Het grondpersoneel van KLM legt woensdag het werk neer. Vakbonden CNV en FNV hebben een staking aangekondigd omdat ze boos zijn over het cao-akkoord dat KLM heeft gesloten met kleinere vakbonden. Woensdag 10 september van 08.00 tot 10.00 uur gaat het personeel staken en een week later volgt een nieuwe staking die vier uur duurt.

In juni liep het ultimatum dat de bonden hadden gesteld af. Ze wilden toen ook al staken, maar de rechter zette daar toen een streep door. Volgens de rechtbank zou een staking leiden tot veiligheidsrisico's. De geplande staking was in de vakantieperiode en dicht op de NAVO-top in Den Haag.

FNV-bestuurder John van Dorland verwacht niet dat KLM opnieuw naar de rechter stapt. De vakbonden hebben een veiligheidsoverleg gehad met Schiphol en KLM. "Ze hebben tijd genoeg om voorbereidingen te treffen. De medewerkers blijven bij Schiphol, dus bij calamiteiten kunnen ze terug naar werk", vertelt Van Dorland.

Langer wachten

Of reizigers er veel last van gaan krijgen, is nog niet duidelijk. "Vluchten gaan aankomen en mensen moeten misschien wat langer wachten. Het zal effect hebben, maar hoe groot het effect is, moeten we afwachten", zegt Van Dorland. KLM laat in een reactie weten dat ze bezig zijn de gevolgen van de staking in kaart te brengen.

De bonden eisen koopkrachtbehoud, een zwaarwerkregeling voor alle zware beroepen en meer vaste banen. KLM zegt teleurgesteld te zijn vanwege de aangekondigde staking. "Er ligt een goed onderhandelingsresultaat op tafel. FNV en CNV zijn uitgenodigd om zich daarbij aan te sluiten", laat een woordvoerder weten.

PostNL wil af van de wettelijke verplichtingen om de post te bezorgen. Daarmee reageert het bedrijf op een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Dat oordeelde vanochtend dat de overheid PostNL geen subsidievoorschot van 30 miljoen euro hoeft te betalen.

PostNL had het kabinet daarom gevraagd, omdat het bedrijf verlies lijdt op de brievenbezorging. De kosten stijgen structureel en de hoeveelheid post is met 70 procent gedaald sinds 2009. De postbezorging is daarom niet meer rendabel, zegt PostNL, maar omdat het een wettelijke taak is, kan het bedrijf er niet zomaar mee stoppen.

Het kabinet weigerde financiële steun te geven, waarop PostNL naar de rechter stapte. Volgens de voorzieningenrechter is niet gebleken "dat de financiële situatie van PostNL zo nijpend is", dat het kabinet moet overgaan tot financiële steun. Er kan volgens de rechter ook worden gekozen voor andere maatregelen, zoals versobering van de postvoorziening.

'Onhoudbare situatie'

Volgens PostNL is er nu een "onhoudbare situatie" ontstaan, omdat het verplicht is om vijf dagen per week de post op te halen uit ruim 10.000 brievenbussen en daarvan 95 procent binnen een werkdag te bezorgen. Het bedrijf heeft demissionair minister Karremans van Economische Zaken verzocht om binnen twee maanden te reageren.

PostNL vraagt in totaal om 68 miljoen euro aan overheidssteun. In deze uitspraak ging het om een voorschot van twee keer 15 miljoen euro, voor dit jaar en volgend jaar.

De rechter begrijpt de zorgen van PostNL wel, maar zegt dat het aan de minister en de wetgever is om passende maatregelen te nemen. Zo heeft minister Karremans versoepeling van de regels aangekondigd, maar volgens PostNL blijft een passende oplossing al jaren uit.

Reactie minister

Minister Karremans is niet van plan om de wettelijke verplichting bij PostNL te laten vallen. "De postdienst is belangrijk voor rouwkaarten bijvoorbeeld. Ik ga Nederlanders niet de dupe laten worden van een machtsstrijd tussen PostNL en mij", zegt hij. "PostNL zou het niet moeten laten hangen op 15 miljoen en ze hebben ook niet kunnen aantonen dat het zo nijpend is."

Volgens de minister zijn er andere oplossingen mogelijk: "Ik heb altijd gezegd dat het kabinet maatregelen kan nemen om de deadlines te verruimen. Ik heb al aangekondigd dat te willen doen en op die koers zit ik nog steeds."

Karremans besloot eerder al dat PostNL per 1 juli 2026 brievenbuspost niet langer binnen 24 uur hoeft te bezorgen, maar binnen 48 uur. PostNL zei toen al dat de verruiming van de bezorgtijd niet genoeg is om het bedrijf uit de financiële problemen te helpen.

De prijs voor een huurwoning is in juli dit jaar gestegen met gemiddeld 4,9 procent, meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers. De stijging is lager dan een jaar geleden. Toen stegen de prijzen met 5,4 procent, de grootste gemiddelde huurverhoging in 30 jaar tijd.

Dit jaar vallen de cijfers niet veel lager uit. Met name de huurprijzen van de sociale huurwoningen in het bezit van woningcorporaties zijn hard gestegen. De corporaties hebben ongeveer twee derde van die huurwoningen in handen. Daar gaat het dit jaar om een gemiddelde prijsstijging van 5,1 procent.

Sociale huurwoningen van overige verhuurders stegen iets minder hard, met ongeveer 4,7 procent.

Vrije sector

In de vrije huursector stegen de huren minder hard dan in de sociale huursector. Daar gaat het om een stijging van 4,4 procent. Ook dat is lager dan vorig jaar, toen de vrije sectorhuur nog met 5 procent steeg.

Of een huurwoning wordt aangemerkt als sociale huurwoning of vrije sectorwoning hangt onder andere af van de prijs van de woning. Bij de start van een huurcontract moet worden bekeken hoeveel punten de woning waard is. Op basis daarvan wordt een huurprijs vastgesteld.

Komt de prijs boven de 1185 euro uit dan wordt de woning aangemerkt als vrije sector-woning. Woningen onder de 900 euro worden aangemerkt als sociale huurwoning. Als de waarde daartussen valt, wordt het huis aangemerkt als middenhuurwoning.

Huurbevriezing

Dit jaar was er sprake van dat er een huurbevriezing zou komen. De toenmalige coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB sprak af dat de huren van sociale huurwoningen in juli dit jaar en volgend jaar niet omhoog zouden gaan.

Dat leverde verzet op van de woningcorporaties. Door misgelopen huurinkomsten, zouden zij minder woningen kunnen bouwen, was hun verweer. De corporaties stapten naar de rechter om de huurbevriezing aan te vechten.

Na de val van het kabinet trok demissionair minister Keijzer de huurbevriezing in en konden de huren in de sociale sector worden verhoogd.

In Duitsland wordt vandaag de krachtigste supercomputer van Europa gepresenteerd: Jupiter. De computer kan vele honderden biljarden (vijftien nullen) berekeningen per seconde uitvoeren. Dat is vergelijkbaar met bijna een miljoen moderne smartphones, volgens het onderzoekscentrum waar Jupiter staat.

Jupiter is de op drie na krachtigste supercomputer ter wereld. In de Verenigde Staten staan drie computers die volgens een internationale standaard in staat zijn om meer dan een 1000 biljard berekeningen per seconde uit te voeren. Jupiter moet die snelheid later ook kunnen halen.

Kunstmatige intelligentie en onderzoek

Het Belgische bedrijf Textgain heeft de afgelopen maanden al gebruikgemaakt van Jupiter, vertelt directeur Guy De Pauw aan de NOS. "Om te testen of alles werkt, mogen we proefdraaien met 300.000 uur rekenkracht." Omdat Jupiter bestaat uit meerdere computers die tegelijk werken, heeft de supercomputer daar niet ook echt zoveel uur voor nodig. Grote berekeningen zijn daardoor veel sneller klaar. "We hebben nu ongeveer de helft gebruikt", zegt De Pauw.

