Een non-stop protest van Indiase worstelaars de afgelopen weken heeft de schijnwerpers op seksueel misbruik in de Indiase sportwereld gezet. Niet alleen de worstelbond WFI wordt ermee geconfronteerd, ook de bonden van vijftien andere sporten en het ministerie van Sport moeten vragen beantwoorden.

Al ruim drie weken zitten de worstelaars dag en nacht in een tent in het centrum van de hoofdstad New Delhi. Onder hen zijn de olympische medaillewinnaars Vinesh Phogat, Bajrang Punia en Sakshi Malik. Ze hadden nu eigenlijk tussen trainingskampen en toernooien moeten reizen, maar kozen voor deze tent.

Ze begonnen het protest nadat een in januari in het leven geroepen onderzoekscommissie had gefaald en ze naar de rechtbank moesten stappen om de politie te dwingen kun klachten te registreren. Dat is nu gebeurd, en het bestuur van de worstelbond heeft plaatsgemaakt voor een interimbestuur. Maar de worstelaars willen meer: de arrestatie van het voormalig hoofd van de WFI, Brij Bhushan Sharan Singh, die ook parlementslid is voor premier Narendra Modi's partij BJP.

De worstelaars beschuldigen Singh van misbruik dat meer dan tien jaar teruggaat. Dat het zo lang onder de radar bleef, roept de vraag op of er ook in andere sporten ongewenst gedrag onbesproken blijft.

De krant Indian Express ontdekte dat zestien van de dertig nationale sportbonden geen interne klachtencommissie voor seksueel misbruik hebben, iets dat wel moet volgens de wet. De Nationale Mensenrechtencommissie NHRC stuurde hierover brieven naar de bonden en naar het ministerie van Sport.

De interne klachtencommissies zijn verplicht sinds een wetswijziging in 2013, die volgde op massale protesten na een brute en fatale groepsverkrachting in 2012. Destijds werd onder meer geprotesteerd tegen de houding van de autoriteiten. Meerdere politici en andere machthebbers legden de schuld bij het slachtoffer.

Dat er in de houding van sportbestuurders niet genoeg is veranderd, bleek ook uit de reactie van het hoofd van de Indiase Olympische Vereniging, oud-atlete P.T. Usha. Zij noemde de protesterende worstelaars ongedisciplineerd en zei dat zij India een slechte naam bezorgen.

Singh ontkent alles en beschuldigt zijn politieke rivalen van een complot. Maar hij had ook al meerdere rechtszaken tegen zich lopen, voor onder meer illegaal wapenbezit en poging tot moord. Indian Express wijst er verder op dat de falende onderzoekscommissie vooral uit bij de BJP aangesloten sporters bestond. Dit draagt allemaal bij aan een klimaat waarin sporters zich niet durven uit te spreken tegen onrecht.

Singhs dubbelpositie legt volgens Indian Express bovendien een onwenselijke relatie tussen sport en politieke macht bloot. "De Staat is de grootste overtreder van de wet, met name die wetten die er zijn om de rechten van vrouwen te beschermen. De obstakels op de weg naar gerechtigheid zijn zo ontmoedigend dat de meerderheid zich terugtrekt na de eerste pogingen."

De Indian Express noemt een ander voorbeeld, van een vrouwelijke coach die de regionale BJP-minister van Sport in Haryana, voormalig hockeykampioen Sandeep Singh, eind vorig jaar beschuldigde van seksueel misbruik. Sindsdien zegt zij bedreigd te worden, terwijl Singh nog steeds minister is.

In een interview met Indian Express zei ook Vinesh Phogat aanvankelijk niet bij de politie te durven klagen. Nu dit wel is gedaan gaat ze ervan uit dat ze door anderen in de sportwereld gestraft zal worden. "We weten dat we het moeilijk gaan krijgen, zelfs als we deze strijd winnen. Niet alleen tijdens onze carrières, maar zelfs ook daarna."

Phogat toonde zich teleurgesteld dat er geen steun komt van andere sporters, zoals de in India extreem populaire cricketspelers. "Atleten moeten verder dan hun persoonlijke winst kijken en volgens hun geweten handelen. We zijn menselijk. We stoppen op een dag met sporten. We moeten ook buiten de sport aan een nalatenschap werken."

Zij en de andere worstelaars hopen dat hun protest de toekomst voor alle vrouwen in de sport gaat verbeteren. Als ze deze week vanuit New Delhi geen gelijk krijgen, willen ze hun protest op meerdere plekken in India voortzetten. Ook willen ze internationale sporters aanschrijven. De minister van Sport dringt er bij hen op aan het protest te stoppen, en het politieonderzoek af te wachten.

Minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra heeft in Peking met zijn Chinese ambtgenoot Qin Gang gesproken. Het is voor het eerst sinds het begin van de coronapandemie dat er weer een Nederlandse bewindspersoon in China is.

De twee ministers hebben over lastige onderwerpen gesproken, zoals chipmachinebouwer ASML en de oorlog in Oekraïne. Hoekstra's bezoek komt bovendien op een gevoelig moment: net na de top van de G7-landen in Hiroshima, waar stevige en behoorlijk eensgezinde kritiek werd geuit op China.

Hoekstra zei op een persconferentie dat er is gesproken over "onderwerpen waarover we van mening verschillen, zoals mensenrechten" en sprak over "betekenisvolle discussies" en een "open gesprek".

Ook over chipbouwer ASML heeft minister Hoekstra gesproken:

De exportbeperkingen voor China die Nederland aan chipmachinebouwer ASML gaat opleggen stonden voor China vermoedelijk hoog op de agenda. Het Nederlandse bedrijf heeft binnenkort waarschijnlijk exportvergunningen nodig om bepaalde machines aan Chinese bedrijven te verkopen; er bestaan zorgen dat China die kan gaan gebruiken bij de productie van militair materiaal. China is fel tegen die exportbeperkingen.

Hoekstra bevestigt dat de minister en hij over ASML spraken, maar wil niet op details ingaan. "Wij hebben onze veiligheidszorgen gedeeld, en ik heb hun zorgen gehoord. We gaan er verder over praten."

Hoekstra zegt verder dat ze "uitgebreid" hebben gesproken over de oorlog in Oekraïne. "Ik juich het toe dat president Xi met president Zelensky heeft gesproken", zei Hoekstra, verwijzend naar het telefoongesprek van de Chinese en Oekraïense president vorige maand. Het was voor het eerst sinds de Russische invasie dat de twee spraken. "We hopen dat hij de roep van Zelensky om vrede ter harte zal nemen."

"Als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad moet Rusland de afspraken over soevereiniteit en territoriale integriteit nakomen. We hopen dat de Chinese speciale gezant in zijn contacten met Rusland daarop zal aandringen."

Qin zei bij het begin van het bezoek dat premier Rutte welkom is om het land te bezoeken. Ook de minister voor Buitenlandse Handel, Liesje Schreinemacher, is uitgenodigd. Twee weken geleden, bij het bezoek van de Chinese vicepresident Han Zheng aan Nederland, had Rutte al gezegd dat hij later dit jaar naar China wil. Hij benadrukte het belang van een nieuwe impuls voor de onderlinge betrekkingen.

Hij zei dat handel en uitwisseling conflicten en confrontaties kunnen voorkomen en goed zijn voor de wereldvrede en stabiliteit.

Qin reageerde geïrriteerd op een vraag over rapporten van de Nederlandse inlichtingendiensten over economische spionage door China. De AIVD stelde eerder dat China de grootste bedreiging voor de economische veiligheid in Nederland is. Volgens Qin worden de berichten van inlichtingendiensten door de media "overdreven", wat de relatie tussen de twee landen kan "vergiftigen". "China is een partner, geen dreiging", aldus de minister.

