De provincie Zuid-Holland moet Chemours in Dordrecht stilleggen totdat duidelijk is dat die geen pfas meer uitstoot, adviseren deskundigen. De zogenoemde Provinciale Adviescommissie Leefomgevingskwaliteit (PAL) wil dat de provincie daarmee tegemoetkomt aan de grote zorgen bij de omwonenden van de fabriek.

In een brief aan het provinciebestuur schrijven de experts dat de uitstoot van pfas zo snel mogelijk naar nul moet worden teruggebracht. Uit voorzorg moet de provincie de productie bij Chemours tot die tijd stilleggen, vindt de PAL.

De PAL geeft vrijblijvend gevraagd en ongevraagd advies aan de provincie. Provinciale Staten vergaderen overmorgen over Chemours.

Over de fabriek bij Dordrecht is al jaren veel te doen. In de omgeving leven veel zorgen over de schadelijkheid van de stoffen die de fabriek uitstoot en loost in het water. De discussie kwam afgelopen zomer in een stroomversnelling nadat onderzoek van Zembla had aangetoond dat Chemours al tientallen jaren wist van de gezondheidsrisico's van pfas.

Pfas is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die vuilafstotend, waterafstotend en brandwerend zijn. De stoffen zijn niet of nauwelijks afbreekbaar. Als mensen over een lange periode kleine hoeveelheden pfas binnenkrijgen, kan dat schadelijk zijn voor het immuunsysteem en kanker veroorzaken.

Chemours zelf zei eerder dat het bedrijf de uitstoot van pfas al enorm heeft teruggedrongen en dat het overheden altijd heeft geïnformeerd over de stoffen die het produceert.

De Amerikaanse staat Californië sleept vijf grote olieconcerns, waaronder Shell, voor de rechter. De bedrijven moeten miljarden meebetalen aan de kosten die klimaatverandering veroorzaakt, stelt de openbaar aanklager.

De rechtszaak kan grote gevolgen hebben. "Als de rechter Californië gelijk geeft, is dat het einde van de winstgevendheid van oliebedrijven", zegt Mark van Baal, oprichter van Follow This, een groep beleggers die oliebedrijven probeert te dwingen hun uitstoot te verminderen.

De bedrijven die zich voor de rechter moeten verantwoorden zijn Chevron, BP, ConocoPhillips, Shell en ExxonMobil. Volgens de aanklacht weten de bedrijven sinds halverwege vorige eeuw dat hun activiteiten de aarde opwarmen, maar hebben ze daar vervolgens over gelogen. "Centraal in de zaak staan rapporten van de bedrijven zelf waaruit blijkt dat ze in de jaren 70 al wisten dat hun producten tot gevaarlijke klimaatverandering zouden leiden", zegt Dennis van Berkel, jurist van klimaatorganisatie Urgenda.

De oliebedrijven hebben het publiek daarover misleid, volgens de aanklager. Van Berkel: "Ze hebben geïnvesteerd in advertenties en rapporten die allemaal het doel hadden twijfel te zaaien over de wetenschap die zij zelf in eerste instantie hadden geproduceerd."

Volgens de aanklager hebben ze miljarden dollars uitgegeven aan het verspreiden van desinformatie over klimaatverandering. En daar zijn ze nog altijd niet mee gestopt, ziet Van Berkel. "De fossiele industrie zegt: vertrouw op ons, wij gaan naar nul uitstoot in 2050. Terwijl ze tegelijkertijd aangeven dat ze hun best doen om zoveel mogelijk olie op te pompen."

Van Baal beaamt dat. Shell verhoogt haar investeringen in duurzame energie dit jaar nauwelijks. "Ze misleiden ons nog steeds door te zeggen dat ze onderdeel zijn van de oplossing, terwijl ze massaal blijven investeren in nog meer olie en gas."

Een woordvoerder van Shell zegt tegen Nieuwsuur dat het bedrijf "volledig achter de noodzaak staat voor de samenleving om over te stappen naar een koolstofarme toekomst". Maar de rechtszaal is niet de juiste plek om klimaatverandering aan te pakken, vindt het bedrijf. Het American Petroleum Institute noemt de zaak zelfs "een enorme verspilling van belastinggeld". Klimaatbeleid is een zaak van de wetgever, en niet van rechters, zegt de branchevereniging tegen Nieuwsuur.

Maar volgens Van Berkel is dit soort rechtszaken juist hard nodig. "De olie die de bedrijven nog van plan zijn op te pompen is veel meer dan we nog mogen uitstoten. Deze bedrijven staan de energietransitie erg in de weg. Daarom moet deze zaak worden gevoerd."

Jurist Van Berkel won met Urgenda een belangrijke zaak tegen de Nederlandse staat, en dwong de overheid om de uitstoot van broeikasgassen sneller terug te dringen. In Californië is het juist de overheid die bedrijven wil aanpakken. "Deze zaak gaat echt nog een grote stap verder. In de Urgendazaak ging het erover dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft om zijn burgers te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Deze zaak gaat over de verantwoordelijkheid voor de schade die is veroorzaakt."

Volgens Californië zijn de concerns onder meer verantwoordelijk voor overstromingen, extreme hitte en verlies van biodiversiteit. Als de rechter meegaat in de redenering, kan dat voor de oliebedrijven enorme gevolgen hebben, zegt Van Baal. "De kosten van de gevolgen van klimaatverandering zijn vele malen groter dan de winsten die ze nu maken."

Investeren in vervuilende energie is dan niet meer rendabel. "Ze zullen dan eindelijk investeren in duurzame energie. Ze staan nu op de rem terwijl we hun miljarden en hun kennis keihard nodig hebben om te investeren in duurzame energie."

Californië wil dat er een fonds komt waar de fossiele bedrijven geld in storten voor maatregelen om met de impact van klimaatverandering om te gaan. Er is een kans dat de schadevergoedingen zo hoog worden, dat de concerns failliet gaan, zegt Van Baal. "Dat is een heel groot risico dat ze over zichzelf hebben afgeroepen."

De afgelopen jaren nemen klimaatorganisaties steeds vaker de juridische route:

Klimaatminister Rob Jetten wil de zogenoemde fossiele subsidie naar nul terugbrengen. Maar de industrie zegt dat het zonder fiscaal voordeel niet kan overleven in Nederland; de gevolgen voor de economie en maatschappij zouden groot zijn. Wetenschappers en activisten benadrukken op hun beurt dat de uitstoot van CO2 in stand wordt gehouden door deze fiscale overheidssteun.

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft berekend dat er jaarlijks tussen de 39,7 en 46,4 miljard euro aan fossiele subsidie wordt uitgegeven. Dat blijkt uit gelekte Prinsjesdagstukken. Dat bedrag ligt veel hoger dan de eerder berekende 4,5 miljard euro, en het is ook veel meer dan de 37,5 miljard euro die vorige week naar buiten kwam.

Nederland kent onder meer belastingvoordelen voor bedrijven die veel olie, gas en kolen gebruiken. Een bedrijf betaalt verhoudingsgewijs minder belasting als er meer energie wordt verbruikt. Het gaat dan om bijvoorbeeld de staalindustrie, kunstmestproducenten en olieraffinaderijen, maar ook om de glastuinbouw en baksteenfabrieken.

Een ander bedrijf dat veel energie nodig heeft is Nyrstar, dat metaal verwerkt en zink produceert in een fabriek in het Brabantse Budel. Volgens Jasper van Zon, hoofd externe betrekkingen bij Nyrstar, worden al de nodige stappen gezet om het energieverbruik te beperken. "Door middel van een eigen zonnepark proberen we dit al zo energieneutraal mogelijk te maken. Daarnaast passen we steeds meer onze productie aan naar gelang we meer of minder duurzame stroom opwekken."

De zinkfabrikant benadrukt het maatschappelijke belang van de productie van zink. Het wordt onder andere gebruikt voor het roestvrij maken van staalconstructies, voor auto's, medicijnen en voedingssupplementen. Nyrstar experimenteert ook met productie van kritieke grondstoffen. Het gaat dan om bijvoorbeeld germanium, nodig voor de productie van chips. Door de gespannen relatie met China dreigt germanium schaars te worden in Europa.

