procent van het budget aan uitgeven.

De minister wil hiermee werken in het onderwijs aantrekkelijker maken; er is een structureel personeelstekort in de sector. Ook hoopt Wiersma zo te voorkomen dat (beginnende) docenten het onderwijs verlaten en er steeds wisselende gezichten voor de klas staan.

De VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, reageert verontwaardigd op de plannen. "Wij zij niet alleen boos, maar ook zeer verbaasd", zegt voorzitter van de VO-raad Henk Hagoort in het NOS Radio 1 Journaal. Wat hem betreft is het plan overbodig. "Scholen hebben al 80 procent van de leraren in vaste dienst en die cijfers zijn ook bij de minister bekend", zegt hij.

Hij spreekt van "stoerdoenerij" van de minister. Volgens hem zou Wiersma de sector juist een compliment moeten geven dat die norm al gehaald wordt.

Wiersma zegt nog "te veel verhalen van leraren te horen die van het ene naar het andere tijdelijke contract gaan". "Of mensen die op meerdere scholen een paar uurtjes werken en op die manier een fulltime baan bij elkaar moeten sprokkelen." Met de nieuwe plannen hoopt hij dat tegen te gaan.

Hagoort vindt dat er "een raar signaal" van het voorstel van de minister uitgaat. Het lerarentekort is al jaren een probleem. "Iedereen zit te springen om leraren. Alsof een schoolbestuur de nieuwe leraar Frans niet heel snel een contract zou willen geven." Scholen willen wat hem betreft "niets liever dan de schaarse leraren een vast contract geven" en voorkomen dat ze via allerlei losse constructies werken.

Ook het aantal zzp'ers ligt volgens Hagoort met 3,7 procent onder de norm van 5 procent van de minister. Maar dat percentage groeit wel en "daar zijn we ook wel bezorgd over".

"Dus er is alle reden om het werk van leraren aantrekkelijker te maken." En dat kan volgens hem op andere manieren dan door "dit soort symboolwetgeving".

Het kabinet heeft miljarden in het onderwijs gestoken, vooral rondom de coronaperiode. "Maar dat is allemaal tijdelijk geld", zegt Hagoort. "Dus als de minister wil helpen moet hij voor structureel geld zorgen in plaats van een confetti aan subsidies. En dan kunnen ook meer mensen in vaste dienst worden genomen."

Het wetsvoorstel ligt nu voor ter consultatie, waarna het nog kan worden aangepast voor een definitieve versie. Daarna moet het parlement er nog over stemmen. Als het aan Wiersma ligt, gaan de maatregelen volgend jaar in.

Ook op andere vlakken wil de minister meer invloed op het handelen van schoolbesturen. Vorige maand stelde hij dat de overheid meer controle moet krijgen over de besteding van het geld in het onderwijs.

Er blijft ook na dit jaar geld beschikbaar voor de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers door gemeenten. Dat schrijft staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) aan de Tweede Kamer. Hij komt daarmee terug van zijn eerdere besluit om vanaf volgend jaar geen geld meer uit te trekken voor deze 'bed-bad-broodregeling'.

Dat bericht leidde vandaag tot grote verbazing in de Tweede Kamer, ook bij de regeringspartijen D66 en ChristenUnie. Zij wezen op het regeerakkoord, waarin juist is afgesproken dat deze sobere opvang zou worden uitgebreid naar een landelijk dekkend netwerk. Vanuit de partijen werd vandaag grote druk uitgeoefend op de staatssecretaris om zijn plannen terug te draaien.

Ook de gemeenten reageerden boos op het besluit en vreesden dat er honderden mensen zonder verblijfsvergunning over straat zouden gaan zwerven.

In zijn korte brief aan de Kamer schrijft Van der Burg nu dat hij "nog steeds voornemens is" om de afspraak uit het regeerakkoord voor een landelijk dekkend netwerk uit te voeren. Het gaat om opvang die gericht is op terugkeer naar het land van herkomst.

De komende tijd gaat hij met de gemeenten in gesprek om tot afspraken te komen, "waarbij financiering wordt mogelijk gemaakt vanuit de asielgelden". Om hoeveel geld het gaat, wordt in de brief niet duidelijk. Naar verluidt geeft het kabinet nu jaarlijks ongeveer 30 miljoen euro uit aan de opvang.

De Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV), zoals de opvang officieel heet, is nu nog een pilotproject in vijf grote gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen en Eindhoven). Die pilot loopt nu af.

Morgen debatteert de Tweede Kamer met de staatssecretaris over het asielbeleid. Kamerlid Don Ceder van de ChristenUnie reageert op Twitter alvast verheugd op de draai van Van der Burg:

"Mensen moeten de vrijheid hebben om te stemmen. Dat geldt ook voor mensen met een Turks paspoort die in Nederland wonen. Maar geweld en intimidatie in een stembureau zijn onacceptabel." Dat antwoordde minister Karien van Gennip van Sociale Zaken in de Tweede Kamer op vragen van de VVD over de massale vechtpartij afgelopen zondag in de RAI in Amsterdam.

Bij de vechtpartij waren zo'n 300 mensen betrokken. In de RAI konden Turkse Nederlanders stemmen voor de verkiezingen van zondag. Vertegenwoordigers van verschillende groeperingen gingen er met elkaar op de vuist.