Hoekstra is morgen ook nog in China. Hij gaat onder meer de Verboden Stad bezoeken en praten met vicepresident Han Zheng.

In eerste instantie waren de Nederlandse drones strikt bedoeld om inlichtingen te vergaren, maar ze worden nu toch uitgerust met wapens. Staatssecretaris Christophe van der Maat schrijft aan de Tweede Kamer dat Defensie munitie aanschaft waarmee de onbemande vliegtuigen kunnen worden uitgerust.

Volgens Van der Maat wordt met de aanschaf van bommen en raketten "de snelheid en flexibiliteit van handelen van de krijgsmacht vergroot". Het bewapenen van de drones "draagt bij aan de veiligheid van eigen troepen in een veranderend dreigingsbeeld", aldus de staatssecretaris.

De Tweede Kamer en de commandant der strijdkrachten pleitten vorig jaar al voor het bewapenen van drones. Voor een aantal partijen was hierbij de Russische invasie van Oekraïne doorslaggevend.

Nederland heeft op dit moment vier MQ-9 Reaper-drones en in 2026 komen daar vier nieuwe bij. De oude toestellen moeten nog geschikt gemaakt worden voor bewapening.

In zijn brief wijst de staatssecretaris erop dat het bewapenen niet betekent dat drones autonoom beslissingen nemen over al dan niet aanvallen. "In alle gevallen beslist gekwalificeerd personeel om tot inzet van wapens (het daadwerkelijk afvuren) over te gaan."

Overigens moet de Nederlandse krijgsmacht nog wel even wachten met het inzetten van de bewapende onbemande vliegtuigen; de eerste munitie komt in 2025 en drie jaar later kunnen de drones als aanvalswapen worden gebruikt. De kosten van het bewapenen van de Reapers worden geschat tussen de 100 en 250 miljoen euro.

De vergadering van de Tweede Kamer is vanmiddag korte tijd geschorst geweest nadat er commotie was ontstaan op de publieke tribune. Bezoekers reageerden woedend op het wegstemmen van een voorstel voor een uitkering voor weduwen van onder anderen KNIL-militairen.

Verschillende aanwezigen lieten schreeuwend hun ongenoegen blijken. De gemoederen raakten dusdanig verhit, dat Kamervoorzitter Vera Bergkamp de stemmingen stillegde om de tribune te laten ontruimen. Bezoekers mogen alleen in stilte vergaderingen van het parlement bijwonen.

De mensen op de publieke tribune kregen applaus van Kamerleden van partijen als de PVV en de Groep van Haga, die juist voor een uitkering zijn.

De zogeheten Backpay-regeling is een morele genoegdoening voor (ex-)militairen en ambtenaren die tijdens de Japanse bezetting in Nederlands-Indië werkten, onder wie veel Molukkers. Door de bezetting hebben ze in die periode geen volledig salaris ontvangen.

De regeling is in 2015 ingesteld, maar geldt alleen voor militairen en ambtenaren die nog in leven zijn. Hun weduwen zijn ervan uitgesloten.

Verschillende oppositiepartijen hebben er de afgelopen tijd op aangedrongen de regeling uit te breiden tot de weduwen. Staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) is daar niet toe bereid, al noemde hij zijn besluit een "lange worsteling".

"Ik constateer met pijn in mijn hart dat de geschiedenis niet kan worden teruggedraaid en dat een nieuwe regeling de onvrede die al 78 jaar leeft niet kan wegnemen", schreef hij aan de Kamer. Bij de regeling uit 2015 is volgens de staatssecretaris afgesproken dat het de laatste regeling zou zijn gericht op individueel rechtsherstel.

Er zou vandaag nog gestemd worden over twee andere voorstellen uit de Kamer om slachtoffers van de Japanse bezetting tegemoet te komen. Die stemmingen zijn nu met een week uitgesteld. Voorzitter Bergkamp heeft de weduwen beloofd dat Kamerleden in de tussentijd contact met ze zullen opnemen om nogmaals over de kwestie te praten.

Het Amerikaanse chemieconcern 3M moet de schade vergoeden die door pfas is aangericht in de Zeeuwse Westerschelde. Dat vindt het kabinet. Minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat heeft het bedrijf aansprakelijk gesteld, zo heeft de landsadvocaat in een brief aan 3M laten weten.

3M in het Belgische Zwijndrecht, bij Antwerpen, heeft jarenlang pfas in de Schelde geloosd. De rivier mondt uit in de Westerschelde in Zeeland. Vorig jaar stelde het RIVM dat diverse soorten vis, schaal- en schelpdieren uit de Westerschelde zulke hoge concentraties pfas bevatten dat het raadzaam is die zo min mogelijk te eten.

Harbers wijst erop dat pfas leidt tot zorgen bij omwonenden en financiële schade bij bijvoorbeeld vissers en Rijkswaterstaat. "Ik vind dat de vervuilers moeten betalen, niet de gebruikers en beheerders. Het aansprakelijk stellen van 3M past bij dat uitgangspunt."

De Zeeuwse gedeputeerde Dick van der Velde zegt in het radioprogramma Nieuws en Co dat hij blij is met de stap van de minister. Volgens de gedeputeerde hebben 28 partijen zich inmiddels bij de provincie gemeld met klachten over schade door pfas in de Westerschelde. De schadebedragen lopen tot in de miljoenen, zegt hij.

De gedeputeerde ziet de aankondiging van Harbers ook als een signaal. "Het toont ook betrokkenheid bij de Zeeuwen die zich al geruime tijd zorgen maken. Het geeft een signaal: grote broer helpt ons", zegt van der Velde.

Poly- en perfluoralkylstoffen (pfas) zijn schadelijk voor de gezondheid en het milieu. Ze worden gebruikt in bijvoorbeeld blusschuim en waterafstotende kleding. De stoffen kunnen zich ophopen in het lichaam en de werking van het immuunsysteem verminderen.

De minister liet vorig jaar weten dat Rijkswaterstaat de schade gaat inventariseren. Het gaat dan bijvoorbeeld om kosten voor monitoring en kosten voor het verwijderen van verontreinigd slib. De provincie Zeeland roept bedrijven, organisaties en bewoners al langer op om zich te melden als ze schade hebben geleden door pfas.

Vorig jaar oordeelde een onderzoekscommissie van het Vlaamse parlement dat 3M verantwoordelijk is voor de bodemvervuiling met pfas in Zwijndrecht. De commissie wil dat het concern alle kosten betaalt die zijn veroorzaakt door de vervuiling.

De Tweede Kamer stemt in met het stikstoffonds, waarmee het kabinet onder meer het uitkopen en verduurzamen van boerenbedrijven wil regelen. In het fonds zit 24 miljard euro. Bij de stemming over de wet die het transitiefonds regelt, stemden behalve de regeringspartijen alleen de fracties Den Haan en Gündogan voor.

Het kabinet hoopte op bredere steun, ook omdat de wet nog door de Eerste Kamer moet worden aanvaard. En daar heeft de coalitie bij lange na geen meerderheid.

Maar onder de tegenstemmers zijn PvdA en GroenLinks. Die willen dat er meer zekerheid komt dat het geld uit het fonds wordt uitgegeven aan de gestelde doelen. Volgens deze partijen is het fonds zonder strenge voorwaarden een blanco cheque. Ze vinden het onverantwoord om op deze manier voor een fonds van 24 miljard euro te stemmen.

