De Nederlandse overheid heeft een afspraak gemaakt met het grote landbouwbedrijf Cosun, een coöperatie van pakweg 8000 Nederlandse telers en bekend van de merken Aviko en Van Gilse. De staat draagt 73 miljoen euro bij aan maatregelen die het bedrijf de komende jaren gaat nemen om de uitstoot van CO2 te verminderen.

Afgelopen jaar sloot de overheid ook al zulke 'maatwerkafspraken' met zoutfabrikant Nobian en staalfabrikant Tata Steel, in een poging de klimaatdoelen van 2030 te halen.

Cosun verwerkt plantaardige grondstoffen zoals suikerbieten en aardappelen tot diervoer, voedingsproducten voor mensen en groene energie. Het bedrijf zegt zijn fabrieken in Groningen en Gelderland minder afhankelijk te willen maken van fossiele energie, en in Limburg ook te willen starten met de productie van groen gas.

70.000 huishoudens

Met deze maatregelen zal, als alles goed gaat, Cosun in zijn geheel 167 kiloton CO2 minder uitstoten dan nu, een verlaging vergelijkbaar met de uitstoot van 70.000 huishoudens. Ook zal er minder stikstof (44 ton per jaar) en ammoniak (42 ton per jaar) worden uitgestoot. Hoe deze verlagingen zich verhouden tot de totale uitstoot van het bedrijf, is niet bekend.

Cosun behoort niet tot de twintig grootste uitstoters van CO2 in Nederland, de bedrijven waarmee demissionair minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) afspraken wilde maken over vergroening. Hermans stopte eerder dit jaar de onderhandelingen met grote industriële bedrijven en CO2-uitstoters zoals BP en Shell, omdat ze niet tot een akkoord konden komen.

Pure winst

De omvang van de afspraak die vandaag gemaakt is, is dan ook een stuk kleiner dan eerdere deals die ze sloot. Het demissionaire kabinet tekende eerder een intentieverklaring met Tata Steel over de verduurzaming van de staalfabriek in IJmuiden. Daarmee is tussen de 4 en 6,5 miljard euro gemoeid, waarvan het Rijk twee miljard voor zijn rekening neemt

Ook de deal die het kabinet sloot met zoutfabrikant Nobian was omvangrijker: dat bedrijf krijgt tot 185 miljoen euro om de uitstoot van CO2 te verlagen met 525 kiloton, ongeveer 1 procent van de totale industriële uitstoot in Nederland.

Minister Hermans en staatssecretaris Aartsen tonen zich in een persbericht niettemin tevreden met de afspraak. Aartsen noemt het "een prachtig voorbeeld van hoe een gezonde economie en een gezonde leefomgeving hand in hand kunnen gaan. Minder uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden betekent minder geurhinder en betere luchtkwaliteit voor omwonenden."

Een noodradio, zaklamp of soep in blik. Het zijn misschien niet de eerste dingen waar je aan denkt bij een kerstpakket. Toch is het wat duizenden werknemers te zien krijgen als ze hun eindejaarsgeschenk openmaken.

Het is een kleine, maar opvallende trend dit jaar. In totaal krijgen zo'n 8 miljoen werknemers een cadeautje om het jaar mee af te sluiten, schat brancheorganisatie Promotional Products Professionals.

Aanbieders van kerstpakketten spelen met zulke geschenken in op de actualiteit. De overheid adviseert mensen om zich voor te bereiden op een noodsituatie, bijvoorbeeld als de stroom uitvalt. Iedereen heeft daarover een boekje op de deurmat gekregen.

Een noodradio kan van pas komen bij stroomuitval, "maar hopelijk hebben mensen hem daarvoor helemaal niet nodig", zegt Monique Klaver van Puurgeschenk. Haar bedrijf stelt onder meer kerstpakketten samen. Een noodradio kan je ook goed gebruiken op vakantie, zegt ze.

Ook gezellig

Online worden er een hoop 'noodkerstpakketten' aangeboden met producten die handig zijn in noodsituaties. Toch doen bedrijven hun best om het een beetje gezellig te houden. De producten moeten vooral leuk of handig zijn, zeggen aanbieders.

In het ene pakket zitten lucifers en kaarsjes en in andere speelkaarten, een drinkfles of een rugtas. "Ga je naar de sportschool, dan heb je een hartstikke leuke waterfles. De rugtas kun je ook gebruiken voor een wandeling", zegt Klaver.

Puurgeschenk zegt dat het dit jaar 30.000 eindejaarsgeschenken verkoopt. Ongeveer 8 procent daarvan zou je een noodkerstpakket kunnen noemen, omdat er bijvoorbeeld een noodradio inzit. Dat komt neer op ongeveer 2400 pakketten. "En als je al een noodradio hebt, kun je hem natuurlijk altijd weggeven aan vrienden of familie", zegt Klaver.

Bij Makro Kerstpakketten gaat het om ongeveer 5000 van zulke pakketten, laat het bedrijf weten. De groothandel is verantwoordelijk voor ongeveer een miljoen eindejaarsgeschenken.

Groothandel Sligro - ook goed voor ongeveer een miljoen pakketten - biedt helemaal geen noodkerstpakketten aan. "Wij herkennen ons absoluut niet in de behoefte van afnemers in een noodkerstpakket", zegt een woordvoerder. Via eindejaarsvouchers worden er wel wat noodradio's verkocht, "maar als aandeel van het totaal is het heel erg klein."

Andere aanbieders noemen uiteenlopende percentages. Van minder dan 1 tot ongeveer 10 procent.

Populair bij de overheid

De noodkerstpakketten zijn vooral populair bij de overheid, ziet Klaver van Puurgeschenk. "Dat is misschien ook omdat ze zelf dat advies geven." Veiligheidsregio Kennemerland heeft bedrijven bovendien opgeroepen om dit jaar een eindejaarsgeschenk met noodproducten mee te geven.

Of er nou wel of geen noodproducten in eindejaarsgeschenken zitten, maakt de meeste bedrijven niet zo veel uit. "Het kerstpakket is vooral een teken van waardering", zegt Joris Jansen van den Berg van de brancheorganisatie PPP. Vooral vanwege de krapte op de arbeidsmarkt is het voor veel bedrijven belangrijk om op deze manier werknemers vast te houden.

Accountants- en adviesbureau BDO heeft een boete van 765.000 euro gekregen omdat medewerkers jaren ongestoord konden sjoemelen met verplichte examens. Het is al de zoveelste boete die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) uitdeelt voor examenfraude.

Eerder moesten accountantskantoren Deloitte, PwC en EY voor hetzelfde vergrijp van medewerkers al hoge boetes betalen. KPMG kreeg met 23 miljoen euro zelfs de hoogste boete ooit opgelegd.

