Een groot deel van de partijen die deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen vindt dat de koning belasting moet betalen. Nieuw Sociaal Contract (NSC) en JA21 zijn van mening dat de Belastingdienst ook bij de Oranjes inkomsten- en vermogensbelasting moet heffen. In totaal zijn er nu dertien partijen met een (officieuze) vertegenwoordiging in de Tweede Kamer die deze verandering willen, vier zijn tegen.

Dit blijkt uit de verkiezingsprogramma's en antwoorden die de partijen hebben gegeven aan ProDemos voor hun vandaag gepubliceerde Stemwijzer.

Op basis van de huidige peilingen komt na de Tweede Kamerverkiezingen in november de noodzakelijke tweederdemeerderheid in zicht om de grondwet (artikel 40) aan te passen. De nieuwe partij NSC schrijft in het gisteren gepresenteerde verkiezingsprogramma dat "het niet betalen van inkomstenbelasting niet meer van deze tijd is".

Het gaat om de zogenoemde 'vrijstellingen': dat zijn in de grondwet vastgelegde posten waar geen belasting over betaald moet worden. JA21 schrijft aan ProDemos dat "het draagvlak voor de vrijstellingen" ontbreekt. BBB vindt dat de koning "net als iedereen" belasting moet betalen. De laatste twee partijen melden dit trouwens niet in hun verkiezingsprogramma.

D66, GroenLinks/PvdA, SP, PVV, Partij voor de Dieren, Denk, BIJ1 en Volt vinden al langer dat er een einde moet komen aan de vrijstellingen. Deze discussie speelt al bijna 10 jaar.

In de jarenlange discussie over het belastingvrijdom van Willem-Alexander is VVD-premier Rutte altijd tegen een aanpassing geweest en de VVD en de christelijke partijen, CDA, CU en SGP zijn dat nog steeds.

Rutte heeft altijd gezegd dat het maar om een "beperkt" aantal vrijstellingen gaat, dat een wetswijziging van de grondwet ook veel te ingewikkeld is en dat er geen "constitutioneel toereikend draagvlak" voor is.

Dat zou na de verkiezingen nu wel in zicht zijn. Uitgaande van de laatste Peilingwijzer zou het in de Tweede Kamer om ongeveer 111 zetels gaan (er zijn er 100 nodig) en in de Eerste Kamer ongeveer 50 (dat is het vereiste aantal.)

Het is nog niet zeker of de koning in de toekomst een belastingaanslag krijgt. Na de verkiezingen moeten nieuwe regeringspartijen eerst afspreken of ze echt wat gaan veranderen. Vervolgens moet een nieuwe wet gemaakt worden, waar het parlement twee keer een beslissing over moet nemen.

De stelling over belasting voor de koning is niet opgenomen in de uiteindelijke versie van de vandaag gepubliceerde StemWijzer van ProDemos. De volledige inventarisatie was aan de NOS beschikbaar gesteld.

Het is vandaag de 50ste verjaardag van de kerncentrale Borssele. Waar in de jaren 70 en 80 volop verzet was, is het denken een halve eeuw later gekanteld. Veruit de meeste partijen die meedoen aan de verkiezingen van komende maand willen meer kernenergie en zien dat ook echt als verkiezingsthema. Dat is een radicale ommekeer.

De Kerncentrale Borssele, in de Zeeuwse gemeente Borsele, werd op 25 oktober 1973 in gebruik genomen en stond lange tijd bij veel mensen in een kwaad daglicht. Mensen vonden (de straling van) kernenergie gevaarlijk en vreesden ongelukken. Vooral in de jaren 80 werd er hard actie gevoerd, ook bij Borssele en de tweede kerncentrale in Dodewaard, die Nederland toen nog had.

Er zijn meerdere pogingen gedaan om Borssele dicht te krijgen. Maar allemaal tevergeefs. Een jaar na de kernramp in Tsjernobyl (1986) in de toenmalige Sovjet-Unie liep een meerdaagse blokkade van de kerncentrale Borssele uit de hand. Agenten van de Mobiele Eenheid leverden een veldslag met de harde kern van de anti-kernenergiebeweging. Er vielen 60 gewonden. De actie staat te boek als het laatste grote protest tegen kernenergie in Nederland.

De weerstand tegen kernenergie bleef wel bestaan. Ingegeven door de ramp bij het Japanse Fukushima (2011) besloot de politiek dat de kerncentrale bij Borssele uiterlijk in 2013 dicht moest. Een eerdere poging tot sluiting was in 1997 gestrand bij de Raad van State. En ook dit keer kwam er niets van terecht. De deadline werd eerst naar 2034 verplaatst en is inmiddels helemaal van de politieke agenda verdwenen.

Want het denken over kernenergie is langzamerhand steeds positiever geworden. Vooral door het besef dat fossiele brandstoffen (steenkool, olie en aardgas) sterk bijdragen aan de opwarming van de aarde en dat er moet worden gekeken naar meer duurzame vormen van energievoorziening.