Textgain ontwikkelt computerprogramma's om in alle officiële Europese talen scheldwoorden, dreigementen en andere haatdragende berichten op het internet te herkennen. "Een AI-programma kan dat niet vanzelf: dat moet je hem leren aan de hand van voorbeelden en instructies." Dat proces heet het trainen van AI.

"De basis maken we op Lumi, een supercomputer in Finland. De uren rekenkracht die we voor Jupiter hebben gekregen, gebruiken we om ons AI-programma bij te trainen. Daarmee maken we kleinere variaties. Bijvoorbeeld gericht op één specifieke taak, zoals het herkennen van doodsbedreigingen."

Rekenkracht van supercomputers

Supercomputers zijn niet zomaar een-op-een met elkaar te vergelijken, omdat de snelheid afhangt van het soort berekening. Een klimaatberekening is bijvoorbeeld anders dan het ontwikkelen van een AI-toepassing.

De internationale organisatie TOP500 ontwikkelde een standaard om toch een indruk te krijgen van de krachtigste computers ter wereld. Dat wordt uitgedrukt in hoeveel biljard berekeningen per seconde (petaFLOPS) de computer kan uitvoeren.

Dit soort supercomputers is vooral interessant voor wetenschappelijke berekeningen en de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, zegt Jannis Teunissen, onderzoeker bij het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) in Amsterdam.

"Veel onderzoekers in Nederland hebben baat bij meer rekenkracht", zegt Teunissen. "Met meer rekenkracht kun je bijvoorbeeld een grotere simulatie uitvoeren of meer details meenemen in je berekening, bijvoorbeeld als je het weer op lokaal niveau goed wil voorspellen."

"Meestal is het niet zo dat je met meer rekenkracht 'opeens' een nieuw probleem kunt oplossen. Maar een stap groter of nauwkeuriger kan wel maken dat de uitkomst nuttig is. Stel dat je wil berekenen hoe de luchtstroom langs een Formule 1-auto beweegt. Met meer details wordt zo'n simulatie nauwkeuriger en betrouwbaarder, wat kan helpen om de auto zo te ontwerpen dat hij sneller gaat."

'Laten zien dat we dit in Europa kunnen'

Voor Textgain is er naast de rekenkracht nog een voordeel. "Het onderzoekscentrum van Jupiter kent de computer van binnen en buiten. Zij kunnen dus ook meekijken naar onze code en de instellingen, waardoor we uiteindelijk minder uren rekenkracht nodig hebben. Ons AI-programma is daardoor uiteindelijk sneller 'klaar'. Al zal het nooit helemaal af zijn, we zullen het moeten blijven bijtrainen."

Waarom maakt Textgain geen gebruik van supercomputers in de VS, die nog krachtiger zijn? "Dat is ook een beetje principe", zegt De Pauw. "Ik vind het belangrijk dat we ook in Europa plekken hebben om dit soort AI-programma's te ontwikkelen. Dat we laten zien dat we dit ook in Europa kunnen bouwen en niet afhankelijk zijn van de Amerikanen."

Nederland heeft ook een supercomputer: Snellius. Die is alleen bedoeld voor niet-commercieel gebruik, zoals onderzoek. Snellius heeft volgens de laatste TOP500-meting een kracht van bijna 25 petaFLOPS, maar kan in theorie bijna 38 petaFLOPs halen.

Dit jaar ging NOS op 3 daar op bezoek, zie deze video:

Het aantal vrouwen in bestuursposities van beursgenoteerde bedrijven is dit jaar opnieuw toegenomen. Er werden 37 vrouwelijke bestuurders en commissarissen benoemd. Dat is 38 procent van het totaal aantal nieuwbenoemde bestuurders en commissarissen. Vorig jaar was dat nog 33 procent, blijkt uit de jaarlijkse Female Board Index.

De index houdt de percentages vrouwelijke bestuurders en commissarissen van de 82 Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen bij. Hoogleraar Mijntje Lückerath is de samensteller van deze lijst.

Met opnieuw een jaar van groei, ziet ze een trend. "Ik denk dat de groei gestaag doorzet met name bij de vrouwelijke bestuurders. Die hadden vorig jaar een topjaar met het aantal benoemingen, dat zet dit jaar door. En bij de vrouwelijke commissarissen ging het al veel langer goed." Van de 34 nieuwe bestuurders zijn er 9 vrouw, van de 63 nieuwe commissarissen zijn het er 28.

Volgens de hoogleraar heeft dat verschil te maken met het aanbod. Bestuurders geven dagelijks leiding aan een bedrijf en dat betekent dat ze vaak vanuit het bedrijf doorgroeien naar een bestuurdersrol. "De vijver waaruit je kan vissen voor nieuwe bestuurders is daarom ook kleiner", zegt Lückerath. Bij commissarissen die toezicht houden, kan een bedrijf ook iemand van buiten zoeken.

Wettelijk minimum

Sinds 1 januari 2022 geldt er een wettelijk quotum voor de raden van commissarissen bij beursgenoteerde bedrijven. Een derde moet vrouw zijn en een derde man. Van de 82 bedrijven in de lijst voldoen er 70 aan deze norm.

Er zit wel een onduidelijkheid in de wet. "In de wet staat dat zolang je niet voldoet aan die 33 procent vrouwen in de Raad van Commissarissen, de volgende benoeming een vrouw moet zijn. Daar is geen onduidelijkheid over", zegt Lückerath. "De onduidelijkheid zit 'm erin dat als je wel voldoet aan die 33 procent vrouwen in de RvC, mag je dan daarna een man benoemen, zelfs als je dan onder die 33 procent uitkomt?"

De hoogleraar ziet dat sommige bedrijven het zekere voor het onzekere nemen en iemand pas laten aftreden na de aandeelhoudersvergadering, zodat op die vergadering het percentage sowieso nog goed is. "Bedrijven die dat niet doen, nemen een groot risico, want dat kan betekenen dat die benoeming nietig is." Daarom is zij van mening dat er naar een oplossing moet worden gezocht om die onduidelijkheid weg te nemen.

Nu zijn er 17 bedrijven met minimaal een derde vrouwen in zowel de raad van commissarissen als in de raad van bestuur. Met 60 procent, het hoogste aandeel vrouwen in de gecombineerde raden, staat Wolters Kluwer samen met technologiebedrijf Hydratec op de gedeelde eerste plaats. ABN AMRO staat met 53 procent op de derde plaats.

Diversiteitsbeleid Trump

ASML en Philips hebben dit jaar de regels om diversiteit te bevorderen aangepast. Dat hebben ze gedaan vanwege een Amerikaanse wet van president Trump die bedrijven dwingt te stoppen met inclusie en diversiteit. De wet geldt voor bedrijven die opdrachten doen voor de Amerikaanse overheid. In andere landen blijft het ongewijzigd, benadrukken ASML en Philips.

Lückerath ziet het nieuwe beleid van Trump niet terug in de cijfers. "Ik denk dat een heleboel bedrijven zelf gemotiveerd zijn om die percentages omhoog te krijgen."

Toch ziet ze ook dat bedrijven die veel overheidsopdrachten hebben in Amerika wel worden geraakt en "in formele zin" terugkrabbelen met hun diversiteitsbeleid. Volgens haar zal het in de praktijk wel meevallen. "De weg op het gebied van diversiteit is nou eenmaal ingezet, zowel op het gebied van man-vrouwverdeling als bij alle andere vormen van diversiteit."

Een verlovingsring met een diamant die is gemaakt in een fabriek komt steeds vaker voor. De diamanten zijn niet natuurlijk, maar wel echt en steeds goedkoper. Gaat de synthetische diamant de natuurlijke vervangen? Deskundigen zetten er hun vraagtekens bij.