Van Gennip wees erop dat het onderzoek van de politie naar wat er precies is gebeurd nog loopt en dat ze daarover niet veel kan zeggen. Maar ze voegde eraan toe dat het stemmen geweldloos en met respect voor de Nederlandse Grondwet moet gebeuren. De minister zei ook dat de Turkse verkiezingen erg spannend zijn en dat die spanningen worden geëxporteerd naar Nederland.

Ze heeft daar al verschillende keren met organisaties van Turkse Nederlanders over gepraat en vanavond heeft ze weer zo'n gesprek, dat overigens al eerder was afgesproken. Volgens Van Gennip moeten de spanningen zich "op een Nederlandse manier" uiten, zonder geweld en intimidatie.

VVD-Kamerlid Bente Becker zei dat Nederlanders met een Turkse achtergrond al "te lang en te vaak door het Turkse regime beïnvloed en geïntimideerd kunnen worden". Volgens haar zijn er signalen dat mensen die gelieerd zijn aan een militante tak van de AK-partij van president Recep Tayyip Erdogan in de RAI aanwezig waren. "Dat zou absoluut niet moeten kunnen."

Becker vroeg zich ook af of de verkiezingen niet beter op een Turkse consulaat of per post kunnen worden gehouden in plaats van in een gebouw als de RAI. Van Gennip zei daarover dat de Turkse ambassade in Nederland kiest hoe de verkiezingen worden georganiseerd en dat dat in overleg gaat met de gemeenten.

Eerder is afgesproken dat Turkse politici drie maanden voor de verkiezingen geen campagne mogen voeren in Nederland en de minister zei dat dat "voor zover wij nu weten" ook niet zichtbaar is gebeurd.

De norm voor het bindend studieadvies (bsa) moet maximaal dertig van de zestig studiepunten worden. Dat zegt minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf, die al eerder aankondigde dat het systeem op de schop gaat.

Op dit moment mogen instellingen zelf bepalen of en hoe ze een bsa instellen. Veel hogescholen en universiteiten hanteren de norm dat studenten minimaal 45 of zelfs de volledige 60 studiepunten van het eerste jaar moeten halen. Redden studenten dit niet, dan moeten ze stoppen met hun studie.

Een dergelijk bindend studieadvies leidt volgens onderwijsminister Dijkgraaf tot stress bij studenten die het toch al zwaar hebben. "Te veel druk werkt verlammend, kan leiden tot slechtere leerprestaties en vertroebelt zo het beeld of een student al dan niet geschikt is voor een opleiding."

De minister wijst erop dat er veel op jonge studenten afkomt in hun eerste jaar. "Zoals op kamers gaan, wennen aan studie en studentenleven en op eigen benen staan." Het versoepelde studieadvies moet daar meer ruimte voor geven.

Ook de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) wijst op de prestatiedruk die het bsa oplevert. De bond vindt de verlaging daarom een "goede zet", maar pleit voor een volledige afschaffing van het bsa. "Uit onderzoek na onderzoek blijkt dat het slecht gesteld is met het welzijn van studenten. We moeten eerlijk zijn en erkennen dat het bsa daar een grote rol in speelt", zegt voorzitter Joram van Velzen.

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) spreekt over een "verademing". "Wat ons betreft gaan de woorden bindend en advies überhaupt niet samen. Met deze versoepeling wordt een betere balans gevonden tussen het welzijn van studenten en hun studievoortgang", zegt een woordvoerder.

Een groot aantal studenten heeft last van mentale problemen, bleek eerder uit een onderzoek van het Trimbos-instituut, het RIVM en GGD GHOR Nederland. Meer dan de helft van de studenten (51 procent) ervaart psychische klachten, van wie 12 procent in ernstige mate. De studenten hadden last van problemen als uitputtingsklachten, eenzaamheid en prestatiedruk.

Studenten van de Erasmus Universiteit in Rotterdam zijn verdeeld over de verandering:

Bij onderwijsinstellingen zijn de meningen verdeeld. Vereniging Universiteiten van Nederland (UNL) noemt het voorstel een "slecht plan" en pleit ervoor om de bsa-norm per opleiding te bepalen. "Het bsa zorgt ervoor dat studenten met voldoende voorkennis doorstromen in hun studie. Met dit plan zullen veel studenten alsnog uitvallen, maar pas na hun tweede jaar", zegt voorzitter Pieter Duisenberg. Volgens de UNL heeft het plan zo een negatieve uitwerking op studenten, en zorgt het voor meer druk op docenten en studiebegeleiders.

Ook de Vereniging Hogescholen stelde eerder dat hogescholen zelf moeten kunnen beslissen over het bsa.

Hogeschool Fontys besloot het bsa al eerder juist af te schaffen, nadat de school had geëxperimenteerd met het stopzetten ervan. "We blijken talent te verspillen met het bsa. Dat is niet goed voor de student, maar ook niet voor de maatschappij", aldus bestuursvoorzitter Joep Houterman destijds.

Dijkgraaf wil dat de wijziging van het bsa in het studiejaar 2025-2026 van kracht wordt.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft besloten om vanaf 2024 geen geld meer uit te trekken voor de opvang van uitgeprocedeerde vreemdelingen. Staatssecretaris Eric van der Burg gaat hierover in gesprek met de vijf gemeenten die deze Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen (LVV) bieden.

Die gemeenten - Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen en Eindhoven - zijn boos over het besluit. Zij vrezen dat honderden mensen die geen verblijfsvergunning krijgen en het land uit moeten, over straat gaan zwerven.