De AFM noemt de praktijken bij BDO ernstig. Met name omdat accountants met hun controles vertrouwen toevoegen aan de cijfers die bedrijven publiceren. Aan hun geloofwaardigheid moet daarom niet worden getwijfeld, benadrukt de AFM. "Een boete is dus op zijn plaats."

Antwoorden delen

Het kantoor deed zelf onderzoek naar examenfraude en ontdekte dat enkele honderden medewerkers van 2018 tot en met 2023 rommelden met hun examens. Het gaat om bijvoorbeeld verplichte toetsen over actuele vakkennis en vaardigheden om als accountant te mogen blijven werken.

Bij BDO werden onder meer onderling antwoorden uitgewisseld. Ook kwam het voor dat mensen samen toetsen maakten. Net als bij andere accountantskantoren deed de fraude zich ook bij BDO in alle lagen van de organisatie voor, zegt de AFM. Niet alleen gewone medewerkers rommelden met hun toetsen, ook mensen in de top.

Omdat BDO de boete heeft geaccepteerd, beschouwt de AFM de kwestie bij het kantoor hiermee als afgedaan.

Dierenartsen moeten uitsluitend in het belang van het dier en de eigenaar handelen en adviseren, vindt de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Het behalen van zoveel mogelijk winst mag geen rol spelen.

De toezichthouder wil dat dit in de wet wordt vastgelegd. Het is nodig om eigenaren van huisdieren beter te beschermen, stelt de ACM.

Veel dierenartspraktijken zijn in de afgelopen jaren overgenomen door commerciële ketens. "Sommige dierenartsen krijgen daardoor een bonus als ze meer winst of omzet behalen", zegt ACM-voorzitter Martijn Snoep. Daarom adviseert de ACM aan de landelijke politiek om een verbod in te voeren op commerciële prikkels.

Prijzen omhoog

Marktwaakhond ACM onderzocht enkele recente overnames van een dierenartspraktijk door een commerciële keten en concludeert wat eerder al in verschillende media werd vastgesteld. Als een praktijk in handen valt van zo'n keten, gaan de prijzen meestal omhoog.

"Dat kan komen door betere of innovatievere behandelingen, maar we hebben ook het vermoeden dat commerciële partijen hier hun positie gebruiken", zegt Snoep. De toezichthouder wil de consument "sterker maken" om daar tegenwicht aan te bieden.

Daarnaast ziet de ACM dat het steeds commerciëler worden van dierenartspraktijken gebeurt terwijl mensen een steeds hechtere band met hun huisdier krijgen. "Eigenlijk is het dier onderdeel van het gezin geworden en doen mensen alles om hun zieke huisdier beter te maken", zegt Snoep. "En dan heb je echt het gevaar dat consumenten bereid zijn om tot in het oneindige te betalen. En zelfs in de financiële problemen komen."

Spoedzorg

Vooral bij spoedbehandelingen spelen emoties vaak een grote rol. En juist in de spoedzorg voor huisdieren is het marktaandeel van commerciële praktijken het grootst.

"In geval van spoed zijn huisdiereigenaren nog minder in staat om rustig na te denken over wat een verstandige keuze is", zegt Snoep. "In die gevoelige situatie moet er tussen een dierenarts en een huisdiereigenaar geen ruimte zijn voor commerciële prikkels."

Duidelijke tarieven

De toezichthouder zal over vijf jaar bekijken hoe de markt voor medische dierenzorg zich heeft ontwikkeld. Als de adviezen zijn doorgevoerd en blijkt dat de markt niet is verbeterd, dan stelt de ACM voor dat dierenartsen standaardtarieven gaan hanteren voor standaardbehandelingen. Die tarieven moeten duidelijk zijn. En als er alternatieve behandelingen mogelijk zijn, moeten dierenartsen die aanbieden.

Verder wil de ACM dat het makkelijker wordt om overnames te verbieden van dierenartspraktijken door commerciële ketens. Dit is vooral nodig in regio's waar er weinig keuze aan dierenartsen is.

De adviezen van de ACM zijn gericht aan het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, waaronder het dierenwelzijn valt.

"Dierenartspraktijken zijn commerciële bedrijven geworden en dat betekent dat daar ook regels bij passen die horen bij commerciële bedrijven", vindt ACM-voorzitter Snoep.

NOS op 3 zocht eerder al uit hoe het kan dat een bezoek aan de dierenarts duurder is geworden:

Bagageafhandelaar Skytanking vertrekt van Eindhoven Airport. Viggo, de andere afhandelaar op de Brabantse luchthaven, neemt vanaf vandaag alle activiteiten weer voor zijn rekening.

Vanaf 2002 tot vorig jaar was Viggo al de enige bagageafhandelaar op de luchthaven in Eindhoven. Maar in 2024 sloot budgetluchtvaartmaatschappij Ryanair een contract met Skytanking.

Dat leidde meteen tot problemen. Door personeelstekorten bij Skytanking vertrokken in de zomer van 2024 honderden passagiers van Ryanair zonder bagage.

Het personeel van Skytanking kampte met hoge werkdruk en was niet altijd op de hoogte van de veiligheidsregels, zo meldde Omroep Brabant. Na onderzoek gaf de Arbeidsinspectie Skytanking een waarschuwing.

Angstcultuur

Dit jaar trok de FNV aan de bel wegens een angstcultuur die zou heersen bij de afhandelaar. Dat Skytanking nu van de luchthaven verdwijnt, laat volgens de vakbond zien dat "bedrijven die proberen te concurreren door zo goedkoop mogelijk te werken, uiteindelijk vastlopen."

Ryanair zou zijn overgestapt naar Skytanking omdat de luchtvaartmaatschappij niet wilde betalen voor cao-loonsverhogingen bij de afhandelaars. Die verhoging zou niet gelden voor Skytanking, veronderstelde Ryanair.

Maar de verhoging bleek voor de hele bedrijfstak te gelden en dus ook voor Skytanking.

Stabiliteit

Nu neemt Viggo alle activiteiten weer over, inclusief het personeel en de apparatuur. "De terugkeer van Ryanair bij Viggo zorgt voor meer stabiliteit, kwaliteit en gezonde werkgelegenheid voor de komende jaren", zegt een woordvoerder.

Viggo neemt de meeste medewerkers over van Skytanking, maar een aantal leidinggevenden en stafmedewerkers verliest zijn baan. "Dat is helaas onvermijdelijk maar het zal maar een klein aantal mensen zijn."

Chipbedrijf ASM International gaat honderden miljoenen euro's investeren in een nieuwe locatie op de High Tech Campus in Almere.

Op de gloednieuwe campus die voor een deel op het voormalige Floriadeterrein ligt, krijgt ASMI een nieuw hoofdkantoor, een research & development-centrum en een gespecialiseerde trainingsfaciliteit. Ook komt er een speciale 'ultraschone' ruimte voor de ontwikkeling van producten, meldt Omroep Flevoland.