BBB-Kamerlid Caroline van der Plas zei in een stemverklaring dat ze tegen de wet is, omdat er geen garantie is dat het geld in het fonds niet gebruikt zal worden voor gedwongen onteigening van boeren. BBB vindt het op zich prima als boeren geholpen worden als ze willen stoppen om de natuur te verbeteren, maar er mag nooit sprake zijn van dwang.

Ook de fractie van Volt stemde tegen. Die partij vindt dat het voorgestelde fonds nog niet duidelijk genoeg is gericht op het verduurzamen van de landbouw.

Onderwijsminister Dennis Wiersma (VVD) krijgt van de VVD-fractie in de Tweede Kamer een laatste kans, zeggen bronnen rond de fractie. Fractievoorzitter Sophie Hermans zei in een verklaring dat Wiersma tijdens de wekelijkse fractievergadering van de VVD zijn excuses heeft aangeboden aan medewerkers en oud-medewerkers over zijn opvliegende en boze gedrag.

Ook aan de fractie bood hij zijn excuses aan, zei Hermans. "Vanwege de lelijke situatie waarin we zijn terechtgekomen."

Wiersma gaf aan dat hij een aantal dingen anders moet doen:

De aanhoudende berichten over het gedrag van Wiersma waren aanleiding voor de fractie om het onderwerp vandaag te bespreken. Mede op verzoek van Wiersma zelf was hij bij een deel daarvan aanwezig. Vervolgens vergaderden de VVD-Kamerleden zonder hem verder. Bronnen spreken van "een enorme discussie" en Kamerleden die van hem af zouden willen omdat hij "mensen de vernieling in helpt".

De fractievergadering liep door de discussie uit. Na afloop wilde Hermans geen vragen van de aanwezige journalisten beantwoorden. Zij zei: "Wij vertrouwen erop dat Dennis alles in het werk zal stellen om ervoor te zorgen dat dit soort gedrag tot het verleden behoort."

Wiersma ging na de fractievergadering op werkbezoek met koningin Máxima. Na afloop bevestigde hij dat hij excuses heeft gemaakt. Hij zegt op alle mogelijke manieren te willen bijdragen aan gesprekken met medewerkers die last van hem hadden. "Ik heb mijn gedrag aangepast en ben er alerter op."

De openbare discussie over de minister begon eind april, na een bericht in De Telegraaf dat hij volgens anonieme ambtenaren geregeld "door het lint" ging. Wiersma gaf toen toe "dat hij soms te scherp, te fel en te veeleisend is geweest" naar zijn ambtenaren. Hij kondigde aan dat hij ook met voormalige collega's in gesprek zou gaan over zijn gedrag.

Begin mei liet Wiersma op Instagram weten dat ook, inmiddels voormalige, medewerkers van de VVD hebben aangegeven dat ze zijn gedrag als onaangenaam en kwetsend hebben ervaren. Wiersma zei daarover: "Ik ben wel degelijk een hork geweest. Ik heb mensen daarmee tekortgedaan en dat spijt mij zeer."

Afgelopen vrijdag verscheen er opnieuw een bericht over het gedrag van Wiersma, dit keer in NRC. Daarin ging het onder meer over zijn woede-uitbarstingen en profileringsdrang, en de bijkomende druk op medewerkers en anderen in zijn omgeving.

Wiersma is sinds 10 januari 2022 minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs. In het vorige kabinet Rutte was hij kort staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Daarvoor was hij vier jaar Kamerlid voor de VVD.

Voor zijn politieke loopbaan was Wiersma onder meer projectmanager jeugdwerkloosheid bij het ministerie van SZW, voorzitter van vakbond FNV Jong en vicevoorzitter van studentenvakbond LSVb.

De Eerste Kamer heeft ingestemd met de nieuwe pandemiewet. Daarmee is de opvolger van de tijdelijke coronawet, die werd gebruikt bij onder meer de mondkapjesplicht en de avondklok, een feit.

Een ruime meerderheid (49 Eerste Kamerleden) van VVD, CDA, D66, ChristenUnie, PvdA, GroenLinks en SP stemde voor de wet. Fractie-Nanninga, SGP, PVV, FvD, Fractie-Frentrop, PvdD, Fractie-Otten en OSF (samen 24 senatoren) waren tegen.

Nadat het voorstel was aangenomen, klonk er enig rumoer vanaf de publieke tribune. Tegenstanders van de wet riepen "landverraders" en "schaam je rot".

Het kabinet komt met deze wijziging van de Wet publieke gezondheid (Wpg), zodat er een permanente grondslag is voor beperkende maatregelen bij pandemieën. Die basis was er niet toen corona uitbrak, waardoor het kabinet het lang met tijdelijke wetgeving moest doen.

Een jaar geleden stemde de Eerste Kamer de tijdelijke wetgeving weg en sindsdien heeft het kabinet geen juridische grondslag meer om maatregelen af te dwingen in het geval van een uitbraak van een besmettelijke ziekte.

De aanpassing van de Wpg dicht dat juridische gat. In de plannen van minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid zijn onder meer een quarantaine-, test- en mondkapjesplicht opgenomen. Ook het houden van afstand en het sluiten van publieke plekken is geregeld.

Maar bijvoorbeeld de avondklok, het coronatoegangsbewijs en de bevoegdheid om scholen te sluiten staan er niet in. Dat zijn zaken die gevoelig liggen in zowel het parlement als de maatschappij.

Bij een pandemie heeft het kabinet dus voortaan een gereedschapskist met mogelijke maatregelen die genomen kunnen worden, maar er is altijd vooraf instemming van de Tweede Kamer nodig.

De Tweede Kamer heeft daarnaast een blokkeringsmogelijkheid afgedwongen voor maatregelen die alsnog via een noodbevoegdheid worden ingesteld. De minister moet die vooraf melden en zonder tegengeluid van de Kamer worden ze dan 24 uur later van kracht.

FvD-leider Thierry Baudet had het coronabeleid niet mogen vergelijken met de Holocaust. Dat oordeelt het gerechtshof in Amsterdam.

De voorzieningenrechter oordeelde in december 2021 al dat het Tweede Kamerlid tweets met verwijzingen naar de Holocaust en de aanloop daarnaartoe moest verwijderen. Daarnaast kreeg hij een verbod opgelegd op het gebruiken van beeldmateriaal van de Holocaust in het kader van het debat over de coronamaatregelen.

De rechter legde hem een dwangsom op van 25.000 euro per dag of per keer wanneer de verboden werden overtreden. Baudet verwijderde de berichten, maar tekende wel hoger beroep aan. Hij sprak destijds van een "krankzinnig, onbegrijpelijk vonnis".

Het hof komt nu in hoger beroep tot dezelfde conclusie als de voorzieningenrechter. Volgens het hof prevaleren de rechten van de overlevenden en nabestaanden van de Holocaust boven de vrijheid van meningsuiting.

De tweets van de FvD-leider leiden volgens het hof tot "het bagatelliseren van de Holocaust" en mogelijk hebben ze ook geleid tot "de verspreiding van antisemitische uitlatingen op het internet".

Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), het Centraal Joods Overleg (CJO) en vier Joodse overlevenden van de Tweede Wereldoorlog hadden het kort geding tegen Baudet aangespannen na de publicatie van de tweets in november 2021. In een van de berichten werden ongevaccineerden "de nieuwe joden" genoemd.

In een verklaring zegt het CIDI verheugd te zijn dat het hof de uitspraak van de rechtbank in stand heeft gehouden. "Voor de Joodse gemeenschap is het van groot belang dat het gerechtshof ook in het hoger beroep heeft geoordeeld dat dit soort vergelijkingen tussen de Holocaust en een pandemie onrechtmatig zijn."