Het huidige demissionaire kabinet besloot dat de kerncentrale langer opengehouden moet worden en dat gekeken moet worden naar de bouw van twee nieuwe kerncentrales, die ook in de gemeente Borsele moeten komen.

Het is aan het komende kabinet om daar de knoop over door te hakken, maar alles wijst erop dat Den Haag in de toekomst meer kernenergie wil. Uit de verkiezingsprogramma's blijkt dat inmiddels bijna alle partijen daar positief tegenover staan en dat is een radicale verandering. In de 2017 pleitte alleen de SGP expliciet voor kernenergie, maar bijna alle partijen hebben dus een ontwikkeling doorgemaakt.

Dat geldt ook voor D66, de partij van minister Jetten voor Klimaat en Energie. Die wees kernenergie in het verkiezingsprogramma van 2017 nog af, maar staat er inmiddels helemaal voor open.

Jetten zegt daar wel steeds bij dat kernenergie een bescheiden onderdeel moet zijn van de energiemix. "Wind op zee en zon, dat worden onze belangrijkste energiebronnen. Maar voor momenten dat het niet waait of de zon niet schijnt, heb je ook CO2-vrije energie nodig en dan kan kernenergie een goede oplossing zijn."

Hij erkent dat er binnen D66 altijd veel discussie over is geweest, ook bij het vaststellen van het verkiezingsprogramma. "Maar dan zie je toch dat een groot deel van de D66'ers zegt: we moeten extra tempo maken met het verduurzamen van Nederland en dan moet je duurzame alternatieven niet uitsluiten."

Het aantal uitgesproken tegenstanders in de Tweede Kamer is inmiddels op de vingers van één hand te tellen: GroenLinks-PvdA, SP, Partij voor de Dieren en Bij1. En dan nog gooien ze de deur vaak niet helemaal dicht. Zo schrijft de SP in het verkiezingsprogramma dat kernenergie "nu niet" als alternatieve energiebron kan worden ingezet, omdat er nog geen milieuveilige oplossing is gevonden voor de opslag van kernafval, dat duizenden jaren radioactief blijft.

In het College Tour-verkiezingsdebat van afgelopen zondag stond GroenLinks-PvdA-lijsttrekker Timmermans alleen in zijn afwijzing. En die draaide, zo verdedigde hij met vuur, niet meer zoals vroeger om potentiële gevaren. In tegendeel. "Ik heb niets tegen kernenergie", zei Timmermans.

Zijn bezwaren zitten hem in de kosten en de beperkte ruimte in Nederland. Hij vindt het niet verstandig om in nieuwe kerncentrales te investeren. "Het gaat om vele miljarden, er is geen bedrijf dat erin wil stappen, het moet allemaal met publiek geld gebeuren en tegen de tijd dat die dingen er staan, is de technologie zo ver dat we inmiddels bijna kernfusie hebben."

Ook bij de tegenstanders is het denken duidelijk verschoven. "Het is hartstikke goed als ze het in andere landen doen, waar wel de ruimte is", aldus Timmermans in de uitzending. "Maar wij hebben het in Nederland niet nodig."

Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft uitgesproken dat de leus 'From the river to the sea, Palestine will be free' een oproep tot geweld is. Partijen vinden dat de uitspraak de vernietiging van Israël propageert.

Naast JA21, die de motie indiende, stemden ook VVD, PVV, CDA, ChristenUnie, SGP, BBB, Omtzigt en Groep Van Haga voor de motie. Die werd ingediend tijdens het debat met demissionair premier Rutte over de oorlog tussen Hamas en Israël.

In dat debat sprak Denk-leider Van Baarle de zin opnieuw uit. Daar ontstond een heftige discussie over. Kamervoorzitter Bergkamp maakte duidelijk dat zij de leus niet meer in de Kamer wil horen, hoe die ook wordt uitgelegd.

De leus is regelmatig te horen bij pro-Palestijnse demonstraties en betekent 'Van de rivier tot de zee, Palestina zal vrij zijn'. Daarmee wordt het gebied bedoeld tussen de Jordaan en de Middellandse Zee.

De uitspraak heeft een lange geschiedenis. Volgens sommigen betekent die dat Israël met geweld uit dat gebied moet worden verdreven. Volgens anderen is het een oproep om de onderdrukking van de Palestijnse bevolking te beëindigen.

De Amsterdamse burgemeester Halsema noemde de leus eerder "onaanvaardbaar" en zei dat het Openbaar Ministerie het gebruik van de leus bij demonstraties opnieuw onderzoekt.

Afgelopen zomer oordeelde het hof in Amsterdam dat een demonstrant die de leus in 2021 riep niet strafbaar is wegens opruiing, bedreiging of het aanzetten tot haat. Sommige partijen stemden tegen de motie vanwege die rechterlijke uitspraak.

De Kamer sprak ook uit dat er in de Tweede Kamer geen plaats is voor antisemitisme of Jodenhaat. Alle partijen stemden voor de motie van JA21 met die strekking, met uitzondering van Forum voor Democratie. FvD-leider Baudet liet in een stemverklaring weten tegen te stemmen omdat hij uit principe vindt dat alles in de Tweede Kamer gezegd moet kunnen worden.