"Een natuurlijke diamant is miljoenen jaren geleden in de aarde gevormd met precies de juiste druk en temperatuur, waardoor het koolstof is omgezet tot diamantkristallen", zegt juwelier Paul Cieremans uit Den Haag. Dat maakt deze glimmende edelsteen zeldzaam en daar betaal je ook voor.

De prijs begint vanaf 5000 of 6000 euro per karaat, weet Cieremans: "Maar voor een kunstmatige diamant betaal je in een winkel vanaf 300 of 400 euro per karaat."

Een veel besproken lab-grown diamant van Zeeman past in dat plaatje, volgens Cieremans. De budget retailer verkoopt een hanger van tussen de 0,10 en 0,12 karaat voor 30 euro. De winkel wil met "de ronde, briljant geslepen diamant en een uitzonderlijke helderheid" de edelsteen toegankelijker maken voor een breed publiek, vermeldt de website.

Twintig procent marktaandeel

Zo'n tien tot vijftien jaar geleden zag je nog nauwelijks synthetische diamanten. Inmiddels hebben de technieken om kunstmatige edelstenen te produceren een enorme vlucht genomen, ziet Hanco Zwaan, edelstenendeskundige van Laboratorium Naturalis. "Hierdoor zakken de prijzen en wordt het product almaar populairder."

Inmiddels komt zo'n 20 procent van alle verkochte diamanten uit een fabriek, vermeldt de Federatie Goud en Zilver, de branchevereniging voor ondernemers in onder andere edelstenen.

Het verschil met een natuurlijke diamant kun je met het blote oog haast niet zien. Daar wordt steeds vaker misbruik van gemaakt, signaleert Cieremans: "Mensen proberen synthetische diamanten te verkopen als zijnde echte. Een natuurlijke diamant krijgt vaak een certificaat. Dat nummer wordt heel klein in de steen gelaserd, maar dat gebeurt ook steeds vaker bij synthetische."

Cieremans kan diamanten testen op echtheid, maar als hij het niet met zekerheid kan zeggen, stuurt hij de stenen naar een lab.

Kost veel energie

In zo'n lab controleert Zwaan diamanten op echtheid. "Synthetische diamanten hebben dezelfde hardheid en chemische eigenschappen als natuurlijke diamanten", zegt Zwaan. De stenen zijn binnen enkele weken cosmetisch 'gegroeid', onder hoge druk en hoge temperatuur in gigantische fabriekshallen, meestal in India of China. "Dat kost sloten met energie", zegt Zwaan.

Het is daarom niet vanzelfsprekend dat synthetische diamanten duurzamer of ethisch verantwoord zijn, beweert Zwaan. "Veel juwelenhuizen beweren dat lab-grown duurzamer en eerlijker is, maar het is afhankelijk van waar de stenen vandaan komen. Het kan wel waar zijn, maar dan wil ik een onderbouwing zien. Anders vraag ik me af: in hoeverre is er sprake van greenwashing?"

Bovendien moeten diamantmijnen zich steeds vaker aan allerlei strenge voorschriften houden om het delven netjes te doen, meent Zwaan. "Die mijnen zorgen bovendien voor een enorme werkgelegenheid in landen waar dat hard nodig is."

Chemische reacties

De steen die bij Zeeman te koop is, is gemaakt volgens de CVD-methode (Chemical Vapor Deposition). Hierbij wordt gebruik gemaakt van een gas waarbij allerlei chemische reacties plaatsvinden. Een andere veelgebruikte methode kost volgens Zeeman meer energie.

Juwelier Cieremans blijft alleen natuurlijke diamanten verkopen. Hij gaat ervanuit dat de synthetische diamant de natuurlijke ook niet gaat vervangen, maar dat beide stenen naast elkaar zullen blijven bestaan. "Maar dat hoop ik natuurlijk ook heel erg."

Een straatje erbij werd geopperd als een van de oplossingen voor de woningnood. ABN AMRO ziet een variant erop: een laagje erbij. Optoppen, zoals dat heet, heeft volgens onderzoek van de bank veel potentie en die wordt bij lange na nog niet volledig benut.

Uit eerder onderzoek van Stec Groep bleek dat er door optoppen tot 2030 zeker 100.000 extra woningen bijgebouwd kunnen worden. 67.000 daarvan kunnen op complexen van woningcorporaties worden gebouwd.

Optoppen houdt in dat er een extra laag op een appartementencomplex wordt gezet. De nieuwe woningen worden vaak van tevoren al gebouwd in de fabriek en dan op het dak van het complex gehesen.

Volgens ABN AMRO kan dat vooral in de steden een oplossing zijn. "Daar waar een gebouw uit meerdere woonlagen staat, kan het", vertelt vastgoedspecialist Claire van Staaij. "In de Randstad heb je veel naoorlogse wijken waar complexen met platte daken staan, dat maakt het makkelijker om te toppen."

Unaniem besluit

Na de oorlog zijn veel van dezelfde types appartementencomplexen gebouwd, vertelt Bram Hertzberger van Creative City Solutions. "In die periode hadden ze minder inzicht in hoe zwaar zo'n constructie was. Ze hebben toen met flinke overcapaciteit gebouwd. De constructie werd extra stevig gemaakt en voor het optoppen kunnen we daar nu profijt van hebben."

Volgens Van Staaij wordt optoppen pas echt interessant als er 25 extra woningen kunnen worden gebouwd. "Door het concept door te ontwikkelen kun je het in de toekomst ook met minder extra woningen interessant maken", zegt ze. Zo kunnen projecten en woningen worden gestandaardiseerd, waardoor optoppen voor ontwikkelaars makkelijker wordt.

Om zo'n verbouwing te realiseren moeten ze wel de eigenaar overtuigen, vaak een woningcorporatie of een vereniging van eigenaren (vve). Een vve overtuigen kan best ingewikkeld zijn, want niemand staat te springen om zijn of haar woning te veranderen in een bouwplaats.

Daar komt nog bij dat zo'n ingrijpende verbouwing vaak door alle bewoners moet worden goedgekeurd.

"Ik heb van nog geen enkele vve gehoord: laten we vanuit maatschappelijk belang een extra verdieping erop zetten", vertelt Hesly Bentvelsen van De OpToppers, een projectontwikkelaar gespecialiseerd in het bouwen op daken. Daarom zetten ze in op verduurzaming, want dat kan voor vve's behoorlijk duur zijn.

Om de kosten te drukken kunnen vve's de winst uit het bouwen van extra appartementen gebruiken om het hele complex te verduurzamen. Ook zonder die financiële prikkel wordt optoppen en verduurzamen gecombineerd, zodat een complex niet twee keer in de steigers moet staan.

Parkeernorm

Er zijn ook andere hobbels. Zo staan gemeenten niet altijd te springen. Met name de parkeernorm in de buurt kan een obstakel zijn bij het krijgen van groen licht voor het plaatsen van nieuwe appartementen.

Als de gemeente vasthoudt aan de parkeernorm, moet de ontwikkelaar soms tot extra parkeerplaatsen zien te komen, maar bij bestaande gebouwen is dat vaak moeilijk. "Als je er 44 woningen bovenop zet, moet je gemiddeld 66 extra parkeerplaatsen realiseren", vertelt Van Staaij van ABN AMRO.

Ingrijpend project

Ondanks die hobbels zien ontwikkelaars veel potentie in het optoppen. "Je haalt echt je voordeel uit deze manier van bouwen", vertelt Hertzberger. Doordat de woningen van tevoren zijn gemaakt, duurt het bouwen op locatie vaak maar enkele maanden. "Het ingewikkeldst zijn vaak de aanpassingen aan het gebouw, zoals het doortrekken van een trappengang of ventilatie", aldus Bentvelsen.