Het CIDI vindt dat de vergelijkingen van Baudet "historisch volledig mank" gingen. Ze zijn "onnodig kwetsend voor Holocaustoverlevenden en nabestaanden. Bovendien hollen ze de betekenis van de Holocaust uit."

Minister Schouten wil dat pensioenfondsen tot 1 januari 2028 de tijd krijgen om de omslag te maken naar een nieuw pensioenstelsel. Dat is een jaar langer dan nu nog het plan is.

De minister voor onder meer pensioenen zei in de Eerste Kamer dat zij het jaartal uit de nieuwe pensioenwet wil halen, zodat ze het gemakkelijker kan aanpassen. Er moet dan wel opnieuw een besluit over worden genomen door het parlement, en Schouten wil dat dat nog dit jaar gebeurt.

Het uitstel van de uiterlijke datum waarop pensioenfondsen overgestapt moeten zijn, is een tegemoetkoming aan verschillende fracties in de Eerste Kamer, die zich grote zorgen maakten over de krappe overgangsdatum. Zij vreesden voor het zoveelste "uitvoeringsdebacle".

Volgens Schouten is er met het jaar extra "een heel goede termijn" om de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel te maken. Pensioenfondsen die dat willen, kunnen ook eerder overgaan.

Schouten neemt ook het idee van het CDA over om een regeringscommissaris aan te stellen, die de transitie naar het nieuwe stelsel in de gaten houdt en onafhankelijk advies uitbrengt over de voortgang.

Die kan dan ook bekijken of er nu wel genoeg tijd is voor de transitie, of dat de deadline eventueel nog een keer moet worden aangepast. "Ik wil ruimhartig toezeggen dat ik die wil gaan aanstellen."

In het nieuwe stelsel gaat het Nederlandse pensioenvermogen van honderden miljarden van een collectieve pot naar grotendeels individuele potjes.

Vandaag staat de agenda van de Eerste Kamer opnieuw voor een groot deel in het teken van het debat over de nieuwe Wet Toekomst Pensioenen. Het is de bedoeling dat er volgende week wordt gestemd over de wet, waar al bijna vijftien jaar over wordt gesproken.

Er moet nog uitgebreid over de wet worden onderhandeld, maar nu al kan de natuurherstelwet van Eurocommissaris Frans Timmermans op veel weerstand rekenen. De wet heeft als doel de natuur in de EU te herstellen. Volgens de Europese Commissie is inmiddels 80 procent van de natuur in Europa er slecht aan toe.

Tegenstanders vrezen dat het land verder op slot gaat als deze natuurherstelwet er komt. Vanmiddag was Timmermans in het Europees Parlement om Europarlementariërs te overtuigen van de noodzaak van deze wet. Maar waar gaat de wet nou precies over?

Volgens Timmermans is het belangrijk dat de EU het eens wordt over deze wet, omdat de tijd dringt. "Vorig jaar zag Europa de ergste droogte in decennia. Boeren zagen hun oogst in veel gevallen gehalveerd worden", zei hij in het Europees Parlement.

In Nederland is het verzet tegen de wet groot. Vooral het verslechteringsverbod wekt veel weerstand op. Volgens dit onderdeel van de wet mag de biodiversiteit in bepaalde leefgebieden en zogeheten habitattypen in ieder geval niet verder achteruitgaan. Alle nieuwe activiteiten in deze gebieden, economisch of agrarisch, worden dan vergunningsplichtig en het verlies van natuur moet ergens anders worden gecompenseerd.

Onenigheid is er over waar dat verslechteringsverbod zal gaan gelden en hoe groot dat gebied is. Volgens een analyse van de Commissie gaat het voor het grootste deel, zo'n 3360 vierkante kilometer, om grond die nu al in Natura 2000-gebied ligt. Daar geldt sowieso al een verslechteringsverbod. Gebieden die er door de nieuwe wet bij komen, beslaan volgens de Commissie niet meer dan 198 vierkante kilometer.

Maar daar zijn meerdere politici in Brussel en in Nederland niet gerust op. Onlangs nam de Tweede Kamer een motie aan, ingediend door Caroline van der Plas (BBB), waarin staat dat het Nederlandse kabinet tegen dit verslechteringsverbod moet stemmen.

Meerdere Tweede Kamerleden waren vandaag in Brussel om te praten met onder anderen Timmermans over de effecten van de toekomstige wet.

Van der Plas is enigszins gerustgesteld, omdat haar nu duidelijk is dat uiteindelijk de landen zelf moeten gaan bepalen hoe ze hun eigen natuur herstellen. Toch zijn haar zorgen niet helemaal weg. "Mijn grootste zorg is dat als zo'n wet er eenmaal is, dat Nederland boven op alles nóg strenger wil zijn."

Bovendien lijkt die 198 vierkante kilometer volgens Van der Plas heel weinig, maar kan het wel grote gevolgen hebben en Nederland toch op slot zetten.

Ook Kamerlid Thom van Campen (VVD) heeft zijn zorgen geuit aan Timmermans en Eurocommissaris Sinkevicius (Milieu). Volgens Van Campen is de impact van de wet nog niet te overzien. "Niet elk land is hetzelfde. We leven in een land waar veel mensen wonen en willen ook voedsel blijven produceren. Dan moet je echt kijken wat dit voor Nederland betekent."

Timmermans benadrukte vandaag meerdere keren dat het aan de landen zelf is om te bepalen welke maatregelen genomen moeten worden. Volgens hem lijken voor- en tegenstanders vooral langs elkaar heen te praten. Hij vindt het belangrijk erop te wijzen dat in gebieden met zo'n verslechteringsverbod nog wel bedrijven en boeren kunnen zitten en dat er ook uitzonderingsgronden zijn. Het betekent volgens hem niet dat er niks mogelijk is.

In Nederland wordt intussen er door natuurorganisaties en ecologen juist voor gepleit om de wet niet te vrijblijvend te maken.

"We bungelen in Nederland nog steeds ergens onderaan, qua natuurbescherming", zegt ecoloog en universitair docent Patrick Jansen. Hij stoort zich eraan dat er opnieuw discussie is over de wet. "Zonder wettelijke bescherming delft de natuur meestal het onderspit, omdat kortetermijn- en economische belangen voorgaan."

Volgens Jansen komt de Europese wet bovendien voor een groot deel overeen met klimaat- en natuurherstelplannen die er in Nederland al zijn. Het grote verschil is dat de Europese wetten bindend zijn. "We zetten onze handtekening wel onder de plannen, maar als puntje bij paaltje komt, dan is er verzet."

Volgend jaar dreigt een rampjaar voor de woningbouw te worden. Gebrek aan grond, hoge rente en gestegen bouwkosten zitten de kabinetsdoelstelling in de weg om in 2030 900.000 woningen erbij gebouwd te hebben. Bovendien stijgt de vraag naar woningen harder dan voorzien.

Deze sombere boodschap klinkt door in de update van minister De Jonge (CDA) voor Volkshuisvesting aan de Kamer. Vorig jaar kwamen er ruim 90.000 woningen bij. Dat aantal ligt nog wel redelijk in lijn met de kabinetsdoelstelling. Maar voor komend jaar is het heel moeilijk om dat tempo aan te houden.

De Jonge somt in zijn voortgangsrapportage de vooruitzichten op. Het Economisch Instituut voor de Bouw gaat uit van een daling van de woningbouwproductie van 3,5 procent in 2023 en nog eens 5,5 procent in 2024 ten opzichte van het jaar ervoor. De organisatie van projectontwikkelaars Neprom verwacht dat de productie van nieuwe woningen met misschien wel de helft gaat terugvallen.

