Minister Hugo de Jonge denkt dat er tussen 80.000 en 260.000 extra woningen gemaakt kunnen worden in bestaande huizen, appartementen en leegstaande panden. Dit kan onder meer door het bouwen van een extra verdieping of het opsplitsen van een huis in afzonderlijke etages.

Ook moet het eenvoudiger worden om een zogenoemde microwoning in de achtertuin of erf te bouwen. Verder wil De Jonge kijken of de regels voor samenwonen en hospitaverhuur minder complex kunnen worden.

"Juist nu de nieuwbouw het lastiger heeft, moeten we de bestaande woningvoorraad zo goed mogelijk benutten om zoveel mogelijk woonruimte te realiseren", zegt De Jonge in zijn brief 'Beter benutten van de bestaande voorraad' aan de Tweede Kamer.

De Jonge wil dat er tot 2031 zo'n 900.000 woningen bij komen, maar dat gaat niet gemakkelijk. Vanwege stikstof kan er minder gebouwd worden, de stijgende rente houdt investeerders tegen en de oplopende bouwkosten maken nieuwbouw veel duurder. De minister hoopt daarom meer woonruimte te vinden in al gebouwde huizen en leegstaande kantoren en fabrieken.

Er wordt al langer gesproken over het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, maar in de praktijk gaat dat niet soepel, zo blijkt uit het brief van De Jonge. Het bouwen van extra woonlagen - optoppen genoemd - is een goede manier woningen aan een gebouw toe te voegen. Maar gemeenten en omwonenden doen er vaak erg lastig over. En het gaat langzaam omdat er nog geen standaard-etages voor meerdere huizen bestaan.

Bij het optoppen gaat het zowel over het uitbreiden van een bestaand huis, als het bouwen van extra woningen op hetzelfde kavel. De Jonge denkt vooral aan de laatste variant en dat zou dan 100.000 extra woningen kunnen opleveren, vooral bij corporatiewoningen met een bouwjaar na 1965. Hij gaat praten met gemeenten en woningcorporaties of over soepelere regels en meer standaard-bouwpakketten uit de fabriek.

Het opsplitsen van bestaande woningen, vooral in de grote steden, wil De Jonge ook gemakkelijker maken. Uit onderzoek blijkt dat deze aanpak tussen de 80.000 en 160.000 extra woningen kan opleveren. De afgelopen jaren was er in gemeenten veel afkeer tegen opsplitsen uit vrees voor verloedering. Gevreesd werd voor 'verkamering', waarbij projectontwikkelaars een ruimte vertimmerden in hokjes en er vervolgens te veel arbeidsmigranten of studenten in zetten.

Vooral voor buiten de Randstad wordt gekeken of het eenvoudiger kan worden een zogenoemde 'microwoning' te bouwen, dat is een klein huisje in de achtertuin of op het erf. Veel mensen willen op zo'n manier hun ouders of kinderen een onderkomen geven, maar gemeenten wijzen ingediende voorstellen vaak af vanwege bestaande regelgeving.

Een campagne over hospitaverhuur moet bewoners van te grote woningen aansporen om een kamer te verhuren aan een student, een statushouder of een andere tijdelijke woningzoekende.

In Nederland staat zo'n 30.000 woningen langdurig leeg. Gemeenten hebben sinds 2022 meer mogelijkheden gekregen om dit aan te pakken, bijvoorbeeld met boetes tegen leegstand. De Jonge wil dat gemeenten dit nu echt gaan doen.

De wet arbeidsongeschiktheid is "onuitvoerbaar" en op een bepaald aspect zelfs "onrechtmatig". Deze harde conclusie trekt de Algemene Rekenkamer in het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek naar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Volgens de instantie loopt de uitvoering van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, de WIA, helemaal vast.

De Rekenkamer constateert dat inmiddels ruim 17.000 werknemers gemiddeld achttien weken op een beoordeling wachten of en in welke mate zij arbeidsongeschikt zijn. Daarnaast wachten 20.000 mensen gemiddeld een half jaar op een herbeoordeling.

Ook kampt uitkeringsinstantie UWV met een achterstand van ruim 18.000 beoordelingen bij mensen die zonder werkgever in de Ziektewet zitten.

Door het tekort aan keuringsartsen lopen de wachtenlijst de laatste drie jaar alleen maar verder op. Daar komt nog eens bij dat het kabinet en het parlement deze arbeidsongeschiktheidsverzekering ook voor zzp'ers verplicht willen stellen.

Daarmee is de situatie met de WIA hopeloos aan het worden. "Door deze ontwikkeling is de WIA-verzekering tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid niet meer uitvoerbaar", is de simpele conclusie van de Rekenkamer.

Om de problemen op te lossen, worden zelfs oplossingen bedacht die eigenlijk helemaal niet mogen. Zo is besloten dat mensen die wachten op een keuring een voorschot niet hoeven terug te betalen als blijkt dat ze (deels) toch aan het werk kunnen.

Het UWV keerde het afgelopen jaar 22.500 mensen een voorschot uit. "Dat is in het belang van de cliënten", erkent de Rekenkamer, "maar gaat tegen de wet in en is daarom onrechtmatig."

De Rekenkamer doet een dringende oproep aan verantwoordelijk minister Van Gennip om snel met maatregelen te komen die tot aantoonbare resultaten leiden.

In een reactie zegt Van Gennip dat de WIA nog wel uitvoerbaar is, maar ze erkent dat de wachttijd voor de keuringen veel te lang is en dat dat moet worden opgelost. Ze voegt eraan toe dat ze al diverse maatregelen voor de korte en middellange termijn heeft genomen. "Maar ik heb ook een onafhankelijke commissie ingesteld om te kijken wat voor soort WIA-stelsel we in Nederland willen." Van Gennip verwacht de aanbevelingen van die commissie begin volgend jaar.

De rijksoverheid is onvoldoende bestand tegen nieuwe crises. Dat constateert de Algemene Rekenkamer op Verantwoordingsdag, de dag waarop de ministeries hun uitgaven en ontvangsten over het afgelopen jaar toelichten. Waarnemend president Ewout Irrgang van de Rekenkamer lichtte de verslagen vanochtend toe in de Tweede Kamer.

Volgens de Rekenkamer is de rechtmatigheid van de uitgaven fors verbeterd, maar kampen tien van de twaalf ministeries met tekortkomingen in het financieel beheer. In zijn rapport spreekt Irrgang van een bijna paradoxale ontwikkeling: de rijksoverheid heeft de kas beter op orde, maar het kasbeheer niet.

De Rekenkamer vergelijkt dat met een dijkdoorbraak: "Het water mag weggepompt zijn en de meeste gaten gedicht, daarmee is de dijk zelf nog niet versterkt." De Rekenkamer onderstreept het belang van goed financieel beheer: "Het ijs is te dun. Als we weer in een crisis zoals de coronacrisis terechtkomen, is de kans groot dat we meteen weer door het ijs zakken met het zorgvuldig uitgeven van publiek geld", zei Irrgang in de Kamer.

De Rekenkamer noemt als meest in het oog springende voorbeeld van structurele zwakheden het financieel beheer van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In 2020, het eerste coronajaar, kwamen flinke onrechtmatigheden aan het licht. De minister had de ambitie om de administratie in 2022 op orde te hebben, maar dat is niet gelukt.

Tot maart van dit jaar waren correcties nodig om een goed beeld over 2022 te krijgen en het ministerie kon daardoor het jaarverslag niet op tijd afronden. De Rekenkamer vindt de ontwikkelingen zorgwekkend en vraagt de minister van Financiën om VWS de helpende hand te bieden.

