Samen een van de grootste verfconcerns ter wereld worden. Dat is het doel van de fusie van verffabrikant AkzoNobel met de Amerikaanse branchegenoot Axalta, die vanmorgen werd bekendgemaakt.

Vier vragen en antwoorden over de achtergrond van deze deal.

Waarom kiezen de twee bedrijven ervoor samen te gaan?

Samen is het makkelijker om de kosten laag te houden, is in het kort het idee. AkzoNobel is bekend van huishoudelijke verfmerken als Flexa en Sikkens. Een vroege voorloper van het bedrijf is het verfbedrijf dat Wiert Willem Sikkens in 1792 oprichtte in Groningen. Door de tijd heen is het bedrijf gegroeid uit verschillende fusies en overnames, onder meer van bijvoorbeeld Nobel Industries in 1994. Naast decoratieve verf maakt het bedrijf ook coatings voor bijvoorbeeld de auto-industrie. Axalta is vooral actief in coatings voor de industrie.

"Die coatings zijn het meest winstgevend", vertelt David Tomic, die AkzoNobel volgt voor de Vereniging Effectenbezitters. "Akzo wil daar meer in investeren en dit is duidelijk een heel grote stap in dat proces." Vorig jaar maakte AkzoNobel ruim 10 miljard euro omzet, omgerekend zo'n 12 miljard dollar. Samen verwachtten de bedrijven 17 miljard dollar omzet te draaien.

Daarnaast verwacht het bedrijf ook kosten te besparen, zo'n 600 miljoen dollar. "Het is een kapitaalintensieve industrie, je hebt dure fabrieken nodig en distributiecentra voor al het materiaal", zegt Tomic. "En denk aan inkoop. Daar moeten de belangrijkste voordelen zitten."

Is deze fusie noodzakelijk voor AkzoNobel?

Het bedrijf is al langer bezig om efficiënter te opereren. Vorig jaar maakte het daarom bekend wereldwijd 2000 banen te schrappen. "In deze markt staat de winstgevendheid permanent onder druk", zegt Tomic. "De groei zit 'm niet alleen in meer producten verkopen, maar ook in de efficiëntste manier vinden om dat te doen. En dan moet je ook kijken of je alle fabrieken wel nodig hebt."

Het belang om groot te zijn in deze sector bleek ook in 2017, toen AkzoNobel in handen dreigde te komen van Amerikaanse verffabrikant PPG. Na verschillende afwijzingen trok PPG zich uiteindelijk terug. Daarna sprak AkzoNobel ook intensief met Axalta over een eventuele fusie om sterker te worden, maar dat liep toen op niets uit.

Ook daarna hebben de twee bedrijven het nog een paar keer geprobeerd, vertelt AkzoNobel topman Greg Poux-Guillaume in een interview met de NOS. "Nu stonden de sterren goed en hebben we een combinatie gemaakt die voor iedereen veel waarde gaat creëren." Samen hopen de bedrijven het tweede grootste verfbedrijf ter wereld te worden, en laten ze ook PPG in grootte achter zich.

Blijft het bedrijf Nederlands?

Het bedrijf krijgt twee hoofdkantoren, één in Nederland en het andere in Philadelphia. De statutaire zetel blijft wel in Nederland, waarmee het dus een Nederlands bedrijf blijft. Maar met het vertrek van een aantal grote Nederlandse bedrijven in het geheugen (Shell, Unilever, DSM), is het een vraag die vandaag toch gesteld wordt aan de Franse topman van Akzonobel, die ook CEO van het gecombineerde bedrijf zal worden.

"Het is een vreemde dag, want ik ben een Franse man met een Franse naam", zegt Greg Poux-Guillaume in een interview met de NOS. "En ik ben al de hele dag aan de Nederlandse pers aan het verantwoorden waarom we in Nederland willen blijven", zegt hij. "We willen in Nederland blijven. We hadden dit als excuus kunnen gebruiken om weg te gaan, maar we hebben besloten om een Nederlands bedrijf te zijn. Niemand dwingt ons. We zijn trots om hier te zijn."

Toch verlaat het bedrijf wel de Amsterdamse beurs en krijgen ze samen uiteindelijk een notering in New York. "In zo'n onderhandeling is het vaak geven en nemen", zegt Tomic. "Nederlandse chauvinistische beleggers vinden het misschien jammer als ze AkzoNobel niet meer op het koersenbord zien staan. Aan de andere kant kan het ook best zijn dat het bedrijf in Amerika hoger gewaardeerd wordt en voor een belegger die op wereldschaal kijkt, is dat belangrijker."

Betekent dit dat er mensen ontslagen worden?

Dat wordt niet uitgesloten. "We hebben misschien fabrieken op dezelfde plekken in de wereld", zegt Poux-Guillaume. "Als we groeien is dat niet erg, want dan zijn die fabrieken gewoon vol. Maar zo niet, dan hebben we misschien minder fabrieken nodig. Maar dat is nu ook al."

Het is volgens hem nog te vroeg om te zeggen hoe het zal lopen. "We hebben nog een jaar de tijd om daar samen aan te werken."

De vakbonden zijn ook geïnformeerd over de fusie maar die kunnen niet veel zeggen. "Wij weten nog niet wat het betekent voor het personeel in Nederland, maar dat gaan we natuurlijk zo snel mogelijk uitzoeken", zegt een woordvoerder van FNV.

Netflix mag niet eenzijdig de prijzen van lopende abonnementen verhogen, vindt de Stichting Bescherming Consumentenbelang. Volgens de voorzitter van de stichting Flore Kraaijeveld is dat in strijd met de EU-regels en daarom vecht zij de prijsverhogingen aan.

De organisatie begint een collectieve actie en wil compensatie voor consumenten, omdat de streamingsdienst vorige week nieuwe prijsverhogingen aankondigde. Volgens de stichting heeft de streamingsdienst sinds 2017 vier keer de prijs verhoogd. "We willen ook een signaal afgeven, zodat het bedrijf niet meer op deze manier met zijn klanten omgaat", zegt Kraaijeveld.

Een woordvoerder van Netflix zegt dat het bedrijf "alle prijswijzigingen in Nederland heeft uitgevoerd in overeenstemming met de daarvoor geldende wetgeving".

Oneerlijk

Consumenten die tussen 2013 en nu een abonnement bij Netflix hebben gehad, kunnen zich bij de actie aansluiten. Inmiddels hebben "bijna 2000" mensen zich aangemeld. "De streamingsdienst heeft meerdere keren de prijzen verhoogd, waardoor consumenten tot 75 procent duurder uit zijn", zegt Kraaijeveld.

Daarnaast is de prijswijzigingsclausule in de voorwaarden van Netflix oneerlijk, vindt de stichting. De streamingsdienst zou namelijk verplicht zijn om op een duidelijke en begrijpelijke manier de tussentijdse prijsverhogingen toe te lichten. De consumentenbelangenbehartiger stelt dat Netflix dit onvoldoende heeft gedaan. "Dat is in strijd met de Europese regels", vindt Kraaijeveld.

Autoriteit Consument en Markt bevestigt dat er aan verschillende regels moet worden voldaan om een prijswijzigingen door te voeren. Zo moet de prijswijziging duidelijk zijn uitgelegd en moet er een geldige reden zijn. Of Netflix aan deze regels heeft voldaan, kan de autoriteit niet zeggen omdat ze de zaak zelf niet heeft onderzocht.

Schikking

Kraaijeveld wil met Netflix om tafel om de mogelijkheden van een schikking te bespreken. Hier moet Netflix nog inhoudelijk op reageren.

Eerder dit jaar diende een gelijksoortige zaak in Duitsland. Daar oordeelde de rechter dat de prijsstijgingen van Netflix onrechtmatig waren. Ook in Oostenrijk was een collectieve actie tegen Netflix. Dit resulteerde in een schikking waarbij klanten gecompenseerd werden.

Of Nederlandse klanten ook een compensatie ontvangen moet nog blijken.