Steven Wayenberg van Vereniging Eigen Huis noemt optoppen "een interessante kans". "Combineer je optoppen met verduurzaming, dan sla je twee vliegen in één klap: het gebouw is opgeknapt en toekomstbestendiger."

Tegelijkertijd gaat het om een ingrijpend project, aldus Wayenberg. "Dit regel je niet even met een paar vrijwilligers, daar zijn professionele partijen voor nodig. Ook het financiële risico mag niet eenzijdig bij de bewoners terechtkomen, want dan haakt iedereen snel af."

Voormalig software-ondernemer Pieter Vos is aangehouden door de fiscale opsporingsdienst FIOD op verdenking van valsheid in geschrifte. Dat meldt NRC.

Vos wordt ervan verdacht dat hij drie jaar geleden bij de verkoop van aandelen in zijn bedrijf Rodeo Software valse informatie heeft verschaft. Hij zou een veel rooskleuriger beeld van de financiën en het klantenbestand hebben geschetst. Ondertussen spendeerde hij geld van investeerders aan grote personeelsfeesten, verschillende luxe auto's en een huis aan het Museumplein in Amsterdam.

Volgens het Openbaar Ministerie werd het onderzoek naar Vos gestart naar aanleiding van "een aangifte, een onderzoek op basis van openbare bronnen en het faillissementsverslag van de curator".

De rechter veroordeelde hem eerder dit jaar al vanwege onder meer het vervalsen van bankafschriften en het verzinnen van klantcontracten.

Google-contract

Het in 2016 opgerichte Rodeo Software werd lang gezien als een van de succesvolste start-ups van Nederland. Volgens de voormalige topman had zijn bedrijf, dat software voor projectmanagement ontwikkelde, op het hoogtepunt een jaaromzet van 56 miljoen euro. Dat zou mede te danken zijn aan een belangrijke klant: de Amerikaanse techreus Google.

Het contract met Google bestond helemaal niet, bleek eind vorig jaar na onderzoek van NRC. Ook had het bedrijf veel minder klanten dan Vos beweerde en was de omzet geen 56 miljoen euro, maar slechts 250.000 euro.

Voor externen was lange tijd niet te controleren hoe het bedrijf er werkelijk voor stond, omdat Vos als enige toegang had tot de bankrekeningen van Rodeo. Toen de voorzitter van de raad van commissarissen vorig jaar het bedrog uiteindelijk ontdekte, werd het bedrijf failliet verklaard.

Rechtszaken

Het Amerikaanse investeringsfonds PSG Equity investeerde in 2022 op basis van Vos' verzonnen cijfers 63 miljoen euro in het techbedrijf. Na het faillissement van Rodeo deed PSG aangifte tegen Vos wegens misleiding bij de aandelenverkoop. In juni veroordeelde de rechter Vos tot het terugbetalen van de 63 miljoen aan PSG.

In een andere rechtszaak dit jaar werd de voormalige Rodeo-topman veroordeeld tot het terugbetalen van 1 miljoen euro aan een andere ondernemer. Die had aan Vos een privélening voor dat bedrag verstrekt, maar het geld nooit teruggekregen.

Na verhoor door de FIOD is Vos weer vrijgelaten. De FIOD wil de naam van de aangehouden persoon tegenover de NOS niet bevestigen.

Google hoeft zijn internetbrowser Chrome niet af te stoten. Dat heeft een rechter in de Verenigde Staten besloten. Een gedwongen verkoop van de populaire webbrowser was een optie in een rechtszaak over machtsmisbruik met de Google-zoekmachine, maar de rechtbank vindt dit te ver gaan.

De Amerikaanse rechter oordeelde vorig jaar dat Google zijn machtspositie heeft misbruikt. Het bedrijf betaalde miljarden dollars om de standaard zoekmachine te zijn op smartphones. Concurrerende zoekmachines, zoals Bing van Microsoft, kregen zo geen kans.

Om dit recht te zetten wilde de Amerikaanse justitie dat Google zijn internetbrowser Chrome zou verkopen. Maar de rechter vindt nu dat de openbaar aanklager met dat verzoek "te ver" is gegaan.

Google heeft Chrome namelijk niet gebruikt om zijn macht te misbruiken, merkt de rechter op. Bovendien is onzeker hoe de verkoop zou uitwerken. "De rechtbank is gevraagd om in een glazen bol te kijken en in de toekomst te kijken", aldus de rechter, en de verkoop zou "ongelofelijk rommelig" kunnen uitpakken.

Gegevens aan concurrenten geven

De rechter vindt dat Google bepaalde gegevens over zijn zoekresultaten, en hoe mensen daarop reageren, moet delen met concurrenten. Vooral kleinere zoekmachines kunnen met de gegevens beter worden, concludeert de rechter.

Met deze informatie zouden deze zoekmachines ook beter kunnen concurreren met Google. Volgens de rechter is dat een passende maatregel, omdat Google door zijn misbruik heeft kunnen groeien en kon profiteren van de zoekgegevens.

Daarnaast zegt de rechter dat Google makers van Android-smartphones niet langer mag verplichten om de Google-zoekmachine op hun telefoons te zetten als zij ook appwinkel Play Store willen installeren, om apps te downloaden.

Dit was namelijk één van de manieren waarop Google zijn machtspositie had misbruikt. De appwinkel is cruciaal voor smartphones, omdat mensen daarmee eenvoudig apps kunnen vinden en downloaden. Telefoonmakers hadden door de verplichting geen andere keuze dan de Google-zoekmachine te installeren.

Zaak mogelijk naar Hooggerechtshof

Hoewel de dreiging Chrome kwijt te raken van tafel is, is Google niet blij met andere maatregelen die de rechter passend vindt.

"We maken ons zorgen over de impact van deze vereisten op onze gebruikers en hun privacy", schrijft het bedrijf in een verklaring. Google en de Amerikaanse justitie zeggen het oordeel nog nader te bestuderen. Ondertussen kijkt ook justitie naar vervolgstappen.

Mogelijk wordt de zaak tot op het hoogste niveau uitgevochten: het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten. Als de zaak in beroep gaat, duurt het waarschijnlijk nog jaren tot een definitieve beslissing.

Het toerisme in Nederland is zo goed als terug op het niveau van voor de coronapandemie. Het aandeel van toerisme in de Nederlandse economie keerde vorig jaar terug naar 4 procent.

Daarbij gaven toeristen vorig jaar een record uit aan een vakantie in Nederland, zo blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Vorig jaar gaven Nederlandse en buitenlandse toeristen in Nederland 111,2 miljard euro uit. Dat is bijna 6 miljard euro meer dan in 2023. Het gaat om het bedrag dat toeristen voor, tijdens en na hun reis of verblijf in Nederland uitgaven. Het CBS heeft de bestedingen gecorrigeerd voor de prijsstijgingen door de inflatie.

Traditioneel gaven Nederlandse toeristen het meest uit. Dat was vorig jaar met ruim 67 miljard euro ongeveer twee derde. Wel nemen de uitgaven van buitenlandse toeristen sneller toe. Deze groep neemt meer dan de helft de toename van bijna 6 miljard euro voor zijn rekening.

Piek

In 2019 kwam het aandeel van toerisme op de Nederlandse economie op een piek van 4,3 procent. Door de lockdowns tijdens de uitbraak van het coronavirus kelderde dat in 2020 naar iets meer dan 2 procent. Vorig jaar tikte het aandeel van toerisme op de economie de grens van 4 procent weer aan.

Dat komt mede omdat de toegevoegde waarde, de kosten versus de opbrengsten, sterker toeneemt dan de totale economie. Vooral de horeca, luchtvaart, reisbureaus en reisbemiddeling profiteren van de toeristen. Vorig jaar hadden 458.000 mensen in Nederland een baan in de toerismesector.