De Rekenkamer gebruikt al jaren een "tolerantiegrens" van 1 procent. Omdat er altijd iets fout kan gaan, mag van maximaal 1 procent van de ontvangsten, uitgaven en verplichtingen de rechtmatigheid in het geding zijn.

Volgens Irrgang heeft het Rijk zich vorig jaar beter aan de regels gehouden dan in 2020 en 2021. Wel kwam nog steeds 1,22 procent van de verplichtingen niet aantoonbaar rechtmatig tot stand, dus boven de tolerantiegrens. Bij de uitgaven was dat percentage 0,56, dus beneden de grens.

Volgens de Rekenkamer is er geen reden om de vlag uit te steken: de onderzoekers benadrukken dat het aantal onvolkomenheden in het financieel beheer is toegenomen. Dat hangt ook samen met de erfenis uit de coronacrisis.

Er zijn destijds veel voorschotten verstrekt om de crisis te bestrijden en werkgelegenheid te behouden. Of dat rechtmatig is gebeurd, kan pas achteraf worden gecontroleerd, maar nu blijkt dat ministers het niet altijd meer kunnen aantonen. Van bijna 6 procent, 5,6 miljard euro, van de afgerekende voorschotten staat de rechtmatigheid niet vast en de Rekenkamer noemt dat een ernstige bevinding.

Kaag zei in de Tweede Kamer dat 2022 een jaar was waarin "we ruw werden geconfronteerd met de kwetsbaarheid van het leven". Ze doelde daarmee op de inval van Rusland in Oekraïne. Volgens haar moet het financieel jaarverslag van het Rijk in dat licht worden bezien: niet alleen als een "technische foto", maar als "een reeks ontwikkelingen en ingrepen die hun werkelijke consequenties pas in de toekomst laten zien".

Financiën wijst erop dat in 2022 de oorlog, de hoge inflatie en de snel stijgende energieprijzen elkaar in hoog tempo opvolgden, dat het kabinet een "historisch pakket aan koopkrachtmaatregelen" heeft genomen en dat desondanks de overheidsfinanciën er eind 2022 beter voor stonden dan een jaar eerder. "Het economisch herstel was sterk en de Nederlandse economie groeide met 4,5 procent." Kaag wees er verder op dat ze vorig jaar een "Taskforce" in het leven heeft geroepen om de onvolkomenheden in het financieel beheer te verbeteren.

Minister Adema van Landbouw denkt 6,7 miljard euro nodig te hebben van het kabinet voor de maatregelen uit het landbouwakkoord. Dat blijkt uit een nota van het ministerie van Landbouw die de NOS in handen heeft. Het kabinet heeft nog geen goedkeuring gegeven voor het bedrag. Het wil eerst overtuigd worden van de effectiviteit van de maatregelen in het landbouwakkoord en doorrekeningen zien.

Naast die 6,7 miljard euro die Adema eenmalig denkt nodig te hebben, is er naar schatting jaarlijks structureel 600 miljoen euro nodig voor zogenoemde 'ecosysteemdiensten'. Dat zijn manieren waarop boeren zelf aan natuurbeheer kunnen doen, bijvoorbeeld door leefgebieden van insecten te versterken, gebieden aan te leggen voor bepaalde vogelsoorten en het beheer van sloten en poelen.

Hoewel de gesprekken over het landbouwakkoord nog steeds in volle gang zijn en de minister er nog uit moet komen met de vele betrokken partijen, laat het uitgelekte document wel zien wat Adema voor ogen heeft. Behalve bovengenoemde bedragen, toont het document ook een aantal maatregelen die zijn of worden besproken, zoals normen voor het houden van vee.

Zo ligt volgens de nota een plan op tafel om op termijn een maximumaantal koeien per weiland in te voeren. De norm die in het document wordt genoemd is "tot 0,35 hectare grasland per grootvee-eenheid". Dat wil zeggen dat er omgerekend ongeveer twee koeien per voetbalveld toegestaan zouden worden.

De bedoeling daarvan lijkt te zijn dat er hierdoor minder koeien zullen zijn in graslandarme gebieden en er meer maisland wordt omgezet in grasland, wat goed kan zijn voor de biodiversiteit en de waterkwaliteit. Van overeenstemming met de andere gesprekspartners hierover is overigens nog geen sprake. Met name in het zuiden van het land, waar ongeveer 3,5 koe per voetbalveld wordt gehouden, is onder boeren veel weerstand tegen deze maatregel.

Andere maatregelen die besproken worden, zo blijkt uit het document, zijn technische maatregelen zoals emissiearme stallen, het aanpassen van veevoer, minder gewasbeschermingsmiddelen, meer mestverwerking en emissiearm uitrijden van mest en maatregelen zoals het verhogen van het waterpeil en duurzaam bodembeheer.

Ook is er nog discussie over de productierechten van boerderijen die ermee stoppen. Zo is het de vraag of het recht om dieren te houden in dat geval kan worden overgedragen op iemand anders dan directe familieleden.

In het stuk staat verder dat de Wageningen Universiteit ervan uitgaat dat de veesector 20 tot 30 procent moet krimpen, naast alle maatregelen uit het akkoord, om de klimaat-, water- en stikstofdoelen binnen bereik te laten komen.

Wat 'ketenpartners' als banken, supermarkten en veevoerproducenten bijdragen aan de plannen, wordt nog niet duidelijk in het document. Bekend is dat deze eerder vastgelopen gesprekken weer op gang zijn en dat Adema onder meer heeft gesproken met banken en supermarkten. Onduidelijk is of zij toezeggingen hebben gedaan. In het document staat wel dat wordt nagedacht over maatregelen als een belasting op winsten in de supermarkten en over normen voor toevoegingen in veevoer.

Minister Adema reageerde vandaag geërgerd op de gelekte onderdelen van de gesprekken, in reactie op vragen van Kamerleden. "Ik baal er ongelooflijk van dat er gelekt wordt. Waar het vandaan komt, weet ik niet, maar het is erg, want het is niet behulpzaam bij het proces", zei hij. Adema weigerde verder inhoudelijk te reageren, "omdat we nog gewoon aan het onderhandelen zijn. Alles is nog in beweging."

Er is een nieuwe fase aangebroken in het asieloverleg binnen het kabinet. Dat klonk althans vandaag voor de schermen, maar daarachter was te horen dat het "muur- en muurvast" zit en dat de partijen het niet eens zijn over wat het probleem nou is.

Het kabinetsoverleg over "grip krijgen" op de toenemende migratiestroom is al maanden bezig en wordt in aanloop naar de zomer opgevoerd. Vandaag spraken de betrokken bewindspersonen voor het eerst met de premier en vicepremiers erbij. "Een volgende fase", zei staatssecretaris Eric van der Burg naderhand.

Het kabinet is er nog niet uit, maar gaat wel "in de richting van keuzes". Zo duidde de staatssecretaris voor Asiel en Migratie de stand van zaken. Maar te horen was daarnaast dat er voorlopig geen resultaat te verwachten valt, omdat de coalitie hopeloos verdeeld is.

VVD en CDA staan op dit thema lijnrecht tegenover D66 en vooral ChristenUnie. De eerste twee partijen willen de instroom terugdringen omdat die "onhoudbaar" is. Maar dat vinden de andere twee partijen niet.

Dat de instroom hoger lijkt te worden, blijkt uit recente prognoses. Veel meer mensen gaan hier de komende jaren asiel aanvragen dan het Nederlandse systeem aankan. En het piept en kraakt nu al - denk aan de taferelen in Ter Apel een jaar geleden.

Reden genoeg dus om hier in Nederland de instroom aan te pakken, vinden VVD en CDA. En daar komt voor de liberalen nog bij dat partijleider Rutte aan zijn achterban heeft beloofd "iets" aan de instroom te gaan doen. Over een paar weken is er een VVD-partijcongres, en het zou prettig zijn als hij dan resultaat kan laten zien.