"Voor gemeenten is het zeer belangrijk dat we deze vorm van opvang houden, ook in verband met openbareordevraagstukken", zei de Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink vanmorgen in het NOS Radio 1 Journaal.

Groot Wassink is voorzitter van de commissie Asiel bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en zegt dat dit de vijf gemeenten "rauw op het dak valt". Hij noemt het "niet heel fatsoenlijk" om "een regeling die goed werkt" en waarover het Rijk en de gemeenten nog overleg hadden, opeens van tafel te vegen.

In het regeerakkoord hebben VVD, D66, CDA en ChristenUnie nog afgesproken dat de LVV moet worden uitgebreid "naar een landelijk dekkend netwerk". Maar vanwege de toegenomen kosten voor migratie is nu toch een andere keuze gemaakt, laat het ministerie van Justitie weten.

Er is in totaal 8,7 miljard euro extra uitgetrokken om de hogere asielinstroom het hoofd te bieden. Wethouder Groot Wassink vindt het "een gek verhaal" dat er daartegenover wordt bezuinigd op een relatief kleine post van krap 30 miljoen euro voor de opvang van mensen zonder verblijfsvergunning.

Ook coalitiepartij D66 is het er niet mee eens. Kamerlid Anne-Marijke Podt vindt dat Van der Burg alsnog "moet regelen" dat het kabinet zich houdt aan de afspraak uit het regeerakkoord om de opvang juist uit te breiden. Volgens haar partijgenoot Steven van Weyenberg is dit het standpunt van de hele fractie.

Ook Kamerlid Don Ceder van de ChristenUnie wil dat het anders gaat. "Samen met gemeenten moet dit kabinet gewoon uitvoering geven aan de afspraken voor een landelijk dekkend netwerk, juist omdat het nu zo belangrijk is voor gemeenten, de openbare orde en fatsoenlijk asielbeleid."

Het vertrouwen in de Tweede Kamer was in tien jaar tijd niet zo laag, komt naar voren uit onderzoek van het CBS. Het statistiekbureau constateert dat eind vorig jaar een kwart van de 15-plussers vertrouwen had in het parlement. Dat is het laagste niveau sinds 2012, toen dit onderzoek voor het eerst werd uitgevoerd.

Het CBS meet sinds 2012 het vertrouwen in allerlei instituties en doet hier jaarlijks verslag van. Het geeft jaarlijks alleen trends weer, maar geeft hiervoor geen verklaringen.

Over het algemeen ziet het CBS dat in de coronajaren 2020 en 2021 het vertrouwen in veel instituties toenam. Maar in 2022, na corona, daalde dat weer tot het niveau van voor de pandemie. In sommige gevallen viel het vertrouwen zelfs lager uit, bijvoorbeeld bij politieke instituties, banken en grote bedrijven.

Voor de coronapandemie had eveneens een minderheid van de Nederlanders vertrouwen in de Tweede Kamer. Dat veranderde aan het begin van de pandemie, in het tweede kwartaal van 2020. Toen gaf een kleine meerderheid (58 procent) aan vertrouwen in het parlement te hebben. Dat nam daarna weer gestaag af tot 25 procent eind vorig jaar.

Ook het vertrouwen in politici in het algemeen laat volgens het CBS een dalende trend zien. Dat lag eind vorig jaar met 21 procent op het laagste niveau van de afgelopen vijf jaar. Ter vergelijking: aan het begin van de pandemie steeg het vertrouwen van de Nederlanders in politici naar 44 procent.

Een grote meerderheid zegt daarentegen wel vertrouwen te hebben in gezaghebbende instituties als de politie en rechters.

Behalve het vertrouwen in de politiek meet het CBS bijvoorbeeld ook het vertrouwen in de medemens. Dat nam de afgelopen tien jaar juist gestaag toe: van gemiddeld 58 procent in 2012, naar 66 procent vorig jaar.

Het vertrouwen in de medemens was onder Nederlanders die alleen het basisonderwijs gevolgd hadden vorig jaar het laagst (40 procent). Bij de groep met een hbo-opleiding of universitaire opleiding was dit ten minste twee keer zo hoog. Die laatste groepen hadden gemiddeld ook meer vertrouwen in politieke instituties.

Onderzoek van Ipsos in opdracht van de NOS liet vorig jaar een zelfde beeld zien. Zeven op de tien ondervraagden gaven in die enquête aan weinig of heel weinig vertrouwen te hebben in de landelijke politiek.

Leonie Vestering, Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, legt haar werk om gezondheidsredenen tijdelijk neer. In een bericht op Twitter zegt ze ervan uit te gaan dat ze na de zomer weer terug kan keren.

De 39-jarige Vestering schrijft dat ze vorig jaar werd getroffen door een infectie, veroorzaakt door een vleesetende bacterie. Ze werd daardoor plotseling levensbedreigend ziek, maar herstelde er ook weer goed van. Dat heeft haar naar eigen zeggen geleerd hoe belangrijk een goede gezondheid is.

Dat ze nu haar functie tijdelijk neerlegt, is het gevolg van "werkomstandigheden", laat ze weten, zonder er verder op in te gaan. Ook de Partij voor de Dieren deelt daar in een persbericht geen verdere details over.