Steeds meer Nederlanders gaan op vakantie in eigen land, becijferde de ANWB eerder dit jaar. Dat wordt wel steeds duurder:

De bouw van Shells biobrandstoffabriek in Rotterdam gaat definitief niet door. Het bedrijf zegt in een persbericht dat onder meer de bouwkosten het project "onvoldoende concurrerend" maakt. Met andere woorden: het kost te veel en gaat te weinig geld opleveren.

Biobrandstof is een soort brandstof die gemaakt wordt uit organisch materiaal, zoals afval en planten. Dit zou een klimaatvriendelijker alternatief zijn voor fossiele brandstoffen, ook al zijn de opvattingen verdeeld over hoe schadelijk biobrandstof is voor natuur en klimaat.

'Een van de vele dingen die wij doen'

De bouw van de fabriek begon drie jaar geleden. Destijds ging het vooral over hoe belangrijk de fabriek zou worden om de klimaatdoelen te halen. "Voor mij is dit een van de vele dingen die wij doen om netto-nul te worden", zei Huibert Vigeveno, directeur duurzame energie bij Shell, destijds in een video, refererend aan de Europese doelen om klimaatneutraal te zijn in 2050.

Het bouwproject werd al vorig jaar op pauze gezet. Nu de stekker er definitief uit wordt getrokken, is de economische winstgevendheid leidend. Shell heeft rond een miljard euro geïnvesteerd in de bouw.

De fabriek op het Pernis-terrein is gedeeltelijk af, volgens een woordvoerder. Het is nog onduidelijk wat er daarmee gaat gebeuren, en of het stopzetten van de bouw tot ontslagen zal leiden.

De Finnen gaan door

Om de klimaatdoelen te halen moet de productie van biobrandstof snel omhoog. Neem de luchtvaart: daar moet minimaal 70 procent van de brandstof duurzaam zijn in 2050. Vorig jaar was dat aandeel slechts 0,3 procent.

En niet iedereen stopt ermee. Op het industrieterrein naast Shell in Rotterdam zit Neste, een Finse maker van biobrandstof. Zij geven aan dat hun plannen om uit te breiden onverminderd doorgaan. Door het uitbreiden van de fabriek in Rotterdam zijn ze van plan om hun productie van biobrandstof volgend jaar te verdubbelen.

Werkgevers in onder meer de bouw, de vleesverwerkende industrie, de logistiek en de land- en tuinbouw moeten arbeidsmigranten veel vaker in vaste dienst nemen. Nu doen bijna negen op de tien arbeidsmigranten uit vooral Oost-Europa tijdelijk werk en dat leidt tot bovengemiddeld veel arbeidsongevallen.

Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een onderzoek naar de "werkgerelateerde veiligheid" van arbeidsmigranten.

Volgens de raad zijn er meer dan 200.000 arbeidsmigranten die werken "in een kwetsbare positie". Ze hebben vaak ongeschoolde en laagbetaalde banen, waar Nederlanders nauwelijks voor te porren zijn en die de raad samenvat als "wegwerpwerk".

Desnoods verbod op dit soort flexibel werk

Onderzoek van de Arbeidsinspectie liet vorig jaar zien dat de arbeidsmigranten vaker slachtoffer zijn van ongelukken dan hun Nederlandse collega's. Dat komt onder meer doordat zij vaak slecht Nederlands spreken, maar ook doordat werkgevers en uitzendbureaus zich bij tijdelijke krachten minder lijken te bekommeren om de veiligheid.

De OVV spreekt vijf organisaties nu concreet aan op hun verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er veel meer vast werk komt in sectoren die structureel personeel nodig hebben. Het gaat onder meer om landbouworganisatie LTO, Bouwend Nederland en de Centrale Organisatie voor de Vleessector. Doen zij dat niet, dan moet de minister van Sociale Zaken volgens de raad een verbod instellen op flexibel werk in die sectoren waarin de problemen het hardnekkigst zijn.

"Wij richten ons in onze aanbevelingen concreet op de werkgevers", zegt OVV-voorzitter Chris van Dam. "Op de grote winkelbedrijven, de grote pakketdiensten, de tuinbouw, de bouw. Daarvan zeggen wij: dat zijn gerenommeerde Nederlandse ondernemers die echt op een andere manier met het inlenen van arbeid zouden moeten omgaan." Eerder kwam de Arbeidsinspectie tot dezelfde conclusie over het belang van vast werk.

Doodgedrukt in vuilniswagen

Van Dam stelt geschrokken te zijn van een aantal schrijnende ervaringen die in het rapport zijn opgetekend. Waaronder die van de 62-jarige Poolse man die in 2022 in het perssysteem van een vuilniswagen terechtkwam en overleed. "Heel, heel nare verhalen", aldus Van Dam.

Het rapport schetst een beeld van arbeidsmigranten die vaak geheel geïsoleerd leven van de Nederlandse samenleving, een samenleving die doordoor geen idee heeft van wat er zich rond hen afspeelt. Ze werken op plekken en tijden waarop er weinig contact is met Nederlanders, behalve met werkgevers of via medewerking van de bemiddelingsbureaus. Ze worden gehuisvest in kwetsbare wijken tussen andere migranten: sommige Haagse wijken worden gedomineerd door Oost-Europeanen die werkzaam zijn in het Westland. Of ze verblijven juist buiten de bebouwde kom in vakantieparken en 'migrantenhotels'.

En zelfs als hun iets overkomt, blijven ze veelal buiten het gezichtsveld van de meeste Nederlanders. Want dan komen zij niet in een Nederlands ziekenhuis terecht, maar gaan ze noodgedwongen terug naar hun thuisland. Arbeidsmigranten kennen over het algemeen hun rechten hier niet en weten als het nodig is de weg niet te vinden naar de zorg, de sociale zekerheid en naar instanties die hen zouden kunnen helpen.

Vaker vermoeid

De kans dat hun inderdaad iets overkomt is groter dan gemiddeld, vanwege een opstapeling van factoren. Het type werk dat zij doen, aan de onderkant van de arbeidsmarkt, is op zichzelf al risicovol. Maar bovendien spelen taalproblemen een rol en zijn arbeidsmigranten vaker vermoeid. Niet alleen door hun lange werk- en reistijden met veel nachtwerk en onregelmatige diensten, maar ook omdat hun huisvesting vaak niet goed genoeg is om echt goed uit te rusten.

Bijkomend probleem is dat ze zich ten opzichte van hun werkgever vaak in een kwetsbare positie bevinden, waardoor zij ervoor kiezen de slechte omstandigheden te accepteren. Onveilige werksituaties worden vaak niet gemeld. "Je bent zomaar vervangen door iemand anders", legt Van Dam uit. En dan ben je niet alleen je baan en inkomen kwijt, maar ook vaak je woonplek.

Arbeidsinspectie moet 'minder vrijblijvend' handelen

De OVV richt zich in zijn aanbevelingen ook op de Arbeidsinspectie, die voor een "stevigere en minder vrijblijvende aanpak" zou moeten kiezen als het gaat om de arbeidsomstandigheden van migranten. Maar daarbij is volgens de raad ook een rol weggelegd voor de verantwoordelijke minister, die de inspectie beter in staat moet stellen om dit inderdaad te doen.

In de noordelijke provincies en Limburg zijn huishoudens gemiddeld veel meer kwijt aan energie dan in de Randstad. Zo besteedt een gezin in Groningen per maand ruim 105 euro meer aan energie dan een vergelijkbaar huishouden in Utrecht. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Berenschot in opdracht van energieleverancier Essent. De verwachting is dat de verschillen alleen maar verder toenemen, mede vanwege de energietransitie.