"De situatie blijft onzeker, maar in ieder geval is de verwachting dat er in 2024 een forse dip zal zijn", schrijft De Jonge.

De dip in de bouw kent verschillende oorzaken. Door de hoge rente kunnen woningzoekers minder hoge hypotheken afsluiten. De inflatie duwt de kosten van allerlei bouwmaterialen omhoog, waardoor het lastiger is betaalbare woningen te bouwen. Het vinden van geschikte bouwgrond en het verlenen van bouwvergunningen gaat minder snel dan gehoopt.

Dat zorgt ervoor dat er minder bouwprojecten worden gestart. Zoals hier in Den Haag, waar een voormalig bordeel wordt omgebouwd tot luxe appartementen:

Ondertussen stijgt de vraag naar woningen. De Nederlandse bevolking groeide in 2022 met 227.000, twee keer zo hard als in 2021. Dat kwam vooral door migratie. Dit voorjaar worden nieuwe prognoses van de bevolkingsgroei verwacht. Die prognoses leiden hoogstwaarschijnlijk tot het bijstellen van het aantal woningen dat de komende jaren nodig zal zijn.

Vorig jaar en dit jaar werden met provincies afspraken gemaakt over het aantal te bouwen woningen en locaties waar die woningen zouden gaan verrijzen. Maar veel projecten lopen door de moeilijke bouwomstandigheden vertraging op of vallen stil.

De Jonge roept nu provincies en gemeenten op om naar alternatieve locaties uit te kijken. Hierover worden 'versnellingsgesprekken' gevoerd, zegt de minister. Hij heeft daarbij een half miljard euro extra tot zijn beschikking om onder de moeilijke omstandigheden het bouwen van extra woningen toch aan te kunnen jagen.

Het realiseren van een nieuwe woning kost nu gemiddeld tien jaar, van plan tot opleveren. De Jonge wil die termijn ten minste halveren. Daarvoor is de wet Regie op de Volkshuisvesting in de maak. Die wet bevindt zich nog in de zogeheten consultatiefase: verschillende belanghebbenden kunnen zich erover uitspreken.

PvdA en GroenLinks sturen erop aan dat pensioenfondsen meer tijd krijgen om de omslag te maken naar het nieuwe stelsel. Volgens de nieuwe wet, die deze week wordt behandeld door de Eerste Kamer, krijgen fondsen tot 1 januari 2027 om de transitie te maken.

GroenLinks-senator Roel van Gurp noemde dat "heel kort dag". Volgens zijn partij, die in principe voorstander is van het nieuwe stelsel, moet de overgangsperiode verlengd kunnen worden met maximaal twee jaar als dat nodig blijkt te zijn.

"Die transitiefase kan heel goed gaan, maar er kunnen ook ongelukken in gebeuren", zei Van Gurp, die als eerste aan het woord kwam in het debat over de pensioenwet. "Dat willen we vermijden. We hebben er niets aan om het zoveelste uitvoeringsdebacle te organiseren."

De PvdA sluit zich daarbij, zei Kamerlid Ferd Crone. "Wij denken dat die tijd te kort is en dat er meer tijd nodig is." De transitietermijn is eerder al opgerekt, omdat de behandeling van het wetsvoorstel langer duurt dan voorzien.

Crone wees er in het debat ook op dat minister Carola Schouten (Pensioenen) duidelijkheid moet scheppen voor mensen op leeftijd met een zwaar beroep. Die moeten wat zijn fractie betreft eerder met pensioen kunnen. Op dit moment is daar al een regeling voor, maar die is tijdelijk en loopt volgend jaar af.

In het nieuwe stelsel gaat het Nederlandse pensioenvermogen van honderden miljarden van een collectieve pot naar grotendeels individuele potjes. Vandaag en morgen staat de agenda van de Eerste Kamer helemaal in het teken van het debat over de nieuwe Wet Toekomst Pensioenen.

De tegenstanders van de wet hebben nog één laatste kans om het nieuwe pensioenstelsel tegen te houden. Partijen als PVV, SP en 50 Plus hopen daar op. De partijen maken zich zorgen over de uitvoering en denken dat pensioenen onzekerder worden.

Maar in de Tweede Kamer stemden VVD, D66, CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PvdA, SGP en Volt voor. Dat is een ruime meerderheid van 93 tegen 48. Deze partijen hebben in de Eerste Kamer ook een meerderheid. Voorstanders vinden dat het nieuwe stelsel toekomstbestendiger is en beter past bij de huidige arbeidsmarkt.

De critici hopen dat het CDA in de Eerste Kamer een draai zal maken, zeker nadat het wetenschappelijk instituut van die partij het nieuwe stelsel afgelopen weekend "een enorme gok op de toekomst" heeft genoemd.

Maar de senaatsfractie van het CDA blijft in principe voorstander, zei senator Ria Oomen tegen de NOS. "We weten dat een nieuw systeem nodig is omdat het andere niet meer functioneerde."

Gevlucht voor de oorlog in Syrië en dan in Nederland alsnog oog-in-oog met je folteraar. Hoe kan het dat er Syrische oorlogsmisdadigers in Nederland wonen die zich voordoen als oorlogsvluchteling en zo door de screening van de de Immigratie- en Naturalisatiedienst glippen?

Jelle van Buuren, veiligheidsexpert aan de Universiteit Leiden, wijt dat aan de spoed die er soms is en het gebrek aan capaciteit. "Dat kan betekenen dat de procedures niet zorgvuldig genoeg zijn. Maar daaronder steekt toch ook nog een andere belangrijke vraag: hoe kan Nederland aan al die informatie komen die een aanwijzing zou kunnen geven voor wat iemand heeft gedaan in Syrië?"

Tientallen beulen die onder het regime van president Bashar al-Assad in Syrië mensen hebben gemarteld, lopen vrij rond in Nederland, melden Trouw en het radioprogramma Argos vandaag. Sommige deskundigen schatten dat het gaat om 50 tot 100 oorlogsmisdadigers. De laatste tien jaar zijn er ongeveer 450 onderzoeken gedaan naar Syriërs. Zo'n vijftig kregen op basis van dat onderzoek geen asiel.

René en Rehab vluchtten naar Nederland nadat ze in Syrië waren mishandeld en gemarteld. Rehab werd in 2013 vijf maanden lang opgesloten op een beruchte afdeling van de Syrische militaire geheime dienst in Damascus, onder de grond. Ze werd opgepakt nadat ze vluchtelingen, onder wie kinderen, opving op de school waar ze directeur was. Ze werd door meerdere mannen aangerand.

Toen Rehab over de Dam in Amsterdam liep, stond ze oog-in-oog met één van de cipiers. "Ik was daar een beetje boodschappen aan het doen en ik keek naar de duiven op het plein. Op een gegeven moment zie ik een man die ik meteen herken", vertelt Rehab aan Nieuwsuur. "Een onderofficier die ik heb meegemaakt in mijn detentietijd. Hij was samen met een vrouw. Ik begon te rillen. Ik was zo bang en raakte in paniek."

René overkomt hetzelfde, zeven jaar geleden. Hij zit op een dag in een trein op Amsterdam Centraal, waar hij op het perron een gezicht herkent. Het gezicht van de man die hem martelde en verkrachtte toen hij vastzat in een gevangenis in Syrië. "Hij was daar en ik dacht: 'nee, dit is niet echt'. Maar ik keek nog een keer en zie dat hij het is. Ik ken zijn gezicht. Een gezicht dat ik nooit zal vergeten."

René werd in Syrië opgepakt nadat hij demonstreerde tegen het regime van Assad en omdat hij actief was voor de lhbtq-gemeenschap. Hij werd door drie van zijn bewakers verkracht.