Het aantal storingen met grote gevolgen op het spoor is dit jaar al opgelopen tot meer dan 520. En dat is het maximum wat spoorbeheerder ProRail had afgesproken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Aan het eind van het jaar wordt de precieze balans opgemaakt.

ProRail erkent dat het hiermee niet voldoet aan de afspraken. De spoorbeheerder ziet verschillende oorzaken voor de zogenoemde impactvolle storingen. De techniek is met 44 procent van de gevallen een grote factor. Dan gaat het over problemen met onder meer wissels en de stroomvoorziening. Een deel daarvan komt doordat niet al het onderhoud kan worden uitgevoerd, onder meer door personeelstekort.

Verwarde personen

Storingen die door anderen worden veroorzaakt, zijn met 42 procent ook een factor van betekenis. In 59 procent daarvan betreft het aanrijdingen of bijna-aanrijdingen met personen, waarvan een groot deel zelfdoding is. ProRail ziet een duidelijke toename van het aantal verwarde personen op of bij het spoor, een beeld dat ook de politie herkent.

Daarnaast zijn er nog aanrijdingen met voertuigen en andere schade door wegverkeer, incidenten met dieren en voorvallen als brand, vandalisme en koperdiefstal. Ook lopen werkzaamheden nog wel eens uit en kan het weer van invloed zijn op de situatie op het spoor.

Meer cameratoezicht

ProRail werkt aan het beperken van de problemen. Daarvoor wordt het cameratoezicht op risicolocaties uitgebreid, wordt het spoor op meer plaatsen afgeschermd en worden er betere afspraken gemaakt met aannemers om de aanrijtijd van onderhoudspersoneel te verkorten en beschadigingen sneller te herstellen. Daarnaast wordt er gekeken naar de aanpak van het onderhoud op de langere termijn.

ProRail meldt daarnaast dat het aantal treinen dat op tijd rijdt en het aantal beschikbare zitplaatsen het afgelopen jaar voldoende was. ProRail en NS zetten zich daarvoor samen in en voldoen hiermee aan de prestatieafspraken die vorig jaar zijn gemaakt met het ministerie.

Het pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW) mag officieel per 1 januari 2026 de overstap maken naar het nieuwe pensioenstelsel. Daarvoor heeft PFZW toestemming gekregen van De Nederlandsche Bank (DNB).

Met bijna 3 miljoen deelnemers is het fonds voor zorgmedewerkers het grootste pensioenfonds op ambtenarenfonds ABP na. Het belegt 253 miljard euro voor werkenden en gepensioneerden.

Mijlpaal

"Dit is een belangrijke mijlpaal in onze transitie", schrijft PFZW. "Tot eind december werken we nu verder aan de invulling van de laatste voorwaarden."

Voor de deelnemers komt het erop neer dat ze in het nieuwe jaar meer inzage krijgen in de hoogte van hun persoonlijke pensioensituatie. De grote, collectieve pensioenpotten van de fondsen worden namelijk opgeknipt in persoonlijke pensioenpotjes.

Eerder zei PFZW al dat gepensioneerden er waarschijnlijk behoorlijk op vooruitgaan in het nieuwe jaar. De kas van het fonds is dusdanig goed gevuld dat de uitkering omhoog kan, tenzij er in de laatste weken van 2025 nog grote tegenvallers komen op de beurs.

Uitstel

Uiterlijk per 2028 moeten de pensioenfondsen zijn overgestapt naar het nieuwe systeem. Naast een meer persoonlijk inzicht, wordt de hoogte van de pensioenuitkering sterker afhankelijk van de beleggingsresultaten van een pensioenfonds, en daarmee van de stand van de economie.

Van de 146 fondsen zijn er inmiddels zeven overgestapt. Naast PFZW hebben nog eens zestien fondsen toestemming gekregen om in het nieuwe jaar over te gaan. Voor zover bekend wachten nog tien fondsen op toestemming voor 2026. Veel fondsen hebben de transitiedatum uitgesteld naar 1 januari 2027.

De overstap is een flinke klus. De pensioenfondsen moeten bij DNB kunnen aantonen dat het geld van de grote pot eerlijk wordt verdeeld over de individuele potjes. Daarbij mogen bepaalde generaties niet worden benadeeld. Ook vergt de overstap veel van de ICT-afdelingen.

Mensen moeten niet blindelings vertrouwen op kunstmatige intelligentie, stelt Google-topman Sundar Pichai. Volgens hem is ook de allernieuwste AI-technologie "vatbaar voor een aantal fouten".

In een interview met de BBC zegt de topman dat er bij de ontwikkeling van AI spanningen waren tussen de snelheid waarmee de technologie werd ontwikkeld en het inbouwen van maatregelen om mogelijk schadelijke effecten te voorkomen. Hij stelt dat dat voor zijn bedrijf betekent dat het "gewaagd moet handelen, maar tegelijkertijd verantwoordelijk moet zijn".

AI in zoekmachine

Net als alle andere grote technologiebedrijven investeert Google enorme bedragen in kunstmatige intelligentie. Als antwoord op ChatGPT kwam Google begin 2023 met Gemini. Sinds mei dit jaar is dit AI-model ook geïntroduceerd in de zoekmachine van Google. Zo krijgen gebruikers tegenwoordig boven de reguliere zoekresultaten een door AI-gegenereerde suggestie of antwoord.

Daarbij worden geregeld fouten gemaakt, wat ook geldt voor andere AI-chatbots. Zo geven ze het nieuws geregeld verkeerd weer, bleek uit een onderzoek van meerdere publieke omroepen. Bij 45 procent van de antwoorden van AI-hulpen ChatGPT, Gemini, Copilot en Perplexity, ging iets mis.

Volgens Pichai moeten mensen "leren om deze hulpmiddelen te gebruiken waar ze goed in zijn en niet blindelings vertrouwen op alles wat ze zeggen".

Zeepbel

Hoewel in de techwereld een enorm vertrouwen bestaat in de potentie van kunstmatige intelligentie en er vele miljarden in worden geïnvesteerd, groeit ook de angst dat de euforie rond AI een zeepbel is die op knappen staat. In de eerste helft van dit jaar werden er tientallen miljarden geïnvesteerd in startende AI-bedrijfjes. Topman Sam Altman van OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, stelde in oktober dat er "veel delen van AI zijn die een beetje bubbel-achtig aanvoelen".

Ook DNB-president Olaf Sleijpen waarschuwde gisteren dat de grote investeringen in kunstmatige intelligentie een risico zijn. Beleggers verwachten dat de investeringen in AI leiden tot hogere winsten, maar volgens Sleijpen kan dat "best tegenvallen".

Pichai stelt dat het een bijzondere tijd is met de groei van investeringen in AI, maar hij zegt ook dat er deels "een irrationeel element is" aan de explosieve groei. Hoewel hij denkt dat zijn bedrijf sterk genoeg is om te blijven bestaan, stelt hij dat "geen enkel bedrijf immuun is" als de AI-zeepbel zou knappen.

Verffabrikant AkzoNobel gaat samen verder met concurrent Axalta. Dat maken de twee bedrijven vanochtend bekend.

Het gaat om een fusie waarin de twee bedrijven als even grote partijen in stappen. In 2017 werd ook al gesproken over een fusie tussen de bedrijven. Toen mislukten de onderhandelingen.

Met de fusie moet een wereldwijde speler ontstaan in de markt van verf. Behalve huis-, tuin- en keukenverf maken de twee bedrijven ook verf voor industrie, vliegtuigen en defensiematerieel. Door het samenvoegen kan die verf op 173 plekken wereldwijd gemaakt worden.

Met verkoop in 160 landen hoopt het bedrijf een omzet te kunnen draaien van bijna 15 miljard euro. Daarnaast verwacht het verfbedrijf dat er flink kosten bespaard kunnen worden.