In het bijzijn van onder meer demissionair minister Karremans maakte ASMI, niet te verwarren met ASML, vanmiddag de toekomstplannen bekend.

Hightech hotspot

Commissaris van de Koning Arjen Gerritsen is blij met de miljoeneninvestering. "De vestiging van ASMI op de High Tech Campus is één van de grootste economische investeringen in de geschiedenis van onze provincie", zei hij. "Wij zijn trots met deze keuze en gaan alles op alles zetten om de hightech hotspot Almere tot een succes te maken."

ASM International, dat zijn hoofkantoor al langer op een andere plek in Almere heeft, is actief in de chipindustrie. Het bedrijf werkt in zestien landen en telt wereldwijd meer dan 4.500 werknemers. Er worden vooral machines gemaakt die hele dunne (atomaire) lagen aanbrengen die als isolatie kunnen dienen tussen geleidend materiaal. Met deze technologie is het mogelijk om steeds kleinere chips te maken in apparaten met veel rekenkracht, zoals servers of mobiele telefoons.

Techondernemingen

Wethouder Maaike Veeningen van Almere zegt trots te zijn dat ASM International voor uitbreiding in Almere heeft gekozen. Zij wijst erop dat Almere de ambitie heeft om een belangrijke hightechstad te worden. Nu ASMI zich als eerste bedrijf vestigt op de campus, hoopt ze dat ook andere techondernemingen en onderwijsinstellingen daar samenkomen.

Probleem is wel dat een onbekend aantal bedrijven nog zit te wachten op aansluiting op het stroomnet in Flevoland. "Op dit moment hebben we nog geen oplossing voor de netcongestie", zegt wethouder Veeningen: "Wij zijn wel met meerdere partijen aan het onderzoeken wat voor oplossingen we kunnen bieden. Uiteraard voor ASMI, maar zeker ook voor de rest van de stad."

Binnen vijf jaar

Wanneer ASMI daadwerkelijk gaat verhuizen naar de nieuwe locatie in Almere is nog niet duidelijk. Wethouder Veeningen verwacht dat dat binnen vijf jaar gaat gebeuren.

Hoeveel de campus precies gaat kosten, is onbekend. De gemeenteraad heeft onlangs wel ingestemd met een krediet van 1,3 miljoen euro voor het opstellen van alle benodigde plannen en de grondexploitatie. Daarnaast zet de gemeente 6 miljoen euro apart om risico's op te kunnen vangen.

Het bestuur van mediabedrijf Warner Bros. adviseert zijn aandeelhouders om het bedrijf niet te laten overnemen door Paramount. Het Warner Bros.-bestuur vindt dat de aandeelhouders "structureel worden misleid" door Paramount. Ze zijn volgens Warner beter af als de Hollywood-studio's en streamingdienst HBO Max in handen komen van Netflix.

Filmstudio Paramount deed deze maand publiekelijk een bod van 108 miljard dollar op Warner Bros., inclusief zijn afdeling met tv-zenders, waaronder CNN en Discovery Channel.

Een paar dagen daarvoor hadden Warner Bros. en Netflix al bekend gemaakt akkoord te zijn over een overname. Netflix zou 83 miljard betalen voor de Hollywood-studio's en streamingdienst HBO Max. De tv-zenders waren geen onderdeel van deze deal.

'Geen Oracle-geld'

Paramount probeerde het bod van Netflix te overtreffen met geld van andere investeerders. Zo had David Ellison beloofd garant te staan voor bijna 41 miljard dollar uit het vermogen van zijn vader, de steenrijke Oracle-oprichter Larry Ellison. Warner stelt nu dat aandeelhouders hiermee voor de gek worden gehouden.

Na bestudering van het bod komt de top van Warner tot de conclusie dat de toezegging van de Ellison-familie "niet bestaat en ook nooit zal bestaan". De toezegging zou komen uit een fonds dat tussentijds gewijzigd kan worden, waardoor totaal onduidelijk is of het geld er is en, als het er komt, van wie het zal zijn.

Persbureau Bloomberg meldde vannacht al dat Donald Trumps schoonzoon Jared Kushner zijn investeringsfonds Affinity Partners heeft teruggetrokken uit de deal. Ook Kushner had geld toegezegd om de deal mogelijk te maken.

Niet serieus

Warner neemt het bod van Paramount ook niet serieus omdat de concurrent zich op elk moment kan terugtrekken uit de deal. Netflix biedt weliswaar minder, maar heeft het bod wel bindend verklaard. Oftewel: Netflix mag zich niet bedenken.

Als Warner Bros. de deal met Netflix afblaast en toch voor Paramount kiest, moet het bedrijf ook nog 2,8 miljard dollar aan Netflix betalen. En Paramount heeft volgens Warner niet toegezegd dit bedrag te willen betalen.

Paramount denkt de hoge overname te kunnen terugverdienen onder meer door 9 miljard te besparen door onderdelen samen te voegen. Warner betwijfelt of dit mogelijk is: "Dit zou Hollywood zwakker maken, niet sterker."

Paramount omzeilt Warner Bros.-bestuur

In de afgelopen weken streden Paramount en Netflix achter de schermen al om Warner Bros. Paramount had al meerdere biedingen uitgebracht, maar het bestuur koos uiteindelijk voor Netflix.

Door een paar dagen later publiekelijk een bod uit te brengen, hoopt Paramount het bestuur van Warner Bros. te omzeilen. In plaats daarvan richt Paramount zich direct tot de aandeelhouders. Dat wordt een "vijandige overname" genoemd.

Het bestuur van Warner Bros. heeft de dagelijkse leiding over het bedrijf, maar de aandeelhouders zijn de eigenaar. Omdat zij hun aandelen aan Paramount moeten verkopen, beslissen zij dus uiteindelijk of de deal met Netflix doorgaat, of dat het hele bedrijf wordt overgenomen door Paramount.

De Nederlandse identiteitsapp iDIN komt in buitenlandse handen. Het Belgische Itsme neemt de concurrent van DigiD over. De buitenlandse overname van iDIN komt op een moment waarop er zorgen zijn over DigiD.

DigiD is in handen van de Nederlandse overheid, maar het technische systeem achter de manier om bij de overheid in te loggen is van Solvinity. Daar zijn grote zorgen over, omdat dit bedrijf wordt overgenomen door het Amerikaanse Kyndryl.

IDIN is een door banken ontwikkelde manier om in te loggen bij websites van de overheid of winkels en er je naam, leeftijd en transacties te bevestigen en te ondertekenen. De naam blijft nog twee jaar bestaan. Ondertussen verandert het systeem in het systeem van Itsme.