Dit komt doordat mensen buiten de Randstad over het algemeen in grotere huizen wonen, die minder goed geïsoleerd zijn. "Die mensen zijn minder in staat om hun huis te verduurzamen", ziet Resi Becker, bestuursvoorzitter van Essent. "Daarbij speelt ook inkomen een rol. De inkomens in die provincies zijn lager". Becker spreekt van een energiekloof.

Volgens Essent ziet het er niet naar uit dat dat verschil op korte termijn verdwijnt. Ruim 40 procent van de Nederlandse huishoudens heeft in 2035 niet de middelen om te investeren in verduurzaming. Ook wordt de energiekloof groter, waarschuwt Becker. Huishoudens die niet verduurzamen gaan meer betalen, onder meer vanwege de stijgende gasprijs en oplopende belastingen.

De verwachting is dat de gemiddelde kosten voor de energierekening de komende tien jaar iets gaan afnemen, maar dat gemiddelde is een vertekend beeld. Bijna 60 procent van de huishoudens gaat er iets op achteruit, blijkt uit het onderzoek. En dus moeten er politieke oplossingen komen, vindt Becker.

"Veel mensen die recht hebben op subsidies en andere ondersteuning weten die vaak niet te vinden. Er moet één centraal loket komen voor woningverduurzaming", zegt Becker. Daarbij moet volgens haar voor de laagste inkomens 90 procent van de kosten worden vergoed.

Ook moeten er meer opties komen voor huurders om te verduurzamen. Zo wil Essent een afdwingbaar recht voor huurders om te kunnen verduurzamen, in plaats van de huidige praktijk dat ze dat alleen kunnen voorstellen aan de verhuurder.

Huren versus kopen

Tussen huishoudens met een huurwoning en huishoudens met een koopwoning zijn de verschillen groot, blijkt uit het onderzoek. Huurders zijn doorgaans een groter deel van het inkomen kwijt aan de energierekening. Dat komt doordat ze over het algemeen een lager inkomen hebben.

30 procent van de particuliere huurders leeft in energiearmoede, wat betekent dat meer dan 10 procent van het inkomen naar energie gaat. Zij zijn afhankelijk van investeringen van particuliere verhuurders. Ze hebben zelf weinig mogelijkheden om te verduurzamen en dat maakt deze groep kwetsbaar voor hogere energielasten.

Van alle Nederlandse huishoudens leeft 6,1 procent in energiearmoede, meldde het CBS deze zomer. Opvallend hierbij is dat bijna 70 procent van deze groep in een sociale huurwoning woont.

Dat goud nog nooit zo duur is geweest, verandert het werk in de juwelierszaken. Veel klanten schrikken van de prijzen, zeggen juweliers tegen de NOS. Toch willen mensen volgens de juweliers nog steeds een nieuwe ketting of ring. Om dat voor elkaar te krijgen, zijn zelfs de oude trouwringen van oma en opa niet heilig meer.

"We zien steeds meer dat mensen eigen goud meenemen dat ze thuis hebben liggen", vertelt goudsmid Anoek Huisman, die een juwelierszaak runt in Schoonhoven. Tegenwoordig krijgt ze vaak de vraag of ze oude sieraden kan omsmelten om er nieuwe van te maken. "Mensen hebben gelezen dat de goudprijs hoog is, en dan gaat er een lampje branden. Een tijdje later komen ze binnen met de vraag of we toch iets leuks kunnen maken van die oude trouwringen."

Binnenlopen met goud

Goud is niet het enige edelmetaal waarvoor steeds meer geld moet worden neergelegd. De prijs van een gram zilver is ook flink omhooggegaan. Dat komt mede door de politieke onrust in de Verenigde Staten. Investeerders zien edelmetalen als veiligere beleggingsobjecten dan de dollar en daardoor stijgen de prijzen.

De prijsstijging van zilver komt ook door een stijgende vraag in fabrieken wereldwijd. Het materiaal zit in zonnepanelen, batterijen en andere technologieën die nodig zijn om te verduurzamen.

De branchevereniging voor goud- en zilversmeden herkent het beeld dat de mondiale ontwikkelingen hun weerslag vinden in de winkels. "Juweliers krijgen steeds vaker de vraag of ze bijvoorbeeld een oude broche van oma kunnen vermaken tot een ring", zegt Patrick Thio van de Federatie Goud en Zilver. "Want mensen willen ook steeds unieker zijn."

De hoge goud- en zilverprijzen kunnen ook goed uitpakken voor de portemonnee van consumenten. "We hebben steeds meer mensen die hier binnenlopen en geld willen in ruil voor hun goud", zegt goudsmid Ab Rikkoert in Schoonhoven, ook wel bekend als de zilverstad van Nederland.

En binnenlopen met oude sieraden kan de moeite waard zijn. Goudsmeden zijn in een jaar tijd bijna 50 procent meer gaan betalen voor een gram goud, zeggen ze tegen de NOS.

Niet duurzaam

Tegenwoordig is het populair om heel dunne sieraden te dragen. Volgens Huisman komt dat vooral doordat minimalisme populair is onder jongeren. "Maar dat de prijzen nu zo hoog zijn, komt ze ook wel goed uit."

Haar vakgenoot Rikkoert denkt dat de prijzen zeker invloed hebben op welke ringen en kettingen zijn klanten graag willen. "Elke gram telt."

Maar dat is eigenlijk niet duurzaam, zeggen de smeden. Een dunne ring of ketting gaat sneller stuk. Rikkoert: "Voor de reparateur is het wel handig. Een paar jaar later zie je die klanten weer terug."

Het dagelijks leven is in augustus opnieuw duurder geworden (plus 2,8 procent) vergeleken met dezelfde maand een jaar geleden. Dat bleek vandaag uit cijfers van het CBS. En daarmee is de inflatie in Nederland nog altijd hoger dan het Europese gemiddelde. Hoe komt dat?

Het gemiddelde Europese inflatiepercentage zakt steeds verder richting de 2 procent. Dat is het streefpercentage van de Europese Centrale Bank (ECB).

Dat de inflatie in Nederland hoger is, komt volgens economen onder meer door de loonstijgingen in Nederland.

Na de Russische invasie in Oekraïne in 2022 schoot de gasprijs omhoog toen Europese landen Russisch aardgas gingen boycotten. Energie in Nederland werd fors duurder door het wegvallen van Russische importgas. De snel oplopende inflatie was voor de vakbonden aanleiding om tijdens de cao-onderhandelingen flink hogere salarissen te eisen.

Wat de inflatie ook opdrijft is de krappe arbeidsmarkt in Nederland. Om personeel te behouden en nieuwe mensen aan te trekken, bieden werkgevers hogere salarissen. "Dat betekent hogere loonkosten voor werkgevers en die kosten prijzen ze voor een deel door aan de consument", zegt Hugo Erken, econoom bij Rabobank.

Inhaalslag

In Nederland was de inflatiepiek in 2022 hoger dan in andere Europese landen. "De inhaalslag die de lonen maken was daarom ook wat hoger", zegt econoom Aggie van Huisseling van ABN AMRO. Inmiddels neemt het effect van die loongroei geleidelijk af: "In Nederland worden cao's afgesproken voor langere tijd. Dus de effecten worden steeds kleiner."

Een andere factor die meespeelt bij de hogere inflatie in Nederland zijn de huurprijzen. Die zijn hier harder gestegen dan in de rest van Europa. "De huurprijzen zijn belangrijk in de vergelijking met de rest van Europa, want die hebben een groot gewicht bij het bepalen van de inflatie", zegt ING-econoom Marcel Klok.

Bij het berekenen van de inflatie kijkt het CBS naar de prijzen van verschillende categorieën en producten.