Hoofdkantoor

Verfmultinational AkzoNobel heeft het hoofdkantoor staan in Nederland, Axalta in de Verenigde Staten. Er komen twee hoofdkantoren, in Amsterdam en Philadelphia. AkzoNobel blijft voor de belasting een Nederlands bedrijf, maar vertrekt wel van de Amsterdamse beurs.

De huidige topman van AkzoNobel, de Fransman Greg Poux-Guillaume, wordt ook de topman van het nieuwe bedrijf. De topman van Axalta, Rakesh Sachdev, wordt voorzitter van de raad van commissarissen.

Eerder dit jaar sloot AkzoNobel nog één van hun verffabrieken, waar bekende verfmerken Flexa en Sikkens gemaakt werden. Een paar maanden daarvoor werden er 2000 banen geschrapt.

Vliegmaatschappij Ryanair is landings- en vertrekrechten op Eindhoven kwijt, omdat afgelopen zomer meermaals vluchten opzettelijk te laat waren. Dat bevestigt ACNL, de organisatie die gaat over de verdeling van de tijdslots tegen de NOS, na berichtgeving van het Eindhovens Dagblad (ED).

ACNL heeft twee vaste tijden voor vertrek en landing ingetrokken voor de Ierse budgetmaatschappij. Dat is een sanctie die zelden wordt opgelegd. Ryanair had bezwaar gemaakt tegen het besluit. Omdat de tijd begon te dringen, probeerde de maatschappij ook bij de rechter te voorkomen dat de tijdslots al verdeeld zouden worden. De verdeling voor komende zomer stond deze maand op de agenda.

De rechter ging daar niet in mee. Volgens de rechtbank woog het belang van de slotcoördinator, het tijdig en eerlijk verdelen van de schaarse capaciteit op Eindhoven Airport, zwaarder dan het belang van Ryanair. Bovendien zijn alle procedures correct doorlopen: ACNL gaf half juni al een waarschuwing waarin mogelijke sancties werden aangekondigd, en in augustus volgden de daadwerkelijke maatregelen.

De slotcoördinator constateerde dat Ryanair op Eindhoven Airport structureel te laat aankwam op twee vaste routes. In een periode van drie maanden tijdens het afgelopen zomerseizoen ging het om ruim dertig overtredingen.

Sofia en Pisa

Gemiddeld arriveerden de vluchten bijna een uur later dan gepland, waardoor ook de retourvluchten vanuit Eindhoven standaard met vertraging vertrokken. Omdat dit patroon zich tientallen keren herhaalde, concludeerde ACNL dat Ryanair bewust de geldende regels negeerde.

Het betrof de maandagavondvlucht uit Sofia en de donderdagavondvlucht uit Pisa, beide gepland rond 20.00 uur. De twee tijdslots zijn door de opgelegde sanctie nu beschikbaar voor andere maatschappijen. Ryanair zal de vluchten naar Sofia en Pisa moeten verplaatsen naar andere tijdstippen of de routes tijdelijk uit het schema moeten schrappen.

Kritiek

Er is regelmatig kritiek op Ryanair. De maatschappij wordt herhaaldelijk beschuldigd van het te zuinig tanken van de vliegtuigen, waardoor de toestellen bij uitwijksituaties in de problemen zouden kunnen komen. Ook zou Ryanair slecht betalen en slecht met zijn personeel omgaan, maar topman O'Leary heeft die beschuldigingen altijd ontkend.

Het energielabel is een vast onderdeel geworden in de waardebepaling van een huis, maar veel huiseigenaren weten vaak niet goed hoe ze een beter energielabel kunnen krijgen. De Vereniging Eigen Huis zegt dat huizenbezitters onvoldoende weten welke verduurzamingsmaatregelen ze moeten nemen om een beter label te krijgen, of dat ze niet over de goede papieren beschikken om de duurzaamheid aan te tonen.

Daardoor krijgen huiseigenaren volgens Vereniging Eigen Huis soms zelfs een slechter label dan waar ze recht op hebben. "Dat is onrechtvaardig en onnodig", schrijft algemeen directeur Cindy Kremer.

Bewijzen van duurzaamheid

"Het energielabel is echt belangrijker dan vroeger, maar mensen weten niet goed hoe ze moeten aantonen hoe energiezuinig hun woning is", zegt Helen Visser van de Vereniging. Als bijvoorbeeld de vorige bewoners de gevel hebben geïsoleerd, moet je dat kunnen aantonen bij het aanvragen van een nieuw label. Maar als de vorige bewoners daar niet meer de papieren van hebben, kun je als nieuwe eigenaar niet aantonen dat de muren al zijn gedaan.

Volgens Visser gaat het niet alleen mis met de vereiste papieren, ook maken mensen niet altijd de goede keuzes die nodig zijn voor een hoger label. "Veel huiseigenaren denken dat ze hun woning verbeteren, maar het komt voor dat zo'n ingreep helemaal niet meetelt voor de bepaling van het label." Mensen weten niet goed welke duurzaamheidsmaatregelen ook echt van invloed zijn, zegt Visser.

"Verduurzamen is maatwerk", stelt ze. "Hoe is je huis geïsoleerd, wat is de manier van verwarmen, wat voor soort ventilatie is er en hoe zit het met zonne-energie?" Per huis wordt er met een methode bekeken wat het energielabel is, en wat de stappen zijn om tot een beter label te komen.

Duurzaamheidseisen van een woning

Het energielabel van een woning geeft aan of een woning veel of weinig energie verbruikt. Woningen met het label groen A++++ zijn het zuinigst. De minst zuinige woningen krijgen een rood G-label. Het label is 10 jaar geldig.

Om een hoger energielabel te krijgen, moet een woning voldoen aan bepaalde duurzaamheidseisen. Voor veel woningen is het een vereiste dat de woning bijvoorbeeld makkelijk van het gas af kan, het dak en de muren goed zijn geïsoleerd, en dat er een aansluiting op een warmtepomp of het warmtenet mogelijk is. Daarbij is goede ventilatie van belang voor de leefbaarheid van een woning.

Een energielabel is verplicht bij het verkopen, verhuren en het opleveren van een woning.

Wanneer je je huis wilt verkopen, kan het daarom waardevol zijn om een nieuw energielabel aan te vragen. Hoe duurzamer het huis, hoe hoger de prijs van een woning, bleek uit een eerder onderzoek van de Nederlandse Vereniging van Makelaars. Het verschil tussen de verkoopprijs van een woning met energielabel A en G kan oplopen tot 55.000 euro, zag de NVM.

Gevolgen voor hypotheek

Bovendien heeft het energielabel een steeds grotere invloed op de hypotheek. ING weegt sinds april het energielabel mee in de hoogte van de hypotheekrente. Bij andere banken kun je bij een beter energielabel een lagere rente krijgen, de zogenoemde duurzaamheidskorting. Je krijgt dan bijvoorbeeld 0,15 procentpunt korting op de hypotheekrente bij een B-label.

Ook kun je sinds vorig jaar voordat je een huis koopt meer lenen bij een beter energielabel. Voor een huis met een hoog energielabel is de maximale hypotheek hoger, omdat je dan maandelijks minder kwijt bent aan de energierekening en dus meer kunt uitgeven aan de hypotheek.

Maar je kunt als huiseigenaar en huizenkoper ook een hogere hypotheek krijgen als je met dat extra geld energiebesparende maatregelen neemt. Dan geldt juist: hoe slechter het energielabel, hoe meer je kunt lenen.

"Huiseigenaren moeten het energielabel krijgen waar hun woning recht op heeft." Cindy Kremer zegt dat het daarom belangrijk is om goed te kijken of 'de bewijslast' van de woning compleet is. Ook is het van belang om een erkende energieadviseur in te schakelen die moet vaststellen wat nodig is om een hoger label te krijgen.

Ruim twee derde van de praktisch opgeleide vrouwen voldoet niet aan de definitie van financiële zelfstandigheid. Deze groep van 1,3 miljoen vrouwen heeft minder vaak betaald werk of werkt minder uren dan theoretisch opgeleide vrouwen.