De taken van Vestering worden waargenomen door Eva Akerboom, die al eerder tijdelijk Kamerlid was. Ze verving in 2018 Femke Merel van Kooten die met zwangerschapsverlof ging en vorig jaar fractievoorzitter Esther Ouwehand toen die ziek was.

De laatste jaren vallen regelmatig Kamerleden uit vanwege ziekte. Vaak wordt daarbij gewezen naar de toegenomen werkdruk in het parlement en de bedreigingen die veel politici krijgen.

Bij ziekte kunnen Kamerleden en andere volksvertegenwoordigers zich voor 16 weken laten vervangen. Iedere volksvertegenwoordiger mag zich drie keer tijdelijk laten vervangen, staat in de wet.

Nederland is met drie andere Europese landen hard bezig om Oekraïne F-16-gevechtsvliegtuigen te leveren. Concrete toezeggingen zijn er alleen nog niet, zo bleek vandaag op de gezamenlijke persconferentie van de Oekraïense president Zelensky, premier Rutte en de Belgische premier De Croo in het Catshuis in Den Haag.

"Er zijn geen taboes en we werken er intensief aan", zei Rutte. "Maar we zijn er nog niet." De andere drie landen zijn België, het Verenigd Koninkrijk en Denemarken.

Oekraïne vraagt al enige tijd om westerse gevechtsvliegtuigen in de strijd tegen buurland Rusland. Nederland heeft tot nu toe onder meer gevechtsvoertuigen, luchtverdedigingssystemen, munitie en wapens geleverd, zoals houwitsers en Leopard-tanks.

Maar het sturen van F-16-vliegtuigen ligt extra gevoelig, omdat er gevreesd wordt voor een verdere escalatie van het conflict tussen de twee landen.

Premier Rutte zegt dat het sturen van wapens altijd "gevoelig" ligt en benadrukt dat Oekraïne al wel houwitsers en Leopard-tanks heeft. "Het kost tijd om een besluit te nemen, maar we werken er hard aan."

President Zelensky zei op de persconferentie dat hij denkt dat zijn land de gewilde vliegtuigen wel krijgt. "We krijgen positieve berichten", aldus de president. Hij hoopt ook dat er snel gestart kan worden met de training van Oekraïense piloten.

Op de persconferentie benadrukte zowel De Croo als Rutte dat Nederland en België Oekraïne zullen blijven steunen in de strijd tegen Rusland. De Croo zei dat België binnenkort komt met een nieuw militair steunpakket, maar wilde niet zeggen hoe dat eruit gaat zien.

Leden van de Eerste en Tweede Kamer hebben in de hal van de Tweede Kamer de bijna 18.000 Nederlanders herdacht die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen als militair of bij het verzet.

De jaarlijkse herdenking was bij het nationaal monument de Erelijst van Gevallenen, waar in een boek onder meer de naam, het beroep en de plaats en datum van het sneuvelen of overlijden zijn vermeld.

De Kamerleden en voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer waren eerder op de dag al bij elkaar in het gebouw van de Eerste Kamer voor de speech van de Oekraïense president Zelensky.

De herdenking bij de Erelijst van Gevallenen rond 11.00 uur was op het moment dat Zelensky een toespraak hield in het Haagse World Forum. BBB-leider Caroline van der Plas vindt de timing van Zelensky ongelukkig. "Op hetzelfde moment dat wij als Tweede Kamer de Nederlandse gevallenen herdenken, houdt hij een speech. Dat had anders gekund." Ze koos ervoor om niet bij de bijeenkomsten met Zelensky te zijn, ook niet die eerder op de ochtend in de Eerste Kamer.

De herdenking was in de Statenhal van de Tweede Kamer. Bij het nationale monument wordt iedere dag een bladzijde van het boek omgeslagen en dat gebeurde ook vandaag.

Er werden kransen gelegd door voorzitter van de Tweede Kamer Bergkamp, de voorzitter van de Eerste Kamer Bruijn en namens het kabinet door premier Rutte en staatssecretaris Van Ooijen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ook de leerlingen van de Haagse Johan de Witt Scholengroep legden een krans.

Drie leerlingen van deze school droegen een gedicht voor over de oorlog, vluchten en wat dat voor hen betekent. Bergkamp benadrukte in haar speech dat er meer moeite gedaan moet worden om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden. "De kleuren vervagen en we moeten de namen van de gevallenen een gezicht geven voor de jongere generatie."

Na de kranslegging was er een minuut stilte. De herdenking door de Staten-Generaal is elk jaar op de ochtend van 4 mei, de dag van de Nationale Dodenherdenking.

De Oekraïense president Zelensky brengt vandaag een bezoek aan Den Haag. Hij kwam rond 09.00 uur aan bij de Eerste Kamer, waar hij werd ontvangen door Kamervoorzitters Vera Bergkamp en Jan Anthonie Bruijn en kort daarna sprak hij voor Eerste en Tweede Kamerleden.

Rond 11.00 uur houdt hij een grote toespraak en brengt een bezoek aan het Internationaal Strafhof waar onderzoek wordt gedaan naar misdaden die zouden zijn gepleegd in de oorlog in Oekraïne.

Wat Zelensky bij de Kamer zei is nog niet bekend, maar Tweede Kamerlid Van der Lee (GroenLinks) noemt wat de president zei "indrukwekkend":

De titel van de grote toespraak van Zelensky is al bekend: Geen vrede zonder gerechtigheid voor Oekraïne. Bij de toespraak zal ook minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra aanwezig zijn. Ingewijden melden aan persbureau ANP dat de president ook een ontmoeting heeft met premier Rutte en minister Ollongren van Defensie. Rutte ontmoette de Oekraïense leider al eerder in Brussel en in Kyiv.