Veel mensen ervaren de inflatie vooral als ze naar de supermarkt gaan. De voedselprijzen zijn de afgelopen maanden flink gestegen. "Sommige stijgingen worden gedreven door internationale markten, zoals met koffie en cacao", zegt Klok. De hogere prijzen voor deze producten hangen onder meer samen met een slechte oogst of een toenemende vraag.

Ook supermarkten kampen met stijgende loonkosten en die worden doorberekend aan de klanten.

Geen makkelijke oplossing

En er is meer. Zo speelde de verhoging van de accijns op tabak in april 2024 een prijsopdrijvende rol. Ook andere verhogingen, zoals die van het collegegeld, stuwden de inflatie omhoog tot boven het Europese gemiddelde.

Een makkelijke oplossing om de inflatie te beteugelen is er niet. De Europese Centrale Bank kan de rente verhogen. Als ze dat doet wordt het voor banken duurder om te lenen en worden leningen voor consumenten duurder. Daardoor gaan klanten minder consumeren, waardoor de economie minder snel groeit. Het gevolg: de prijzen - en dus de inflatie - gaan omlaag. Maar het is niet waarschijnlijk dat de ECB de rente verhoogt, omdat het in andere Eurolanden al de goede kant op gaat met de inflatie.

Er moet dus gekeken worden naar andere opties, zegt Rabo-econoom Erken. Een verdere stijging van de loonkosten kun je temperen als de arbeidskrapte afneemt, maar dat is niet gemakkelijk, zegt hij. "Wat een belangrijke factor zal zijn, is als ondernemers inzetten op arbeidsbesparende maatregelen zoals robotisering om het gebrek aan arbeidskracht op te vangen", zegt Erken. "Je kan op twee manieren economisch groeien: meer mensen inzetten of mensen slimmer laten werken. Gezien de vergrijzing wordt dat laatste steeds belangrijker."

Supermarktketen Jumbo zet Frits van Eerd op afstand als grootaandeelhouder. Hij heeft daardoor geen stemrecht meer in de onderneming. Vorige maand werd de oud-topman veroordeeld tot twee jaar cel voor witwassen, omkoping en valsheid in geschrifte. Hij heeft tegen de veroordeling beroep aangetekend.

Jumbo zegt dat "in goed overleg" is besloten dat Van Eerd geen zeggenschap meer heeft over de supermarktgigant. De zussen van Van Eerd, die niets met de affaire rond hun broer te maken hebben en die de rest van de aandelen bezitten, behouden hun zeggenschap. "Deze maatregel is in afstemming met de banken van Jumbo doorgevoerd en gaat per direct in en blijft in ieder geval van kracht zolang de zaak loopt", meldt Jumbo.

Van Eerd trad in 2022 terug als topman, nadat de politie een inval deed in zijn woning, maar hij behield zijn rechten als aandeelhouder.

Half miljoen

Bij huiszoekingen drie jaar geleden vond de politie bijna een half miljoen euro aan contanten in de woning Van Eerd. De rechtbank oordeelde dat de oud-topman wist dat die grote som geld uit criminele activiteiten afkomstig was. Van Eerd werd ook veroordeeld voor omkoping. Hij kreeg contant geld en spullen in ruil voor valse sponsorcontracten.

Kwetsbaarheden

Jumbo heeft na de verdenking een extern bureau gevraagd om onderzoek te doen naar interne procedures. Volgens dat bureau hebben zich binnen Jumbo geen strafbare feiten voorgedaan. Volgens het supermarktconcern waren er wel "enkele kwetsbaarheden". Jumbo is daarop met een verbeterplan gekomen.

De rechter oordeelde dat Van Eerd zijn positie als topman van Jumbo heeft misbruikt. De supermarktketen had eerder uit onderzoek geconcludeerd dat ze niet benadeeld was door Van Eerd. "Als na hoger beroep (en eventueel cassatie) definitief sprake blijkt van benadeling, behoudt Jumbo het recht om de geleden schade te verhalen. Jumbo zal dit dan op passende wijze en vertrouwelijk afwikkelen", schrijft de supermarktketen in een verklaring.

De prijzen voor het dagelijkse leven stegen afgelopen maand met 2,8 procent ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Dat blijkt uit de eerste berekening van de inflatie over de maand augustus van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Daarmee stegen de prijzen van boodschappen, energie, brandstof en diensten gemiddeld iets minder hard dan een maand daarvoor. Toch ligt de inflatie nog altijd hoger dan het Europese gemiddelde.

Ook ligt het percentage ruim boven de 2 procent. Economen zien de prijsstijgingen liever niet boven dat percentage uitkomen.

Tabak

De prijzen voor voedingsmiddelen, dranken en tabak lagen 3,7 procent hoger dan een jaar geleden. Daarmee stegen de prijzen voor boodschappen iets minder hard dan een maand geleden, toen het percentage op 4,1 procent lag. Die afvlakking duwt het totale inflatiecijfer daardoor iets naar beneden.

Of de prijs van boodschappen ook echt minder hard is gestegen, is nog maar de vraag. Het is goed mogelijk dat vooral een stabielere prijs voor tabak de gemiddelde prijsstijging remt.

Ruim een jaar geleden werd de accijns op tabak verhoogd. Zo'n plotselinge verhoging is een jaar lang terug te zien in het inflatiecijfer. Na een vol jaar zou dat effect uit de cijfers moeten verdwijnen. Dat gebeurt niet meteen, omdat winkeliers hun voorraden goedkopere tabak nog opmaken.

De prijs voor energie is juist harder gestegen in augustus ten opzichte van juli.

Nu boeren minder mest op hun land mogen uitrijden, gebeurt er iets opvallends: ze kopen meer grond. Met als gevolg dat de prijs van die weilanden fors stijgt. Het is een onbedoeld effect van de nieuwe mestregels, waar lang niet iedereen blij mee is.

Volgens de nieuwste cijfers van de Nederlandse Vereniging van Makelaars kost een weiland van een hectare gemiddeld 85.000 euro. Dat is een kwart meer dan vier jaar geleden.

Die prijsstijging komt deels door inflatie, maar vooral ook door nieuw mestbeleid. Dat zit zo: tot voor kort mochten Nederlandse boeren meer mest op hun land uitrijden dan hun Europese collega's. Die uitzonderingspositie wordt sinds 2023 afgebouwd en verdwijnt volgend jaar volledig. Gevolg is dat veel boeren nu meer mest hebben dan ze op hun eigen land kwijt kunnen. Ze kunnen dat laten afvoeren, maar dat is duur.

Dus kiezen veel boeren voor een andere oplossing: extra grond kopen. Tot teleurstelling van sommige beleidsbepalers, die hoopten dat de nieuwe mestregels zouden leiden tot een krimp van de veestapel.

Peter Lekkerkerker uit het Friese dorpje Gytsjerk ziet om zich heen dat veel boeren "grondhonger" hebben. Hij heeft 280 koeien en breidde zelfs onlangs ook flink uit, onder meer vanwege de mest. "Je hebt dan zekerheid dat je je mest kan plaatsen."

Die run op landbouwgrond ziet ook agrarisch makelaar Jos Ebbers. Hij verkoopt tegenwoordig weilanden bij inschrijving. "Er zijn dan meerdere kandidaten die belangstelling hebben. Dat is best wel een nieuw fenomeen."

Ook sloot Ebbers onlangs een deal met een boer over een perceel dat lange tijd niet voor landbouw werd gebruikt. Dat stuk grond gaat nu dus terug naar de agrarische sector. "Best wel uniek, want het is vaker andersom."

Grote boeren worden groter

Het zijn vooral de grote kapitaalkrachtige boerenbedrijven die extra landbouwgrond opkopen. Kleine startende boeren hebben vaak het geld niet of krijgen moeilijk een lening van de bank. Die delven het onderspit, ziet Ebbers. "Terwijl ook zij grond onder hun bedrijf nodig hebben."