Europese standaard

Eerder lieten de Nederlandse banken de door hun ontwikkelde betaalmanier iDeal al opgaan in een Europees initiatief. Vanaf de jaarwisseling verandert de naam van de in Nederland populaire manier om online te betalen in Wero.

De nieuwe eigenaar van iDIN wil van Itsme dé Europese standaard maken om je ergens online te identificeren. Itsme-topman Tom Van Den Bosch spreekt van "het bundelen van krachten". "Een oplossing die gebruiksgemak combineert met de hoogste internationale standaarden. Ons doel is duidelijk: een sterke, betrouwbare digitale identiteit voor iedereen, overal en altijd."

iDIN nog klein

De reden om iDIN te verkopen lijkt het momenteel nog beperkte gebruik ervan. Van de ongeveer dertien miljoen Nederlanders die via de app van hun bank gebruik kunnen maken van de dienst, doen maar twee miljoen dat daadwerkelijk. Vorig jaar identificeerden zij zich vijftien miljoen keer met iDIN.

Currence, een concern van Nederlandse banken dat zowel iDeal als iDIN ontwikkelde, zegt dat het nu tijd is om de "volgende stap" te zetten. "Itsme heeft een sterke staat van dienst, voldoet aan alle regelgeving en is gericht op innovatie, waardoor het de uitgelezen partij is om iDIN klaar te maken voor de toekomst", zegt directeur Daniel van Delft.

De op een na grootste vakbond van Nederland, CNV, krijgt een nieuwe voorzitter. Het is de 36-jarige Hans van den Heuvel. Hij was sinds 2019 algemeen directeur van boerenbelangenorganisatie LTO Nederland.

Van den Heuvel begint in april en volgt dan de huidige voorzitter Piet Fortuin op, die dan met pensioen gaat. De ledenraad van de vakbond stemde voor zijn benoeming.

'Polderen is stille kracht'

Van den Heuvel zegt zich sterk verbonden te voelen met het gedachtegoed van de bond. "Het christelijk-sociaal denken leert ons dat groei en vooruitgang alleen werkt als het eerlijk en samen gebeurt. Samenwerking en polderen is dan ook geen zwakte, maar een stille kracht die Nederland verder brengt."

De bond zegt verheugd te zijn met zijn komst. "Hij brengt jong en dynamisch leiderschap met zich mee, met veel ervaring in belangenbehartiging en het verenigingsleven", zegt Mark Minkman, van de commissie die adviseerde over de benoeming. "Een sterke ambassadeur die de ingezette verjonging bij CNV verder kan uitbouwen."

Na zeven jaar bij LTO Nederland stopt Van den Heuvel daar dus. Wie de nieuwe directeur wordt, is nog onbekend.

De politiek kan meer doen om ervoor te zorgen dat werknemers de fiets of het openbaar vervoer nemen naar hun werk, onder meer door dat fiscaal aantrekkelijker te maken. Dat zegt de Coalitie Anders Reizen, waarin zo'n zeventig grote werkgevers verenigd zijn.

De coalitie vindt het vreemd dat het gebruik van een vervuilende auto op dit moment op dezelfde manier mag worden gestimuleerd door werkgevers als het gebruik van de fiets.

"Bijvoorbeeld de kilometervergoeding die je onbelast mag geven aan een medewerker, die is gelijk voor de fiets en de auto", zegt directeur van de coalitie Gwen Jansen. "Terwijl we er met zijn allen veel baat bij hebben als meer mensen op de fiets gaan." Dat levert volgens haar minder files en dus betere bereikbaarheid op.

Kilometervergoeding verhogen

Een manier om meer mensen op de fiets te krijgen, is het verhogen van de kilometervergoeding. "Dus in plaats van 23 cent per kilometer, verhoog je die naar bijvoorbeeld 30 of 40 cent." De directeur zegt dat dat bij grote bedrijven als KPN en ASML ertoe heeft geleid dat direct meer werknemers met de fiets naar het werk gingen.

Kleine werkgevers willen medewerkers wel een fiets geven, maar dat is volgens haar nu veel gedoe. "Via de werkkostenregeling kan het wel, maar een fiets concurreert dan met andere extra's zoals een kerstpakket of sportabonnement. Ga je over het plafond, dan betaal je 80 procent belasting. Dat is raar. Want waarom moet een duurzame optie concurreren met arbeidsvoorwaarden?"

Coalitie Anders Reizen roept de politiek daarom op om het forensen per fiets fiscaal aantrekkelijker te maken voor bedrijven. Oplossing volgens de directeur: creëer een vrijstelling, zodat een werkgever een fiets kan geven zonder die extra belasting.

Jansen zegt dat werkgevers zelf alternatief vervoer voor werknemers kunnen regelen, zoals busjes, maar ook daar hebben ze hulp van de politiek bij nodig. "Soms loop je tegen regelgeving aan en helaas kunnen we die niet zelf aanpassen. Maar we kunnen de overheid wel helpen door ze de sleutel aan te bieden." Jansen reikt vandaag een symbolische meterslange fietssleutel uit aan Kamerleden.

Voor het eerst in vijf jaar leven er weer meer mensen in armoede. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Vorig jaar hadden ruim een half miljoen mensen in Nederland te maken met armoede, ruim 3 procent van de bevolking.

Volgens de nieuwe definitie van armoede, opgesteld door het CBS, het Nibud en het Sociaal en Cultureel Planbureau, betekent het dat die groep mensen na het betalen van de grootste vaste lasten (wonen, energie, zorg) te weinig geld overhoudt voor de andere minimale levensbehoeften.

Energietoeslag

Eind vorig jaar is een nieuwe methode ingevoerd om armoede te berekenen. Aan de hand van die berekeningen bleek dat in 2023 juist minder mensen in armoede leefden. Dat de armoede vorig jaar is toegenomen komt door het wegvallen van de energietoeslag. Ook hadden toen ruim 130.000 mensen al minstens drie jaar achter elkaar te maken met armoede.

In de voorgaande jaren werd de energietoeslag wel uitgekeerd en dat leidde tot minder armoede. Ook de verhoging van het minimumloon in 2023 en een lage huur voor bijna 600.000 huishoudens speelde een rol. De twee jaren daarvoor daalde de armoede onder andere door loonstijgingen en tijdelijke coronasteunmaatregelen.

Werkenden en bijstandsontvangers

Op dit moment vormen de werkenden de grootste groep die in armoede leeft. "Er zijn ook heel veel werkenden", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. Van de mensen die in armoede leven had 48 procent vorig jaar inkomen uit werk, 29 procent had een bijstandsuitkering.

Volgens de hoofdeconoom zijn werkenden in armoede vaak zelfstandigen die een lastig jaar hebben gehad of mensen die in loondienst zijn, maar zo weinig werken dat ze niet boven de armoedegrens komen.