Als zij wel betaald werk hebben, is het uurloon vaak niet voldoende om op eigen benen te kunnen staan. Dat blijkt uit onderzoek naar emancipatie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Veel van deze vrouwen nemen thuis het grootste deel van de zorg op zich. Bij emancipatiebeleid zou de overheid niet alleen maar naar inkomen moeten kijken, maar ook naar kinderopvang en betaald verlof, zegt het SCP.

Praktisch opgeleid

Iemand die basisonderwijs, vmbo of een mbo1-opleiding heeft gevolgd wordt beschouwd als praktisch opgeleid. Van de praktisch opgeleide vrouwen heeft iets minder dan de helft geen betaald werk. Bij de werkende vrouwen in deze groep gaat het vaak om kleine deeltijdbanen.

Financieel onafhankelijk ben je, volgens de definitie van de overheid, als je met betaald werk voldoende verdient om jezelf en eventueel de kinderen te kunnen onderhouden. Voor vrouwen met een praktische opleiding is deze zelfstandigheid minder makkelijk haalbaar.

Het lagere uurloon speelt daarbij een belangrijke rol. Vrouwen met een praktische opleiding zouden gemiddeld anderhalf tot twee keer zo veel moeten werken om hetzelfde te verdienen als vrouwen met een hbo- of universitaire graad.

Deeltijd werken, voltijd zorg

Naast het lagere uurloon, speelt ook cultuur een rol. Uit het onderzoek blijkt dat veel van deze vrouwen er alleen voor staan in het huishouden. Ze zorgen het meest voor de kinderen en soms ook nog voor de ouders.

Die verantwoordelijkheid wordt geregeld als vanzelfsprekend gezien, blijkt uit de gesprekken die het SCP voerde met vrouwen uit deze groep. Die ongelijke taakverdeling wordt niet per se als vervelend ervaren. Ze geven aan dat het "een gewoonte" is en dat "het erin sloop".

Soms spelen traditionele gedachten hierin een rol. Zo denkt 30 procent van de praktisch opgeleide vrouwen dat de vrouw meer geschikt is voor de opvoeding dan de man. Bij theoretisch opgeleide vrouwen is dat zo'n 17 procent.

Wel is dat verschil in mentaliteit de afgelopen decennia kleiner geworden. Steeds vaker geven praktisch opgeleide vrouwen aan een gelijke verdeling van werk en huishouden belangrijk te vinden. Hoewel praktisch opgeleide vrouwen doorgaans iets traditioneler denken over de rol van de moeder, benadrukt het SCP dat de emancipatie niet ongemerkt aan deze groep voorbij is gegaan.

Gevoel van emancipatie

Veel praktisch opgeleide vrouwen voelen zich wel degelijk geëmancipeerd. Toch leidt dit in de praktijk meestal niet tot financiële zelfstandigheid of een eerlijke taakverdeling in huis.

Dat heeft te maken met hoe emancipatie wordt ervaren. Volgens het SCP voelen veel praktisch opgeleide vrouwen zich geëmancipeerd, maar denken ze daarbij niet direct aan betaald werk of economische zelfstandigheid.

"Emancipatie betekent voor hen vooral regie over het eigen leven", schrijven de onderzoekers. "Ze vinden financiële onafhankelijkheid belangrijk, maar denken dan aan het hebben van een eigen inkomen dat genoeg is voor de extra's of voor eigen uitgaven."

Verlof en kinderopvang

Het gaat dus niet alleen maar over geld bij deze groep vrouwen. Dat gevoel van vrijheid wordt ook ontleend aan een sociaal leven, sporten, vrijwilligerswerk en het kunnen bieden van mantelzorg.

Het SCP vindt dan ook dat de focus nu te veel op inkomen ligt bij beleid rondom emancipatie, bijvoorbeeld bij de poging om parttimers meer te laten werken. Het zou niet alleen maar over inkomen moeten gaan, maar bijvoorbeeld ook over betaald verlof en toegankelijke kinderopvang.

De post wordt er niet betrouwbaarder op als PostNL vanaf volgend jaar zomer langer de tijd krijgt brievenbuspost te bezorgen. Omdat er dan per adres nog maar twee keer per week post wordt bezorgd, kan een brief straks pas na vier tot zelfs negen dagen aankomen.

Daarvoor waarschuwt toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM). Het huidige plan om PostNL meer dagen te geven om brievenbuspost te bezorgen helpt vooral het bedrijf om te kunnen blijven voldoen aan de wet. "Maar het doet weinig recht aan de belangen van verzenders en ontvangers van post", schrijft de ACM in een advies aan het ministerie van Economische Zaken.

Van de huidige postwet moet PostNL 95 procent van de brievenbuspost binnen 24 uur bezorgen. Het plan is om het bedrijf vanaf juli volgend jaar de tijd te geven om 90 procent van deze post binnen twee dagen te bezorgen, en vanaf juli 2027 binnen drie dagen.

Nog later bezorgd

Omdat er steeds minder brieven worden verstuurd, zegt PostNL al langere tijd dat de wettelijke bezorgtaak van 24 uur verlieslatend is geworden. Wel stopt PostNL samen met brieven en kaarten ook zakelijke post, zoals reclamefolders en overheidsbrieven, bij consumenten in de bus.

Uit een rekensom concludeert de ACM dat het verlagen van het percentage naar 90 procent ertoe leidt dat tussen 1 juli 2026 en 1 juli 2027 ongeveer 27 miljoen brieven te laat mogen worden bezorgd. Maar omdat de bezorging in die periode om de dag mag plaatsvinden, komen er nog eens twee dagen op die vertraging. "Een op de tien brieven komt dan na vier, zes of acht dagen aan", berekent de ACM.

Vanaf de zomer van 2027 mogen er door de verruiming van de bezorgtijd jaarlijks ongeveer 20 miljoen brieven te laat komen. Omdat er dan per adres maar twee keer per week post wordt bezorgd, loopt de te laat bezorgde post op naar zes of negen dagen.

99 procent in vijf dagen

De ACM is het ermee eens dat de oude postwet moet worden aangepast, maar niet op deze manier: "Het huidige voorstel verruimt slechts de bezorgsnelheid. De bezorgbetrouwbaarheid wordt niet behouden en de extra maatregelen om deze op de lange termijn te garanderen ontbreken vooralsnog."

Volgens de ACM komt het in Europa nergens voor dat bezorgers 95 procent van de brievenbuspost in drie dagen mogen bezorgen. In Portugal moet 96,3 procent in drie dagen worden bezorgd en in Slovenië is dat zelfs 99 tot 100 procent. "Daarbij is Nederland dichterbevolkt en heeft ons land minder geografische uitdagingen die zijn weerslag hebben op de postdienst dan andere landen", meent de ACM.

De voorgestelde verruiming is volgens de ACM zelfs in strijd met de Europese eisen voor postbezorging. Daarom stelt de ACM voor om een tweede eis toe te voegen aan de bezorging, namelijk dat 99 procent van de brieven binnen vijf dagen moet worden bezorgd. Daarmee kan worden voorkomen dat mensen straks in het ergste geval negen dagen wachten op een kaart.

Ook wil de ACM dat de evaluatie van de nieuwe postwet vroeger en vaker wordt gedaan.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft invallen gedaan bij aannemers na vermoedens van verboden onderlinge afspraken. Het gaat om drie bedrijven die actief zijn in de grond-, weg- en waterbouw, en bij een aanbesteding van een gemeente onderling hun inschrijvingen hebben afgestemd.

De ACM kreeg onlangs een "serieuze" melding dat de bedrijven hun inschrijving zouden hebben afgestemd, en besloot een onderzoek in te stellen naar het contact tussen de aannemers. Inmiddels zijn er onaangekondigde bedrijfsbezoeken geweest, en loopt er op dit moment een onderzoek naar de afspraken tussen de bedrijven.

Als er uiteindelijk dan blijkt dat er echt sprake was van verboden afspraken, kan de ACM de bedrijven boetes opleggen die kunnen oplopen tot 10 procent van de jaaromzet van de aannemers.