Maar dat de instroom te hoog zou zijn, daar wil coalitiepartner ChristenUnie helemaal niets van weten. "De maakbaarheid dat wij even bepalen hoeveel mensen er op de vlucht komen...", stelt Kamerlid Don Ceder. "Zo zit de wereld niet in elkaar." Hij pleit dan ook voor meer en betere opvang in Nederland met behulp van de spreidingswet (die er voorlopig niet is) en door de aanmeldcapaciteit uit te breiden.

Verder hebben ChristenUnie en D66 hun vizier vooral op Europa gericht. Daar moet de verdeling van asielzoekers beter worden geregeld, vinden zij. "De weg voorwaarts is Europees", aldus Ceder.

Ondertussen is al wel door ambtenaren een document opgesteld met ideeën hoe Nederland de instroom kan terugdringen. Overigens is daar tijdens de bijeenkomst vandaag niet eens over gesproken, zeggen betrokkenen. En de materie is zo gevoelig dat niemand wil zeggen wat überhaupt de opties zijn.

Een voor de hand liggende optie op de lijst is een CDA-plan (waar VVD mee instemt) dat de afgelopen maanden steeds terugkomt. Namelijk de invoering van een zogenoemd twee-statussen-stelsel, waarin onderscheid wordt gemaakt tussen vluchtelingen die permanent mogen blijven en mensen die tijdelijk bescherming nodig hebben.

Onze twee buurlanden hebben dat onderscheid wel. Dat Nederland dat niet heeft, maakt ons land aantrekkelijker voor asielzoekers, is de redenering. "We moeten kijken wat Nederland nou zoveel aantrekkelijker maakt dan andere landen", stelt VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans.

Overigens had ons land tot de eeuwwisseling al een asielsysteem met twee categorieën. Destijds werd het afgeschaft, onder meer omdat het tot een hausse aan rechtszaken leidde van mensen met een tijdelijke status die 'permanent' wilden worden.

De andere twee coalitiepartijen staan dan ook niet te juichen. "Ik zie niet hoe dit zou passen. Het creëert meer druk op de uitvoering", zegt Ceder, die het woord "pestmaatregelen" in de mond neemt. D66 is wat minder stellig in de afwijzing, maar vindt dat het plan eerst maar eens getoetst moet worden aan wetten, internationale verdragen en uitvoerbaarheid.

De verdeeldheid is exemplarisch voor de tweedeling in de coalitie, waar voorlopig dus nog geen eind aan komt. Dat bleek ook wel tussen de regels door, toen het overleg vandaag klaar was. "We nemen er de tijd voor", zei staatssecretaris Van der Burg. "We gaan elkaar intensief spreken de komende weken", zei CDA-minister Hugo de Jonge. Premier Rutte ontweek alle vragen en riep slechts dat "we heel goede discussies hebben".

Om de afhandeling van het toeslagenschandaal te versnellen, wil het kabinet massaal inzetten op het treffen van schikkingen met gedupeerden. De regering is op zoek naar commerciële partijen om voor 2500 ouders de schadevergoeding in één keer af te handelen. Het gaat om een consortium van bijvoorbeeld verzekeraars, consultancybureaus en juridisch adviseurs. Dat melden bronnen rond het kabinet aan Nieuwsuur.

De nieuwe aanpak vloeit voort uit de belofte van het kabinet om de afhandeling van het toeslagenschandaal te versnellen. Premier Rutte beloofde eind maart verbetering na de forse nederlaag van de coalitiepartijen bij de Provinciale Statenverkiezingen.

Tot nu toe heeft het ministerie van Financiën weinig succes met het treffen van schikkingen met gedupeerden, zogeheten vaststellingsovereenkomsten (vso's). Elf maanden geleden startten twee verschillende proeven met ongeveer 30 gedupeerden, met wisselend succes.

Bij één van de proeven hebben na een jaar dertien van de vijftien deelnemers een schikking getroffen, volgens het ministerie van Financiën. Bij de andere pilot werd deelnemers voorgehouden dat ze binnen acht weken een schikking zouden kunnen treffen. Maar van de vijftien deelnemende ouders zijn na bijna een jaar slechts vier gedupeerden tot een akkoord gekomen met de fiscus.

Meerdere ouders die hebben meegedaan aan die proef zeggen tegen Nieuwsuur dat zij vast zijn gelopen in juridische procedures. "Ik voel me gevangen in dit traject, tussen al die advocaten", zegt Jyoti Weststrate, die nog altijd wacht op een schikking.

Vooraf werd juist gezegd dat de bewijslast niet bij de ouders zou liggen. Nieuwsuur zag een intern document waarin staat dat zelfs wanneer de landsadvocaat ouders intern gelijk geeft, ambtenaren alsnog om meer bewijs vragen bij ouders. Het ministerie van Financiën zegt in een reactie dat het soms lastig voor ouders kan zijn schade goed te onderbouwen en "in overleg met de advocaat en de ouder tot een praktische oplossing te komen".

Het viel Bernadette Vliegendhart enorm tegen hoeveel bewijs ze moest leveren voor een schikking. "Door al je papieren heen gaan was ook weer al je trauma's naar boven halen. Elke brief doet pijn, elke brief van een deurwaarder brengt herinneringen naar boven. Herinneringen die je ver weg hebt gestopt komen weer terug." Vliegendhart heeft inmiddels wel een schikking weten te treffen met Toeslagen, maar wacht nog op de uitbetaling.

Tweede Kamerleden Inge van Dijk (CDA) en Renske Leijten (SP) vinden dat gedupeerden nog altijd met te veel wantrouwen benaderd worden. Van Dijk vraagt zich af of de overheid te bang is geworden om te constateren dat iets "gewoon het gevolg is van de toeslagenaffaire, dat er een causaal verband is?"

Volgens Leijten is steeds vaker te zien dat mensen met kleine schades "snel klaar zijn en groot gecompenseerd" en bij grote schades "worden mensen gewantrouwd tot op het bot".

Reinier van Zutphen, de Nationale ombudsman, ziet "risico's" door het massaal inzetten op schikkingen door het kabinet. "Je moet de zaak niet onnodig juridiseren", zegt Van Zutphen. "Je moet vanaf het begin met mensen in gesprek: wat heb je nodig om vooruit te kunnen? Dat gebeurt echt onvoldoende. Het gaat over veel meer dan alleen een bedrag voor schade."

Daar komt bij dat het kabinet inzet op commerciële partijen - zoals bijvoorbeeld verzekeraars, consultancybureaus of juridisch adviseurs - om de schikkingen met ouders te treffen. In Den Haag wordt erkend dat de overheid het zelf niet sneller kan en dat daarom gekeken wordt naar private partijen om "productie te draaien".

Zowel Van Dijk als Leijten maken zich zorgen of de kosten van het massaal treffen van schikkingen wel in verhouding zullen blijven als het kabinet in zee gaat met commerciële partijen. Zo is het CDA-kamerlid benieuwd hoeveel geld straks terechtkomt bij de ouders, "en hoeveel we in de organisatie hebben moeten pompen?" Het Kamerlid benadrukt dat bij commerciële partijen goed toezicht moet worden gehouden: "Loopt het niet helemaal uit de pas? Is dit inderdaad een route waardoor ouders beter en sneller geholpen worden?"

In de proef werd al duidelijk dat die kosten fors oplopen. Zo declareert een letselschadeadvocaat voor één gedupeerde ouder al 20.000 euro, alleen om de schade in kaart te brengen.

Inmiddels heeft het kabinet al meer dan 7 miljard euro uitgetrokken voor de afhandeling van het toeslagenschandaal, zo bleek recent uit de Voorjaarsnota. De verwachting is dat in totaal zo'n 40.000 gedupeerden recht hebben op compensatie en een schadevergoeding.