Boris Schellekens van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo) onderzocht eerder de hoogte van zogenoemde fossiele subsidies: "Het is fijn dat het kabinet nu transparantie geeft, maar ik maak me heel erg zorgen over het feit dat er nog steeds geen afbouwplan is. Er is beloofd voor 2025 af te bouwen, maar we lopen ver achter. In 2009 heeft het kabinet al gezegd dat er een einde gemaakt moet worden aan de subsidies."

Schellekens denkt dat het stoppen met belastingvoordelen voor grootverbruikers van energie nodig is om de industrie te laten stoppen met het gebruik van fossiele brandstof. "Onze economie wordt aan het infuus gehouden met lage tarieven. Dit is niet toekomstbestendig."

Somo denkt dat Nederland er niet slechter van wordt als bepaalde industrie verdwijnt. Zo wijzen ze op het faillissement van Aldel, de voormalige aluminiumfabrikant in Delfzijl, die door de hoge gasprijs in 2022 moest stoppen. Op die locatie zit nu Giga Storage, een bedrijf dat duurzame energie opslaat. Met die opgeslagen energie ontstaat ruimte op het drukbezette elektriciteitsnetwerk om nieuwe bedrijven aan te sluiten.

De industrie struikelt overigens over de term 'fossiele subsidie'. Hans Grünfeld van de Vereniging voor Energie, Milieu en Water (VEMW) vertegenwoordigt de belangen van de Nederlandse industrie waarin veel energie wordt verbruikt. "Subsidie is een onjuiste term. Het is natuurlijk niet bedoeld om gebruik van fossiele energie of CO2-uitstoot te bevorderen, maar om te zorgen dat klimaatmaatregelen of energiebelastingen niet leiden tot economische schade."

Als demissionair minister Jetten inderdaad het belastingvoordeel voor grootverbruikers van energie schrapt, komen veel fabrikanten in de problemen, denkt Grünfeld: "Dat zou onmiddellijk leiden tot stopzetting van de productie van veel industriële bedrijven. Dan zouden ze vertrekken uit Nederland. Daar schiet Nederland, maar ook het klimaat, niets mee op."

NOS op 3 maakte eerder deze uitlegvideo over fiscale voordelen voor grootverbruikers van energie:

Er is onrust in de gamingwereld. Ontwikkelaars zijn ontevreden over het platform Unity. Dit grote softwarebedrijf kondigde woensdag aan dat het vanaf volgend jaar een andere prijsmethode gaat hanteren. Gamestudio's kunnen op het platform nieuwe games ontwikkelen, ze kunnen daar technische hulpmiddelen gebruiken en hoeven zo dus niet alles zelf te doen.

Op dit moment betalen ontwikkelaars alleen voor een abonnement dat ze afsluiten. Voor een pro abonnement is dit ongeveer 1900 dollar per jaar. Vanaf 1 januari komt hier nog een extra bedrag bovenop: ze moeten dan gaan betalen voor elke keer dat een game wordt gedownload. Dit geldt niet voor alle gebruikers; de extra kosten worden pas in rekening gebracht vanaf een bepaalde drempel.

Bij het abonnement van Unity Pro (wat veel ontwikkelaars gebruiken) bereik je deze drempel als je game 1 miljoen keer is gedownload en 1 miljoen dollar heeft opgeleverd. Vanaf dat moment moet er extra betaald worden, van 2 tot 15 dollarcent per installatie.

Volgens Unity zelf gebruikt 61 procent van alle ontwikkelaars het platform. Met het platform zijn bijvoorbeeld de populaire games Pokemon Go, Genshin Impact en corona-hype Among Us gemaakt.

Unity benadrukte gisteren na de kritiek dat niet alle gebruikers van het platform per download gaan betalen. 90 procent van de ontwikkelaars zal er geen last van hebben, schreef het bedrijf in een post op hun blog.

Toch is het slecht nieuws, vinden game-ontwikkelaars. "Er is nu veel onrust binnen ons bedrijf," vertelt Matthijs van de Laar van ontwikkelaar Twirlbound, dat zich de afgelopen tien jaar volledig op Unity heeft gebaseerd. De games van Twirlbound halen niet vaak de drempel die tot extra betalingen zal gaan leiden, maar toch is hun vertrouwen in Unity erg beschadigd.

Ook Thomas Huster van Total Mayhem Games is gaan twijfelen aan het softwareplatform. "We worden nu geforceerd om na te denken of we wel met zo'n partij in zee willen, die vanuit het niets de spelregels verandert." Voor de spelletjesmaker is het platform enorm belangrijk. "Al onze games draaien in Unity en alles wat wij uitbrengen is ermee gemaakt. Wij zijn wel echt geschrokken."

En overstappen naar een ander platform gaat niet zomaar, vertelt Huster. "Er gaat heel veel tijd en geld zitten in het opnieuw opleiden en ontwikkelen van de vaardigheden in die engine. Het zou minstens een half jaar duren."

Het bedrijf had een paar dagen eerder een nieuwe game uitgebracht. "Deze is de eerste maand gratis, maar daarna wel betaald. De lancering was succesvol, maar nu blijkt dat het succes ook nadelige gevolgen kan hebben. Voor een kleine studio is dat wel een groot risico."

Derk de Geus is bang dat deze aankondiging van Unity mogelijk een nieuwe ontwikkeling inluidt en dat de bedragen misschien op termijn misschien nog wel omhoog gaan. Een van de games die hij voor zijn bedrijf Paladin Studios ontwikkelde werd bijna twintig miljoen keer gedownload.

"Met de nieuwe regeling van Unity zouden we dan misschien wel 4000 euro per maand moeten betalen," vertelt de game-ontwikkelaar. "Je moet je realiseren dat sommige games weinig tot geen omzet hebben, maar wel miljoenen keren geïnstalleerd worden. Dat is schadelijk voor ontwikkelaars."

Toch begrijpt hij wel dat er bij het platform iets moet gebeuren. "Unity draait veel verlies, dat vind ik problematisch. Als de tools die je gebruikt geen winst maken hebben ze misschien geen toekomst." Andere platforms kiezen voor andere betaalmanieren.

Zo vraagt concurrent Unreal 5 procent van de opbrengsten van een game, in plaats van een bedrag per installatie. Dat is beter, vindt De Geus. "Toch is het minder erg dan de meeste mensen denken," relativeert hij de stap van Unity. "Door de drempel gaat het maar voor een kleine groep gelden."

Driehonderd medewerkers van VDL Nedcar moeten op korte termijn op zoek naar ander werk. Dat bevestigt vakbond FNV. Medewerkers krijgen vandaag in een één-op-één gesprek te horen of ze voorlopig mogen blijven of moeten vertrekken. In de fabriek in Born werden in het verleden auto's voor DAF, Mitsubishi en BMW in elkaar gezet. Een nieuwe opdrachtgever heeft zich niet gemeld.

Om die reden moeten waarschijnlijk uiteindelijk 1800 mensen vertrekken, onder wie zo'n duizend uitzendkrachten. Van de achthonderd vaste krachten hebben er inmiddels tweehonderd gebruik gemaakt van een vrijwillige vertrekregeling. Wanneer de medewerkers die nu nog niet weg hoeven, duidelijkheid krijgen is nog onduidelijk. Mogelijk kan een deel van de productie worden voortgezet.

Vakbond FNV hield al rekening met een grotere ontslagronde in deze week. FNV-bestuurder Ron Peters: "Dus dit is iets positiever. Wel weten we dat er komend jaar nog een ontslagronde komt. De sfeer is verdrietig maar ook gelaten. Mensen zagen het aankomen, maar toch is het voor sommigen een hard gelag."

Medewerkers van Nedcar worden per team geïnformeerd. Vervolgens wordt hun persoonlijk verteld of ze mogen blijven of weg moeten. De medewerkers van de ochtendploeg zouden al op de hoogte zijn. Een medewerker, van wie de dienst vanmiddag begint, laat de NOS weten dat hij nog wacht op een gesprek. VDL Nedcar heeft nog geen reactie gegeven.