Kwaliteit en prijs onder druk

Het onderling afstemmen van een inschrijving bij een aanbesteding is verboden. Gemeentes zetten aanbestedingen in de markt voor wat grotere projecten, waar aannemers zich op kunnen inschrijven.

Bedrijven moeten dit zelfstandig en onafhankelijk doen, zodat ze de beste prijs en beste kwaliteit aanbieden voor een project. Wanneer bedrijven die prijzen onderling afstemmen, of afspreken dat een bedrijf de opdracht mag winnen, kan dat ten koste gaan van de prijs of kwaliteit van het project. En daar is volgens de ACM de gemeente en dus de belastingbetaler de dupe van.

Om welke bedrijven het gaat, maakt de ACM vanwege reputatieschade van de bedrijven nog niet bekend. De ACM voert momenteel nog gesprekken met de betrokken aannemers en verzamelt verdere informatie. Wanneer er dan daadwerkelijk sprake was van het maken van verboden afspraken, maakt de waakhond de namen van de bedrijven wel bekend.

Hoewel het na een onrustig begin van dit jaar wat rustiger is geworden op de beurs en ook de economie rustig doorgroeit, zijn de risico's op nieuwe paniek niet weg. "Als ik hier als weerman zou staan, dan zou ik zeggen dat het code oranje is", zegt Olaf Sleijpen, die deze zomer aantrad als nieuwe president van De Nederlandsche Bank (DNB).

"Code oranje betekent dat je goed voorbereid de weg op moet gaan. En dat geldt hier ook voor financiële instellingen", legt Sleijpen uit. Wie uit het raam kijkt, ziet nog weinig problemen aan de lucht. Want ondanks een nationaal en wereldwijd politiek onrustig jaar, draait de economie nog altijd beter dan gedacht. De Amsterdamse beurs stevent na een record in oktober af op de grens van 1000 punten.

Sleijpen presenteerde vanmorgen zijn eerste Overzicht Financiële Stabiliteit, waarmee de toezichthouder twee keer per jaar de verwachtingen voor de financiële wereld en de economie opschrijft. Net als zijn voorganger Klaas Knot een half jaar geleden, waakt ook Sleijpen voor te veel optimisme: "Het was begin dit jaar code oranje. En dat is het nog steeds. We moeten goed kijken naar de risico's."

AI kan tegenvallen

Naast de grillen van de Amerikaanse president Trump, noemt Sleijpen de aanhoudende jubelstemming op de beurs als voorbeeld: "Met name Amerikaanse aandelen zijn historisch hoog gewaardeerd. Dat wordt vooral gedragen door investeringen in kunstmatige intelligentie."

Vooral bij technologiebedrijven is het verschil tussen hun werkelijke waarde en de waarde op de beurs niet eerder zo groot geweest, benadrukt Sleijpen. Dat komt doordat beleggers verwachten dat alle investeringen in AI, kunstmatige intelligentie, zullen leiden tot hogere winsten. "Dat kan best tegenvallen", waarschuwt Sleijpen. "En dat kan een correctie op de financiële markten tot gevolg hebben."

Daarmee wijst Sleijpen naar het risico van dalende koersen. Hij benadrukt wel dat banken, verzekeraars en pensioenfondsen er goed voor staan. "Hun buffers zijn goed. Zij kunnen dus best wat hebben. Maar we moeten ons blijven voorbereiden op dit soort scenario's."

Vertrouwen

Het afgelopen jaar bleef de Nederlandse economie vooral draaien doordat consumenten hun geld bleven uitgeven. Nieuwe problemen op de beurs kunnen hun vertrouwen wel een tik geven, met als gevolg dat de hand op de knip blijft. En dat kan weer problemen met de overheidsfinanciën veroorzaken.

Hoewel Nederland er in Europa nog best goed voor staat met overheidsschulden, vindt Sleijpen dat een nieuw kabinet moet oppassen: "Als centrale bank worden we altijd wat zenuwachtig van oplopende overheidsschulden, want die maken het lastig om de inflatie te bestrijden. Een verdere toename van het overheidstekort is gewoon niet goed."

Reorganisatie

Na de presentatie van Sleijpen van het rapport over de financiële risico's, had de DNB-president minder goed nieuws voor het personeel van de centrale bank. Omdat de kosten de afgelopen jaren flink zijn gestegen, wil DNB de komende ongeveer zestig miljoen euro gaan besparen. Dat is 10 procent van de huidige begroting.

Door de kostenbesparingen zullen er banen bij DNB verdwijnen. Hoeveel dat er zijn, maakt de centrale bank nog niet bekend.

Het Nederlandse offshorebedrijf Allseas investeert 300 miljoen euro in de ontwikkeling van een kernreactor voor zeeschepen en wil in 2032 beginnen met het ombouwen van de eigen vloot. Twee jaar daarvoor moet de eerste kleine kernreactor proefdraaien op land.

Allseas voelt zich gesteund door onderzoek dat het heeft laten doen door adviesbureau Roland Berger: zo'n 700 grote schepen zouden op kernenergie kunnen gaan varen, bijvoorbeeld de 400 meter lange containerschepen die met 24.000 containers aan boord op en neer varen tussen Rotterdam en Shanghai.

Alles is groot bij Allseas. Op het grootste offshoreschip ter wereld, in Rotterdam, demonstreert het bedrijf de plannen. 's Ochtends vroeg aan boord van de transferboot in de Rotterdamse haven valt het eerste zonlicht even verderop op onze bestemming: offshoreschip Pioneering Spirit.

Het schip is bijna 400 meter lang en ruim 120 meter breed. Het kan in de Alexiahaven op de Tweede Maasvlakte niet aan de kade liggen. Daarom is het midden van de haven speciaal voor dit schip uitgebaggerd.

Eigenaar Edward Heerema van het familiebedrijf Allseas liet het schip voor drie miljard euro bouwen in Zuid-Korea en afbouwen in Rotterdam.

Met dochter Stephanie Heerema, verantwoordelijk voor het kernenergieprogramma, varen we naar het vlaggenschip van Allseas:

In de wetenschap dat uiteindelijk de vloot van Allseas geen CO2 meer mag uitstoten, neemt het bedrijf de vlucht naar voren. Vloeibaar gas (lng), dat nog altijd CO2-uitstoot veroorzaakt, is een tussenoplossing.

Biobrandstoffen zijn duur en beperkt beschikbaar. Hetzelfde geldt voor synthetische brandstoffen gemaakt van waterstof uit duurzame elektriciteit. "Daarom kijken wij nu serieus naar kernenergie", zegt Stephanie Heerema op weg naar de Pioneering Spirit.

Als een vliegdekschip

Het schip, dat nu nog op olie vaart, is in grootte vergelijkbaar met Amerikaanse vliegdekschepen. Die varen al met kernreactoren, net als sommige onderzeeërs en een paar Russische ijsbrekers. Acht dieselgeneratoren zorgen op de Pioneering Spirit voor de elektrische aandrijving van twaalf schroeven. Met geavanceerde apparatuur houden die het schip tijdens werkzaamheden op zee exact op zijn plaats ten opzichte van stroming en wind.

Waar er al een flink aantal oorlogsschepen op kernenergie vaart, is Allseas het eerste bedrijf dat een reactor op civiele schepen wil installeren. Onder in de offshorereus is de enorme machinekamer. Ingenieur Bram Post schetst daar aan de hand van een aan de muur geplakte tekening de techniek van de reactorplannen.

"Het is helemaal niet nieuw'", zegt Post. "Het zijn allemaal systemen die in de jaren 70 zijn ontwikkeld en die we combineren en toepassen op een schip." De reactor zorgt voor energie die via een wisselaar naar een stoomturbine gaat. Die turbine wekt elektriciteit op en drijft de twaalf schroeven aan. De Pioneering Spirit kan op deze manier zonder te tanken zes tot acht jaar varen en grote platforms in zijn geheel optillen.