De ouders die meedoen aan de mislukte pilot zijn verbaasd dat het kabinet nu met 2500 ouders wil schikken. Vliegendhart adviseert de overheid om het hele proces in een veel korter tijdsbestek te regelen: "Op één dag samenkomen, alles bespreken en tot een akkoord komen, alleen dan kan je het versneld doen."

De kosten voor de ontmanteling van de voormalige kerncentrale Dodewaard komen voor rekening van de staat. Dat schrijft staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur in een brief aan de Tweede Kamer.

Over de ontmanteling van de centrale, die in 2045 moet beginnen, wordt al jaren onderhandeld. Volgens de staat heeft het Nederlands Elektriciteit Administratiekantoor (NEA), de eigenaar van de centrale, te weinig middelen om de kosten van de ontmanteling te betalen.

Het is de bedoeling dat het ministerie van Financiën de aandelen van NEA koopt voor 1 euro en dat de aandeelhouder het totale vermogen van 75 miljoen overdraagt. Daarnaast is ook 87 miljoen beschikbaar uit de eigen middelen van de beheerder van de centrale, Gemeenschappelijke Kernenergiecentrale Nederland. Daarmee kan een deel van de kosten van de ontmanteling worden betaald. De rest van de kosten, die geschat worden op 243 tot 334 miljoen, moeten door de staat worden opgebracht.

Dodewaard was de eerste kerncentrale van Nederland en werd in 1969 in gebruik genomen. De centrale is in 1997 stilgelegd. Daarna zijn de splijtstoffen verwijderd en is een betonlaag van 2 meter gestort op de reactor.

Als het aan de Tweede Kamer ligt, wordt het verboden om kamers te verhuren met een tijdelijk contract. Een meerderheid steunt een voorstel daarover van D66 en de SP. De partijen willen meer zekerheid voor kamerhuurders en het komt volgens hen de leefbaarheid in wijken ten goede, omdat er dan minder verhuisd wordt.

Het is de bedoeling dat de Tweede Kamer vandaag instemt met een initiatiefwet van PvdA en ChristenUnie om tijdelijke huurcontracten bijna helemaal te verbieden. Die wet gaat over zelfstandige woonruimtes, maar een meerderheid wil dat dus uitbreiden naar onzelfstandige woonruimtes, zoals studentenkamers en de huisvesting van arbeidsmigranten en statushouders.

In de huidige, overspannen woningmarkt zijn het de verhuurders die de touwtjes in handen hebben, constateren de Kamerleden Faissal Boulakjar (D66) en Sandra Beckerman (SP). Ze mogen nu nog huurcontracten afsluiten die korter dan vijf jaar lopen.

"Studenten wonen nu vaak in slecht onderhouden woningen", zegt Boulakjar. "Maar uit angst dat hun huurcontract niet wordt verlengd, durven ze vaak niet te klagen."

Als bewoners uit hun kamer moeten, is het vaak moeilijk om nieuwe, gepaste woonruimte te vinden. De verhuurder is niet verplicht om voor vervangende woonruimte te zorgen.

Tegelijkertijd is goede huisvesting een grondrecht dat ook is vastgelegd in internationale verdragen, zeggen Boulakjar en Beckerman. In het coalitieakkoord is afgesproken dat vaste huurcontracten weer de norm moeten worden en dat moet dus ook gaan gelden voor kamerverhuur.

De Eerste Kamer moet zich nog uitspreken over het wetsvoorstel. Onduidelijk is nog of daar ook een meerderheid is.

Als de wet, inclusief de uitbreiding naar kamerverhuur, wordt aangenomen, zouden studenten die via een particulier een kamer huren daar in beginsel kunnen blijven wonen, ook als ze niet meer studeren.

Er bestaan nu al wel zogeheten campuscontracten, waarin staat dat de huurder ergens mag wonen tot zijn of haar studie is afgelopen. Deze contracten mogen blijven bestaan, aldus D66 en SP. De verwachting is ook dat verhuurders zullen overstappen naar het aanbieden van deze campuscontracten. De huurder moet dan jaarlijks een bewijs laten zien dat hij of zij nog studeert of bezig is met promotieonderzoek.

Gespecialiseerde studentenhuisvesters maken vaak al gebruik van zo'n campuscontract. De bewoners moeten uiterlijk een half jaar nadat ze zijn afgestudeerd of gepromoveerd, vertrekken.

D66'er Boulakjar sluit niet uit dat verhuurders zullen stoppen met kamers verhuren, omdat ze door de wetswijziging te moeilijk van een huurder afkomen. "Maar daar staat de stress van de huurders tegenover. Het is verschrikkelijk om in die onzekerheid te zitten en van de ene kamer naar de andere kamer te moeten hoppen."

Hij wil het aanbod aan studentenkamers vooral verruimen door bij te bouwen en de regels voor verhuur op andere punten juist te versoepelen. Zo geven banken en hypotheekverstrekkers nu vaak geen toestemming om kamers te verhuren. Daar zou wat Boulakjar betreft iets aan moeten veranderen.

SP'er Beckerman ziet de aanpassing van de wet als een "broodnodige stap", maar wil het liefst nog meer tijdelijke contracten van huurders afschaffen.

Voorlopig komt er geen gratis kinderopvang, maar een aanzienlijk belastingvoordeel voor gezinnen wordt wel afgeschaft. Dat is het vooruitzicht voor mensen die na 1 januari 2025 hun eerste kind krijgen. En dat is niet wenselijk, vindt een deel van de Tweede Kamer.

Het gaat om de zogenoemde Inkomens Afhankelijke Combinatiekorting (iack), een regeling die het voor ouders financieel aantrekkelijk maakt om werk en kinderen te combineren. Het kabinet schaft de korting af per 2025 omdat de kinderopvang op dat moment (zo goed als) gratis zou worden.

Gratis kinderopvang levert wel voldoende financieel voordeel op, was het idee. Maar het plan uit het coalitieakkoord om de opvang gratis te maken ging een paar weken geleden in de koelkast tot 2027, terwijl het afschaffen van de iack wel wordt doorgezet.

Oppositiepartij GroenLinks spreekt van een "gezinsboete" die van tafel moet. De partij rekent voor dat dit een gemiddeld gezin 225 euro per maand kost. "Het kabinet belooft werkende ouders vooruitgang, maar ze gaan er in werkelijkheid keihard op achteruit", zegt GroenLinks-leider Jesse Klaver. "En dat in een tijd waarin veel gezinnen het al moeilijk hebben."

Ook coalitiepartijen zijn kritisch, hoewel ze nog steeds achter de afschaffing van het belastingvoordeel staan. "Het belastingvoordeel is bedacht om te zorgen dat werken gaat lonen, alleen er komt gratis kinderopvang en dan vind ik het niet onlogisch dat dit voordeel dan verdwijnt", zegt Kamerlid Steven van Weyenberg van coalitiepartij D66, maar hij vindt het ook niet gelukkig dat de belastingkorting wordt afgeschaft zonder dat er al gelijk gratis opvang tegenover staat: "Je kunt natuurlijk niet tegen een groep ouders zeggen 'ja sorry we hebben vertraging met de gratis kinderopvang, maar dat belastingvoordeel dat bent u alvast kwijt'."

Ook 'gezinspartij' CDA wil graag meer weten over het gevolg van de afschaffing. "Het CDA vindt het belangrijk dat goed gekeken wordt hoe dit uitpakt voor gezinnen", zegt Kamerlid Hilde Palland. "Wij wachten af waar de minister mee komt." En ook de VVD ziet dat dit knelt: "Dit raakt mensen in de portemonnee", zegt VVD-Kamerlid Jacqueline van den Hil. Maar net als de andere coalitiepartijen wacht ze vooralsnog af: "De koopkrachtdiscussie wordt traditioneel in augustus gevoerd, dus ook dit jaar weer".