In de afgelopen maanden werd negen keer gestaakt voor een sociaal plan. Daaronder was ook een wilde staking. Hiermee wilde het personeel een goede ontslagregeling afdwingen.

Volgens Ron Peters van FNV Metaal worden de afspraken nu netjes uitgevoerd: "Ontslagen medewerkers worden nu keurig op de hoogte gebracht. Ze werken in principe nog vier maanden door. Ze krijgen een UWV-formulier en mogen kiezen of ze vandaag gewoon doorwerken of naar huis gaan. De meesten kiezen er toch wel voor om naar huis te gaan."

De video-app TikTok heeft een boete van 345 miljoen euro gekregen voor het schenden van de privacy van kinderen in de EU en moet binnen drie maanden aanpassingen doen. Dat heeft de Ierse privacywaakhond bekendgemaakt namens alle toezichthouders in de EU. De boete wordt opgelegd voor overtredingen gedurende vijf maanden in 2020.

Er is al jaren veel aandacht voor de manier waarop TikTok omgaat met zijn jonge doelgroep. De app is zeer populair onder jonge tieners en ook onder kinderen jonger dan dertien, die er officieel geen gebruik van mogen maken.

Aleid Wolfsen, voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, spreekt van een heel ernstige overtreding. "De app wordt door heel veel kinderen gebruikt en dit raakt dus heel veel kinderen. De instellingen stonden niet goed en kinderen werden daardoor verleid om, op een onduidelijke manier, privacy-onvriendelijk bezig te zijn." Het onderzoek begon bij de Nederlandse toezichthouder, maar die moest het overdragen omdat TikTok zijn Europese hoofdkantoor in Ierland vestigde.

TikTok is het oneens met de beslissing en stelt dat de kritiek betrekking heeft op functies die "we hebben aangepast, lang voordat het onderzoek was begonnen". Het bedrijf overweegt vervolgstappen. De boete kan TikTok overigens met gemak betalen: de wereldwijde omzet van het moederbedrijf was afgelopen jaar volgens de Financial Times bijna 80 miljard euro.

In de kern gaat het om drie zaken waarbij de accounts van kinderen in de leeftijd van 13 tot 17 jaar volgens de Ierse toezichthouder onvoldoende waren beschermd. De eerste overtreding was dat TikTok kinderen op zo'n manier door het registratieproces loodste dat het account standaard openbaar was en dus de video's voor iedereen zichtbaar waren, niet alleen voor vrienden.

TikTok kondigde begin 2021, direct na de overtredingsperiode die de waakhond beschrijft, aan dat het vanaf dat moment de accounts van 13 tot 15-jarigen standaard op privé zette. Ogenschijnlijk onder druk van de privacytoezichthouders gaat het platform nu wel een stap verder. In een blogpost meldt het bedrijf dat later deze maand nieuwe accounts van 16- en 17-jarigen in het registratieproces standaard op privé worden gezet.

De tweede overtreding heeft te maken met een functie die Family Pairing heet. Deze maakt het voor ouders mogelijk om hun eigen account aan dat van hun kind te koppelen. Het zou ouders meer grip moeten geven op wat hun kinderen op het platform doen en op de tijd die ze er doorbrengen.

Volgens de toezichthouder verifieerde TikTok niet of de gebruiker die als 'ouder' aan een kind werd gekoppeld, ook echt een ouder van het kind was. Hierover zegt het bedrijf vandaag niks.

Family Pairing werd door TikTok in april 2020 aangekondigd. Wie als ouder wordt aangemerkt krijgt allerlei rechten. Denk aan het instellen van de hoeveel tijd die een tiener op het platform mag doorbrengen, het filteren van bepaalde woorden of hashtags en het bepalen of het account op openbaar of privé staat en of er privéberichten verstuurd mogen worden.

TikTok benadrukt vandaag dat kinderen onder de 16 sinds 2020 geen privéberichten kunnen versturen. Bij accounts van 16- en 17-jarigen is het sinds november van dat jaar niet mogelijk om privéberichten aan te zetten als de gebruiker deze reeds heeft uitstaan.

De laatste overtreding is dat de informatie die aan kinderen werd gegeven over de instellingen van hun account niet duidelijk genoeg was. Daardoor wisten kinderen niet wat de gevolgen waren als hun video's standaard op openbaar stonden. Het platform belooft verbeteringen op dit vlak.

In de VS leggen zo'n 13.000 werknemers van drie autofabrieken het werk neer om een hoger salaris en betere arbeidsvoorwaarden af te dwingen. Vakbondsleider Shawn Fain van United Auto Workers (UAW) maakte dat bekend, kort voor het aflopen van de bestaande arbeidsovereenkomsten.

De UAW vertegenwoordigt bijna 150.000 werknemers in de auto-industrie, dus de staking is vooralsnog van beperkte omvang. De vakbond dreigt met meer stakingen als de autobedrijven niet over de brug komen. De bond eist onder meer een loonsverhoging van ten minste 36 procent verdeeld over vier jaar. Andere eisen zijn automatische prijscompensatie en een vierdaagse werkweek.

Volgens vakbondsleider Fain is het voor het eerst in de 88-jarige geschiedenis van de vakbond dat werknemers gelijktijdig staken bij de 'Big Three'. Hij doelt daarmee op Ford, General Motors (GM) en Stellantis (het moederbedrijf van Chrysler), de grootste spelers in de Amerikaanse auto-industrie.

De autobedrijven zeggen dat UAW niet heeft gereageerd op hun laatste voorstellen. Ford en GM hebben een loonsverhoging van 20 procent geboden, het laatst bekende bod van Stellantis bedroeg 17,5 procent. De bedrijven noemen de vakbondseisen onredelijk. De fabrikanten vrezen voor hogere kosten omdat ze al miljarden moeten uitgeven aan de transitie naar elektrische auto's.

Vakbondsleider Fain erkent dat de looneis zeer fors is, maar hij stelt dat de fabrikanten genoeg geld hebben om het personeel beter te belonen. Volgens hem bestaat de prijs van een auto maar voor 4 tot 5 procent uit arbeidskosten. "Ze kunnen onze lonen verdubbelen en auto's niet duurder maken, en dan nog maken ze miljoenen dollars winst", zei hij tegen persbureau AP. "Wij zijn niet het probleem, de hebzucht van de fabrikanten is het probleem."

De autofabrieken die door de staking worden geraakt zijn van belang voor de productie van enkele van de meest winstgevende voertuigen van de bedrijven. Ze liggen in de staten Michigan, Missouri en Ohio, onderdeel van het Midden-Westen, dat van oudsher het centrum is van de Amerikaanse auto-industrie.

KPN mag prijsvechter Youfone voorlopig nog niet overnemen. Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil eerst onderzoek doen naar de geplande overname van de telecomprovider. Voor de ACM is nu niet duidelijk of KPN de markt met goedkope belabonnementen te veel naar zich toe trekt als het Youfone inlijft.

Youfone is actief in een segment waarin goedkope en simpele mobiele bel- en internetdiensten worden aangeboden. Deze dienstverlening wordt no frills genoemd, wat zoiets als 'zonder fratsen' betekent.

Omdat KPN in dit segment al met Simyo opereert, bestaat de kans dat het met Youfone op dit gebied te groot wordt. "En daarmee de concurrentie vermindert", stelt een woordvoerder van de ACM. "Terwijl concurrentie juist goed is voor de prijs, kwaliteit en innovatie."

In juni maakte KPN bekend dat met Youfone overeenstemming was bereikt voor een overname. Het grote telecombedrijf had 200 miljoen euro over voor de snel groeiende concurrent, die toen al meer dan 540.000 klanten had. De deal was extra interessant omdat Youfone gebruik maakt van het netwerk van KPN om beldiensten aan te bieden.