Het gaat om een hoge temperatuur gasgekoelde reactor die eerder al in Duitsland, China en de Verenigde Staten is gebouwd. In samenwerking met onder meer de Technische Universiteit Delft en NRG Pallas in Petten wordt het systeem geschikt gemaakt voor de zeescheepvaart.

De reactor is veilig omdat die zichzelf uitschakelt als er iets mis is, zegt Post. De reactor heeft hierdoor veel minder risico's dan de reactoren aan boord van oorlogsschepen. "De reactor willen we zo ontwerpen dat we geen wetenschappers aan boord nodig hebben." Mocht de reactor uitvallen dan kan het schip terugvallen op dieselmotoren.

Allseas werkt samen met Lloyd's Register in Londen, de overheid en de nucleaire toezichthouder (ANVS) aan vergunningen voor de reactor. Voor het nucleaire afval is er overleg met de Centrale Opslag voor Radioactief Afval (COVRA) in Zeeland.

Het tijdsschema is ambitieus, erkent Stephanie Heerema. "Aan land weet de Autoriteit voor Nucleaire Veiligheid wat ze moet doen, maar op zee is dat minder bekend. Zeker voor internationale wateren is de regelgeving nog niet klaar." In 2032 moet het eerste schip met een kernreactor gaan varen.

Het offshore bedrijf is ervan overtuigd dat het een kernreactor kan bouwen, maar voor de vergunningen is het afhankelijk van de autoriteiten. "Er zijn zeker uitdagingen en die kunnen leiden tot vertraging, maar in principe gaan wij ervan uit dat dit gaat lukken."

"Roekeloos" en "diep teleurgesteld". Het Chinese ministerie voor Handel heeft geen goed woord over voor demissionair minister Karremans van Economische Zaken. China en Nederland zijn in een grote diplomatieke ruzie beland. Steeds meer betrokkenen en deskundigen in Nederland en China vragen zich af of het ooit nog goed kan komen met chipmaker Nexperia.

Karremans haalde zich de Chinese woede op de hals toen hij ingreep bij Nexperia Nederland. Zijn doel was de chipproductie in Nederland en Europa veiligstellen. Ook de CEO werd afgezet door een Nederlandse rechter. China blokkeerde daarop de export van Nexperia-chips uit de Chinese fabriek.

Er hangen inmiddels donkere wolken boven de toekomst van Nexperia. Chinese experts zijn het eens: het beste scenario is dat Nexperia China en Nederland met elkaar doorgaan, maar daarvoor moet er nog een hoop gebeuren. Een Nederlandse delegatie vertrekt begin volgende week naar China voor gesprekken.

Nexperia China

"De sfeer hierbinnen is oké, maar Nederland is wel te ver gegaan." Meer wil de Nexperia-medewerker niet zeggen, voordat hij Nexperia's fabriek in Dongguan naar binnen snelt. De sfeer buiten de fabriek is gespannen. De beveiliging trekt medewerkers ruw weg en waarschuwt ze niet met de NOS te praten.

Toch is de Chinese tak van Nexperia in zijn publieke communicatie duidelijk. De uitspraken van Nexperia Nederland over het Chinese mismanagement zijn "misleidend en zeer bedrieglijk". Er lijkt dan ook een breuk te ontstaan binnen het bedrijf.

Nexperia China verwijt de Nederlandse tak de productie ernstig verstoord te hebben door geen wafers, chiponderdelen, te sturen naar Dongguan. Maar Nexperia Nederland liet gisteren weten dat de zaken heel anders liggen. De Chinese tak zou haar klanten oproepen de betalingen niet meer via Nederland, maar via Chinese rekeningen te laten lopen.

Dit brengt veel onzekerheid teweeg bij medewerkers. Velen vragen zich af of het voor de chipmaker nog mogelijk is hier heelhuids uit te komen. "Je kan niet anders dan je zorgen maken over de toekomst van Nexperia in Nederland", zegt Arjan Baselmans, onderhandelaar van vakbond CNV.

Schade

Behalve economische schade, waarvan de omvang nog lang niet duidelijk is, heeft de diplomatieke relatie tussen Nederland en China ernstige schade opgelopen. Dat stelt Bo Zhengyuan, partner bij onderzoeksbureau Plenum.

Nederland en China konden geopolitieke of technologische geschillen, bijvoorbeeld over chipmaker ASML, altijd goed managen. "Dus deze beroving, zoals het hier in China wordt geschetst, kwam als een verrassing", aldus Bo. De Chinese overheid hield zich eerst stil over Nexperia, maar uit nu ook steeds fellere kritiek op de "niet-constructieve" houding van Nederland.

Met het oog op de huidige geopolitieke tendens zullen dit soort problemen vaker voorkomen. Beide landen zouden daarom het beste een overlegmechanisme in het leven kunnen roepen om dit soort crises voor te zijn, zegt Bo.

De wind van voren

Begin volgende week reist een Nederlandse delegatie af naar Peking om over Nexperia te spreken. Shen Yi, hoogleraar internationale politiek aan de Fudan Universiteit, is niet optimistisch. Hij noemt het thuisblijven van minister Karremans "onoprecht". Nederland geeft er volgens hem weinig blijk van deze zaak serieus te nemen.

"China is heel duidelijk geweest over wat er nodig is om dit probleem op te lossen. Nederland moet z'n beslissingen terugdraaien. Pas daarna kan er gepraat worden", aldus Shen. En zolang dat niet gebeurt, valt er weinig te praten. Hij verwacht een kort bezoek, waarbij de Nederlandse ambtenaren vooral de wind van voren krijgen.

Daarnaast zal China dit moment ook aangrijpen om een signaal af te geven aan de rest van de wereld. Een signaal dat "geen enkele soevereine staat investeringen van Chinese ondernemingen in het buitenland zomaar kan plunderen", aldus Shen.

Voor ruim anderhalf miljoen Nederlanders die pensioen opbouwen bij een verzekeraar dreigt een grote financiële tegenvaller als ze niet op tijd overstappen naar het nieuwe pensioenstelsel.

Werkgevers met zo'n pensioenverzekering moeten de overstap voor hun personeel voor 2028 hebben geregeld. Maar ze zijn daar nog amper mee bezig. En dat kan grote fiscale gevolgen hebben, waarschuwt regeringscommissaris Transitie Pensioenen Fieke van der Lecq. Zo kunnen mensen worden geconfronteerd met belastingaanslagen als de overstap niet tijdig in orde is.

Vanaf 2028 beschouwt de Belastingdienst het geld in zo'n verouderde pensioenregeling niet meer als pensioen, maar als een grote som inkomen waar je direct inkomstenbelasting over moet betalen.

"Als het zo doorgaat, zijn veel werkgevers te laat", zegt Van der Lecq. De regeringscommissaris roept Nederlanders met een pensioenverzekering op om hun baas tot actie te manen. Dit moet voorkomen dat een groot deel van het opgebouwde vermogen naar de fiscus gaat.

57.000 pensioencontracten

De meeste Nederlanders bouwen automatisch pensioen op via een pensioenfonds, maar bijna 20 procent van de werknemers zit bij een pensioenverzekering. Hun werkgever regelt hun pensioen door een contract af te sluiten met een pensioenverzekeraar, via een pensioenadviseur.

Vaak gaat het om een midden- en kleinbedrijf met 10 tot 250 medewerkers. Dat levert zo'n 57.000 contracten op tussen werkgevers en verzekeraars, blijkt uit de meest recente cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB).

Stuk voor stuk moeten die contracten worden overgezet naar het nieuwe pensioenstelsel. Net als deelnemers aan een pensioenfonds krijgen verzekerden dan meer inzicht in hun persoonlijke pensioensituatie.

Overstappen

Tot nu toe is naar schatting een op de vijf van die pensioencontracten overgezet. De helft van de overgebleven contracten wordt pas op de uiterlijke datum van 1 januari 2028 overgezet, verwachten de verzekeraars. De juiste verzekeringspolissen liggen klaar, maar werkgevers melden zich niet massaal.