Zelensky kwam gisteravond met het Nederlandse regeringsvliegtuig aan in Nederland nadat hij eerder op de dag Finland had bezocht. Het is de eerste keer dat Zelensky als staatshoofd Nederland bezoekt. Wel sprak hij via een videoverbinding al eerder de Tweede Kamer toe.

Of de president ook om 20.00 uur ergens een Dodenherdenking zal bijwonen of dat hij dan Nederland alweer verlaten heeft, is onbekend. Ook de plekken die hij bezoekt worden (behalve het Strafhof) tot nu toe officieel geheim gehouden.

De opvang van asielkinderen is nog steeds onder de maat en de veiligheid en ontwikkeling van kinderen in de Nederlandse asielopvang is in gevaar. Vier inspecties roepen staatssecretaris Eric van der Burg van Asiel in een brandbrief op om direct in te grijpen.

Het is voor het eerst dat vier inspecties gezamenlijk alarm slaan over de situatie van asielkinderen in Nederlandse opvangcentra. Het gaat om de Inspectie van Justitie en Veiligheid, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Inspectie van het Onderwijs en de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Het afgelopen jaar heeft Van der Burg al meerdere brandbrieven ontvangen van afzonderlijke inspecties of van twee inspecties samen. "Bijna één jaar na de eerste brandbrief is de situatie voor asielzoekers nog niet verbeterd", concluderen zij nu samen op basis van onderzoek bij vier noodopvanglocaties, negen crisisnoodopvanglocaties en de opvanglocatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen in Ter Apel.

De kinderen ontberen goed onderwijs en voldoende begeleiding. Ook is er te weinig zicht op hun veiligheid en gezondheid. Aan de inzet van het personeel ligt het niet: dat "doet wat het kan", staat in de brandbrief. Maar de lange wachtlijsten en het gebrek aan goede opvanglocaties hebben grote gevolgen voor de asielkinderen. In de noodopvang is er te weinig privacy, kunnen ze niet naar school en worden ze niet gecontroleerd op infectieziekten.

Sommige opvanglocaties zijn bovendien onveilig doordat de sfeer is omgeslagen door het lange wachten. "De inspecties vinden het niet verantwoord om kinderen voor een lange termijn bloot te stellen aan deze ondermaatse kwaliteitsstandaarden."

De opvang moet zo snel mogelijk voldoen aan de geldende Europese en Nederlandse regels, aldus de inspectie.

Staatssecretaris Van der Burg erkent in een schriftelijke reactie dat de tijdelijke opvang "niet op alle punten voldoet aan de eisen waar we aan zouden moeten voldoen". Hij zegt dat er "hard wordt gewerkt" aan het regelen van voldoende vaste opvangplekken.

De Europese Commissie heeft de plannen van het kabinet om de grote uitstoters van stikstof in de veehouderij aan te pakken goedgekeurd. Daardoor wordt het mogelijk om snel de zogeheten piekbelasters uit te kopen, zodat de uitstoot op korte termijn een stuk omlaag kan.

De commissie ziet de regelingen niet als ongeoorloofde staatssteun. In een verklaring noemt Brussel ze "noodzakelijk en gepast". Bovendien zijn ze in lijn met de doelen uit de Europese Green Deal. "De positieve effecten overstijgen de eventuele verstoringen van de vrije markt."

Dat Brussel nu groen licht geeft is van groot belang voor het Nederlandse stikstofbeleid. De piekbelasters zijn verantwoordelijk voor een belangrijk deel van de neerslag van stikstof in beschermde natuurgebieden. Als zij stoppen, kan de natuur zich herstellen en komt het halen van de stikstofdoelen een stuk dichterbij.

De stikstofruimte die vrijkomt, wordt bij voorrang gebruikt om boeren te helpen die buiten hun schuld zonder vergunning zitten, zogeheten PAS-melders. De rest kan worden ingezet om bouwprojecten mogelijk te maken, zoals de bouw van woningen en nieuwe wegen.

Het kabinet wil zo'n 3000 piekbelasters in de buurt van Natura 2000-gebieden een aanbod doen om vrijwillig te stoppen. Het gaat daarbij om melkveebedrijven, varkenshouderijen, vleeskalverhouderijen en pluimveebedrijven.

Ze kunnen tot 120 procent van de marktwaarde van het bedrijf krijgen, zo is het plan. Voorwaarde is wel dat de boeren echt stoppen en dat de veestapel dus kleiner wordt.

Daarnaast komt er een soortgelijke regeling voor melkvee-, varkens- en pluimveehouders die willen stoppen, maar niet onder de piekbelasters vallen. Zij kunnen tot 100 procent van de waarde van hun bedrijf krijgen. Er komt een website om te berekenen of de uitstoot van een boerderij boven de drempelwaarde komt om voor subsidie in aanmerking te komen.

Voor beide regelingen wil het kabinet in totaal 1,4 miljard euro uittrekken.

Minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) noemde de voorgenomen regelingen eerder "woest aantrekkelijk". Wel was de toestemming van de Europese Commissie cruciaal, omdat de uitkoop mogelijk als ongeoorloofde staatssteun kon worden gezien.