De ACM zegt jaarlijks honderden fusie- en overnamemeldingen te beoordelen, waarvan slechts een aantal om nader onderzoek vragen. In maart kregen Talpa en RTL Nederland na extra onderzoek te horen dat de waakhond een voorgenomen fusie verbood, omdat zij samen te machtig zouden worden.

Een maand later kreeg Roompot wel toestemming om Landal GreenParks over te nemen, maar pas als er dertig vakantieparken aan concurrent Dormio Group zouden worden verkocht.

Na Big Bazar vecht er nu nog een grote winkelketen voor zijn voortbestaan. Maar waar de Big Bazar-winkels in een faillissementsprocedure nog open zijn, daar hield ongeveer driekwart van de filialen van elektronicaketen BCC vandaag de deuren dicht. Dit gebeurde nadat moederbedrijf Mirage uitstel van betaling had aangevraagd. Klanten tasten in het duister of ze nog terecht kunnen om bijvoorbeeld een bestelling of gerepareerde aankoop op te halen.

Zo keken veel mensen niet alleen nieuwsgierig, maar ook teleurgesteld door de ramen van de gesloten BCC aan de Bilderdijkstraat in Amsterdam. Een klant die een tegoedbon wilde verzilveren weet niet of ze hier nog wat aan heeft. "Ik had in deze winkel een energiecontract afgesloten. Daar kreeg je een waardebon van 75 euro voor, en die wilde ik vandaag opmaken", vertelt ze. "Nu zit ik met die bon."

Een andere bezoeker snapt eveneens weinig van de dichte deur. Zij kwam speciaal voor de aankoop van een stofzuiger die ze online had bekeken. "Ik had deze week nog gebeld. En toen zeiden ze nog: 'Kom maar langs'."

Door de onduidelijke situatie met wel of niet geopende zaken weten klanten niet waar zij aan toe zijn. Bijvoorbeeld als ze bij de vandaag nog geopende webshop een aankoop hebben gedaan, die ze eigenlijk in een BCC-filiaal moeten afhalen. De site belooft bijvoorbeeld nog steeds dat een online aankoop al na een uur kan worden opgehaald in een winkel.

BCC-directeur Caspar Klinkhamer laat aan de NOS weten dat vandaag "ongeveer driekwart" van de 56 filialen niet open zijn gegaan. "Dit heeft te maken met het feit dat in bepaalde winkels onvriendelijke, soms bedreigende situaties zijn ontstaan die onacceptabel zijn", bevestigt hij verhalen van personeelsleden.

Diverse medewerkers vertellen de NOS dat zij bang zijn voor agressie van klanten, zoals recent gebeurde bij vestigingen van het failliet gegane elektrischefietsenmerk VanMoof.

Ook partnerbedrijven roeren zich: zo blokkeerden medewerkers van transport- en vervoersbedrijven vanmiddag enige tijd het distributiecentrum van de keten in Almere, meldt Omroep Flevoland. Zij zijn naar eigen zeggen maandenlang niet betaald en vrezen dat ze naar hun geld kunnen fluiten als de keten failliet gaat.

De bezorgde BCC-medewerkers hebben de directie in een videogesprek te verstaan gegeven dat ze zonder een beveiliger de deuren niet te willen heropenen. Aan die eis komt BCC tegemoet. "Wij hebben in overleg met de bewindvoerders besloten beveiliging in de winkels te organiseren", reageert Klinkhamer.

Toch betekent dit niet dat klanten weer overal terechtkunnen. Volgens Klinkhamer kan de beveiliging "niet per direct" geregeld worden. "Vanaf morgen zal dat geleidelijk georganiseerd worden en maandag in alle winkels daar waar dat nodig is."

In de Bilderdijkstraat schetsen omwonenden een gemengd beeld van 'hun' BCC. Zo leest een bovenbuurvrouw verbouwereerd het briefje op de deur waarop staat dat de zaak tot nader order is gesloten.

Zij dacht juist dat het een "goedlopende" winkel was. "Maar dat is kennelijk niet waar", stamelt ze. "Ik heb hier ook wel eens wat gekocht. En je wordt er goed behandeld. Ik zou niet weten waarom dit failliet zou gaan."

Een andere buurtgenoot is weer minder verbaasd. "Ik kwam hier vaak. Voor een tv, een ijskast. Maar ja, ik vond het wel stiller worden. Heel veel personeel, weinig klanten."

In een poging de inflatie verder terug te dringen, verhoogt de Europese Centrale Bank (ECB) de rente opnieuw. Per 20 september zet de ECB de rente op 4 procent. Niet eerder stond de rente bij de bank zo hoog.

De verhoging is de tiende sinds de ECB in juli vorig jaar de negatieve rente van -0,5 procent optrok naar 0 procent. Toen de centrale bank de rente begin augustus naar 3,75 procent verhoogde, waarschuwde president Christine Lagarde dat een nieuwe stap zou volgen als bleek dat de inflatie te hoog zou blijven.

De ECB schrijft dat de prijsstijgingen minder groot worden, maar nog altijd te hoog zijn. "De inflatie blijft dalen, maar blijft naar verwachting te lang te hoog", schrijft de ECB. De doelstelling van 2 procent inflatie ligt nog buiten bereik.

In een toelichting benadrukte Lagarde dat de ECB "vastberaden" is om de inflatie op een geleidelijke manier terug te brengen naar 2 procent. "Daarom blijft de rente zo lang als nodig is hoog", zei ze, met een verwijzing naar de "whatever it takes"-uitspraak van haar voorganger Mario Draghi tijdens de kredietcrisis. Lagarde zei dat ze "zware woorden" gebruikte.

Net als na het vorige rentebesluit stelde Lagarde dat Europese lidstaten hun schulden terug moeten brengen en moeten stoppen met het steunen van bedrijven. "Anders volgt een nóg sterker monetair besluit." De steun en overheidsschulden zouden volgens haar de inflatie onnodig hoog houden.

Lagarde erkende dat er binnen de ECB wel discussie is over de rente. Een deel vindt het wel genoeg zo, terwijl anderen voor verhogingen zijn. Ze vertelde dat gisteren de hele ochtend en middag is gediscussieerd. "Niet iedereen trok dezelfde conclusie. Er waren leden die wilden pauzeren om de impact van de vorige besluiten te bekijken. Maar er was een solide meerderheid om de rente opnieuw te verhogen."

Hoewel Lagarde in het midden liet of er nog meer renteverhogingen volgen, denkt ING-hoofdeconoom Carsten Brzeski dat de piek nu wel is bereikt. Een scenario waarin de inflatie onverwacht toch weer extreem omhoog gaat noemt hij "hoogst onwaarschijnlijk".

"Voorlopig is de ECB vastbesloten de rente op het huidige niveau te houden, in afwachting van het moment dat de renteverhogingen doordringen in de economie", aldus Brzeski. "De volgende discussie zal gaan over hoe lang deze nieuwe rente wordt volgehouden. Zelfs als de deur naar verdere verhogingen openblijft, zal de verhoging van vandaag worden herinnerd als de laatste stap van de ECB in de meest agressieve rentecyclus uit de geschiedenis."

Vereniging Eigen Huis stopt per direct met hulp bij spouwmuurisolatie. De belangenvereniging vindt het niet verantwoord de service aan te bieden zolang het demissionaire kabinet geen "duidelijkheid geeft over hoe spouwmuren op korte termijn natuurvriendelijk te isoleren". Leden konden met korting een gecertificeerd bedrijf inhuren via Eigen Huis.

Aanleiding voor het besluit is een uitspraak van de Raad van State dat isolatiebedrijven beter moeten controleren op de aanwezigheid van vleermuizen en andere bedreigde diersoorten. Een inspectie met een camera is niet voldoende, de plekken waar een dier zich kan verstoppen moeten langdurig worden gemonitord.

Die natuurinspectie kost rond de 5000 euro, wat het isoleren van een gemiddelde woning vier keer duurder maakt. Bovendien leidt het tot maanden vertraging, omdat een ecoloog op verschillende momenten in het jaar de woning moet controleren. Daar komt nog eens bij dat er te weinig experts zijn om aan de vraag te voldoen.