"Het is van groot belang dat werkgevers niet te lang wachten en contact opnemen met een adviseur en het betrekken van werknemers", waarschuwt het Verbond van Verzekeraars. "Eigenlijk zouden alle werkgevers uiterlijk begin volgend jaar hiermee bezig moeten zijn."

Ook pensioenadviseurs, die namens werkgevers zo'n pensioenregeling in orde moeten maken, zeggen dat het langzaam gaat. Enno Wiertsema is directeur van Adfiz, de branchevereniging voor pensioenadviseurs: "Als iedereen het uitstelt en te lang wacht, kunnen verzekeraars en adviseurs de piekdrukte niet verwerken."

Werkgevers moeten snel zo'n adviseur aanklampen, want met het nieuwe pensioenstelsel in aantocht stoppen veel adviseurs ermee. Dit jaar liep het aantal adviseurs terug van 4800 naar 4100, schrijft vakblad PensioenPro.

Als de overstap niet op tijd is geregeld, raakt dat niet de verzekeraars. Hun nieuwe polissen zullen voldoen aan de nieuwe wettelijke eisen. Niet overgeplaatste verzekeringen worden afgesloten. Het geld blijft wel gewoon staan en de werknemer behoudt ook gewoon recht op dit bedrag.

Naheffing

Maar daarmee zijn de problemen voor werknemers niet verdwenen. "Zij verliezen een groot deel van hun pensioengeld en bouwen geen pensioen meer op," zegt Fieke van der Lecq, hoogleraar pensioenmarkten en regeringscommissaris Transitie Pensioenen.

Dat zit zo: over pensioengeld betaal je pas inkomstenbelasting over het deel dat je maandelijks krijgt als je eenmaal met pensioen bent. Het belastingtarief ligt dan meestal een stuk lager dan tijdens het werkzame leven.

Maar vanaf 2028 beschouwt de Belastingdienst dat geld in zo'n verouderde pensioenregeling niet meer als pensioen, maar als een grote som inkomen waar je direct inkomstenbelasting over moet betalen, plus rente, omdat er jarenlang geen belasting over is betaald, waarschuwt de Belastingdienst.

Naast inkomstenbelasting en rente, moet een werknemer mogelijk ook nog vermogensbelasting betalen. Als je al langer werkt, kan het namelijk om een groot bedrag gaan.

Tot slot kan die stijging van inkomen en vermogen invloed hebben op de hoogte van aftrekposten en toeslagen.

Geld opeisen

Ook de werkgever kan er groot nadeel van hebben. Die is namelijk verplicht om de pensioeninleg van zijn of haar personeel goed te regelen. Als dat niet geregeld wordt, zal de Belastingdienst de werkgever beboeten.

Daarnaast kan het de verstandhouding met personeel zwaar op de proef stellen. Het recht op pensioen voor de werknemers blijft namelijk gewoon overeind staan. Waarschijnlijk zal een werknemer het geld gaan opeisen bij de werkgever. Als dat om tientallen pensioenbedragen gaat, kan dat een enorme strop worden voor de werkgever.

De regeringscommissie Van der Lecq roept werknemers daarom op om de druk op te voeren. "Vraag aan de baas wanneer de nieuwe pensioenregeling komt."

Zwitserland en de Verenigde Staten hebben na maanden onderhandelen overeenstemming bereikt over de importheffingen op Zwitserse producten. Die gaan van 39 naar 15 procent.

Ook hebben Zwitserse bedrijven toegezegd de komende drie jaar voor in totaal 200 miljard dollar in de VS te investeren. Ook gaat Zwitserland Amerikaanse Boeing-vliegtuigen kopen.

Zwitserland verlaagt de heffingen op een reeks Amerikaanse goederen, zoals industriële en agrarische producten. Ook zijn de landen overeengekomen dat Amerika enkele producten belastingvrij mag exporteren, zoals 500 ton rundvlees en 1500 ton pluimvlees.

In lijn met de rest van Europa

De VS legde Zwitserland een importheffing van 39 procent op, naar eigen zeggen om zo het handelstekort met de Zwitsers recht te trekken.

Belangrijke Zwitserse industrieën werden geraakt door de heffingen, zoals de sectoren voor horloges, machines en precisie-instrumenten. Met de intentieverklaring komt het tarief meer in lijn met andere Europese landen.

De ingangsdatum voor de nieuwe invoerrechten moet nog worden vastgesteld.

Tata Steel Nederland neemt drie energiecentrales van Vattenfall over. De centrales in de regio IJmond komen met ingang van het nieuwe jaar in handen van de staalfabrikant. Beide bedrijven hebben de definitieve overeenkomst ondertekend.

De ongeveer 116 medewerkers van de centrales worden door Tata Steel overgenomen. Zij kunnen dus hun werk onder vergelijkbare arbeidsvoorwaarden voortzetten. Financiële details over de overname zijn niet bekendgemaakt.

De overname betreft twee energiecentrales in Velsen-Noord en een warmtekrachtcentrale op het terrein van Tata Steel in IJmuiden. Alle drie de centrales wekken voornamelijk energie op uit restgassen van het staalproductieproces.

Verduurzamen

Tata Steel wil met de overname een stap zetten in het verduurzamen van zijn productieproces. "Door eigenaar te worden van de energiecentrales kan Tata Steel Nederland de complexe, stapsgewijze transitie van het huidige staalproductieproces naar een CO2-arme, groene staalproductie beter beheersen", zegt Hans van den Berg, directeur van Tata Steel Nederland.

Onlangs tekenden het demissionaire kabinet en Tata Steel een intentieverklaring voor de verduurzaming van de staalfabriek in IJmuiden. Hiervoor heeft het rijk twee miljard euro gereserveerd.

De Autoriteit Consument en Markt heeft toestemming gegeven voor de overname.

Een kwart van het personeel van ASN Bank moet weg. Bij Tata Steel vreest een op de vijf medewerkers voor zijn baan. Bij universiteiten moeten docenten, onderzoekers en ander personeel op zoek naar een andere baan. En daar blijft het de komende tijd niet bij, waarschuwt voorzitter Piet Fortuin van vakbond CNV.

Fortuin is somber op basis van de signalen van massaontslagen uit een op de drie cao-onderhandelingen die lopen. In combinatie met de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, waarin er voor het eerst in vier jaar meer meer werklozen dan vacatures zijn, weet Fortuin het zeker: "Nederland staat aan de vooravond van duizenden ontslagen."

Wie zijn baan de afgelopen jaren kwijtraakte, had door het enorme tekort aan personeel snel weer ergens anders onderdak. Zo was ASML er als de kippen bij om overbodig personeel van Philips in te lijven. Ruim 90 procent van de medewerkers van Blokker had binnen enkele weken na het faillissement van de winkelketen een nieuwe baan, meldde uitkeringsinstantie UWV.

Maar aan die hoogtijdagen voor werknemers lijkt nu een einde te komen.

Het UWV begrijpt de somberheid bij de vakbond dan ook wel. "Wij krijgen al een aantal maanden meer meldingen van bedrijven die werknemers willen ontslaan. Zeker het afgelopen kwartaal", zegt Rob Witjes, hoofd arbeidsmarktinformatie bij het UWV.

Witjes noemt de industrie en zakelijke dienstverlening als grootste sectoren waar dit gaande is. "Het aantal faillissementen neemt juist af. We zien nu dat er meer reorganisaties plaatsvinden om kosten te besparen of vanwege technologische ontwikkelingen."

Kort werkloos

Toch verwacht Witjes niet dat dit nu allemaal direct gaat leiden tot een toename van mensen in de bijstand: "De arbeidsmarkt is iets minder krap dan een jaar geleden. Maar hij is nog altijd krap genoeg om nog steeds veel kansen te bieden om van de ene naar de andere baan te gaan. Daardoor kun je werkloosheid hopelijk nog altijd voorkomen, of maar heel kort laten duren."