Het Kamerdebat ging vooral over de inzet van het kabinet op de Europese top van komende donderdag en vrijdag. Dan bespreken de regeringsleiders van de EU-landen de oorlog tussen Hamas en Israël. Demissionair premier Rutte zal daar pleiten voor meer humanitaire hulp aan de burgers van Gaza.

Een Kamermeerderheid wil dat Rutte op de top ook met Duitsland en Frankrijk bespreekt welke maatregelen deze landen hebben genomen "tegen Hamas-aanhangers en het verheerlijken van terreur".

Ook wil de Kamer dat Rutte pleit voor een "krachtige Europese verklaring tegen antisemitisme, bedreiging en intimidatie van de Joodse gemeenschap in Europa".

Het kabinet wil dat het RIVM onderzoek gaat doen naar chemiebedrijf Chemours in Dordrecht. Demissionair staatssecretaris Heijnen schrijft aan de Tweede Kamer dat het instituut eerst in kaart zal brengen hoe een onderzoek naar de effecten van het bedrijf op de gezondheid er precies zal uitzien en welke vragen moeten worden beantwoord.

Het RIVM heeft eerder staalproducent Tata Steel in de IJmond onder de loep genomen, maar volgens het instituut is de aard van de vragen rond Chemours anders.

Er is bij de omwonenden veel onrust over de leefomgeving van Chemours en ook Tweede Kamerleden drongen aan op een gezondheidsonderzoek. Vorige week meldde het Openbaar Ministerie dat het een strafrechtelijk onderzoek is begonnen tegen het bedrijf. Aanleiding is onder meer de aangifte namens zo'n 3600 mensen. Zij beschuldigen het bedrijf ervan vanaf 1967 opzettelijk het schadelijke pfas in lucht, bodem en oppervlaktewater te hebben gebracht.

Vorige maand bepaalde de rechtbank in Rotterdam dat de fabriek deels aansprakelijk is voor milieuschade die gemeenten in de omgeving hebben geleden door vervuiling met pfas.

Heijnen wil dat het RIVM specifiek kijkt naar de vragen en zorgen van omwonenden en van gemeenten en de provincie Zuid-Holland. In het onderzoek naar Tata Steel concludeerde het RIVM in september dat mensen die in de buurt wonen door de uitstoot meer risico lopen om ziek te worden dan anderen.

Huizenkopers kunnen volgend jaar voor woningen tot 435.000 euro een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) krijgen. Dat is een stijging van 30.000 euro. Dit jaar is de NHG-grens nog 405.000 euro.

In een brief aan de Tweede Kamer benadrukt demissionair minister De Jonge van Binnenlandse Zaken dat door de verhoging het bereik van de NHG in 2024 groter wordt en dat een hypotheek met NHG toegankelijk blijft voor veel kopers van een woning, onder wie starters.

Met de Nationale Hypotheek Garantie wordt de restschuld overgenomen en aan de bank betaald als iemand door bijvoorbeeld werkloosheid, scheiding of het overlijden van een partner een woning met verlies moet verkopen.

Om voor de garantie in aanmerking te komen, betalen mensen eenmalig een premie van 0,6 procent van het hypotheekbedrag. Vanwege de garantie krijgen de betrokkenen van hun hypotheekverstrekker korting op de rente. De grens wordt elk jaar opnieuw bepaald.

Bij een hypotheek waarbij aanvullende voorzieningen worden meegefinancierd die energie besparen, gaat de grens volgend jaar naar 461.100 euro.

Het kabinet wil dat er tot en met 2030 honderdduizenden betaalbare koopwoningen worden gebouwd. De Jonge stelt de grens voor een betaalbare woning volgend jaar op 390.000 euro. Dit jaar is dat nog 355.000 euro.

De Kiesraad vindt uitspraken van Forum voor Democratie-leider Baudet onwenselijk. Baudet riep zijn achterban onlangs op via volmachten namens anderen te stemmen. Hij zei onder meer: "Als onze supporters allemaal vier mensen motiveren om op FvD te stemmen, en die mensen kunnen natuurlijk ook een volmacht geven om namens hen te stemmen, dan winnen wij de verkiezingen."

Op X vroegen mensen zich af of dit geen ronselen is. Op vragen van de NOS daarover antwoordt de Kiesraad dat de uitspraken van de FvD-leider onwenselijk zijn en dat het Openbaar Ministerie moet bepalen of wat Baudet doet strafbaar is.

De Kiesraad wijst erop dat de Kieswet onder het ronselen van volmachten verstaat het stelselmatig aanspreken of anderszins persoonlijk benaderen van kiezers om hen een onderhandse volmacht af te laten geven en dat dit strafbaar is.

Bij de verkiezingen van 2021 speelde een soortgelijke kwestie rond Baudet. Ook toen noemde de Kiesraad een oproep van de FvD-voorman onwenselijk. Maar het OM vond toen dat er geen bewijs was van ronselen, onder meer omdat Baudet mensen niet persoonlijk had benaderd om hun stempas in te vullen en af te geven.