Dat merkt ook Coen van den Bighelaar. Hij is naast melkveehouder in het Gelderse dorp Velddriel ook bestuurslid van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, een belangenvereniging voor jonge boeren. "Jonge boeren staan, los van de nieuwe mestregels, ook voor andere uitdagingen. Zoals een bedrijf overnemen. Dat brengt gewoon een groot kostenplaatje met zich mee."

Net als veel andere boeren kampt Van den Bighelaar met een mestoverschot. Maar extra grond kopen is voor hem niet haalbaar.

Biodiversiteit

Naast jonge boeren balen ook natuurliefhebbers van de stijgende grondprijzen. Zoals Land van Ons, een coöperatie met 30.000 leden die landbouwgrond aankoopt om daar de biodiversiteit te herstellen. Bestuurslid Fike van der Burght merkt dat het steeds moeilijker is om percelen te krijgen.

Ook zij moet steeds vaker bij inschrijving kopen. "Dan ben je 'blind' aan het bieden. Je weet niet wat de vraagprijs is en je weet ook niet wie je concurrenten zijn. Dat is lastig."

Toch deed Land van Ons negen keer zo'n blinde poging. Acht keer werd de coöperatie "fiks" overboden. "We bestaan vijf jaar en zo explosief als het nu stijgt, dat hebben we nog niet eerder meegemaakt."

Maar van opgeven wil Van der Burght niets weten: ze hoopt dat haar duurzaamheidscoöperatie de gunfactor heeft. "We gaan ons meer richten op grondeigenaren die biodiversiteit voor de toekomst belangrijk vinden."

Een premier die op één avond bij maar liefst zes radio- en tv-uitzendingen te gast is, is wel heel uitzonderlijk. De Franse premier Bayrou vond dit gisteravond nodig om landgenoten ervan te overtuigen dat hij moet bezuinigen.

Het Franse begrotingstekort is met ruim vijf procent van het bruto binnenlands product (bbp) het hoogste van de eurozone. Ook de staatsschuld is hoog, alleen Italië en Griekenland hebben een hogere schuld.

Bayrou wil daarom wil 44 miljard euro besparen om het begrotingstekort terug te dringen. Maar bezuinigen blijkt lastig en leidt al tijden tot grote politieke onrust.

Stilstaande groei

Veel landen liepen de laatste jaren grote tekorten op door coronasteun en het tegengaan van de energiecrisis door de Oekraïne-oorlog. "In de meeste landen is dat tekort verminderd omdat die steun werd afgebouwd," zegt Rabobank-econoom Maartje Wijffelaars. Maar Frankrijk lukte dat alleen minder goed.

In Frankrijk wordt veel te veel uitgegeven, ziet ze. "Er gaat vooral gigantisch veel geld naar de sociale kant zoals naar uitkeringen, vergeleken met andere landen. Dat is onhoudbaar." En dat terwijl Fransen wel veel belasting betalen, benoemt Wijffelaars.

Bovendien presteert de Franse economie al vrij zwak, aldus Bert Colijn, econoom bij ING. "Je ziet dat consumptie van huishoudens achteruitgaat, investeringen niet sterk zijn en er niet geprofiteerd wordt van export. De groei staat eigenlijk een beetje stil."

Duitsland, waar het ook al een tijdje minder gaat, kondigde recent aan meer te gaan investeren om de economie te stimuleren. "Duitsland gaat hiervoor meer lenen, maar dat kan Frankrijk moeilijk doen, want die moet de hand dus op de knip houden", vertelt Colijn.

Dure rente

Een groot begrotingstekort leidt tot meer problemen. Zo is de rente die Frankrijk betaalt voor leningen de afgelopen jaren al flink opgelopen. Daarmee verdubbelden de afgelopen vijf jaar de rentelasten voor Franse overheid.

Als het overheidstekort niet daalt, zet deze stijging alleen maar door, voorziet Wijffelaars. Investeerders hebben namelijk minder vertrouwen in Franse overheid en vragen daarom meer rente leningen.

Ondertussen hebben Europese landen juist afgesproken om meer te investeren in defensie. Wijffelaars: "Als Frankrijk niet in staat is te investeren in defensie, dan wordt het ook moeilijker voor heel Europa."

Europese afspraken

In de Europese Unie is afgesproken dat een land maximaal een begrotingstekort van drie procent van het bbp mag hebben. Frankrijk heeft in overleg met de Europese Commissie al een plan gemaakt hoe het daar voor 2030 weer onder kan zakken, vertelt Wijffelaars.

"Dat gaat in stapjes, door ieder jaar wat te bezuinigen. Maar als deze bezuiniging van Bayrou er nu niet komt, lopen ze al achter. Dan zal de Commissie wel aan de bel trekken."

De deskundigen benadrukken dat een recessie of zelfs faillissement van het land niet nabij is. "Het is niet zo dat we nu Griekse taferelen gaan krijgen", zegt Colijn, "maar het is echt nog wel de verwachting dat Frankrijk economisch gezien nog even blijft aanmodderen."

Frankrijk-correspondent Frank Renout:

"Frankrijk staat aan de vooravond van een aantal spannende politieke weken. Premier Bayrou, nog geen negen maanden aan de macht, moet waarschijnlijk ontslag nemen.

Een grote meerderheid van de Fransen vindt zijn bezuinigingsplannen veel te ver gaan. Ze hebben het gevoel dat de 'gewone' Fransen gedupeerd worden. Daarom zijn er voor volgende week woensdag overal protestbijeenkomsten aangekondigd. Dat zijn 'spontane' acties, georganiseerd op sociale media. Voor de week erna hebben de Franse vakbonden acties aangekondigd.

Maar ook in het parlement is verzet tegen de bezuinigingen. Bayrou leidt een centrumrechtse minderheidsregering. En de grote oppositiepartijen, links en radicaal-rechts, zijn tegen de plannen van de premier. Samen hebben die oppositiepartijen een meerderheid.

Bayrou heeft het parlement daarom om een vertrouwensstemming gevraagd, waarbij de partijen voor of tegen zijn beleid stemmen. Als een meerderheid volgende week maandag tegen Bayrou stemt, moet hij opstappen. Een meerderheid heeft al aangekondigd de premier naar huis te willen sturen."

Woonwinkels Leen Bakker en Kwantum kampen met financiële problemen. Dat bevestigt de leidinggevende die is ingezet om de woonketens te redden.

Kwantum zou op het punt staan om verkocht te worden, bericht het FD. Homefashion Group is eigenaar van de twee woonketens. Het bedrijf wil geen commentaar geven op de berichtgeving van de krant.

Kwantum en Leen Bakker verkopen interieur- en badkamerinrichting en vloeren aan consumenten. Opgeteld tellen de ketens zo'n 300 winkels en 2600 medewerkers in Nederland en België. Vorige week werd al bekend dat de 44 Leen Bakker-winkels in België in de verkoop gaan.

Kijken naar alle opties

Sinds dit voorjaar probeert Rob Schuyt de woonketens te redden. Ook hij wil geen nader commentaar geven op de berichtgeving in het FD.

"Net zoals veel andere winkels verkeren Leen Bakker en Kwantum in een lastige financiële positie", zegt Schuyt, die bekendstaat als bedrijvendokter. Samen met Homefashion Group kijkt hij naar "alle opties" om de bedrijven weer gezond te maken. "We moeten aan alle knoppen draaien: kosten, omzet en financiering, om zeker te zijn dat de bedrijven financieel gezond worden."

Of dit verkoop van winkels en ontslagen betekent, wil Schuyt nog niet zeggen. Het is ook onduidelijk wanneer er meer bekend wordt over de toekomst van Leen Bakker, Kwantum en hun medewerkers. Schuyt: "Niemand vindt het prettig om lang in deze situatie te verkeren, specifieker dan dat kan ik het op dit moment niet maken."