"Dat betekent ook dat de verduurzaming van slecht geïsoleerde woningen flink zal vertragen en het energieverbruik - en dus de rekening - niet omlaag zal gaan", waarschuwt VEH-directeur Cindy Kremer. "Met de naderende winter en het verdwijnen van het prijsplafond maken wij ons daar zorgen over."

"Het wordt ons niet makkelijker gemaakt om Nederland verder te verduurzamen", beaamt ook Piet-Jan Dijkstra van Venin, de branchevereniging van isolatiebedrijven. Hij noemt het besluit van Eigen Huis jammer, maar begrijpt de redenering.

"We zullen meer richtlijnen moeten krijgen over wat we moeten doen. Op dit moment weten we door de uitspraak van de Raad van State wat we niet mogen, maar we hebben nog steeds geen duidelijk beeld van wat er dan wel moet. Dat geeft ontzettend veel onrust bij iedereen die bezig is met het verduurzamen van Nederland."

Dijkstra waarschuwde eerder al dat door strengere milieuregels de ambitie van het kabinet om in 2030 2 miljoen extra woningen te isoleren niet zal worden gehaald. "Voordat we heel Nederland in kaart hebben gebracht zijn we zeker 5 jaar verder. Wat doe je dan in de tussentijd?"

Hij zegt dat huiseigenaren bovendien niet willen opdraaien voor de extra kosten. "We hebben daar een onderzoek naar gedaan en 97 procent van de mensen zegt: 'Dan ga ik mijn woning niet verder verduurzamen'."

Vereniging Eigen Huis pleit ervoor dat gemeentes meer betrokken worden bij het proces. Er kan dan op wijkniveau bekeken worden wat de natuurrisico's zijn. Dan is alleen op bepaalde plekken verder onderzoek nodig en kunnen er bijvoorbeeld plastic klepjes worden geplaatst om vleermuizen uit de muren te houden.

Elektronicaketen BCC staat op omvallen. De eigenaar van BCC, de Mirage Retail Groep, heeft uitstel van betaling aangevraagd bij de rechtbank van Amsterdam. Uitstel van betaling is doorgaans de opmaat van een faillissement.

Het bedrijf zegt te maken te hebben met "aanhoudende en toenemende zware marktomstandigheden". Twee bewindvoerders gaan de komende tijd kijken naar de toekomstmogelijkheden voor activiteiten van BCC, zo meldt de keten.

BCC zegt de winkels vooralsnog open te houden, maar meerdere zaken in het land zijn vandaag "wegens omstandigheden" gesloten. Filiaalmanagers zouden besloten hebben de winkels dicht te houden vanwege de veiligheid van het personeel.

De NOS krijgt berichten van klanten die klagen dat ze producten niet meer kunnen retourneren en ook geen geld terugkrijgen bij geannuleerde bestellingen. Hoe lang de winkels gesloten blijven is onduidelijk.

Mirage Retail-eigenaar Michiel Witteveen wil geen commentaar geven tegenover de NOS. In het FD zegt hij wel dat het verdienmodel van BCC niet meer klopt. "Huur, lonen en energie zijn allemaal duurder geworden. Om geld te verdienen moet je simpelweg hogere marges maken, maar grote leveranciers weigeren in die richting te bewegen." Ook geven consumenten minder uit aan elektronica.

BCC is een van de grootste elektronicaketens van Nederland met 56 winkels en rond de duizend werknemers. Het concurreert vooral met winkelketens als Coolblue, bol.com en Mediamarkt.

Mirage Retail Groep, ook eigenaar van Blokker en Intertoys, kocht BCC in 2020 van een Frans bedrijf. Tegen het FD zegt Witteveen dat BCC al jaren in moeilijkheden zit. De coronapandemie, de oorlog in Oekraïne en de stevige inflatie heeft het bedrijf financieel verzwakt.

De coronapandemie heeft een gat in de balans geslagen. Het bedrijf kon geen aanspraak maken op coronasteun en heeft een belastingschuld van 30 miljoen euro. Het bedrijf draaide al met verlies. In 2021 werd op een omzet van 424 miljoen 21 miljoen euro verlies geleden.

De afgelopen jaren is al fors in de kosten gesneden en gereorganiseerd. In mei werd een kwart van de banen op het hoofdkantoor geschrapt. Mirage heeft ook al geprobeerd BCC te verkopen maar is daar niet in geslaagd.

De overheid geeft te vaak verkeerde prikkels aan het bedrijfsleven als het gaat om grote maatschappelijke problemen als klimaat, volksgezondheid en arbeidsmarkt, vindt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Het "pamperen" van de huidige grote spelers moet stoppen en innovatie moet meer gestimuleerd, raadt het rapport Goede Zaken aan.

"Het regeringsbeleid houdt gevestigde ondernemingen te veel uit de wind: dat maakt hen afwachtend en belemmert vernieuwing", waarschuwen de onderzoekers. "Vernieuwende ondernemingen die opgaven willen aanpakken komen erdoor op achterstand en het ondermijnt het vertrouwen van burgers in bedrijven en overheid."

"Bedrijven hebben een enorme innovatiekracht", licht WRR-onderzoeker Marthe Hesselmans toe. "Ze kunnen oplossingen bieden voor tal van maatschappelijke problemen: gezondere voeding, recycling, energietransitie. Maar dat gaat niet vanzelf."

Volgens haar geeft de overheid bestaande bedrijven veel te vaak een voorsprong. Ze noemt als voorbeeld de Innovatiebox, een belastingvoordeel dat onderzoek door ondernemers moet stimuleren. "Om dat voordeel te krijgen, moet je al winst maken, dus gaat de subsidie naar resultaten uit het verleden. De regeling is bovendien complex, dus de vernieuwende bedrijven die we willen stimuleren, komen er lastig bij. Dan heeft zo'n subsidie weinig - of zelfs een averechts - effect."

Subsidies voor fossiele brandstoffen, waar momenteel veel tegen wordt gedemonstreerd, vallen wat Hesselmans betreft "absoluut" in dezelfde categorie. "Daar zijn we kritisch over, maar we zien het ook breder. Er is een enorme kerstboom aan fiscale regelingen opgetuigd voor allerlei bedrijven. Je ziet door de bomen het bos niet meer."

Volgens de WRR moeten de regelingen veel gerichter en minder langdurig worden ingesteld: steun moet alleen een "tijdelijk zetje" zijn voor maatschappelijke ontwikkelingen. "Kijk bijvoorbeeld naar laadpalen voor elektrische auto's. Daar kan je heel specifiek subsidie voor inzetten. Zodra ze er staan, moet het afgelopen zijn met die subsidie. Dan moet de markt het zelf gaan doen."

De overheid kan daarbij wel sturen in het aanbestedingsbeleid, meent de WRR. Doordat maatschappelijk ondernemen nu te weinig loont, is hopen op vrijwillige stappen van ondernemers "vragen om teleurstellingen". Koolstofcompensatie door fossiele bedrijven of supermarktbeloftes over betere voeding noemt de WRR "goede sier" omdat het ongewenste gedrag de norm blijft. Door de "rol als grote klant te pakken" kan de overheid ervoor zorgen dat innovaties "maatschappelijk én zakelijk aantrekkelijk zijn."

Tegelijk zou de overheid de standaard die gehaald moet worden geleidelijk steeds strenger kunnen maken. Hesselmans noemt een voorbeeld uit het verleden: brandstofnormen voor voertuigen. "Als je telkens een beetje verder aanscherpt, dan zie je dat bedrijven daarnaartoe bewegen. Zo bleek het voor bedrijven prima mogelijk om met zuinigere motoren te komen."

Daarbij tekent ze wel aan dat de overheid de verplichting heeft goed toezicht te houden op naleving. Met als voorbeeld het gebrekkige toezicht op Tata Steel vindt de WRR dat met "meebewegend toezicht" overheden "de oren te veel laten hangen naar gevestigde partijen".

Het rapport noemt dit schadelijk voor samenleving én bedrijfsleven. "Vernieuwende ondernemingen die opgaven willen aanpakken komen erdoor op achterstand en het ondermijnt het vertrouwen van burgers in bedrijven en overheid."