Slechte gezondheid

Het CBS onderzocht ook de gezondheid van mensen in armoede. Bijna vier op de tien vinden de eigen gezondheid niet goed. Ook hebben mensen met weinig geld vaker een langdurige beperking. En de levensverwachting is ook korter. Bij mannen is die negen jaar korter, bij vrouwen zeven jaar.

Het Centraal Planbureau verwacht voor 2025 en 2026 een daling van de armoede naar minder dan 3 procent. "Dat is nog een beetje koffiedik kijken", zegt Van Mulligen. "Het hangt ook af van de arbeidsmarkt." Die markt is nog steeds heel krap. "Wat dat betreft lijkt het erop dat de koopkracht voor de meeste mensen er wel goed uitziet."

In vier jaar is het personeelsbestand van Defensie met bijna 20 procent gegroeid. Sinds Rusland in februari 2022 Oekraïne binnenviel heeft het ministerie er bijna 12.500 mensen bij gekregen.

Dat blijkt uit cijfers die zijn opgevraagd door de NOS. Bij de laatste telling, op 1 december, werkten bijna 80.000 mensen bij Defensie. Dat waren er in 2022 nog 67.400. Alleen al dit nog lopende jaar kwamen er 5567 mensen bij.

"Deze stijging hebben we niet eerder gezien, dus dat is positief", zegt demissionair staatssecretaris Tuinman, "maar we moeten eigenlijk nog verder groeien omdat we die afschrikking richting Rusland zo groot mogelijk willen maken."

Tuinman wil dat er in 2030 100.000 mensen voor Defensie werken, en dat moet doorgroeien naar 200.000 mensen. Er zijn wel zorgen over wat de snelle groei van het leger doet met personeelstekorten in andere sectoren.

Reservisten

Vooral de groei van het aantal reservisten valt op. Daarvan zijn er dit jaar ruim 1400 bij gekomen. In totaal zijn er nu 9172 reservisten in Nederland.

Reservisten trainen regelmatig om hun militaire basisvaardigheden op peil te houden. Ze worden bijvoorbeeld ingezet voor het bewaken van binnenlandse infrastructuur zoals havens en luchthavens. Ook kunnen ze ondersteunende taken doen voor het beroepsleger en helpen bij rampen.

Tuinman linkt de groei van Defensie aan gerichte wervingscampagnes. "Ik zie in de samenleving dat generatie Z echt vooruit wil stappen", zegt Tuinman. "We maken deelname aan het programma zo flexibel mogelijk, zodat het zo goed mogelijk aansluit op iemands levensfase."

Dienjaar, Diensttijd, Weerbaarheid

Zo is het dienjaar in het leven geroepen. Jongvolwassenen doorlopen dan een traject waarin ze allerlei taken uitvoeren zonder dat ze direct in militaire dienst gaan. Van de 1639 jongeren die sinds 2023 met het dienjaar begonnen, blijft 80 procent verbonden aan defensie als militair, reservist of burgermedewerker.

Ook is het vervullen van de Maatschappelijke Diensttijd bij Defensie populair en zijn Defensity College (een werkstudentprogramma) en de mbo-opleiding Veiligheid en Vakmanschap in trek.

Defensie verwacht ook veel van een nieuw traject om reservist te worden, de Nationale Weerbaarheidstraining, die vorige maand van start ging. Dit is een programma waarin aankomende reservisten in tien weken fysiek en mentaal worden getest.

Militairen

Het beroepsleger groeit minder hard, afgelopen jaar met een kleine 5 procent. Daardoor heeft het leger nu ruim 45.000 beroepsmilitairen. Van de 100.000 mensen die Defensie in 2030 wil hebben, moeten er 56.000 beroepsmilitair zijn.

Voor civiele functies zijn vrijwel geen vacatures te vervullen. Inmiddels werken bij de verschillende legeronderdelen 25.699 "burgers", zoals ze bij Defensie worden genoemd. Het gaat om technici, koks, cyberspecialisten, IT'ers, administratief personeel en medici. Het aantal burgers ligt nu boven de 2030-ambitie.

Het aantal vrouwen dat voor Defensie kiest groeit ook. Sinds 2021, het jaar voor de Russische inval in Oekraïne, steeg het aandeel vrouwen van 16 naar bijna 20 procent. Bij beroepsmilitairen is die toename ook te zien, maar in lichtere mate.

Personeelstekorten

De snelle groei van Defensie levert ook zorgen op. Esmée Vogelsang, arbeidsmarktdeskundige bij de Goldschmeding Foundation, mist een groter plan voor de arbeidsmarkt.

"Defensie richt zich namelijk niet alleen op militairen, maar ook op mensen met een zorgberoep en op technisch geschoold personeel, precies de sectoren waar de tekorten al groot zijn", zegt Vogelsang.

De vakbond voor zorg en welzijn van de FNV vreest dat Defensie in dezelfde vijver vist. "Als je met bommen gaat smijten dan heb je ook mensen nodig die dat op moeten lappen", zegt een woordvoerder.

Ondernemersvereniging Techniek Nederland merkt nog geen grootschalige directe uitstroom naar Defensie, maar volgt het wel met toenemende aandacht. "Het raakt niet alleen de technieksector zelf, maar ook grotere maatschappelijke uitdagingen zoals de energietransitie, woningbouw en verduurzaming", aldus een woordvoerder.

Tuinman erkent dat de arbeidsmarkt krap is, en kijkt daarom specifiek naar reservisten. Dat zijn parttime militairen en aangezien de gemiddelde werkweek in Nederland tussen de 28 en 32 uur ligt, "moet acht uur voor defensie in de week werken er wel bij kunnen", aldus de staatssecretaris.

Het wordt voor Nederlandse vleesverwerkers toch minder duur om hun varkensvlees te verkopen aan China. Dat land heeft de importheffingen op varkensvlees uit de Europese Unie fors verlaagd: van maximaal 62,4 procent naar 19,8 procent. China heeft niet bekendgemaakt waarom het de heffingen heeft bijgesteld.

China verhoogde de importheffingen in september nadat het een jaar eerder een onderzoek had ingesteld. China beticht Europese exporteurs van het dumpen van goedkoop varkensvlees op de Chinese markt, wat nadelig uitpakt voor lokale bedrijven. China kwam met het onderzoek nadat de Europese Unie hoge heffingen had ingevoerd voor de import van elektrische auto's uit China.

China meldde vorige week dat gesprekken met de Europese Unie over de importheffingen op Chinese elektrische auto's zijn hervat. Ook brachten de Franse president Macron en Spaanse koning Felipe de afgelopen maanden een bezoek aan China.