Voor de periode tussen het afschaffen van de iack en het invoeren van gratis opvang komt het kabinet wel met compensatie voor ouders. Voor 2025 is 400 miljoen euro opzijgezet en voor het jaar daarop 1,2 miljard euro. Hoe dat precies wordt uitgegeven is nog niet duidelijk. "Dat gaat natuurlijk helpen voor de ouders die straks geen iack meer hebben", zei minister Karien van Gennip van Sociale Zaken daarover vorige week in een Kamerdebat.

Morgen is het vervolg van dat debat en ongetwijfeld gaat het dan weer over de Inkomens Afhankelijke Combinatiekorting.

De toekomst van Nederland is economisch gezien onvoorspelbaar en risicovol. Dit kabinet en volgende kabinetten moeten zich hier beter op voorbereiden en geld reserveren. Ook moeten er minder financiële tekorten doorgeschoven worden naar volgende jaren, adviseert de Raad van State naar aanleiding van de Voorjaarsnota.

Een voorbeeld daarvan is de miljardencompensatie voor de inwoners van Groningen voor de schade door de gaswinning. Het kabinet heeft ervoor gekozen voor deze uitgave vooral de staatsschuld te laten oplopen, in plaats van andere uitgaven te schrappen om deze te kunnen betalen.

"Deze lasten worden naar toekomstige generaties doorgeschoven", zegt staatsraad Richard van Zwol. "Dit betekent dat er een taak ligt voor volgende kabinetten om dit op te lossen."

Ook de aanpak van armoede komt slecht uit de bus. Het aantal kinderen dat in armoede opgroeit stijgt volgend jaar tot 7 procent. Dat terwijl de coalitiepartijen hadden afgesproken het aantal kinderen in armoede te halveren. Het kabinet komt naar verwachting op Prinsjesdag nog met nieuw armoedebeleid, maar dat kan de Raad van State nu dus niet beoordelen.

Een ander punt van zorg is dat eigenlijk niemand van de rekenmeesters van de overheid precies weet waar de huidige economische groei vandaan komt, en hoelang we daarvan kunnen profiteren. Het kabinet moet hier een analyse van maken en verschillende toekomstscenario's bedenken voor de komende tien, twintig jaar om op alles voorbereid te zijn.

"En dan niet versnipperd per ministerie, maar een samenhangend verhaal", vindt Van Zwol. "Hoe ontwikkelt de arbeidsmarkt zich, welke collectieve voorzieningen gaan we nodig hebben, wat is de invloed van klimaat en klimaatbeleid?" Pas met zo'n plan kunnen volgende kabinetten verstandige keuzes maken over waar op moet worden bezuinigd en waar juist in moet worden geïnvesteerd.

"Dat zijn zwaardere politiek keuzes dan die nu zijn gemaakt, want dan gaat het om groot bier", vult vicepresident van de Raad van State Thom de Graaf aan. "Helaas is het niet de eerste keer dat we hier om vragen."

D66 is geen voorstander van het afschaffen van de monarchie. Dat bleek vandaag op het Voorjaarscongres in de RAI in Amsterdam. Het oordeel van de aanwezigen over een motie van de Jonge Democraten werd pas duidelijk na twee stemrondes.

De zaal bleek zeer verdeeld over de vraag of de partij op het standpunt moet staan dat een monarchie niet democratisch is en op den duur moet verdwijnen. Bij handopsteking was niet te zien of daar al dan geen meerderheid voor was.

Een tweede, schriftelijke ronde had wel een duidelijke uitslag: de motie werd verworpen met 290 tegen 239 stemmen.

Eerder deze week hield oud-partijleider Alexander Pechtold al een pleidooi om met het koningshuis te stoppen. Wat hem betreft is het na koning Willem-Alexander afgelopen.

Bij de microfoons in de RAI verdrongen voor- en tegenstanders van de motie zich vandaag. In het eerste kamp toonden mensen hun medeleven met kroonprinses Amalia, die zelf niet voor haar positie heeft gekozen, maar ondertussen wel wordt bedreigd.

De tegenstanders wezen erop dat een president niet per se beter is dan een koning of koningin en dat na afschaffing van de monarchie iemand als BBB-leider Caroline van der Plas het nieuwe staatshoofd zou kunnen worden.

Het standpunt van D66 over de monarchie blijft na vandaag dat het koningshuis behouden blijft, maar dat de koning alleen een ceremoniële rol speelt en bijvoorbeeld geen deel meer uitmaakt van de regering of de Raad van State.

De D66'ers spraken zich vandaag ook uit voor een nauwere samenwerking met GroenLinks, PvdA en Volt, met name als het gaat om de aanpak van de klimaatcrisis. Ze vinden het belangrijk om de versplintering in de politiek tegen te gaan. Het bestuur is gevraagd om te bekijken hoe D66, in aanloop naar de verkiezingen in 2025, de handen ineen kan slaan met de drie partijen waarmee ze zich het meest verwant voelen.

Ook is besloten dat D66 moet gaan proberen om de kiesgerechtigde leeftijd omlaag te krijgen, van 18 naar 16 jaar. Daarvoor is een Grondwetswijziging nodig, wat een zware, langdurige procedure is. Maar de partij kan alvast een initiatiefwet voorbereiden om het uiteindelijk voor elkaar te krijgen, stellen de leden.

Een motie om soepeler om te gaan met het jaartal 2030 als deadline voor de halvering van de stikstofuitstoot, haalde het niet.

Vier op de tien actieve dansers hebben het afgelopen jaar met grensoverschrijdend gedrag te maken gehad in de danswereld. Verbaal grensoverschrijdend gedrag zoals schreeuwen en schelden komt het vaakst voor. In 11 procent van de gevallen ging het om seksueel grensoverschrijdend gedrag.

De cijfers komen uit conceptonderdelen van een onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), dat uitlekte via RTL Nieuws. Het werd in gang gezet na een oproep vanuit de Tweede Kamer. Onderzoeksbureau Verinorm nam eerder het onderzoek naar misstanden in de turnsport voor zijn rekening.

De onderzoekers onderstrepen in het rapport dat de danswereld versnipperd is. Veel verschillende stijlen en allerlei organisaties spelen een rol, met dansopleidingen, professionele gezelschappen, musicalproducenten en makers van tv-programma's als Dancing with the stars.

Maar wat binnen die veelkleurigheid naar voren komt, is dat grensoverschrijdend gedrag met name voorkomt onder dansers die op een hoger en professioneel niveau actief zijn. Die maken de meeste trainingsuren en zijn voor hun carrière en inkomen afhankelijk van onder meer trainers, coaches en docenten.

Niet voor niets zijn de meeste plegers te vinden in die groepen, die nadrukkelijk een machtspositie bekleden. Met name jonge dansers in opleiding zijn kwetsbaar. Onderzoek onder 225 ouders geeft de indruk dat bijna een derde van de kinderen die georganiseerd danst, te maken heeft gehad met seksueel misbruik.

Meldingen of aangiftes van grensoverschrijdend gedrag zijn er in de danswereld echter nauwelijks, vanwege de angst voor de consequenties. Sinds 2004 waren er vijf strafzaken, maar sinds de eerste berichten over misstanden lijkt daar wel verandering in te komen.

Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) zegt het zeer te betreuren dat de resultaten al naar buiten zijn gekomen voordat de slachtoffers zijn geïnformeerd. Ze heeft het rapport zelf nog niet gezien, meldt ze in een reactie.