Volgens de Kiesraad is het ronselen van volmachtstemmen in strijd met het uitgangspunt dat het initiatief tot het verzoek om bij volmacht te stemmen bij de kiezer ligt. "Iedereen kan aangifte doen van ronselen", voegt de raad eraan toe.

De Kiesraad wijst er verder op dat het kabinet een wet voorbereidt om duidelijker en scherper te omschrijven wat onder ronselen wordt verstaan.

Politieke partijen die een kant kiezen kiezen in dertig stellingen: vanochtend is de Stemwijzer weer online gekomen. Goed nieuws dus voor iedereen die nog niet weet welke vakje hij of zij op 22 november rood moet kleuren.

De 30 stellingen van de stemhulp zijn gekozen uit een lijst van 95. Ze zijn opgesteld op basis van onderwerpen uit (concept)verkiezingsprogramma's. Ook is gekeken naar wat de afgelopen tijd in het nieuws was en wat kiezers aangeven belangrijk te vinden.

De stellingen zijn vervolgens voorgelegd aan partijen. Die hebben onder meer hun mening gegeven over het bevriezen van huren, een vuurwerkverbod, halvering van stikstofuitstoot, subsidie voor elektrische auto's, gratis ov voor ouderen, vliegbelasting en een grotere EU.

Vanmorgen mochten de lijsttrekkers van de politieke partijen de stemhulp als eerste invullen. Die hoopten allemaal bij hun eigen partij uit te komen:

Invullers van de Stemwijzer krijgen na het invullen te zien met welke partijen ze de meeste overeenkomsten hebben. Als meerdere partijen gelijk bovenaan eindigen, kan de gebruiker aanvullende stellingen invullen.

De Stemwijzer van ProDemos is de eerste grote stemhulp die gelanceerd is voor de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november. Later volgen nog andere stemhulpen, zoals het Kieskompas.

Eerder presenteerde ProDemos al wel de StemmenTracker, waar mensen kunnen zien hoe partijen de afgelopen tijd over verschillende onderwerpen in de Tweede Kamer hebben gestemd. Rond de vorige Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 werd de Stemwijzer miljoenen keren ingevuld.

Kandidaat-Kamerlid Jasper Rekers van BBB trekt zich terug. Nadat persbureau ANP hem had geconfronteerd met eerdere tweets en ook de partij had ingelicht, heeft hij besloten geen Kamerzetel in te nemen als hij wordt gekozen. Hij kan niet meer van de kandidatenlijst worden gehaald, want die staat al vast.

Rekers maakte tijdens de coronacrisis vanaf een anoniem Twitteraccount politici uit voor "kindermishandelaar", "pharmahoer" en "van nicht tot nazibitch". Hij vroeg zich af of of minister De Jonge een "enkeltje Neurenberg" had geboekt en noemde premier Rutte "NSB'er".

BBB is geschrokken van de tweets en neemt er nadrukkelijk afstand van: "Van Jasper begrijpen wij dat dit een donkere periode in zijn leven was. (..). Wat voor ons ook zwaar weegt, is dat Jasper ons niet over deze tweets heeft geïnformeerd." BBB noemt het besluit van Rekers om zijn eventuele zetel niet in te nemen onvermijdelijk. Volgens de partij heeft hij zijn excuses aangeboden aan de fractie en de partij.

Rekers, die een bedrijfsadviesbureau heeft en ook docent is in het hoger beroepsonderwijs, staat op de dertiende plaats op de kandidatenlijst van BBB.

Rekers is parttime werkzaam als docent op Hogeschool Saxion, meldt RTV Oost. Een woordvoerder van de onderwijsinstelling zegt enorm te zijn geschrokken van de uitlatingen. "Een docent heeft een voorbeeldfunctie en wij voelen ons verantwoordelijk naar de studenten."

Of hij kan aanblijven als docent is nog niet duidelijk. "Er is contact met hem geweest en binnenkort volgt een gesprek met zijn leidinggevende", aldus de woordvoerder.

Voormalig Kamervoorzitter Khadija Arib heeft een woedende brief aan de leden van de Tweede Kamer geschreven. Zij wil de voorgenomen publicatie van het onderzoek naar haar vermeende grensoverschrijdende gedrag tegenhouden. Arib verwijt haar opvolger, huidig Kamervoorzitter Vera Bergkamp, het "spelen van processuele spelletjes" en "onbehoorlijk en ongepast" handelen.

Bergkamp kondigde onlangs namens het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, het presidium, aan dat het onderzoek op 31 oktober wordt gepubliceerd. Maar Arib begon in augustus een juridische procedure om de rechtmatigheid van het onderzoek aan te vechten. De rechtszaak daarover dient in november, na de voorgenomen publicatiedatum dus.

De brief is na berichtgeving van de Volkskrant ook in handen van de NOS. Arib schrijft het, gezien de traagheid van het onderzoek, "onvoorstelbaar" te vinden dat de belangen van mensen "die mij anoniem en in geheime verklaringen verwijten maken" geschaad zouden kunnen worden door een paar weken uitstel.