De Syrische advocaat en mensenrechtenactivist Mazen Darwish, ook gemarteld door het Assad-regime én gevlucht, verzamelt bewijzen en documenteert misdaden. Maar die informatie bereikt niet altijd alle landen waar Syriërs heen vluchten.

"Er moet meer samenwerking komen tussen de Nederlandse overheid en lokale organisaties", zegt Darwish, die denkt dat het een klus van de lange adem zal zijn om alle schuldigen op te sporen. "We hebben hier echt een lange-termijnstrategie voor nodig."

Dat bevestigt Van Buuren. Volgens hem is het belangrijk om alle data goed bij elkaar te krijgen, iets waar veel kennis en deskundigheid voor nodig is. "Dat betekent betere afspraken maken als er bijvoorbeeld informatie zit bij militaire eenheden. Hoe kan een organisatie als de IND, die geen opsporingsinstantie of inlichtingendienst is, toch beschikken over zoveel mogelijk informatie."

Ook getuigenissen van andere asielzoekers en informatie die in het buitenland opduikt bij onderzoeken, moeten bijelkaar gebracht worden. "Dat is een voortdurend proces wat nog steeds kan verbeteren. Daar moet je ook echt capaciteit voor vrijmaken", zegt Van Buuren. "En de signalen uit de eigen gemeenschappen serieus nemen."

Al ziet hij daar meteen ook een probleem. "Het hele asielstelsel kraakt natuurlijk al in z'n voegen. Helaas is het dan haast onvermijdelijk dat ook dit soort belangrijke onderdelen, dit soort screenings, uiteindelijk niet zo optimaal zijn als je eigenlijk zou willen."

René stapte met zijn verhaal naar de politie, maar hoort er nooit meer iets van. "Ze hebben me van alles gevraagd, maar ik weet de naam van die man niet." Rehab nam geen contact op met de politie. "Nee, ik ben bang voor de politie. Dat is een fobie. Als ik een agent zie, dan raak ik in paniek."

Het Openbaar Ministerie en het Team Internationale Misdrijven van de politie onderzoekt jaarlijks twintig tips over vermeende oorlogsmisdadigers die in Nederland verblijven. De helft van de tips gaat over personen uit Irak en Syrië. Tot nu toe is er één verdachte aangehouden die een link heeft met het Assad-regime, vorig jaar in Kerkrade. Het is een 34-jarige man die oorlogsmisdrijven zou hebben gepleegd.

Van Buuren benadrukt nog dat Nederland ook goed moet blijven checken of de informatie die wordt aangeleverd ook daadwerkelijk klopt. En of dat voldoende bewijs is om bijvoorbeeld iemand niet toe te laten als asielzoeker in Nederland. "En dat zijn soms ook gewoon lastige procedures."

Het CDA in de Eerste Kamer moet niet instemmen met de nieuwe pensioenwet omdat die "een enorme gok op de toekomst is", vindt het Wetenschappelijk Instituut van het CDA.

"Dit wordt een ramp, de CDA-senatoren moeten deze wet terugsturen naar de Tweede Kamer", zeggen directeur Pieter Jan Dijkman en medewerker Arjen Siegmann in de Telegraaf. Zij zijn als wetenschappers verbonden aan het CDA, maar hebben geen politieke functie.

Dijkman en Siegmann vergelijken de nieuwe pensioenwet met andere grote stelselwijzigingen zoals de invoering van het leenstelsel voor studenten en de invoering van de kinderopvangtoeslag. Die zijn ook bepaald niet goed verlopen, zeggen zij.

Ook het nieuwe pensioenstelsel zal leiden tot financiële onzekerheid van burgers, verwachten zij. Siegmann: "Het is zo faliekant duidelijk waarom we hier als CDA tegen moeten zijn. Het nieuwe pensioenstelsel staat zó haaks op alles waar wij als partij voor staan. Je kunt hier niet voor stemmen."

Komende maandag en dinsdag staat de agenda van de Eerste Kamer helemaal in het teken van het debat over de nieuwe pensioenwet, de Wet Toekomst Pensioenen. De tegenstanders van de wet hebben nog één laatste kans om het nieuwe pensioenstelsel tegen te houden.

Partijen als PVV, SP en 50 Plus hopen daar op. "De pensioenen zijn nu zeker, en ze worden onzeker, ze zijn nu vast en worden variabel. En de hele omzetting van je huidige pensioenrecht met een omrekening naar je nieuwe pensioen is een grote blackbox", zegt senator Martin van Rooijen van 50 Plus.

Bij de tegenstanders voegen zich nu dus ook de wetenschappelijk adviseurs van het CDA. Het is de vraag of de CDA-senatoren zich hierdoor laten beïnvloeden, maar zelfs zonder het CDA is er grote kans op een meerderheid voor de pensioenwet in de Eerste Kamer. Van Rooijen: "Maar misschien als ze in dit debat goed luisteren, ook naar mij, dat ze dan denken 'moeten we die wet wel steunen?'"

Senator Ria Oomen van het CDA ontkent niet dat de druk hoog is. Haar fractie zal volgens haar zelfstandig een afweging maken en niet zomaar bij het kruisje tekenen. De waarschuwing van de CDA-wetenschappers verandert daar niets aan, aldus Oomen. "Wij toetsen of de invoering rechtmatig is, we toetsen of iedereen zijn recht krijgt en we toetsen of het uitvoerbaar is."

De CDA-fractie in de Eerste Kamer zegt nog lang niet tevreden te zijn met wat er nu ligt. De partij wil vooral extra toezeggingen om de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel goed te laten verlopen. Ook moet duidelijker worden hoe mensen bezwaar kunnen maken als zij het niet eens zijn met hun overgangsregeling.

Daarnaast moeten de pensioenfondsen meer tijd krijgen en meer en langer geld opzij kunnen zetten voor als er toch iets misgaat. En pensioenfondsen moeten bij het omzetten van de pensioenen van elkaar kunnen leren.

Maar de senaatsfractie van het CDA blijft in principe voorstander. Oomen: "We weten dat een nieuw systeem nodig is omdat het andere niet meer functioneerde."

In de Tweede Kamer stemden, na urenlange debatten, VVD, D66, CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PvdA, SGP en Volt voor. Het was een ruime meerderheid van 93 tegen 48.

Deze partijen hebben in de huidige en naar verwachting ook in de nieuwe Eerste Kamer een meerderheid.

De discussies in de Eerste Kamer zijn op maandag en dinsdag, van 's ochtends 10.00 uur tot naar verwachtig 's avonds in de late uurtjes. Ze lijken net zo fel te worden als die in de Tweede Kamer.

De planning is dat er op dinsdag 30 mei, de dag dat de Provinciale Statenleden een nieuwe Eerste Kamer kiezen, nog door de 'oude' Eerste Kamer over wordt gestemd. Daar zijn volgens de wettelijke verkiezingsregels geen bezwaren tegen.

Na flink wat ophef kwam afgelopen zondag de eerste trein met Romeins huisvuil aan in Amsterdam. Het Amsterdamse Afval Energie Bedrijf (AEB) sloot een deal met Rome dat een groot vuilnisprobleem heeft. AEB gaat het afval verbranden.

Rome kan het afval zelf niet verwerken. Op z'n vroegst komt er in 2026 een eigen verbrandingsoven, zegt correspondent Heleen d'Haens. "Tot die tijd moet Rome het afval kwijt over de grens." Het gaat om 1800 ton Romeins afval per week.