Eigenlijk was het de bedoeling dat de regelingen in januari al van start zouden gaan, maar door verschillende oorzaken liep dat vertraging op. Vorige week bleek dat Van der Wal nog een aantal technische vragen van Brussel moest beantwoorden, voordat er definitief groen licht gegeven kon worden. Die vragen zijn nu kennelijk tot tevredenheid beantwoord.

Het kabinet wil de uitkoopregelingen, met de precieze voorwaarden, eind deze maand publiceren. De verwachting is dat veehouders er dan komende zomer op kunnen inschrijven.

In een brief aan de Tweede Kamer noemt Van der Wal de goedkeuring van de Europese Commissie "een belangrijke stap" op weg naar de aanpak van de piekbelasting.

De nu goedgekeurde uitkoopregelingen gaan specifiek over agrarische bedrijven. Het kabinet wil ook industriële ondernemingen in de buurt van natuurgebieden aanpakken door de vergunningen aan te scherpen, waardoor ze minder stikstof mogen uitstoten.

De industrie en ook het verkeer zijn vanwege de klimaatdoelen en de verbetering van de luchtkwaliteit al verplicht om hun uitstoot de komende jaren te verminderen. Als er minder CO2 en fijnstof wordt uitgestoten, betekent dat volgens het kabinet waarschijnlijk ook minder stikstof.

Premier Rutte zei vorige maand dat hij de stikstofaanpak wil versnellen en dat hij de piekbelastersregeling daarvoor nodig heeft. Tegelijkertijd wacht het kabinet voor veel volgende stappen in het beleid op de vorming van de nieuwe provinciebesturen.

De provincies moeten het beleid grotendeels uitvoeren, maar bij de verkiezingen van 15 maart werd de BBB van Caroline van der Plas bijna overal de grootste. Die partij heeft grote moeite met het stikstofbeleid.

Ook regeringspartij CDA trapt op de rem. Die partij wil binnenkort opnieuw onderhandelen in de coalitie over de stikstofdoelen en wanneer die bereikt moeten worden.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) roept minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken op het matje over het gebruik van algoritmen die discriminatie in de hand kunnen werken bij de beoordeling van visumaanvragen. Dat meldt NRC.

Hoekstra moet het gebruik van profilerende software in persoon verdedigen bij de AP, zegt een woordvoerder naar aanleiding van onderzoek door de krant en journalistieke organisatie Lighthouse Reports. Dit onderzoek gaat over de "problematisch verlopen digitalisering van de verstrekking van Schengenvisa". Die visa voor 90 dagen zijn verplicht voor inwoners van buiten de Europese Unie die naar Nederland willen.

Het algoritme, 'Informatie Ondersteund Beslissen', adviseert Haagse ambtenaren of zij een aanvraag "kort" of "intensief" moeten bestuderen, schrijft NRC. Dat doet het op basis van onder meer nationaliteit, geslacht, leeftijd van de aanvrager en de plaats waar de aanvraag wordt gedaan. Aanvragen die snel moeten worden bekeken, worden veel vaker toegekend dan aanvragen die intensief moeten worden bekeken.

Vorig jaar adviseerde de 'functionaris gegevensbescherming' van Buitenlandse Zaken, die inmiddels is vertrokken, om te stoppen met het "profileren van visumaanvragers". "We hebben destijds meerdere gesprekken met hem gevoerd en vervolgens stukken gevorderd bij Buitenlandse Zaken", zegt een woordvoerder van de AP. "Nu hebben we de minister uitgenodigd. Dat is niet vrijblijvend."

Een woordvoerder van het ministerie bevestigt aan de krant dat de AP heeft verzocht om extra informatie "over de noodzakelijkheid en proportionaliteit van de gegevenswerking" bij visumprocedures. De woordvoerder verwacht "overleg op ambtelijk niveau".

Het kabinet trekt tot en met 2026 in totaal 8,7 miljard euro extra uit voor de hogere asielinstroom. Dat blijkt uit de Voorjaarsnota die minister Kaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Eerder vandaag werd bekend dat het aantal asielzoekers dit jaar fors stijgt, waarschijnlijk naar 70.000.

Daarnaast zijn er veel andere grote uitgaven, stelt Kaag in haar overzicht van de uitgaven. Zo stelt het kabinet de komende jaren ruim 13,5 miljard extra beschikbaar voor de 'ereschuld' aan Groningen en komt er 1,3 miljard voor de hersteloperatie in de Toeslagenaffaire.

Verder is bijvoorbeeld besloten dat zorgmedewerkers die in de eerste coronagolf long covid hebben opgelopen en daardoor arbeidsongeschikt zijn geraakt, een bedrag van 15.000 euro per persoon kunnen krijgen.

Ook de oplopende rentekosten en "de ingrijpende gebeurtenissen van het afgelopen jaar hebben gezorgd voor tegenvallers op de begroting", aldus Kaag. "Zo heeft het kabinet een prijsplafond ingesteld om het effect van de hoge energieprijzen te dempen. Daarnaast ondersteunt het Oekraïne, dat nog steeds wordt geconfronteerd met een vreselijke oorlog."

De tegenvallers worden voor het grootste deel gecompenseerd door meevallers, stelt de minister van Financiën. Zo wordt het plan om de kinderopvang bijna gratis te maken twee jaar uitgesteld en worden alle verkeers- en bestuurlijke boetes 10 procent hoger.