Hesselmans denkt niet dat een ander subsidiebeleid en scherper toezicht Nederlandse bedrijven op achterstand zet ten opzichte van concurrentie uit het buitenland. "Je kunt deze aanpak ook internationaal overwegen. Als we het een risico vinden dat we te afhankelijk zijn van China voor batterijen, dan sta je met een subsidie in Europees verband sterker. Maar wees terughoudend: het vraagstuk moet centraal staan, niet het in stand houden van bedrijven."

Betutteling door de overheid met strengere regels voor uitstoot of zout en suiker in voedsel vreest Hesselmans niet. "We staan als samenleving voor grote opgaven, zoals de druk op het zorgstelsel of het personeelstekort op de arbeidsmarkt. Als we daar als maatschappij in een democratisch proces doelen voor stellen, kan de overheid met heldere normen duidelijkheid bieden."

"Dat is geen betutteling, maar het gebruiken van de innovatiekracht van het bedrijfsleven voor maatschappelijke oplossingen."

Gaan we de rente wel of niet verder verhogen? Een lastige vraag waar de Europese Centrale Bank (ECB) en centrale bankiers van de twintig eurolanden in Frankfurt al twee dagen over discussiëren.

Vanmiddag maakt de ECB bekend wat het wordt: blijft de rente 3,75 procent of wordt die met een kwart procentpunt verhoogd naar 4 procent?

Als de ECB kiest voor een rentestap opwaarts, schrijft de centrale bank geschiedenis. Een tiende renteverhoging op rij in iets meer dan een jaar tijd zou een unicum zijn. Niet eerder ging de rente zo snel zo omhoog. En dat allemaal in de strijd tegen de hardnekkige en ongekend hoge inflatie.

Er pleit van alles voor, maar ook van alles tegen weer een rentestap. Onder bankiers en economen zijn de meningen verdeeld en veranderen de gedachten regelmatig, onder het mom van voortschrijdend inzicht.

Een hoop drukte om een kwart procentpuntje, zou je denken, maar in de wereld van grote investeringen, kredieten, hypotheken en spaarrente maakt een renteverhoging veel uit.

Sommige partijen pleiten nu toch voor een nieuwe verhoging, maar dat zou dan de laatste moeten zijn. Andere experts geven de voorkeur aan nu een pas op de plaats maken met de rente, dus geen verhoging, en desnoods in oktober bij de volgende ECB-vergadering een stapje opwaarts, mocht dat nodig zijn.

De vraag is of hogere rente werkt. Het rentewapen is bedoeld om de inflatie neer te sabelen, maar na negen renteverhogingen op rij is de economie nog altijd niet waar de ECB die wil hebben. De inflatie blijft hardnekkig te hoog. Het idee dat consumenten en bedrijven minder uitgeven bij een hogere rente, waarop de vraag en dus de prijzen (en de inflatie) dalen, lijkt niet meer op te gaan.

De inwerking en doorwerking van de rente op de inflatie kent een relatief lange remweg, tussen pompend remmen en stilstaan ligt al gauw meer dan jaar. Het duurt namelijk even voordat een hogere rente bij bedrijven en consumenten aankomt. Die rente bereikt ook niet iedereen tegelijkertijd. Ondertussen loopt de vraag naar leningen, kredieten en investeringen terug, zowel bij bedrijven als consumenten.

Daarbij zijn rentebesluiten onderhevig aan voortschrijdend inzicht en economische veranderingen. Immers, waar leiden al die voorbije renteverhogingen toe en wat doen ze met de economie en de inflatie?

De ECB houdt de vingers aan de pols en is gebrand op de nieuwste cijfers over productiviteit en prijzen. Maar men probeert ook vooruit te kijken en ramingen te maken van de ontwikkeling van de economische groei en de inflatie. Maar ramingen zijn inschattingen met de kennis van nu, geen harde of vaststaande feiten en dus veranderlijk.

Vorige week publiceerde de Europese Commissie de zomerramingen voor de economie en de inflatie voor dit jaar en volgend jaar. Die ramingen verschillen allemaal van de lenteramingen van vier maanden eerder. De economie verzwakt verder in 2023 en 2024 en de inflatie stagneert, maar ligt nog altijd te ver boven de ECB-beleidsdoelstelling van een inflatie om en nabij de 2 procent. Twee signalen die een makkelijke rentekeuze in de weg staan.

Dat de inflatie de komende maanden daalt, is het gevolg van de vergelijking met vorig jaar, toen de inflatie extreem piekte.

"Ik zou de rente niet verhogen en even afwachten", zegt ING-hoofdeconoom Carsten Brzeski. "De economische conjunctuur verslechtert snel en de inflatie komt de komende maanden snel naar beneden. Maar ik heb niets te zeggen en daarom denk ik dat de ECB de rente wel gaat verhogen."

President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank, die ook aan tafel zit in Frankfurt, zei onlangs in een interview met persbureau Bloomberg dat het bij de ECB nog alle kanten op kan. "Onderschat niet de kans op een renteverhoging, maar een tiende verhoging is geen gelopen race."

Knot waarschuwt ook voor "te veel pessimisme" over de economie. Volgens hem is er meer sprake van zwakte dan van een recessie.

De koopkracht van de Nederlandse bevolking is vorig jaar met 1,2 procent gedaald. Dat is de grootste daling in veertig jaar, blijkt uit cijfers van het CBS. De daling is vooral het gevolg van de hoge inflatie in het afgelopen jaar.

Alleen tijdens de zware recessie in de jaren 80 en de jaren na de financiële crisis van 2008 (2009-2013) ging de koopkrachtontwikkeling met meer dan een procent in de min. De afgelopen tien jaar zat de koopkracht steeds in de plus, zelfs tijdens de coronacrisis.

De koopkrachtdaling kwam vooral door de hoge inflatie als gevolg van de sterk gestegen energieprijzen na de Russische inval in Oekraïne. De inkomens stegen weliswaar gemiddeld met 5,5 procent, maar de geschatte inflatie was 6,8 procent.

Gepensioneerden gingen er met een daling van gemiddeld ruim 3 procent het meest op achteruit in de portemonnee. Het merendeel had een te hoog inkomen om voor bijvoorbeeld energietoeslag in aanmerking te komen. Gepensioneerden met een laag inkomen gingen er wel op vooruit.

Alleen huishoudens met een laag inkomen gingen er wat betreft koopkracht op vooruit. Dat kwam door de energietoeslag die ze ontvingen, in de meeste gevallen 1300 euro. Daarbij kregen bijna alle huishoudens in november en december 190 euro korting op de energierekening. Zonder dergelijke maatregelen was de koopkracht nog harder gedaald, zegt het CBS.

Overigens maakte demissionair minister Schouten (Armoedebeleid) gisteren bekend dat het overgrote deel van de mensen met een laag inkomen ook dit jaar een toeslag van maximaal 1300 euro krijgt voor de hoge energiekosten.

De Chinese elektrische auto is in opkomst in Europa. De Europese Commissie vindt dat er sprake is van oneerlijke concurrentie, omdat de Chinese overheid de industrie zou steunen met allerlei subsidies. Daarom kondigde commissievoorzitter Ursula von der Leyen vandaag in haar jaarlijkse 'Staat van de Unie' een onderzoek aan.

"Elektrische voertuigen zijn cruciaal voor een schone economie. Maar wereldwijd worden de markten nu overspoeld met goedkopere Chinese elektrische wagens", aldus Von der Leyen. "De prijs van die wagens wordt met gigantische staatssubsidies kunstmatig laag gehouden. Dit verstoort onze markt. Europa staat open voor concurrentie. Maar niet voor een 'race to the bottom'."

Jarenlang zag je amper Chinese auto's op de Europese wegen. In 2005 scoorde de Chinese Landwind-suv zo slecht in botsproeven dat de ANWB vond dat die hier niet op de weg mocht.