Verschillende Kamerleden spreken er schande van dat Nederland het Romeinse afvalprobleem oplost. "Een trein vol pizzadozen en blikjes over ons al te drukke spoor, om dat vervolgens in de fik te steken in de verbrandingsoven. Dit roept de nodige vragen op", vindt Erik Haverkort (VVD).

De keuze viel op de verbrandingsovens van AEB dat met het verbranden ook energie opwekt. Die is bedoeld voor de verwarming van huizen, industrie en kassen. Amsterdam-West en -Noord zijn afhankelijk van deze warmte uit de afvalverbranding.

Onderzoeksbureau CE Delft onderzocht de milieu-impact van de verbranding in Amsterdam. Is er sprake van een grotere uitstoot van CO2 en stikstof in de lucht? "Verbranden is beter dan het storten van afval in Italië. Bij storten komt veel methaan vrij, wat een 28 keer sterker broeikasgas is dan CO2", zegt Geert Bergsma van CE Delft. "Zelfs als de uitstoot van het vervoer per trein wordt meegenomen, is in Nederland verbranden beter."

Verschillende deskundigen zeggen dat het importeren van Italiaans afval beter is voor het milieu dan storten in Italië. Maarten Bakker, hoogleraar recycling, zegt dat de uitstoot van stikstof bij afvalverbranding meevalt. "De verbrandingsinstallatie van AEB is modern en daardoor wordt een groot deel van de stikstof weggefilterd."

Nederland heeft veel verbrandingsovens. Vorig jaar werd 7,5 miljoen ton afval verbrand. Hiervan was 1,1 miljoen ton afval, bijna 15 procent, afkomstig uit het buitenland.

Het importeren van huisvuil is niet uniek. Al ruim tien jaar importeren de twaalf Nederlandse afvalverwerkers afval uit het buitenland. Nederland is samen met Zweden zelfs Europees koploper als het gaat om de import van huisvuil. Dan gaat het met name om Brits huisvuil. Maar ook uit Ierland, België en dus Italië, komt afval naar Nederland. Deze landen hebben een tekort aan verbrandingsovens.

Het afbouwen van het storten van afval gaat terug tot 2002. Pieter van Geel (CDA), oud-staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, stond aan de wieg daarvan. Nederland had weinig verbrandingsinstallaties en stortte dus veel milieubelastend afval. "We wilden graag dat storten stoppen door de investeringen in nieuwe verbrandingsinstallaties aan te jagen."

De afvalverwerkers vreesden dat bij een steeds betere recycling er minder afval voor verbranding zou overblijven. "In dat geval zouden ze hun investeringen in de peperdure ovens niet terugverdienen", zegt Geel. Daarom werd de Europese import van afval toegestaan. Dat beleid werkte: in de jaren na 2002 werden er veel nieuwe verbrandingsinstallaties gebouwd, waarmee een half miljard euro aan investeringen gemoeid was.

Het Nederlandse afval nam door verbeterde recycling uiteindelijk inderdaad af. De verbrandingsovens werden aangevuld met buitenlands afval. Op het hoogtepunt in 2017 importeerde Nederland 1,9 miljoen ton afval. In 2019 kwam er een invoerbelasting op huisvuil, waardoor de import iets afnam.

Op dit moment importeert Nederland ongeveer evenveel afval als Zweden. Hoogleraar Bakker ziet daar ook niet snel verandering in komen. "We moeten blijven verbranden, anders hebben we niet genoeg warmte voor huizen." Dat vindt hij slecht nieuws voor het verder verbeteren van recycling. "We zitten nu in een periode dat ons afval door reclycling steeds verder afneemt. Nu begint er een strijd om afval, want we krijgen tekorten."

Ondanks de kritiek heeft het Amsterdamse AEB met Rome nog een contract voor twee jaar. Voor het verbranden van Romeins afval ontvangt het bedrijf 360.000 per week.

De partijen die onderhandelen over het landbouwakkoord gaan begin juni weer gezamenlijk om de tafel. Landbouwminister Adema schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat dan "besloten wordt of een onderhandelingsakkoord kan worden vastgesteld".

De overheid, boerenorganisaties en andere partijen onderhandelen al een half jaar. Het akkoord moet ervoor zorgen dat de landbouw verduurzaamt en tegelijk dat boeren genoeg geld kunnen verdienen in de toekomst.

De Kamerbrief volgt op een marathononderhandeling die vanochtend vroeg op het Haagse landgoed Ockenburgh eindigde zonder akkoord. Premier Rutte draafde vannacht ook op om te voorkomen dat de onderhandelingen stukliepen. Het bezoek was bedoeld om het wantrouwen bij de boeren weg te nemen, zeggen Haagse bronnen. Tot een doorbraak leidde het niet, maar er is nog steeds hoop dat er uiteindelijk een akkoord wordt bereikt. "Ik blijf vertrouwen houden in dit proces", schrijft Adema.

In het landbouwakkoord moeten afspraken komen te staan over het milieu-, klimaat- en watervriendelijker maken van boerenbedrijven tot 2040. Al sinds december wordt erover gepraat en de hoop bestond dat er gisteren daadwerkelijk voortgang geboekt zou worden.

Boerenorganisaties en minister Adema zaten woensdag al urenlang op het Haagse landgoed te onderhandelen. Dat het overleg niet klapte, was kantje boord, zeggen diverse Haagse bronnen tegen de NOS.

De boerenorganisaties willen extra geld om hun toekomst zeker te stellen en om ook natuurbeheer onder hun hoede te nemen, zoals het kabinet wil. Minister Adema bleek gisteravond nog niet met voldoende geld over de brug te komen en dat zette de onderhandelingen op scherp.

Premier Rutte werd op een gegeven moment door Adema gebeld of hij naar landgoed Ockenburgh wilde komen om mee te praten. Rutte, net terug van een Europese Raad in IJsland, arriveerde met zijn eigen auto rond 01.15 uur en bleef net als de andere onderhandelaars tot het einde, iets voor 07.30 uur. De bijeenkomst op het landgoed heeft in totaal 24 uur geduurd.

De mogelijke komst van Rutte was vooraf wel besproken, zeggen Haagse bronnen. Hij kwam vooral om iets te doen aan het wantrouwen bij de boerenorganisaties.

De komst van Rutte verbeterde de stemming aan tafel enigszins, zeggen ook bronnen bij boerenorganisaties. Uiteindelijk werd om 07.00 uur besloten om het overleg af te breken en de komende weken verder te praten om er alsnog uit te komen.

Ook minister Adema denkt dat het nachtelijk overleg wel iets goeds heeft opgebracht. Hij zegt dat er "belangrijke stappen zijn gezet" en dat er nu een "vergevorderd concept ligt". De komende tijd worden onderdelen van de mogelijke afspraken doorgerekend.

Op landgoed Villa Ockenburgh in Den Haag zijn het kabinet en boerenorganisaties nog altijd in overleg over de toekomst van de landbouw. Halverwege de nacht hebben andere partijen die betrokken zijn bij het landbouwoverleg, zoals vertegenwoordigers van provincies, natuurorganisaties en supermarkten, het pand verlaten. Zeker is dat er vandaag geen alomvattend landbouwakkoord meer volgt, wel wordt er dus nog in kleiner gezelschap verder gesproken.

Ook premier Rutte schoof aan het begin van de nacht aan bij het overleg, dat gisterochtend begon. Een betrokkene zei daarover tegen de NOS dat hij erbij is gekomen in een ultieme poging om tot een akkoord te komen. Maar van een akkoord waarmee alle betrokken partijen instemmen, komt het vandaag in elk geval niet meer.