Volgens Bergkamp is het, nu het onderzoek af is, "in het belang van alle betrokkenen" om niet langer te wachten met publiceren dan nodig.

Arib richt zich tot alle Kamerleden, omdat voorzitter Bergkamp namens hen optreedt. "Het zou de Tweede Kamer passen om aan dit handelen een halt toe te roepen en te voorkomen dat een onrechtmatige rapportage over het onrechtmatige onderzoek wordt uitgebracht en gepubliceerd voordat de rechter een oordeel heeft geveld."

Arib zat 24 jaar in de Tweede Kamer en was tussen 2016 en 2021 voorzitter. Eind september vorig jaar lekte uit dat het dagelijks bestuur van de Kamer een onderzoek naar haar liet doen vanwege klachten over grensoverschrijdend gedrag tijdens haar voorzitterschap.

Het presidium had twee anonieme brieven ontvangen. Daaruit kwam het beeld naar voren dat er onder Arib mogelijk sprake was van "een zeer onveilige werkomgeving" voor ambtenaren. Ze zou misbruik hebben gemaakt van haar positie en mensen hebben gekleineerd.

De Tweede Kamer stemt vandaag over de inzet van het kabinet op de Europese top van donderdag en vrijdag. Dan bespreken de regeringsleiders van de EU-landen de oorlog tussen Hamas en Israël.

In een bewogen Kamerdebat met demissionair premier Rutte, dat tot in de nacht duurde, pleitte een deel van de Kamer voor een staakt-het-vuren. Onder aanvoering van D66 en GroenLinks-PvdA willen verschillende partijen daarmee aangeven dat zij een eind willen aan elk wapengebruik tussen Israël en Hamas.

Ook dienden de partijen een motie in waarin staat dat de mensenrechtencommissaris van de Verenigde Naties heeft gesproken van een schending van het internationaal oorlogsrecht door Israël. De partijen willen dat er onmiddellijk brandstof en drinkwater wordt geleverd aan Gaza.

Rutte maakte bezwaar tegen deze motie. Niet vanwege het doel ervan, maar vanwege de zin dat Israël het internationale oorlogsrecht zou hebben overtreden.

Hij wil nu geen uitspraak doen over deze ingewikkelde kwestie. "Daar is internationaal onderzoek voor nodig." Eerder in het debat zei hij al tegen onder andere de SP dat het niet aan Nederland is om daar nu een standpunt over in te nemen.

Pleiten voor een staakt-het-vuren plaatst Nederland in een isolement, zegt Rutte. Het is op dit moment niet haalbaar en heeft te veel haken en ogen, vindt hij. Rutte verwacht dat de EU-landen het donderdag en vrijdag over de humanitaire hulp wel eens worden.

Het kabinet zet in op een permanente humanitaire corridor in het zuiden van Gaza voor aanvoer van hulpgoederen vanuit Egypte. Het kabinet zal verder opnieuw pleiten voor humanitaire gevechtspauzes. Doel is om in EU-verband humanitaire hulp te bieden aan de burgers die in Gaza wonen.

Ook bij de VN-Veiligheidsraad in New York verwoordde demissionair minister van Buitenlandse Zaken Bruins Slot dit standpunt. "We hebben een aanhoudende stroom humanitaire hulp nodig voor alle basisbehoeften. En er is nog veel meer nodig, waaronder brandstof." De watervoorziening naar Gaza moet onmiddellijk worden hersteld, zei zij.

Een brede Kamermeerderheid steunt de inzet van het kabinet. De moties die willen dat het kabinet verder gaat, krijgen bij de stemmingen naar verwachting geen meerderheid.

Bekijk hieronder een aantal opvallende momenten uit het Kamerdebat van gisteren:

Demissionair premier Rutte heeft in de Tweede Kamer voor aanvang van het debat over de oorlog tussen Hamas en Israël een toespraak gehouden over onder meer de weerslag van de oorlog op Nederland. "De tragiek van deze oorlog is dat het denken vaak zwart-wit is, ook in ons land", zei hij.

Ook het kabinet heeft daarmee te maken. "Het beeld is ontstaan dat het kabinet Israël blind steunt in alles wat er gebeurt", zei Rutte. Dat is volgens hem echter niet het volledige verhaal. "Israël kan niet veilig bestaan zolang Hamas aanvallen kan uitvoeren. Onschuldige burgers moeten zo min mogelijk slachtoffer worden van strijd tegen Hamas", zei Rutte.

Hij heeft gisteren in zijn gesprek met de Israëlische premier Netanyahu gepleit voor humanitaire pauzes. En ook met de Palestijnse president Abbas sprak hij over de terreurdaden van Hamas, zei Rutte. "Abbas veroordeelt Hamas ook, want de Palestijnse bevolking heeft daar niets aan."

Het perspectief voor de Israëlische en de Palestijnse bevolking is een tweestatenoplossing, zegt Rutte. "We moeten hoop houden op de menselijkheid."