Ondanks een nationaal en wereldwijd politiek onrustig jaar, draait de economie nog altijd best aardig. De detailhandel blijft groeien doordat consumenten hun geld blijven uitgeven. Ook de export groeit.

De economie groeit weliswaar niet meer zo explosief, maar draait nog altijd beter dan gedacht. Zo goed dat de industrie weer meer investeert in het installeren en repareren van machines.

Verschillen per sector

"Het beeld is wel wat somberder, maar het verschilt heel erg per sector", reageert voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie. "Bij bedrijven als Picnic en ASML zien we juist alleen maar uitbreiding. Defensie heeft veel personeel nodig."

"Maar in de bankensector komt er veel op medewerkers af, door AI en overnames", zegt Castelein. "ING heeft al aangekondigd dat ze verwachten dit jaar mensen te ontslaan. ASN meldde deze week een ontslaggolf en mogelijk volgt ABN Amro binnenkort."

Met name daardoor durft Castelein wel te spreken van een omslagpunt in de arbeidsmarkt, maar nog niet overal: "Je zult nu iets harder moeten werken om van werk naar werk te gaan. Maar verder zie je dat de arbeidsmarkt op en neer gaat, net als de economie. Het kan natuurlijk niet altijd zo goed gaan."

CNV pleit voor goede vertrekregelingen voor mensen die nu hun baan verliezen, met name ouderen. "Die zijn vaak de klos: zij komen ook in een krappe arbeidsmarkt moeilijk aan het werk", zegt Fortuin. De Unie wil dat er betere mogelijkheden komen om van werk naar ander werk te gaan. Over regionale afspraken wordt volgens Castelein op dit moment gesproken.

De toestroom van pakketten van buiten de Europese Unie, met name uit China, moet worden teruggedrongen. Dat vinden de EU-ministers van Financiën. Daarom voeren zij versneld douanerechten in op kleine pakketten.

Dit betekent dat producten van buiten de EU tot 17 procent duurder worden. Nu zijn goederen met een waarde van minder dan 150 euro nog vrijgesteld van invoerrechten. Maar dit leidt tot oneerlijke concurrentie voor Europese verkopers en veroorzaakt milieuproblemen, zo vinden de EU-ministers.

In 2024 kwam 91 procent van alle bestellingen van buiten de EU met een waarde van minder dan 150 euro uit China, volgens de EU. "In Nederland komen miljoenen en miljoenen pakketjes binnen. Die kunnen we niet allemaal controleren. Daar zit ook, we moeten ook eerlijk zijn, troep tussen. We moeten daar met elkaar grip op gaan krijgen", zegt demissionair minister van Financiën, Eelco Heinen.

Ook moet de maatregel voorkomen dat producten die onveilig zijn en niet aan Europese richtlijnen voldoen, bij de grens onderschept moeten worden. Eerder sloegen Nederlandse toezichthouders al alarm omdat het 'onmogelijk' is geworden alle pakketjes te controleren. Zo wordt de markt overspoeld met gevaarlijke, giftige en niet-duurzame producten.

Het geld dat de belasting op de pakketten oplevert, moet de douane versterken. "Om zo al die pakketjes te controleren", zegt Heinen. Geschat wordt dat meer dan 65 procent van de kleine pakketten die de EU binnenkomen ondergewaardeerd worden om zo belasting te ontwijken.

Deze maatregel zou in eerste instantie in 2028 in werking treden, maar wordt versneld ingevoerd. De regel gaat twee jaar eerder in dan oorspronkelijk gepland: in 2026.

Vandaag is een grote stap gezet om de duurzaamheidsregels voor Europese bedrijven minder streng te maken. Als het aan het Europarlement ligt, moeten alleen hele grote bedrijven aan de regels voldoen. En bedrijven die wel onder de regels vallen, moeten minder onderzoek doen dan voorheen naar bijvoorbeeld mensenrechtenschendingen bij toeleveranciers.

De veranderingen zijn bedoeld om regeldruk te verminderen. Dat is sinds het veelbesproken Draghi-rapport over de Europese concurrentiekracht prioriteit nummer één in Brussel.

De huidige ambitieuze regels vormen volgens Draghi een belangrijke oorzaak van het feit dat Europa niet kan opboksen tegen de VS en China. Daar zijn wetten op het vlak van klimaat, risicorapportage en mensenrechten minder streng.

Commercieel voordeel

Het Nederlandse bedrijfsleven is verdeeld over de kwestie. Lampenmaker Signify betreurt dat een veel kleinere groep bedrijven de regels zou moeten volgen.

"Minder bedrijven hoeven nu te rapporteren over hun ecologische voetafdruk. Dat brengt het risico dat transparantie en gelijkheid binnen de Europese markt afnemen", zegt Hellen van der Plas, CEO van Signify Nederland.

Signify is een van de bedrijven die wél moeten voldoen aan de regels. Volgens Van der Plas doet Signify daar al jaren moeite voor. Dat brengt grote extra kosten met zich mee. Denk aan onderzoek naar toeleveranciers, het in kaart brengen van klimaatrisico's en doelen voor de eigen uitstoot.

"Maar wij beschouwen het als een zakelijke kans", zegt ze. "De overgang naar energiezuinige LED-lampen creëert commercieel voordeel voor ons en vermindert emissies."

'Belangrijke verbeteringen'

Veel organisaties en beleidsmakers denken daar anders over. Volgens de wijzigingen die vandaag werden aangenomen, zal het niet meer mogelijk zijn voor individuele landen om eigen wetten in te voeren die strenger zijn dan de EU-regels op dit vlak.

VNO-NCW, de lobbyorganisatie voor het Nederlandse bedrijfsleven, vindt de uitkomsten "een goede basis" voor verdere onderhandelingen.

"Na de stemming zien we een aantal belangrijke verbeteringen om de wet in de praktijk beter te laten werken. Zo worden de administratieve lasten voor met name het midden- en kleinbedrijf verminderd", zegt een woordvoerder.

Risico's

Consultancy PWC helpt al jaren Nederlandse bedrijven om te voldoen aan de Europese rapportage- en duurzaamheidsregels. Daniël van Veen schat in dat "de meeste bedrijven" van de in totaal 25 op de Amsterdamse beurs al vrijwillig voldoen aan de EU-regels.

"Deels omdat ze zien dat ze daardoor een positieve impact kunnen hebben op milieu, maatschappij en mensenrechten en dat ze zich daardoor willen onderscheiden."

Maar ambities op het vlak van klimaat en mensenrechten gaan niet alleen om branding. Volgens veel economen nemen bedrijven juist risico's als ze niet letten op energieverbruik, klimaatveranderingen en schendingen van mensenrechten. Zo kan een bedrijf dat het risico op overstromingen niet in kaart heeft, te maken krijgen met tegenvallende oogsten en hogere inkoopsprijzen. Dat zorgt onder de streep voor minder winst.

"Nederlandse bedrijven lopen allerlei risico's als ze klimaatverandering en hun waardeketen niet goed in beeld hebben. Vandaar dat de ambitieuze Europese regels juist goed geweest zouden zijn voor het concurrentievermogen en de winstgevendheid van onze bedrijven."

Dat het Europarlement de ambities nu omlaag wil schroeven, noemt Van Veen "een gemiste kans voor Europa."

Een fractie over

Oorspronkelijk zouden volgens PWC 3.000 Nederlandse ondernemingen onder de Europese duurzaamheids- en rapportageregels moeten vallen. Met teruggeschroefde ambities van het Europees parlement zijn het er nog maar zo'n 300, schat Van Veen.

Hoeveel het precies zal worden en waaraan bedrijven precies moeten voldoen, is nog niet bekend. Het Europees Parlement, de Europese Commissie en de lidstaten moeten nu weer aan tafel om het eens te worden over de invulling. Het zal zeker een paar jaar duren voordat Nederlandse bedrijven aan de nieuwe regels moeten voldoen.