"We hebben de mensen die het aangaat hierover niet vooraf kunnen informeren. Nu krijgen ze dit via de media te horen en dat betreur ik zeer. Het is schadelijk voor de slachtoffers. Belangrijk is dat de slachtoffers de aandacht krijgen die ze nodig hebben en dat er hulp is. Dat ze weten dat ze er niet alleen voor staan."

Ook oud-danser Kim Koumans, die zich lang hard maakte voor het onderzoek naar misbruik in de danswereld, is teleurgesteld dat het rapport nu al is uitgelekt. Ze spreekt op LinkedIn van "een zwarte dag". "Een groot deel van de slachtoffers krijgt nu géén erkenning, de grote groepen slachtoffers van stijldansen en ballet worden nog niet eens genoemd."

Afgelopen maand werd een Groningse dansleraar voor een serie zedendelicten in hoger beroep veroordeeld tot 8 jaar cel. Hij krijgt ook een beroepsverbod van 13 jaar en een contactverbod met de slachtoffers, zo blijkt uit een vandaag gepubliceerd vonnis. Begin april werd een andere dansleraar in Arnhem veroordeeld tot tien maanden en een contactverbod voor aanranding van zes minderjarige cursisten.

D66-Tweede Kamerlid Salimah Belhaj stelt zich kandidaat om volgend jaar lijsttrekker voor haar partij te worden bij de Europese verkiezingen. Belhaj zit sinds begin 2016 in de Tweede Kamer. Daarvoor was ze onder meer fractievoorzitter van D66 in de gemeenteraad van Rotterdam.

In een brief aan de leden schrijft ze dat ze het "sterke sociaalliberale geluid dat ik jarenlang in Rotterdam en Den Haag heb laten horen nu luid en duidelijk in Europa wil laten doorklinken".

Ze voegt eraan toe dat de Russische inval in Oekraïne duidelijk heeft gemaakt dat onze waarden en onze vrijheid niet vanzelfsprekend zijn. Volgens haar was sinds de Tweede Wereldoorlog de noodzaak voor een Europa dat zijn inwoners beschermt nog nooit zo groot.

Als Kamerlid is Belhaj (44) voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek doet naar "fraudebeleid en dienstverlening". De enquête is een vervolg op de eerdere parlementaire onderzoeken naar de toeslagenaffaire en het functioneren van organisaties als het UWV en het CBR.

De openbare verhoren zijn gepland na het zomerreces en het is de bedoeling dat het eindrapport volgend jaar januari af is. Belhaj benadrukt dat ze zich hier de komende maanden "met alle energie" voor wil blijven inzetten. De Europese verkiezingen zijn volgend jaar juni.

Bij alle verkiezingen sinds 2004 voerde Sophie in 't Veld de Europese lijst van D66 aan. Of zij dat nu weer wil doen, is nog niet bekend.

De Centrale Autoriteit Internationale Kinderaangelegenheden (CA IKA), de instantie die toezicht houdt op adoptie, heeft in 1999 tientallen meters aan adoptiedossiers vernietigd. Het gaat in elk geval om alle adoptiedossiers die in de jaren 70 werden aangelegd.

Het precieze aantal vernietigde dossiers is niet duidelijk. Maar in de betreffende jaren werden honderden kinderen per jaar geadopteerd. De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed is inmiddels een onderzoek begonnen.

Stephanie Dong-Hee Kim werd in 1980 uit Zuid-Korea geadopteerd en kreeg het bericht dat het ministerie van Justitie en Veiligheid, waaronder het CA IKA valt, geen dossier meer van haar heeft. ''Het is niet te bevatten dat de regie over mijn eigen geschiedenis mij uit handen is genomen." Ze heeft het gevoel dat ze "van het kastje naar de muur" wordt gestuurd.

René Hoksbergen, emeritus hoogleraar adoptie, zegt dat adoptiedossiers voor de geadopteerde heel belangrijk zijn. "Geadopteerden willen weten wie ze zijn en dat staat voor een deel in dit soort dossiers. Daarin staan gegevens hoe de adoptie is verlopen, soms gegevens over de biologische ouders, over de manier waarop ze in Nederland gekomen zijn. Daar hebben ze gewoon recht op."

De CA IKA heeft in een reactie aan Kim laten weten dat er destijds geen noodzaak werd gezien om de dossiers bij het ministerie te bewaren, omdat die stukken ook bij de Raad van de Kinderbescherming en betrokken vergunninghouders lagen.

Maar volgens Kim is het niet duidelijk wat er precies in de vernietigde dossiers heeft gezeten. "Verschillende instanties die bij adopties betrokken zijn, hebben mij laten weten dat zij ook stukken moesten delen met het ministerie. Maar daardoor kan het dus ook zo zijn, als je geadopteerd bent door een adoptiedienst die niet meer bestaat en die dus ook geen dossiers meer heeft, dat je bij het ministerie had terechtgekund. Maar die kans is er nu niet meer."

Volgens de Archiefwet mag er alleen vernietigd worden op grond van bewaartermijnen die in een specifieke selectielijst zijn vastgelegd. Dat adoptiedossiers in die tijd maar voor vijf jaar bewaard moesten worden, komt uit de vernietigingslijst van het ministerie van 1978.

Charles Jeurgens, hoogleraar archiefwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam, vermoedt dat de vernietiging van adoptiedossiers in lijn was met de toen geldende vernietigingslijst. "Maar volgens de Archiefwet van 1995 mogen dat soort lijsten maar twintig jaar oud zijn. Juist om ervoor te zorgen dat veranderende opvattingen worden meegenomen in selectiebeslissingen. Dus was de lijst van het ministerie in 1999 eigenlijk al te oud om leidend te mogen zijn voor vernietiging."

Een woordvoerder van het ministerie zegt dat er flinke achterstanden waren bij het archief. "Anders waren die dossiers al eerder vernietigd." Inmiddels worden adoptiedossiers door het ministerie en het CA IKA blijvend bewaard. "Tegenwoordig is er meer aandacht voor de toegang tot afstammingsgegevens en het belang daarvan voor de geadopteerde." Minister Weerwind voor Rechtsbescherming erkent dat het van belang is om dossiers te bewaren. "Maar aan het verleden kan ik tot mijn spijt niets veranderen. Dat betreur ik ten zeerste."

Als het aan Hoksbergen ligt, komen dit soort vernietigingen in de toekomst niet meer voor. "Laat het belang van de betrokkene vooropstaan, laat de geadopteerde meepraten. Zorg als overheid dat er een duidelijke regeling komt voor inzage en voor het bewaren van de adoptiedossiers."

SP-Kamerlid Van Nispen heeft aan Weerwind vragen gesteld over het vernietigen van de dossiers. ''Het voelt alsof ik overal moet bedelen voor informatie over mijn verleden", zegt Stephanie Dong-Hee Kim. "In alle wet- en regelgeving rondom adoptie staat dat adoptie ten eerste in het belang van het kind moet zijn. Nu we volwassen zijn, lijkt ons belang ineens niet meer voorop te staan."

Het is niet zeker dat er volgende week een akkoord is met betrokken partijen over de toekomst van de landbouwsector. "We zijn nog steeds aan het onderhandelen", zegt minister Piet Adema, die het wel "cruciaal" vindt dat het stuk deze maand af komt.

Eigenlijk had Adema deze week duidelijkheid willen geven over het landbouwakkoord. Maar LTO Nederland wees de concepttekst die maandag op tafel lag af. Naar aanleiding daarvan heeft hij de afgelopen dagen een paar "stevige gesprekken" gevoerd met de grootste landbouworganisatie. Overigens vond Adema de tekst naar eigen zeggen zelf ook nog niet afdoende en "waren er meer organisaties die nog vraagtekens hadden".