Terug in Nederland sprak Rutte vandaag met familieleden van zowel Israëliërs als Palestijnen. In de Kamer vertelde hij over zijn gesprek met een Palestijnse vrouw die in één bombardement vijf familieleden verloor. Hij sprak ook met de familieleden van Israëlische gijzelaars en slachtoffers. "Elk slachtoffer is er een te veel, elk leven is evenveel waard", zei Rutte daar in de Tweede Kamer over.

Het Kamerdebat gaat over de Europese top van donderdag en vrijdag, waar regeringsleiders de oorlog tussen Hamas en Israël zullen bespreken. Rutte gaat daar namens Nederland naartoe.

In de Kamer ontstond een heftige discussie toen Denk-Kamerlid Van Baarle de zin 'From the river to the sea, Palestine wil be free' uitsprak, oftewel 'Van de rivier tot de zee, Palestina zal vrij zijn'.

Kamervoorzitter Bergkamp zei hem dat zij deze omstreden uitspraak niet in het debat wil horen. Ook Kamerleden van VVD, CDA, JA21 en ChristenUnie maakten bezwaar. De uitspraak is volgens hen antisemitisch omdat hij tot de vernietiging van Israël zou oproepen.

Volgens de Kamerleden is Denk aan het polariseren. Van Baarle ontkent dat en zegt dat hij opkomt voor de gelijke rechten van de Palestijnen. Die zijn naar zijn mening pas gewaarborgd als het huidige Israëlische grondgebied een nieuwe staat wordt onder Palestijnse vlag. Daar is een meerderheid in de Kamer het niet mee eens.

In het debat gaat het vooral over mogelijke oplossingen op de korte termijn, zoals een staakt-het-vuren of een gevechtspauze:

Het kabinet heeft al gepleit voor humanitaire pauzes en zal dat op de Europese top weer doen. "En de andere Europese leiders zullen het hier donderdag over eens worden", verwacht Rutte. Daarnaast willen veel landen, ook Nederland, een "permanente humanitaire corridor" in het zuiden van Gaza voor aanvoer van hulpgoederen vanuit Egypte.

Sommige partijen in de Kamer pleiten voor een breed staakt-het-vuren en vragen waarom het kabinet daar niet op aandringt. Rutte wijst erop dat een "verdergaand staakt-het-vuren" betekent dat Israël dan niet meer gewapend mag optreden tegen Hamas, ook niet om gijzelaars te bevrijden of aanslagen te voorkomen.

Dat betekent niet dat er een "carte blanche" voor Israël is, aldus Rutte. "Het land heeft zich aan voorwaarden te houden zoals het internationale oorlogsrecht".

Op de Europese top wordt ook gesproken over het voorstel van de Franse president Macron om de internationale coalitie tegen Islamitische Staat te betrekken bij Israëls oorlog met Hamas. Nederland behoort ook tot die coalitie. Rutte heeft nog niet gezegd wat hij van het voorstel vindt.

De Tweede Kamer wil dat er in de toekomst aan het slot van de formatie openbare hoorzittingen worden gehouden voordat kandidaat-ministers of staatssecretarissen worden benoemd. Een kleine meerderheid stemde voor een motie daarover van D66-Kamerlid Sneller. Volgens Sneller zijn zulke hoorzittingen goed voor de transparantie in de formatie. En Kamerleden kunnen kandidaten vragen stellen over hun geschiktheid en motivatie.

En tegelijk kunnen kandidaten zelf bepaalde dingen toelichten of persoonlijke accenten leggen, zegt Sneller. Behalve D66 zijn ook GroenLinks-PvdA, PVV, Partij voor de Dieren, FvD, Denk, JA21, Volt, BBB, Bij1, de groep-Van Haga en de Kamerleden Omtzigt en Gündogan hiervoor.

De D66'er wil dat het nieuwe systeem al bij de komende formatie wordt toegepast. Volgens Sneller is het formeel niet nodig om daarvoor het Reglement van Orde van de Kamer te veranderen. Maar hij hoopt zelf bij de verkiezingen als Kamerlid te worden herkozen en hij wil dan een vinger aan de pols houden om te kijken of zijn voorstel wordt uitgevoerd.

Er zijn meer landen waar dit soort hoorzittingen worden gehouden en in EU-verband is het al jaren gebruikelijk dat kandidaat-leden van de Europese Commissie door het Europees Parlement worden ondervraagd. Ex-minister Hoekstra moest die procedure onlangs ook doorlopen, voordat hij Eurocommissaris voor Klimaat kon worden.

Zoals verwacht sprak de Kamer ook uit dat in de komende formatie een verkenner moet worden aangesteld 'met afstand tot de politiek'. De grootste partij na de verkiezingen mag de persoon voordragen en de voordracht moet zo breed mogelijke steun hebben onder de fractievoorzitters in de nieuwe Kamer. Een voorstel om de koning in te schakelen als verkenner haalde het niet.