Inmiddels is een Chinese auto een vertrouwd gezicht. Uit cijfers van marktonderzoeker Inovev blijkt dat in 2021 4 procent van alle verkochte elektrische auto's in Europa uit China kwam en dit jaar is dat al gegroeid naar 8 procent.

Volgens onderzoeksbureau Jato Dynamics is in Duitsland een Chinese elektrische auto gemiddeld 29 procent goedkoper dan een niet-Chinese.

De EU wil dat er vanaf 2035 alleen nog maar auto's worden verkocht die geen CO2 uitstoten. En hoe goedkoper elektrische auto's worden voor de consument, hoe makkelijker die overschakeling wordt.

Maar de EU wil ook dat de Europese auto-industrie niet uit de markt gedrukt wordt door goedkope Chinese concurrentie. "Helaas loopt Europa wat betreft productie van elektrische auto's ietsjes achter", zegt Rabobank-econoom Teeuwe Mevissen. "En ja, dan zijn toch niet alleen milieuoverwegingen van belang maar toch zeker ook economische overwegingen. Dat zie je hier ook zeker een rol spelen."

Vooral landen met autofabrikanten zullen dan ook blij zijn met maatregelen tegen Chinese auto's. De Duitse en Franse ministers van Economische Zaken verwelkomden vandaag meteen het EU-onderzoek. "De autosector is een belangrijke strategische sector voor Europa en wanneer die bedreigd wordt, is dat een probleem voor de EU. Het is een industrie die veel mensen aan het werk zet", zegt Mevissen.

Het importtarief voor auto's uit China is nu 10 procent. De EU heeft al eerder maatregelen genomen omdat China producten op de Europese markt zou dumpen. In 2013 werden extra hoge importtarieven ingevoerd voor zonnepanelen uit China, van tot wel 65 procent.

Binnen de EU was verdeeldheid over de importheffingen. Landen waar veel panelen worden gemaakt, waren veelal voor de maatregel. Landen die vooral panelen importeren, zoals Nederland, waren tegen. In 2018 werden de maatregelen weer afgeschaft.

Het EU-onderzoek naar dumping van auto's kan ruim een jaar in beslag nemen. Mochten er maatregelen komen, dan kan dat dus nog wel even duren. "Uiteindelijk, als Europa een stok wil vinden om Chinese autofabrikanten mee te slaan, dan zullen ze die vinden.", denkt Mevissen. Hij verwacht dat China wel tegenmaatregelen zal nemen als het tot hogere importheffingen komt. En daardoor zal het voor Europese autofabrikanten moeilijker worden om auto's in China te verkopen.

Het "overgrote deel" van de mensen met een laag inkomen krijgt voor het einde van het jaar een toeslag van maximaal 1300 euro voor de hoge energiekosten. Dat heeft demissionair minister Carola Schouten (Armoedebeleid) beloofd in de Tweede Kamer. Die steunt, zoals verwacht, dat minima net als vorig jaar een tegemoetkoming krijgen.

De Kamer wil wel dat er haast gemaakt wordt, zodat de gemeenten snel kunnen beginnen met uitkeren. Omdat er nog geen definitief groen licht is gegeven, kunnen mensen rond het sociaal minimum de toeslag nog niet aanvragen en dat leidt tot onrust.

De energietoeslag werd in 2022 ingevoerd, omdat door de oorlog in Oekraïne de energieprijzen de pan uit rezen. Daardoor dreigden mensen in armoede te vervallen. Nu zijn de prijzen wat lager, maar nog steeds hoog. Gemeenten zien dat veel mensen het geld hard nodig hebben.

Ook Schouten erkent dat er "grote urgentie" is. Ze kon de wet die de toeslag regelt pas begin juli indienen, onder meer omdat die na gerechtelijke uitspraken nog moest worden uitgebreid tot studenten. Omdat de Kamer daarna met reces ging, kon er pas vandaag over gedebatteerd worden. Binnenkort zal ook de Eerste Kamer zich erover buigen, en dan kan de regeling in werking treden.

De gemeenten weten over het algemeen wel wie ervoor in aanmerking komen. Die mensen krijgen het extraatje automatisch overgemaakt, zei Schouten. "De gemeenten staan klaar." Een behoorlijk deel van de gemeenten heeft al een voorschot van 500 euro uitgekeerd als overbrugging. Mensen die dat gekregen hebben, krijgen nu nog maximaal 800 euro.

De energietoeslag is bedoeld voor mensen met een inkomen tot 120 procent van het sociaal minimum, maar de precieze voorwaarden mogen gemeenten zelf invullen. Sommige gemeenten hanteren een ruimere doelgroep, omdat ze merken dat ook mensen net boven de grens in de problemen komen door de hoge energierekening. Maar niet alle gemeenten kunnen dat doen, want van het kabinet krijgen ze budget voor 120 procent.

Verschillende Kamerleden wezen erop dat er daardoor rechtsongelijkheid ontstaat. "De hoogte van de energierekening wordt niet bepaald door je postcode", zei SP-Kamerlid Sandra Beckerman. Dat erkent Schouten, maar ze wil zich niet mengen in het lokale armoedebeleid van gemeenten.

Partijen als de SP, de BBB en de PVV pleitten ervoor om het budget te verhogen, zodat de grens kan worden opgehoogd tot bijvoorbeeld 140 of 150 procent van het sociaal minimum. Wie net boven de grens zit heeft vaak dezelfde problemen maar valt buiten de boot, redeneren ze. Maar volgens de minister heeft het kabinet ook voor die groep "een heel pakket" aan koopkrachtmaatregelen genomen. Voor de energietoeslag is ongeveer 900 miljoen euro beschikbaar.

Ook uitwonende studenten met recht op een aanvullende beurs kunnen een toeslag aanvragen, van 400 euro. Die wordt vanaf volgend jaar pas uitgekeerd, omdat het de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) niet lukt om dat eerder te doen.

Alle partijen vinden dat een energietoeslag voor minima en studenten eigenlijk helemaal niet nodig zou moeten zijn. "Het maakt me kwaad dat dit nodig is in een rijk land als Nederland", zei Beckerman van de SP. "Het is een pleister plakken, maar dat stopt alleen het bloeden. Het heelt niet de wond", zei Sjoerd Warmerdam van D66.

In de verkiezingscampagne wordt 'bestaanszekerheid' een belangrijk thema. Mensen moeten van hun salaris kunnen leven, zonder dat ze allerlei toeslagen nodig hebben om het hoofd boven water te houden, vinden de meeste partijen.

In Frankrijk wordt de iPhone 12 uit de winkels gehaald. De apparaten zenden te veel elektromagnetische straling uit, zou blijken uit een steekproef van het ANFR, het Franse agentschap voor de regulering van radiofrequenties.

De ledematen zouden worden blootgesteld aan straling van 5,74 watt per kilogram. Dat geldt bijvoorbeeld voor het bovenbeen van iemand die de telefoon in de broekzak heeft. De Europese limiet hiervoor is vier watt.

De iPhone 12 kwam in het najaar van 2020 op de markt. Andere telefoons, waaronder andere modellen van de iPhone, kwamen wel goed uit het onderzoek. In totaal werden 141 telefoons onderzocht.

De Franse toezichthouder geeft Apple twee weken om maatregelen te treffen voor de telefoons die al verkocht zijn, anders moet de fabrikant ze terugroepen. Het probleem kan mogelijk verholpen worden met een software-update. Apple zegt tegen AFP de telefoons uit de handel te gaan halen, maar benadrukt dat meerdere onafhankelijke analyses hebben aangetoond dat het model wél aan de wettelijke norm voldoet. Vanaf volgende week checkt de ANFR of de telefoons ook echt uit de Franse winkels gehaald zijn.

Een beetje straling is geen probleem, vertelt Monique Beerlage van Kennisplatform Elektromagnetische Velden. "Als je de iPhone 12 hebt hoef je je echt niet gelijk zorgen te maken, Maar als je koorts hebt, de trap oploopt of sport dan warmt je lichaam wel nog meer op."