Hij mikt nu op komende woensdag, 17 mei. "Maar het gaat mij niet om een deadline, het gaat mij om de kwaliteit van het akkoord en een breed draagvlak." De handtekening van LTO mag zeker niet ontbreken, zegt hij. "Zonder LTO hebben we geen akkoord."

Er moet wat hem betreft in elk geval deze maand nog duidelijkheid komen over wat er in het akkoord komt te staan. Vorige week heeft de Europese Commissie groen licht gegeven voor de uitkoop van 'piekbelasters', veehouderijen in de buurt van kwetsbare natuurgebieden die veel stikstof uitstoten. En de minister wil dat zij nu snel een afweging kunnen maken of zij zich daarvoor willen aanmelden.

Als het aan inspecteur-generaal van de Inspectie van het Onderwijs Alida Oppers ligt, kunnen middelbare scholieren alleen slagen als ze een voldoende hebben voor het vak Nederlands. Vmbo- en havoleerlingen hebben vandaag hun centrale eindexamen Nederlands.

Hoewel Nederlands een verplicht vak op de middelbare school is, kan een eindexamenkandidaat die een onvoldoende haalt voor Nederlands nu wel nog gewoon slagen. Vmbo'ers mogen voor Nederlands een 5 halen als ze gemiddeld over alle vakken maar een 5,5 staan. Voor leerlingen op de havo of het vwo geldt dat ze een 5 mogen halen als ze voor de andere kernvakken (Engels en wiskunde) wel een voldoende scoren.

Bij een vijfde van de geslaagde havo- en vwo-leerlingen was dit vorig jaar het geval. Afhankelijk van de leerrichting, lag dat op het vmbo tussen de 7 en 14 procent.

In het NOS Radio 1 Journaal zegt inspecteur Oppers bezorgd te zijn. "Die leerlingen stromen door naar het mbo of hoger onderwijs, en dan zien we daar verderop in die keten ook problemen ontstaan, bijvoorbeeld op de lerarenopleiding."

Volgens onderzoek van de inspectie slaagt 30 procent van de studenten aan de lerarenopleiding niet in een keer voor de taaltoets die ze in hun eerste jaar moeten doen. En dat zijn weer de mensen die de volgende generatie onze taal moeten leren. "En ook in het mbo-2 zien we dat 15 procent van de studenten wel het diploma krijgt, maar dan onder het taalniveau dat je minimaal nodig hebt om jezelf een beetje te redden in de maatschappij", aldus Oppers.

In de deze week verschenen uitgave van De staat van het Onderwijs stelde de inspectie al dat schoolbesturen meer kunnen doen om de basisvaardigheden van leerlingen te verbeteren. Structurele investeringen door het kabinet moeten het aantrekken van docenten stimuleren. Ook moet regelmatige bijscholing voorkomen dat ze het vak verlaten. Om de basisvaardigheden als Nederlands te verbeteren heeft het kabinet 1 miljard euro uitgetrokken.

Minister Wiersma noemt het voorstel om een voldoende voor Nederlands verplicht te stellen een interessant idee. "Het is goed dat we zo veel aandacht hebben voor het belang van taal. Alle goede ideeën om de basisvaardigheden omhoog te krikken hebben we hard nodig."

Hij voegt eraan toe dat hij het voorstel gaat bekijken. "Maar ik kan niet van het ene op het andere moment zeggen dat we dit gaan doen." De minister wijst er ook op dat er leerlingen zijn die moeite hebben met Nederlands of bijvoorbeeld dyslectisch zijn. "De vraag is of je die dan tegenhoudt, terwijl we ook het andere talent dat ze hebben er goed uit willen halen. Dat vergt wel een afweging."

Technische apparatuur in de veehouderij om de stikstofuitstoot te verminderen werkt minder goed dan eerder werd gedacht. Dat staat volgens NRC en de Gelderlander in de conceptversie van een nog niet gepubliceerd onderzoek van de Wageningen Universiteit. Duizenden agrarische bedrijven stoten daardoor meer stikstof uit dan toegestaan.

Een woordvoerder van de Wageningen Universiteit zegt in een reactie dat de onderzoekers betreuren dat er een conceptversie in omloop is en wil verder niet inhoudelijk reageren. "We zouden graag op de inhoud willen ingaan, maar dat kan niet. Het is een conceptversie en het kan nog wel even duren voordat het af is, zorgvuldigheid is erg belangrijk."

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De uitkomsten ervan zijn pijnlijk voor het kabinet en de agrarische sector, schrijft NRC. Technische maatregelen zijn in de ogen van landbouworganisaties als LTO de oplossing voor de stikstofproblemen. Door deze apparatuur te gebruiken zou gedwongen krimp van de veestapel niet nodig zijn.

Om de de stikstofuitstoot te reduceren is onder meer ingezet op het gebruik van dit soort innovaties en apparatuur. Het kabinet heeft er 1,2 miljard euro voor gereserveerd.

Vooral de zogenoemde emissiearme stalvloeren van melkveehouders zouden teleurstellen. In die vloeren wordt mest snel gescheiden van de urine, maar er is geen bewijs dat die nieuwe techniek beter werkt dan veel oudere apparatuur. Bij pluimveehouders en varkensboeren verlagen de apparaten de uitstoot een kwart tot de helft minder dan wordt geclaimd, zeggen de onderzoekers volgens NRC.

In het onderzoek is gekeken naar hoe ongeveer veertig nieuwe apparaten werken, zoals ook mestbanden waarop mest wordt gedroogd. Bij duizenden boeren is geanalyseerd hoeveel stikstof er uit de mest is vrijgekomen. De systemen moeten de uitstoot juist voorkomen.

De resultaten van het onderzoek leiden volgens NRC tot onrust bij boeren die gebruikmaken van deze innovaties. Zij vrezen dat provincies hen kunnen dwingen om minder dieren te houden of anders hun vergunning intrekken als ze meer stikstof uitstoten dan is toegestaan.

Op eigen initiatief zullen provincies niet snel vergunningen intrekken, maar die kunnen daar via de rechter wel toe gedwongen worden. Milieuorganisatie MOB dwong eerder bij de rechter af om provincies controles te laten uitvoeren bij boeren. De organisatie overweegt naar aanleiding van het onderzoek om opnieuw controles via de rechter af te dwingen.

Ook minister Van der Wal benadrukte vanochtend dat het onderzoek nog niet klaar is en zij betreurt dat "dit conceptrapport nu kennelijk circuleert". Naar eigen zeggen heeft ze het nog niet gelezen.

Ze wacht de definitieve versie af en zal die daarna naar de Tweede Kamer sturen. Het vorige kabinet gaf al in 2020 opdracht tot het onderzoek nadat het CBS had geconstateerd dat emissiearme stallen vermoedelijk minder effectief zijn dan verondersteld. Van der Wal onderstreepte vanochtend dat er inmiddels ook weer nieuwere stalinnovaties zijn dan waar het onderzoek over gaat. Volgens haar bieden die mogelijkheden, al moet er volgens haar nog veel meer gebeuren.

"Van die nieuwere innovaties is het belangrijk dat ze doen wat ze beloven, vooral voor de boeren zelf. Want als die investeren in staltechnologie, moeten ze zeker weten dat ze erop kunnen vertrouwen, ook in juridische zin, dat ze emissiereductie hebben." Ze zei verder dat boeren in het verleden vaak na innovaties meer vee in de stal zetten. Volgens haar is er bij innovaties meer zekerheid dat je minder stikstof uitstoot als je de productie niet vergroot.

In de Tweede Kamer zijn de twee regeringspartijen D66 en de ChristenUnie kritisch over het nieuwe kabinetsplan om de komende jaren zo'n 3,4 miljard euro ontwikkelingsgeld te besteden aan asielopvang in Nederland.