Het nog niet gepresenteerde verkiezingsprogramma van Denk is online toch leesbaar. Via een achterdeur op de website, die voor iedereen toegankelijk is, kan het programma worden ingezien. Er staat nog geen link op de site naar het document, maar het staat wel online.

Lijsttrekker Stephan van Baarle zegt in zijn voorwoord: "Te lang hebben wij geaccepteerd dat politici uit eigenbelang groepen mensen tegen elkaar opzetten. Er werd angst gezaaid over moslims, vluchtelingen en mensen van kleur om de schuldvraag over problemen in ons land neer te leggen bij mensen met een andere afkomst."

Van Baarle vindt de opvallende illustraties die in het verkiezingsprogramma staan verbindend en niet polariserend:

Denk bevestigt dat het gaat om het verkiezingsprogramma voor de verkiezingen van 22 november. De partij wilde het morgen presenteren met een persbericht en een video. De partij heeft gewacht met de presentatie vanwege de oorlog tussen Hamas en Israël. Die staat een feestelijke presentatie in de weg, zo liet een woordvoerder eerder aan de NOS weten.

Het programma begint met "10 doordenkers". Dat zijn standpunten die van illustraties zijn voorzien. Zo staat er bij het eerste standpunt "Moslimhaat keihard bestraffen" een afbeelding van PVV-leider Wilders achter tralies.

Op een ander plaatje staan verschillende regenboogvlaggen en lhbti+-vlaggen met daarbij kinderen met vraagtekens boven hun hoofd en de tekst "Zullen we weer gewoon doen?". De lijsttrekker van GL-PvdA Frans Timmermans draagt op een afbeelding een soort inbrekerspak met daarbij de tekst "Laat u niet bestelen".

De partij pleit ook voor de chemische castratie van pedoseksuelen, "Waarom niet?" staat er. Verder wil de partij een éénstaatoplossing onder Palestijnse vlag voor Israël en de Palestijnse gebieden.

Daarnaast wil Denk de kansengelijkheid van jongeren verbeteren, het klimaatprobleem en de wachttijden voor woningen aanpakken, de zorg betaalbaar maken, de boodschappen goedkoper en de koning belasting laten betalen.

Sheher Khan schrijft als de voorzitter namens de commissie verkiezingsprogramma : "Dit programma is het resultaat van vele gesprekken met betrokken leden, deskundigen, volksvertegenwoordigers van Denk, het wetenschappelijk instituut Statera, het maatschappelijk middenveld, collega's en uiteraard ook onze eigen Kamerleden."

Het bestuur in Nederland is "stuk" en daar moet snel iets aan veranderen, vindt Nieuw Sociaal Contract (NSC). Bij de presentatie van het verkiezingsprogramma, Tijd voor herstel, zei partijleider Pieter Omtzigt dat de huidige bestuurscultuur grote problemen heeft veroorzaakt, zoals de toeslagenaffaire en de bevingschade in Groningen.

"Het allerbelangrijkste is het herstel van de bestuurlijke ordening in Nederland", zei Omtzigt. Als daar niets aan verandert, blijven er problemen ontstaan, denkt hij. En dan blijven mensen "afhaken van de politiek en soms helemaal van de Nederlandse samenleving".

Daarom wil NSC onder meer dat er een grondwettelijk hof komt, waar mensen aan de Grondwet kunnen laten toetsen of hun rechten zijn geschonden. Verder wil hij dat er een regionaal kiesstelsel komt, net als een wet op het Rijkstoezicht. Ook moeten klokkenluiders beter worden beschermd.

Omtzigt zei in zijn toelichting hoopvol te zijn, omdat ook andere partijen beter bestuur belangrijk zeggen te vinden:

Het verkiezingsprogramma van de nieuwe partij, die het goed doet in de peilingen, telt tachtig pagina's. Na het veranderen van de bestuurscultuur is bestaanszekerheid het belangrijkste onderwerp. Daarbij gaat het onder meer om het bestrijden van voedselarmoede. NSC vindt ook dat basisvoorzieningen zoals energie en zorg voor iedereen bereikbaar moeten zijn.

Verder wil NSC dat migratie fors wordt teruggedrongen. Er moet een twee-statusstelsel komen waarbij een verschil wordt gemaakt tussen asielzoekers die hier tijdelijk komen, in verband met bijvoorbeeld een oorlog, en mensen die zich hier langere tijd willen vestigen, omdat ze worden vervolgd vanwege bijvoorbeeld hun geaardheid of hun politieke of religieuze overtuigingen.

Het migratiesaldo, oftewel het aantal nieuwkomers min het aantal mensen dat uit Nederland vertrekt, mag niet hoger zijn dan 50.000 per jaar. Het gaat dan behalve over asielzoekers ook over buitenlandse studenten en arbeidsmigranten. Het gaat om een richtgetal, zegt Omtzigt. "Als je daarbovenuit komt, moet je aanvullend beleid voeren."