De grens van vier watt staat ongeveer gelijk aan een tiende graad, legt Beerlage uit. "Dat kun je over het algemeen heel goed hebben. Als je opwarmt, ga je zweten en kan je lichaam de warmte afvoeren." Pas vanaf 1 graad kunnen gezondheidseffecten ontstaan. Hiervoor wordt dus een grote veiligheidsmarge aangehouden. "Maar als je lichaam warmte niet goed afvoert, als je hier gevoelig voor bent, kan je behoorlijk worden opgewarmd. Je kunt de opwarming zelf verminderen door met een oortje te bellen en de telefoon niet tegen je lichaam te houden."

Het gebeurt niet heel vaak dat een telefoon de blootstellingslimieten overschrijdt. Het gebeurde het laatst met een telefoon van Samsung zo'n twaalf jaar geleden," vertelt Beerlage.

De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) laat weten de conclusies van de Franse toezichthouder te onderschrijven en het zeer serieus te nemen. De RDI wil nu eerst in gesprek met Apple en gaat daarna kijken of de iPhones 12 ook in Nederland uit de handel moet worden gehaald.

Voor de NOS was Apple niet bereikbaar voor commentaar.

Steeds meer internationale studenten blijven na hun studie in Nederland werken, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Van de internationale studenten die in het studiejaar 2018-2019 afstudeerden, had 32 procent een jaar later een baan in Nederland. Eerdere jaren lag dat percentage rond de 20 procent.

Vooral met een diploma dienstverlening, informatica, onderwijs of techniek op zak vinden veel internationale studenten binnen een jaar na hun afstuderen een baan in Nederland. Studenten management, bedrijfs- en personeelswetenschappen of psychologie vertrekken juist vaak weer. Minder dan een derde van deze groep werkt na een jaar in Nederland.

Mogelijk zit in de cijfers een corona-effect omdat de pandemie in het onderzoeksjaar uitbrak, maar dat is volgens het CBS nu nog niet te zeggen. Al met al zijn de cijfers volgens demissionair minister Dijkgraaf van Onderwijs goed nieuws, omdat de internationale afgestudeerden een bijdrage leveren aan de Nederlandse kenniseconomie.

"We hebben dat internationale talent hard nodig, met name in tekortsectoren als de techniek en IT", zegt Dijkgraaf. "Uit het onderzoek van het CBS blijkt ook dat relatief veel studenten in die sectoren gaan werken."

Toch zou de minister graag zien dat een hoger percentage internationale studenten in Nederland blijft. "Het kunnen krijgen van een baan is een van de factoren die de blijfkans voor internationale afgestudeerden verhoogt", zegt Dijkgraaf. "Ik wil die blijfkans verhogen door de binding van internationale studenten met Nederland te versterken."

Dat wil hij onder meer doen door weer meer lessen in het Nederlands te laten geven. De gedachte is dat het onderwijs hierdoor minder aantrekkelijk wordt voor internationale studenten die de taal niet spreken. Als ze de taal wel leren, is de kans weer groter dat ze na hun studie in Nederland blijven.

Het groeiende aantal internationale studenten zorgt al enige tijd voor problemen. Zo zitten de collegezalen propvol, is de werkdruk voor docenten hoog en is er veel te weinig woonruimte voor zowel de internationale als de Nederlandse studenten.

Dit is een van de redenen dat steeds meer Nederlandse studenten langer thuis blijven wonen. Afgelopen jaar waren er 23.700 kamers te weinig. Dit kan volgens onderzoeker Kences oplopen tot zo'n 57.000 kamers in 2030-2031.

Om deze redenen zei Dijkgraaf eerder dit jaar dat hij de komst van internationale studenten toch wil afremmen, al is dit een lastige opgave. Studenten hebben binnen de Europese Unie het recht om overal te studeren. Nederland mag studenten uit de EU dus niet zomaar een opleiding ontzeggen.

De Chinese Yibing Wang is een van de studenten die besloot te blijven. Ze werkt hier nu als grafisch vormgever. Het hoge niveau van Engels en de vriendelijke, behulpzame mensen brachten haar naar eigen zeggen naar Nederland.

"Soms zeggen we dat Nederlanders als kokosnoten zijn: hard van buiten en zacht van binnen," zegt Yibing. Vooral van de administratie van de overheid is ze onder indruk. "Het is hier goed geregeld."

Yibing vroeg na haar studie een visum aan voor een 'zoekjaar', waarmee studenten van buiten de Europese Unie een jaar kunnen zoeken naar een baan. Dat was volgens haar stressvol, omdat ze weinig hulp kreeg.

Inmiddels heeft ze dus een baan en is ze niet van plan om terug te gaan naar China. "De werkcultuur is daar niet fijn voor vrouwen en er is veel leeftijdsdiscriminatie", vertelt ze. "Hier kan je zelfs grapjes maken met je baas."

Het is iets waar Apple zich tevergeefs tegen heeft verzet. Onder druk van Europa hebben de nieuwste iPhones, die vanavond zijn gepresenteerd, voor het eerst in elf jaar een nieuwe aansluiting. Apples eigen lightning-aansluiting heeft plaatsgemaakt voor het universele usb-c.

Het is daarmee een heel tastbaar voorbeeld van hoe Europese regelgeving een groot techbedrijf kan dwingen tot een zichtbare verandering. En dat is niet een beeld waar Apple blij mee is; het zou andere overheden kunnen inspireren om ook productaanpassingen te eisen.

Twee jaar geleden kondigde de Europese Commissie aan dat het naar één standaard oplader wil voor apparaten: usb-c. Hoewel met vrijwillige richtlijnen het aantal verschillende aansluitingen al was teruggebracht van 30 naar 3, wilde Brussel nog een stap verder gaan. Het voorstel werd aangenomen. Vanaf eind volgend jaar is de universele oplader verplicht.

De commissie noemde de situatie onhandig en kostbaar voor consumenten. Volgens een berekening zou er jaarlijks 2,4 miljard euro worden uitgegeven aan losse opladers die niet worden meegeleverd met apparaten. Ook leidt het tot jaarlijks 11.000 ton aan elektrisch afval. Alles laten overgaan op usb-c zou dit afval met een 1000 ton verminderen.

In een reactie op het voorstel stelde Apple dat "het vereisen van een type aansluiting innovatie in de weg zit, in plaats van dat het dit aanmoedigt". Volgens Apple raakt dat consumenten in Europa en in de rest van de wereld. Ook zou het laten verdwijnen van de lightning-kabel juist tot meer afval leiden, omdat de bestaande kabels niet meer worden gebruikt.

Apple had het liever anders gezien, schreef Apple-verslaggever Mark Gurman van Bloomberg onlangs. "Apple zit nu in de ongemakkelijke positie dat het een technologie moet omarmen die het niet had gewild."

Volgens Gurman had het bedrijf nog een paar jaar met lightning willen doorgaan, om vervolgens helemaal te stoppen met een aansluiting op de telefoon. In plaats daarvan zouden consumenten de telefoon draadloos opladen. Dat kan sinds de iPhone 8.

Ook voorspelde Gurman dat Apple het alsnog zal presenteren als een overwinning. "Het bedrijf heeft een ijzeren wet: wanneer het een nieuw product aankondigt, wil het altijd opereren vanuit een positie van sterkte."

Het bedrijf benadrukte vanavond tijdens de presentatie onder meer dat het "al jaren" usb-c in apparaten gebruikt en wees erop dat het makkelijk is dat je nu met een kabel meerdere Apple-apparaten kunt opladen. Op geen enkele manier werd er gerefereerd aan de Europese regels.

Voor wie niet van iPhone wisselt, is er voorlopig niks aan de hand. Maar wie had bedacht om een van de nieuwste modellen te kopen, zal in de verpakking een usb-c kabel aantreffen. Al enkele jaren levert Apple geen losse adapter meer mee. Wie nog geen usb-c-adapter heeft, zal die dus los moeten aanschaffen.

Twee keer eerder veranderde Apple iets aan de aansluitingen van zijn belangrijkste product: in 2012 werd de 30-pins-aansluiting op de iPhone vervangen door lightning. In 2016 verdween de koptelefoonaansluiting.