Vorig jaar importeerde China voor 4,8 miljard dollar (omgerekend ruim 4 miljard euro) aan varkensvlees, inclusief slachtafval. Meer dan de helft hiervan was afkomstig van Europese bedrijven. Spanje is de grootste Europese varkensvleesexporteur. Ook Nederland en Denemarken zijn grote spelers op de markt.

De nieuwe importheffingen, tussen de 4,9 en 19,8 procent, gaan morgen in en gelden in principe voor een periode van vijf jaar. Importeurs die sinds september meer hebben betaald, krijgen geld terug.

'Onterechte importheffingen'

VleesNL, de Nederlandse brancheorganisatie voor werkgevers in de vleessector, noemt het een stap in de goede richting dat de importheffingen lager uitvallen, al is van blijdschap zeker geen sprake. De branche spreekt van aanhoudende ongewenste inmenging. "Het is zeer zorgelijk dat China op deze wijze de Nederlandse voedselmarkt verstoort."

De verlaging van de heffingen is volgens VleesNL wel een positief signaal richting Nederland. "Het is een regelrechte uitnodiging aan de Nederlandse regering om de handschoen van de Chinezen meteen op te pakken en de lopende economische dossiers in goede harmonie met China te regelen." De branche hoopt dat de betrekkingen tussen de twee landen spoedig weer normaliseren.

Mensen met een 15 jaar oude auto van de zaak dreigden per 1 januari veel meer belasting te gaan betalen. Demissionair staatssecretaris van Financiën Heijnen komt nu met een maatregel om dat te voorkomen.

Het gaat om de zogeheten youngtimerregeling. Mensen kunnen daardoor relatief goedkoop rijden in een auto van de zaak van 15 jaar of ouder.

De Tweede Kamer besloot op 27 november om die regeling in twee stappen te versoberen: per 1 januari 2026 geldt de youngtimerregeling voor auto's vanaf 16 jaar en op 1 januari 2027 komt dan de 'grote klap' en gaat het omhoog naar 25 jaar en ouder.

Nog net geen 16

Voor auto's die heel 2025 al minstens 15 jaar waren verandert er 1 januari dus nog niks. Want dan is die auto inmiddels 16 jaar. Maar rijders in een auto die in de loop van dit jaar pas 15 is geworden, zouden per 1 januari te maken krijgen met een flinke kostenverhoging.

Mensen met een auto van de zaak die bijvoorbeeld pas in oktober 15 werd, zouden van januari tot en met september tot wel honderden euro's per maand meer kwijt zijn.

Hoe werkt de youngtimer-regeling?

De youngtimer-regeling wordt vooral gebruikt door zzp'ers en ondernemers met een klein of middelgroot bedrijf. Ze kopen een auto van 15 of ouder voor hun zaak en kunnen alle kosten, zoals reparaties, benzine, parkeergeld en wegenbelasting, voor de fiscus van hun winst aftrekken. Daardoor betalen ze minder inkomstenbelasting.

Ze gebruiken de auto ook voor privé-ritjes en moeten daar belasting voor betalen. Dat heet bijtelling. En bij die youngtimer-regeling is die bijtelling veel voordeliger dan bij nieuwere auto's.

Bij een youngtimer is de bijtelling 35 procent van de dagwaarde, bij een nieuwere auto 22 procent van de cataloguswaarde. En 35 procent van de dagwaarde van een minstens 15 jaar oude auto is natuurlijk veel lager dan de cataloguswaarde, dus nieuwwaarde, van een jongere auto.

Een rekenvoorbeeld: Een Volvo V70 uit 2007 kost nu nog zo'n 12.000 euro. Dat betekent 4200 euro bijtelling. In belastingschijf 2 moet daarover ruim 37 procent belasting worden betaald. Dat komt neer op 131 euro per maand.

Een nieuwe Volvo V60 kost 59.000 euro. De bijtelling is dan 12.980 euro. Dat levert 405 euro per maand extra belasting op.

De Tweede Kamer wilde met de kleine verhoging naar 16 jaar mensen een jaar de tijd geven om zich voor te bereiden op de grote verhoging naar 25 jaar in 2027. Dat gebeurde op initiatief van de ChristenUnie en D66. De twee partijen kwamen met dit voorstel om het rijden in elektrische auto's te stimuleren. Want met het geld dat het opbrengt moet de lagere bijtelling voor elektrische auto's verlengd worden.

"Tegelijkertijd is er nu een groep autogebruikers die per 1 januari 2026 te maken krijgt met een hogere bijtelling en weinig tot geen handelingsperspectief heeft om hierop te anticiperen." zegt staatssecretaris Heijnen in een brief aan de Tweede Kamer.

Onbedoeld effect

"Het kabinet denkt dat dit niet een bedoeld effect is geweest van de indieners, omdat expliciet is benoemd dat de gefaseerde leeftijdsverhoging bedoeld is om gebruikers een jaar de tijd te geven op de versobering van de youngtimerregeling te anticiperen", aldus Heijnen.

In de Eerste Kamer kreeg hij daarom de vraag of hij met een overgangsregeling kan komen. De Eerste Kamer stemt vandaag over de versobering van de youngtimer-regeling. Maar die versobering is onderdeel van het veelomvattende Belastingplan 2026. En de Eerste Kamer kan alleen voor of tegen dat hele Belastingplan stemmen en niet specifiek die youngtimer-regeling nog aanpassen.

Verhoging in 2027

Dus regelt Heijnen nu dat rijders van auto's die in de loop van 2026 pas 16 worden toch niet belast worden met de hogere bijtelling. In 2027 wordt de leeftijdsgrens voor youngtimer wel verhoogd naar 25 jaar. Daar tornt hij niet aan.

Verkopers en rijders van youngtimers zijn daar nog altijd boos over. Verkopers stellen dat er opeens een hele groep auto's is waarvoor nog maar moeilijk een koper gevonden kan worden. En rijders balen dat ze meer belasting gaan betalen.

Het is niet duidelijk wat de effecten zijn van de milieumaatregelen rond het Groen Staal-plan bij Tata Steel in IJmuiden. Dat stelt de commissie voor milieueffectenrapportage (MER). De adviescommissie zegt dat de gevolgen voor de leefomgeving "niet navolgbaar en onvoldoende inzichtelijk" zijn.

Tata Steel is teleurgesteld in de uitspraken van de commissie, omdat er nog aanvullende maatregelen genomen moeten worden. Het staalconcern heeft samen met de overheid een plan opgesteld om miljarden te steken in de verduurzaming van de fabriek. Die plannen moeten leiden tot een vermindering van de gezondheidsrisico's van omwonenden, maar zijn niet meegenomen door de commissie.

De commissie heeft alleen gekeken naar het Groen Staal-plan. Dat plan houdt in dat staal CO2-neutraal gemaakt wordt. Volgens Tata Steel richt dat plan zich niet op de impact voor de leefomgeving, maar toch heeft de commissie daar naar gekeken.