Oppositiepartijen PvdA en GroenLinks noemen het voorstel onaanvaardbaar en spreken over het "leegeten" van het budget voor armoedebestrijding in de allerarmste landen in de wereld. "Nederland wordt de grootste ontvanger van het eigen ontwikkelingsgeld", constateert PvdA-Kamerlid Joris Thijssen. "Dat kan toch niet in zo'n rijk land als Nederland.

De kritische partijen vrezen dat lopende hulpprogramma's ontwikkelingslanden in gevaar komen als Nederland de geldkraan dichtdraait. "We moeten zeker weten dat we genoeg geld overhouden om te doen wat we moeten doen in Nederland", zegt D66-Kamerlid Alexander Hammelburg. Hij wil dat minister Liesje Schreinemacher voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking met een oplossing komt.

Ook de brancheorganisatie van meer dan 100 ontwikkelingsorganisaties in Nederland, Partos, vreest dat de hulp aan de allerarmsten in de wereld in gevaar komt.

Twee weken geleden bleek in de Voorjaarsnota dat het kabinet dit jaar 0,5 miljard euro uit de pot ontwikkelingssamenwerking wil halen voor asielzoekers die net in Nederland zijn aangekomen. Dat bedrag loopt de komende jaren op tot jaarlijks 1,1 miljard euro. Het kabinet komt namelijk geld tekort vanwege het groeiende aantal asielzoekers en wil op deze manier het gat op de begroting dichten.

Het gebeurt overigens al jaren in Nederland dat met ontwikkelingsgeld tekorten bij de asielopvang wordt opgelost. Maar tot nu toe ging het alleen niet om zulke hoge bedragen.

Het is de vraag of minister Schreinemacher ingaat op het verzoek uit de Tweede Kamer om de plannen aan te passen. Ze noemt de maatregelen wel pijnlijk, maar staat er achter. De oplopende kosten van de asielopvang moeten ook betaald worden, zo vindt Schreinemacher. Ze gaat wel kijken welke ontwikkelingsprojecten geschrapt gaan worden.

Het is nog niet duidelijk of de regeringspartijen D66 en CU uiteindelijk deze aanpak zullen accepteren.

Defensie neemt voorlopig geen besluit over de definitieve locatie voor een nieuw militair complex voor zo'n 7000 militairen en ongeveer 1300 opleidingsplaatsen. Staatssecretaris Christophe van der Maat van Defensie had graag de komende weken een besluit genomen over deze zogenoemde "centrale locatie". Maar er is meer tijd nodig, schrijft hij aan de Tweede Kamer.

In de brief schrijft de staatssecretaris dat hij wil dat er "een breder ruimtelijk proces met voldoende ruimte voor participatie en communicatie" komt. "Dit bredere ruimtelijke proces vraagt meer tijd", aldus Van der Maat.

Er is in Zeewolde verzet gekomen tegen het idee van Defensie om het grote stuk grond bij de Nijkerkerbrug te gebruiken voor een groot militair complex. Op de grond zijn nu onder meer enkele agrarische bedrijven gevestigd, die dan moeten verdwijnen. Een aantal ondernemers uit de regio heeft al verzet aangetekend.

Ook de grootste partij Leefbaar Zeewolde heeft kritiek op de gang van zaken. De partij zei in januari dat vooral de Flevolandse commissaris van de koning Leen Verbeek heeft gelobbyd om de kazerne naar Flevoland te krijgen. Maar Leefbaar Zeewolde vindt dat er eerst overlegd moet worden met de lokale samenleving en politiek. "Voor zover ons bekend is er naar de mening van de inwoners en het bestuur van Zeewolde niets op voorhand gevraagd. Dit is oude politiek en Leefbaar Zeewolde vindt dat niet meer van deze tijd", schrijft de partij in een persbericht.

In de brief schrijft Van der Maat niet over deze kritiek vanuit de regio, maar wijst hij erop dat het bestuurlijke proces "veel tijd, aandacht en afstemming vraagt". Hij heeft nu de voormalige minister van Economische Zaken en Klimaat Bas van 't Wout gevraagd om "bestuurlijk ambassadeur" te worden. Hij gaat met de betrokkenen gesprekken voeren. Dat neemt tijd in beslag en daarom is een definitief besluit over de locatie dit jaar niet meer haalbaar, zegt Van der Maat.

Hij gaat begin juni op bezoek bij de agrarische families die nu langer in onzekerheid blijven over hun toekomst.

Tijdelijke huurcontracten worden, als het aan de Tweede Kamer ligt, grotendeels verboden. Een meerderheid steunt een initiatiefwetsvoorstel van de PvdA en de ChristenUnie dat als doel heeft de rechten van huurders beter te beschermen. Dat is de uitkomst van een debat dat vandaag werd gehouden in de Tweede Kamer.

Om huurders meer zekerheid te geven, wordt het vaste huurcontract weer de norm. Toch blijven er uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld als de huiseigenaar een kind of een ouder in het huis wil laten wonen. Dan blijft het mogelijk om de huur op te zeggen.

In 2016 werd de Wet tijdelijke huurcontracten van kracht. De verwachting dat er daardoor meer particuliere huurwoningen op de markt zouden komen, is niet uitgekomen.

Tegelijkertijd leidt de wet tot veel stress en onzekerheid bij huurders, omdat ze na een tijdelijk contract van twee jaar weer op straat kunnen belanden of met een huurverhoging worden geconfronteerd. Daarom wil een meerderheid van de Tweede Kamer het vaste contract terug.

Over het initiatief van oppositiepartij PvdA en regeringspartij ChristenUnie is de afgelopen tijd veel gedebatteerd. VVD en CDA drongen aan op uitzonderingen, omdat ze naar eigen zeggen willen voorkomen dat woningen leeg blijven staan omdat eigenaren ze onder de strengere regels niet willen verhuren.

Zo vindt de VVD dat eigenaren die van plan zijn hun tweede huis binnenkort te verkopen, wel een tijdelijk huurcontract moeten kunnen aanbieden. Volgens die partij biedt dat een oplossing voor een kleine groep verhuurders.

De discussie liep vorige maand zo hoog op, dat de initiatiefnemers Henk Nijboer (PvdA) en Pieter Grinwis (ChristenUnie) dreigden hun handen van de wet af te trekken, als de wijzigingsvoorstellen zouden worden aangenomen. Hun wetsvoorstel zou door die wijzigingen zo aangetast worden dat er van de kern, betere huurbescherming, niets zou terechtkomen.

Uiteindelijk kwam het tot een vergelijk, nadat het CDA zijn steun voor het voorstel van de VVD had ingetrokken. Eigenaren mogen alleen nog de huur opzeggen als ze hun huis willen verhuren aan een naast familielid, of als ze na een verblijf in het buitenland weer in hun huis willen wonen. Die uitzondering bestond al en blijft bestaan.

Op verzoek van het CDA komt daar nu nog één uitzondering bij: als mensen met een koophuis gaan samenwonen en dan één woning willen verhuren. Omdat niet zeker is dat de relatie een succes wordt, krijgen ze dan eenmalig de mogelijkheid om het huis een tijdje te verhuren met een tijdelijk contract.

"Dat komt in de praktijk regelmatig voor", weet CDA-Kamerlid Inge van Dijk. "Wij willen mensen die gaan 'proef-samenwonen' eenmalig de kans geven een nieuw, samengesteld gezin op te bouwen." Ook de verhuur van studentenwoningen en kamers blijft mogelijk met tijdelijke contracten.

Het is de bedoeling dat de Tweede Kamer volgende week over de initiatiefwet stemt. Daarna moet ook de Eerste Kamer er nog mee instemmen.