Bijna alle departementen moeten wel iets inleveren. Defensie wordt hierbij ontzien vanwege de oorlog in Oekraïne en de verplichtingen in de richting van het NAVO-bondgenootschap.

Door alle grote overheidsuitgaven loopt het begrotingstekort op. Het zal in de jaren tot en met 2027 rond de 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) schommelen, het maximum volgens de Europese begrotingsregels. Bij ongewijzigd beleid loopt het begrotingstekort in 2028 op naar 3,5 procent.

De PvdA heeft geen goed woord over voor het stuk. "We kregen vandaag geen Voorjaarsnota, maar een Voorjaarspuzzel", zegt Kamerlid Henk Nijboer in een eerste reactie. Hij vindt het stuk "onleesbaar" en "onnavolgbaar¨ en mist onder meer de 28 miljard euro voor de klimaatplannen die eerder deze week naar buiten kwamen. Wat hem betreft komt de minister van Financiën met "een nieuwe, complete, beter leesbare Voorjaarsnota".

Het kabinet verwacht dat het aantal asielzoekers dat dit jaar naar Nederland komt inderdaad fors hoger uitvalt dan eerder werd gedacht. Waarschijnlijk zullen zich zo'n 70.000 mensen aanmelden. Er wordt gekeken wat er kan worden gedaan aan het hoge aantal verzoeken dat wordt goedgekeurd.

De hoge asielcijfers lekten eerder deze maand al uit naar de NOS en worden nu bevestigd. Staatssecretaris Eric van der Burg heeft de Meerjaren Productie Prognose (MPP) naar de Tweede Kamer gestuurd en daarin staat dat er dit jaar minimaal 49.000 asielzoekers naar Nederland komen, maar dat het aantal waarschijnlijk zal liggen tussen de 67.000 en 77.000 mensen.

Het waarschijnlijkst is dat er dit jaar rond de 70.000 nieuwe asielzoekers komen. Dat zijn er zo'n 17.500 meer dan eind vorig jaar nog werd gedacht. En als er niets wordt gedaan, zal de stijging de komende jaren verder doorzetten, stelt Van der Burg.

Er is niet alleen in Nederland een grote stijging van het aantal asielaanvragen, zegt de staatssecretaris. Die is er ook in de rest van Europa. "Er is veel onrust in landen op en buiten het Europese continent", verklaart hij. Daardoor slaan veel mensen op de vlucht.

De cijfers betekenen dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers met ingang van 2024 77.100 opvangplekken nodig heeft en dat de achterstanden in de beoordelingen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) met tienduizenden dossiers zullen oplopen.

De IND stelt dat het aantal asielaanvragen nu al hoger is dan waar de organisatie op is ingericht. Dat de wachttijd voor asielzoekers verder zal oplopen is dan ook onvermijdelijk, zegt de dienst. Wel gaat de IND 18.000 aanvragen van Syriërs en Jemenieten sneller afhandelen, omdat de kans op asiel in die zaken groot is. En ook weinig kansrijke aanvragen van bijvoorbeeld Algerijnen en Moldaviërs krijgen voorrang en kunnen sneller worden afgehandeld,.

Bij gemeenten leidt de hoge instroom tot de "hoogste taakstelling sinds 2015". Zij zullen huisvesting moeten vinden voor een recordaantal mensen van wie de asielaanvraag wordt goedgekeurd: in de tweede helft van dit jaar zullen 27.300 mensen een verblijfsvergunning hebben gekregen.

"We hebben op dit moment 50.000 plekken, maar heel veel daarvan zijn noodopvangplekken", zegt Van der Burg. De noodopvang is voor een bepaalde tijd en stopt daarna weer. "Met een verwachting van 70.000 mensen het komende jaar snap je dat ik mij de komende tijd niet zal vervelen."

Hij erkent dat er vorig jaar veel is misgegaan. "We zullen stevig de schouders eronder moeten zetten om te voorkomen dat dat weer gebeurt. We zullen dit het hoofd moeten bieden. Anders gaan mensen in onze dorpen en steden op straat liggen en dat willen we niet voor hen en ook niet voor onze samenleving."

Van der Burg kondigt in zijn brief aan dat hij in elk geval zo snel mogelijk iets wil doen aan het aandeel asielaanvragen dat wordt goedgekeurd. Dat aandeel stijgt sinds 2020 en ligt inmiddels hoger dan in andere Europese landen.

Dat komt volgens het kabinet onder meer door uitspraken van de rechter, waardoor de IND steeds vaker moet aantonen waarom een bepaalde asielzoeker geen recht heeft op een verblijfsvergunning.

Dit moet veranderen, vindt Van der Burg, omdat Nederland anders te aantrekkelijk wordt als land van bestemming. Hij wil daarom minder naar hele groepen asielzoekers kijken (en waar die vandaan komen) en meer naar individuele aanvragen.

Achter de schermen praat het kabinet al een paar maanden over manieren om meer grip te krijgen op migratie. Het gaat daarbij niet alleen over asielzoekers, maar ook over arbeidsmigranten en studenten. Naar verwachting komt hier in mei iets over naar buiten.

Verder heeft Van der Burg een zogeheten spreidingswet gemaakt, waarmee gemeenten desnoods kunnen worden gedwongen om een bijdrage te leveren aan de asielopvang. Deze wet moet nog worden behandeld door de Tweede en Eerste Kamer.