Stikstof en fijnstof

Die impact op de leefomgeving zegt de commissie niet te kunnen meten, omdat in de plannen van Tata Steel belangrijke cijfers en verklaringen ontbreken. "Daardoor is het effect voor de omwonenden en de leefomgeving ook niet goed inzichtelijk", legt Harry Webers, vicevoorzitter van de MER uit.

De commissie denkt dat de maatregelen van Tata Steel de CO2-uitstoot kunnen verminderen. "Dat is alleen niet de belangrijkste meter voor de leefomgeving", vertelt Webers. In het Groen Staal-plan is het volgens de commissie onduidelijk of het ook leidt tot een vermindering van andere schadelijke stoffen zoals stikstof en fijnstof.

'Intenties hetzelfde'

Tata Steel is verbaasd over de conclusies, omdat de commissie wist dat het Groen Staal-plan niet gericht was op de leefomgeving, maar op het verlagen van de CO2-uitstoot. "Ik denk dat onze intenties allemaal hetzelfde zijn. We willen groen staal en een verbeterde leefomgeving. Ik vind het wel jammer", zegt een woordvoerder.

Vicevoorzitter Webers hoopt dat Tata Steel toch iets gaat doen met het rapport. "We hebben het met Tata Steel besproken en hopen dat het gaat leiden tot een aanvulling."

Werknemers van wie het loon volgend jaar gelijk blijft, houden in 2026 meer geld over dan dit jaar. Dat blijkt uit berekeningen van salarisdienstverlener ADP. Iemand met een modaal salaris van 3704 euro (bruto) ontvangt elke maand 26 euro meer.

Dat heeft te maken met de nieuwe belastingmaatregelen. Het belastingtarief in de eerste schijf daalt van 35,82 naar 35,75 procent. Vooral mensen die het minimumloon verdienen, gaan erop vooruit. In de berekeningen van ADP is ook rekening gehouden met de stijging van het minimumloon per 1 januari. Dat wordt 14,71 euro per uur.

Mensen met een bruto maandsalaris tussen de 1000 en 2000 euro gingen er dit jaar op achteruit. Onder meer parttimers en jongeren die het minimumjeugdloon verdienen, waren elke maand zo'n 30 euro meer aan belasting kwijt.

Tegemoetkoming

Het leek erop dat ze er komend jaar nog verder op achteruit zouden gaan, maar door een correctie op het belastingplan gaan zij er in het nieuwe jaar toch op vooruit vergeleken met 2025. Ze houden netto wel minder over dan in 2024.

Ook werknemers die vallen onder de cao Aan de slag en de cao Sociale Werkvoorziening zijn er dit jaar op achteruitgegaan vergeleken met 2024. Ter compensatie ontvangen zij eind dit jaar een tegemoetkoming van de werkgever.

Meer pensioen

In 2026 krijgen gepensioneerden netto ook meer pensioen. Mensen met een aanvullend pensioen van bruto 1000 euro per maand krijgen netto 5 euro meer. Wie een aanvullend pensioen heeft van 1500 euro gaat er 7 euro op vooruit.

Deze netto stijging komt door de daling van de premie voor de bijdrage Zorgverzekeringswet. Ook de lichte daling van het tarief in de eerste belastingschijf draagt bij aan de stijging van het netto pensioen.

PME heeft de jarenlange samenwerking met BlackRock stopgezet. In een verklaring zegt het pensioenfonds voor de metaal- en techindustrie dat de Amerikaanse vermogensbeheerder niet meer past bij het duurzaam beleggingsbeleid.

Begin dit jaar besloot de grootste vermogensbeheerder ter wereld uit een klimaatclub van investeringsmaatschappijen te stappen. Het pensioenfonds dacht toen al na over wat het zou doen met de 5 miljard euro in aandelen bij BlackRock.

Beide partijen zeggen dat ze terugkijken op een goede samenwerking van meer dan tien jaar. Maar BlackRock doet volgens PME nu niet genoeg op het gebied van onder meer milieu en klimaat. Voortaan wordt het vermogen van 5 miljard euro ondergebracht bij de Nederlandse vermogensbeheerder MN en de Zwitserse bank UBS.

Datacenters zijn grootverbruikers van elektriciteit en verbruiken ook steeds meer, blijkt uit cijfers van het CBS. De grootste datacenters van ons land gebruiken net zoveel stroom als bijna een kwart van alle woningen. Wat is het nut van deze gebouwen en wat leveren ze ons op? Vijf vragen over datacenters.

Waarvoor worden datacenters gebruikt?

Voor zo ongeveer alles. Datacenters zijn gebouwen met servers, krachtige computers die digitale informatie opslaan en verwerken. Een ziekenhuis dat zijn klantendossier opslaat, betalen bij een online webshop, een video streamen of bellen met een vriend of vriendin, het gaat allemaal via een datacenter.

Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie speelt een belangrijke rol in de uitbreiding van datacenters. "Een chatbot op een site kan je nu vragen stellen in plaats van een medewerker, en dat gaat veel sneller", zegt Rob Stevens, directeur van datacenter Interconnect.

Hoeveel nu en in de toekomst?

Nederland telt bijna 200 datacenters. Vorig jaar gebruikten zij 4,6 procent van alle elektriciteit in Nederland. Zo'n 90 procent van die stroom gaat naar ongeveer 45 grote datacenters.

Je hebt datacenters waar meerdere bedrijven samen hun data laten beheren. Er zijn ook enkele grote datacenters die in gebruik zijn van één techbedrijf. Nederland heeft er hier drie van, twee van Google en één van Microsoft.

Landelijk netbeheerder Tennet heeft een goed beeld van de verwachte groei van het datacenterverbruik. Tennet denkt dat de vraag naar elektriciteit van datacenters de komende jaren minstens verdubbelt naar 10 tot 15 procent van het totale stroomverbruik in 2030.

Tennet verwacht dat dit rond 2030 afvlakt, maar benadrukt dat de lange termijn onzeker is. "Blijft de AI-investeringsgolf aanhouden of niet?", is bijvoorbeeld een vraag die daarbij een rol speelt.

Wat kost het?

Momenteel wordt veel ingezet op het uitbreiden van datacenters wereldwijd, ziet Roel Dobbe, AI- en veiligheidsonderzoeker aan de TU Delft. Kunstmatige intelligentie wordt gezien als oplossing voor economische en maatschappelijke problemen. Er zou met meer zorgvuldigheid naar deze datacenters moeten worden gekeken, zegt hij. "We gaan overal meer energie gebruiken, en dat is zeker niet alleen groene energie."