Het hoogst haalbare is een principeakkoord tussen de boerenorganisaties en kabinet, dat daarna kan worden voorgelegd aan de andere partijen. Daarbij zou het vooral gaan over de vraag hoeveel geld het kabinet bereid is uit te trekken voor de boeren om het gewenste natuurbeheer te financieren.

Hoe het er precies voor staat, blijft onduidelijk. Zowel LTO als minister Adema sprak vorige maand over het belang om er medio mei uit te komen.

Volgens bronnen rond de onderhandelingen is er duidelijkheid over de beperkingen en verplichtingen die boeren zullen worden opgelegd, maar is minder helder hoe het verdienmodel voor boeren er dan uit moet zien. Daarnaast zou er nog discussie zijn over het eventueel vastleggen van een maximumaantal koeien per weiland.

Eerder lekte er al een nota uit van het ministerie van Landbouw, waarin staat dat de minister verwacht zo'n 6,7 miljard euro nodig te hebben om de maatregelen uit het landbouwakkoord uit te voeren. Of het kabinet zo'n bedrag wil betalen en hoe dat geld dan verdeeld wordt, is nog niet duidelijk.

Andere maatregelen die naast het maximum aantal koeien besproken worden, zo blijkt uit het document, zijn technische maatregelen zoals emissiearme stallen, het aanpassen van veevoer, minder gewasbeschermingsmiddelen, meer mestverwerking en emissiearm uitrijden van mest en maatregelen zoals het verhogen van het waterpeil en duurzaam bodembeheer.

Ook is er nog discussie over de productierechten van boerderijen die ermee stoppen. Zo is het de vraag of het recht om dieren te houden in dat geval kan worden overgedragen op iemand anders dan directe familieleden.

Al sinds december praat het kabinet met meerdere organisaties over de toekomst van de boeren. Om de natuur te beschermen en te herstellen wil het kabinet de stikstofneerslag in 2030 flink hebben teruggedrongen. Ook moeten zo'n 3000 'piekbelasters' een aanbod krijgen in ruil voor het terugbrengen van hun uitstoot.

Tegelijkertijd wil het kabinet met een plan komen voor boeren die willen verduurzamen, verplaatsen of stoppen. Daarvoor moet het landbouwakkoord de basis vormen.

Een groep oudere Surinaamse Nederlanders krijgt een eenmalig bedrag van 5000 euro ter compensatie van hun AOW-gat. Het kabinet wil hiermee een "gebaar van erkenning maken vanwege het leed en het onrecht dat deze groep ervaart", zo laat minister Carola Schouten voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen weten. In april werd al duidelijk dat er een compensatie zou komen.

Het is niet precies duidelijk om hoeveel mensen het gaat. Maar schattingen lopen uiteen van 24.000 tot meer dan 30.000 ouderen die voor de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 naar Nederland zijn verhuisd. Zij dachten dat ze in Suriname al begonnen waren met het opbouwen van hun AOW. Suriname behoorde toen bij het Koninkrijk der Nederlanden.

Later kwamen ze erachter dat ze pas in Nederland waren begonnen met het opbouwen van hun AOW. Er was een AOW-gat ontstaan en dat werd als zeer onrechtvaardig ervaren.

"Ik denk dat een hoop betrokkenen in eerste instantie blij zullen zijn dat er daadwerkelijk wordt gecompenseerd", zegt Regillio Vaarnold, voorzitter van de politieke partij Ubuntu Connected Front. Deze partij heeft zich jarenlang ingezet voor de belangen van deze groep Surinaamse Nederlanders. "Het is positief dat er voor een praktische oplossing wordt gekozen."

Toch is die 5000 euro voor veel mensen niet toereikend, zegt Vaarnold. "Het werkelijke getal is voor velen hoger. Daarom ben ik voorstander van een honderdprocentregeling." Volgens Vaarnold is er ook een groep mensen die voor de onafhankelijkheid ongedocumenteerd in Nederland was, die nu geen compensatie krijgt.

Al jaren proberen de ouderen een vergoeding te krijgen voor het AOW-gat. Zo kaartte in 2018 een belangenvereniging de kwestie aan. In 2021 volgde een rapport waarin de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een advies om het AOW-gat te dichten "omarmde". Toch adviseerde de Raad van State later dat jaar dat de ouderen geen aanspraak konden maken op een compensatie.

"Deze ouderen voelden zich niet gelijk behandeld als Nederlander", zegt voorzitter Vaarnold. "Dit heeft tot veel stress geleid. Gelukkig is er nu een eerste stap in de goede richting gezet, want deze mensen hebben hier recht op."

In de Tweede Kamer is meerdere malen aan minister Schouten gevraagd om een oplossing te vinden en met de Surinaamse Nederlanders te gaan praten. "Ze voelen zich tweederangsburgers, terwijl ze juist naar Nederland kwamen omdat zij Nederlander wilden blijven", zegt Schouten nu. "Zij vragen al heel lang aandacht voor hun situatie en het heeft lang geduurd totdat ze werden gehoord."

Het bedrag van 5000 euro wordt automatisch overgemaakt. Het gaat om de groep Surinamers die uiterlijk op 25 november 1975 in Nederland ging wonen en destijds ouder was dan 18 jaar. Ze moeten ten minste 25 jaar in Nederland hebben gewoond om in aanmerking te komen voor het bedrag, laat het ministerie weten.

Jan Paternotte, fractievoorzitter van D66, hoeft geen schadevergoeding aan Farmers Defence Force (FDF) te betalen. Dat heeft de kantonrechter in Leiden bepaald.

De boerenactiegroep had 20.000 euro geëist omdat Paternotte in twee tweets de eer en goede naam van FDF zou hebben aangetast. De kantonrechter in Leiden oordeelde echter dat Paternotte niks onrechtmatigs heeft gedaan.

Het ging om een tweet van 4 augustus vorig jaar. Paternotte schreef daarin het volgende: "Goed dat Farmers Defence Force morgen niet aan tafel zit met Remkes en het kabinet. Een club die oproept tot intimidatie, asbestdumpingen en brandstichting goedpraat en positie boeren vergelijkt met positie Joden onder nazibewind is geen gesprekspartner."

Ongeveer twee weken later deelde Paternotte een tweet van iemand anders. Daarin stond een videoboodschap van FDF-voorman Marc van den Oever, die zei dat Paternotte en partijgenoot Tjeerd de Groot "door de knietjes zouden gaan voor de strijders van FDF". Paternotte noemde dat een bedreiging.

FDF vond dat de fractievoorzitter daarmee de eer en goede naam van de belangengroep had aangetast en spande een zaak aan tegen Paternotte. De rechter kan zich niet vinden in de eis van FDF. De kantonrechter zegt in elk geval niet te kunnen vaststellen of er een strafbaar feit is gepleegd, zoals FDF zei, want dat is aan de strafrechter.

Verder staat in de uitspraak dat niet is uit te sluiten dat de tweets van de politicus de eer en goede naam van FDF hebben aangetast, maar volgens de kantonrechter was de inhoud niet onrechtmatig. De rechter bepaalt dat de bewoordingen van uitspraken van de voorman van de boerenorganisatie voldoende grondslag bieden om die te kunnen begrijpen als het goedpraten van asbestdumping en brandstichting. Ook wijst de rechter erop dat Paternotte zijn uitlatingen heeft gedaan als politicus en dat aan een politicus een grote mate van vrijheid toekomt in het maatschappelijk debat.

In 2021 verloor FDF een soortgelijke rechtszaak tegen D66-leider Sigrid Kaag. Die zaak ging over een uitspraak van Kaag in Nieuwsuur, waarin ze had gezegd dat FDF zich schuldig heeft gemaakt aan, of betrokken is geweest bij het omverrijden van hekken en bedreiging van journalisten.