Het kostte ruim dertig jaar om de uitstoot van broeikasgassen met zo'n 30 procent te verminderen. Maar het uiteindelijke doel blijkt met de huidige maatregelen niet haalbaar: er moet nog ten minste 25 procent af. En dat in zeven jaar. Daarom komt het kabinet vandaag met 122 maatregelen. Volgens Klimaatminister Rob Jetten ziet Nederland er de komende jaren veel groener uit.

De vervuiler moet (meer) gaan betalen voor zijn uitstoot, is de basisgedachte. Jetten zei vanmiddag op de persconferentie dat sommige maatregelen bij mensen zullen knellen. Er is al energie-armoede - meer dan 100.000 huishoudens deden een beroep op noodsteun voor hun energierekening - en veel huishoudens kampen met serieuze koopkrachtproblemen.

Jetten: "Een belangrijke randvoorwaarde is rechtvaardigheid. Klimaatbeleid moet voor iederen werken. Voor de grootste klappen trekken we extra geld uit: kwetsbare wijken met slechte huizen gaan we sneller verduurzamen en met de woningcoöperaties zorgen we voor zonnepanelen op huurwoningen."

De maatregelen zijn vooral gericht op een reductie van de CO2-uitstoot in de industrie, de mobiliteit en bij de elektriciteitsopwekking. Aan de pomp worden benzine en diesel enkele centen per liter duurder, door een verplichte bijmenging van bio-brandstof. Alles om klimaatverandering tegen te gaan en de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden, en bij voorkeur 1.5 graden Celsius.

Het geld, 28 miljard euro, komt uit het klimaat- en transitiefonds van 35 miljard euro. Daarmee moet Nederland de komende decennia "koploper in Europa zijn bij het tegengaan van de opwarming van de aarde", zo schreef de coalitie in het regeerakkoord. Jetten: "Nederland heeft lang achteraan gehobbeld. We waren het vieste jongetje van de klas. We moeten nu tempo maken. Nederland wordt een samenleving met groene energie van eigen bodem en met industrie die vooroploopt."

Duurzaamheidsorganisatie Urgenda dwong via de rechter af dat Nederland meer moest doen om de CO2-uitstoot te verlagen. Vandaag zijn ze tevreden. "Het is een hele mooie eerste grote stap. Ik denk groter dan ooit", zegt Urgenda-directeur Marjan Minnesma.

Maar helemáál is het kabinet er nog niet, vindt Minnesma. "Ik zou graag willen dat het kabinet in een volgende stap gaat uitleggen hoe Nederland er in de toekomst dan precies uit gaat zien. Niet alleen een waslijst aan maatregelen, percentages en moeilijke woorden, maar ook aanschouwelijk maken waar wij naartoe bewegen. Een beeld van de toekomst. Dat neemt mensen mee."

Bij de industrie minder blije gezichten. De elektriciteitssector moet in 2035 al CO2-vrij zijn. In de industrie wil het kabinet in 2030 nog eens 5 megaton extra reduceren. Dat willen we best, zegt de voorman van de industriële grootverbruikers VEMW, maar dat lukt niet "omdat de randvoorwaarden niet zijn geregeld".

Industrielobbyist Hans Grünfeld: "Als je als bedrijf je gasboiler wilt inruilen voor een elektroboiler, heb je een aansluiting op het elektriciteitsnet nodig. Bedrijven die op dit moment bezig zijn om te elektrificeren, krijgen vrijwel in geheel Nederland van hun netbeheerder te horen dat er geen capaciteit is op het stroomnet."

Hij vindt het de taak van Jetten om ook de netbeheerders aan de klimaatdoelen te houden en afspraken te maken. "Het is onbegrijpelijk dat de overheid harde maatregelen aankondigt richting de industrie en nalaat om - minstens zo belangrijk - de infrastructuur op orde te brengen."

Jetten: "Liever groen hier dan grijs elders. We vragen bedrijven te verduurzamen. Die stroom regelen we ook." De minister zegt dat de overheid hulp biedt bij goede klimaatplannen. "De infrastructuur zal sneller worden aangelegd."

In de plannen is er geen vleestaks afgesproken, geen einddatum bepaald voor subsidie op fossiele brandstoffen en ook is nog steeds onduidelijk hoe het moet met de landbouw. En wat veel mensen ook lastig vinden te begrijpen is dat de treinen duurder worden en minder vaak gaan rijden.

"We hadden een heel grote menukaart van maatregelen die we ook nog hadden nog kunnen nemen", zegt Jetten. Over de landbouw: "Dat gaat we in één keer goed doen met het landbouwakkoord. Dat geven we nog even tijd, maar als dat er niet komt, gaan wij het beleid maken."

Wereldwijd draagt Nederland 0,5 procent bij aan de wereldwijde CO2-uitstoot. Dat is in graden temperatuurstijging niet uit te drukken. Dat Nederland zoveel wil doen aan reductie, terwijl China en India de ene na de andere kolencentrale openen, moeten we zien als een verplichting, zegt Jetten. "Ook onze handtekening staat onder het Klimaatakkoord van Parijs. Wij moeten als welvarend land voorop lopen. Laten we die koppositie pakken voor een gezondere wereld."

Het klimaatplan heeft de steun van de coalitiepartijen in de Tweede Kamer, maar moet ook nog door de Eerste Kamer, en daar heeft het kabinet geen meerderheid.