Zodra de vraag toeneemt op een beperkt stroomnet, zullen we meer fossiele brandstof gaan gebruiken, zegt Alex de Vries-Gao, onderzoeker naar de duurzaamheid van datacenters en AI. Want de hoeveelheid groene energie is beperkt. Als de vraag naar stroom stijgt, zal die met fossiele brandstoffen moeten worden opgevangen.

Dan heb je ook nog 'opofferingskosten', dat gaat over sectoren die geen stroom meer kunnen krijgen omdat er een datacenter staat. Als we prioriteit geven aan datacenters kan deze stroom bijvoorbeeld niet gaan naar toekomstige woningbouw.

Zo bleek dit jaar dat een hogeschool geen ruimte kreeg om uit te breiden omdat het elektriciteitsnet in Almere vol zit. Voor een groot nieuw datacenter was wel ruimte, omdat dat eerder om een aansluiting vroeg.

Wat levert het op?

Oud-topman van ASML Peter Wennink kwam vorige week met een rapport over de toekomstbestendigheid van de Nederlandse economie. Volgens hem moeten we blijven investeren in digitale infrastructuur, waaronder AI.

De overheid zou geld moeten steken in deze sector om Nederland hierin te laten uitblinken, en zo te kunnen blijven concurreren met andere landen. Op de lange termijn zou dit Nederland economische groei opleveren.

Daarnaast zijn we de afgelopen jaren steeds verder aan het digitaliseren, zegt directeur van het datacenter Stevens. "Vroeger deed je de belastingaangifte in een envelop, nu kan dit online en digitaal". Dit zorgt er voor dat we alles dus sneller en efficiënter kunnen doen, maar wel tegen een bepaalde prijs.

Moeten we dit willen?

Het elektriciteitsnet in Nederland zit erg vol: meerdere provincies zeggen dat er geen nieuwe aansluitingen komen voor bedrijven en woningen. Voor nieuwe datacenters zou het dus kunnen betekenen dat ze over de grens worden gebouwd, waar meer ruimte op het stroomnet is.

Maar Stijn Grove, directeur van branchevereniging voor datacenters DDCA, ziet dat niet zitten. "Het is de basisbehoefte voor de online wereld. Je wil die data dichtbij hebben."

Of er nog meer datacenters komen in ons land is een politieke keuze. De provincies en gemeenten bepalen waar en hoeveel er worden gebouwd.

De huur van een sociale huurwoning mag vanaf 1 juli 2026 met maximaal 4,1 procent omhoog. Dat heeft het ministerie van Volkshuisvesting bepaald. Ook voor middenhuurwoningen is er een maximumverhoging bepaald, die geldt vanaf 1 januari en is 6,1 procent. En voor huurhuizen in de vrije sector is dat 4,4 procent vanaf 1 januari.

De overheid bepaalt de maximale huurverhoging ieder jaar op basis van de inflatie of de ontwikkeling van de lonen. Voor elk van de drie soorten huur (sociaal, midden of vrij) is die rekensom weer ietsje anders.

Drie rekensommen

Voor sociale huren is de rekensom als volgt: de gemiddelde inflatie van de afgelopen drie jaar plus 0,5 procentpunt. Van december 2022 tot december 2025 was de gemiddelde inflatie 3,6 procent, dus komt de maximale huurverhoging uit op 4,1 procent. Een sociale huurwoning heeft volgend jaar een huur van maximaal 932,93 euro. Sociale huurwoningen zijn voor het grootste deel van woningcorporaties. Maar er zijn ook sociale huurwoningen van commerciële verhuurders.

Voor middenhuurwoningen is de rekensom: de ontwikkeling van de cao-lonen plus 1 procentpunt. Van december 2024 tot december 2025 gingen de lonen gemiddeld met 5,1 procent omhoog, dus komt de maximale verhoging uit op 6,1 procent. Middenhuurwoningen hebben volgend jaar een huur van tussen de 932,93 euro en 1228,07 euro.

In de vrije sector is de rekensom: de inflatie van afgelopen jaar of de cao-loonontwikkeling plus 1 procentpunt. Of de inflatie of de loonontwikkeling wordt gebruikt, hangt af van wat het laagste percentage was. De inflatie was 3,4 procent, die loonstijging 5,1 procent.

Dus wordt het 3,4 procent plus 1 procentpunt, dus een huurstijging van 4,4 procent. Huurhuizen in de vrije sector hebben een huur van boven de 1228,07

Verhoging kan lager zijn

Het gaat hierbij dus om een maximale verhoging voor zittende huurders. De verhuurder mag dus geen hogere huurverhoging doorvoeren, maar wel een lagere. Soms is in een huurcontract in de middenhuur of vrije sector een lagere jaarlijkse verhoging afgesproken. Dan geldt dat lagere percentage.

Ongeveer 45 datacenters in Nederland gebruiken net zoveel stroom als bijna 1,9 miljoen woningen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De datacenters verbruiken steeds meer elektriciteit: in 2017 ging het om 1,2 procent van het totale elektriciteitsverbruik, vorig jaar was dat 4,2 procent.

Datacenters hebben de elektriciteit nodig voor de computerservers. Daarop kunnen bestanden opgeslagen worden of computerprogramma's draaien. Omdat de servers zoveel stroom gebruiken, geven ze ook veel warmte af. Daarom gebruiken datacenters systemen die de ruimtes koelen, die ook weer extra stroom verbruiken.

Vooral door kunstmatige intelligentie gebruiken datacenters wereldwijd steeds meer stroom, zegt Alex de Vries-Gao. Hij doet aan de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoek naar energieverbruik van technologie. "Om kunstmatige intelligentie te ontwikkelen, is relatief veel rekenkracht nodig van computers in de datacenters."

Grote datacenters

Het CBS keek voor de cijfers naar ongeveer 45 datacenters die elk jaar meer dan 10 gigawattuur (GWh) elektriciteit verbruiken. Deze grote datacenters gebruikten vorig jaar samen 4720 GWh aan stroom. Dat is meer dan drie keer zoveel als in 2017. Het aantal grote datacenters is de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven, maar het elektriciteitsverbruik van deze centers is wel toegenomen.

Op het moment dat een datacenter zich in Nederland vestigt, neemt de vraag naar stroom flink toe. "Maar als het aanbod tegelijkertijd niet toeneemt, krijgen huishoudens een hogere energierekening", zegt Roel Dobbe. Hij is AI- en veiligheidsonderzoeker aan de TU Delft.

Ook zijn investeringen nodig om de capaciteit van het stroomnet uit te breiden. "Dat zijn kosten die op de samenleving worden verhaald." Zonder die investeringen moeten er keuzes worden gemaakt, want er kan niet zomaar iets bij, stelt Dobbe. "Als we prioriteit zouden geven aan datacenters dan gaat dat ten koste van andere sectoren of van bijvoorbeeld woningen."