Ook wil de partij ervoor zorgen dat er voldoende woningen beschikbaar zijn. Woningcorporaties moeten de komende jaren 350.000 woningen gaan bouwen. Dat zijn er meer dan het huidige kabinet wil. Ook wil de partij huurverhoging aan banden leggen en denkt NSC erover om, net als vroeger, woonwijken aan te leggen voor werknemers van bepaalde grote bedrijven.

Nieuw Sociaal Contract (NSC) wil het stikstofbeleid over een andere boeg gooien. "Met gezond verstand en oog voor alle belangen", zei Omtzigt bij de presentatie. Hij wil dat de huidige stikstofwet van tafel gaat. Daarnaast moet vooral worden gekeken naar de uitstoot (emissie) en veel minder naar waar de stikstof neerkomt (depositie). Wel moet de veestapel kleiner worden.

"Op geen enkele manier is dit allemaal te doen binnen vier jaar", zei Omtzigt. "Wat in vijftien of twintig jaar kapot is gemaakt, herstel je niet in zo'n korte tijd." Wel denkt hij dat mensen de komende jaren al wat van de veranderingen aan de bestuurscultuur gaan merken, als zijn partij het voor het zeggen krijgt.

Familieleden van Israëliërs die door Hamas zijn ontvoerd of vermoord, hebben vanochtend in Den Haag ontbeten met demissionair premier Rutte. Hij ontving hen op zijn ministerie.

Voorzitter Den Hoedt van het Familieforum voor Gijzelaars en Vermisten sprak van een warm en emotioneel gesprek. Volgens hem beloofde Rutte zijn gesprekspartners dat hij zich zal blijven inzetten voor de vermisten, niet alleen namens Nederland, maar ook in Europees verband. "Dat de gijzelaars moeten terugkomen, heeft zijn hoogste prioriteit", zei Den Hoedt.

"Het zijn mensen die uit hun huis zijn gehaald door een terreurbeweging. Die moeten terugkomen. Dat is het houvast dat we hebben, zonder enige garantie", vulde Den Hoedt aan.

"Wij zijn hier om een gezicht te geven aan het persoonlijke lot", zei een van de vijf familieleden die bij het gesprek waren. Onder hen waren niet alleen Nederlanders. Ieder van de familieleden vertelde zijn persoonlijke verhaal.

Een van hen had het over een om het leven gekomen neef, die vandaag een feest had georganiseerd waar hij als dj zou optreden. "Op zijn computer stond een uitnodiging voor het feest van vandaag. En hij is vermoord."

Onder de rook van Schiphol staat een stuk grond ter grootte van twintig voetbalvelden leeg. De gemeente Amstelveen wil er graag honderden studentenwoningen bouwen, maar dat mag niet. Het stuk grond ligt direct onder de aanvliegroute van Schiphol. Regels over geluidshinder dwarsbomen de ambitieuze plannen van de gemeente.

Een tiental mensen heeft het stuk land nu bezet met tenten en houten huisjes. "Er zijn eigenlijk geen plekken om te wonen dus hebben we hier onze tent neergezet", zegt een student scheikunde, die zijn naam liever niet noemt. "Je ziet dat Nederland op alle manieren tegen zijn grenzen aanloopt. Vooral in de woningcrisis merk je dat." Volgens hem zou Schiphol moeten krimpen, dan krijg je direct meer ruimte om te bouwen.

De vliegtuigen vliegen hier op 200 meter over, maar volgens wethouder Gordon (D66) wijst een GGD-onderzoek uit dat studenten geen gezondheidsschade ervaren van de geluidsoverlast. "Studenten wonen hier tijdelijk en daarbij kunnen we de huizen goed geïsoleerd bouwen."

De gemeente wil 2500 studentenwoningen bouwen, maar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat houdt dat tegen. Wonen op die plek zou niet gezond zijn en volgens de luchtvaartregels mag het niet. Wethouder Gordon wil dat minister Harbers een uitzondering maakt. "In de regio hebben we een tekort van 6600 studentenwoningen. We moeten meer gaan fluiten naar de geest van de wedstrijd. We regelen ons soms helemaal dicht in Nederland."

Het woningtekort is natuurlijk groter dan Amstelveen: er is een tekort van 390.000 woningen in Nederland op dit moment. Waar is er nog ruimte en hoe willen politieke partijen het tekort oplossen?

Het CDA wil dat er meer gebouwd wordt in de regio. "De regio heeft de ruimte die de Randstad niet heeft", zegt lijstrekker Bontenbal. Volgens de partij hoort daar wel bij dat je ook in de regionale infrastructuur en economie investeert. Zodat er ook banen, kinderdagverblijven en goede treinverbindingen zijn. "En elke gemeente zou de mogelijkheid moeten hebben om één straat erbij te bouwen. Als dat in elke gemeente gebeurt, kan je een flink volume eraan toevoegen."

GroenLinks/PvdA wil, net als het CDA en veel andere partijen, meer centrale regie. Volgens GroenLinks-fractieleider Klaver betekent dat dat Den Haag gaat bepalen waar gebouwd kan worden en dat de overheid weer gaat betalen voor het bouwen van huizen, in plaats van het helemaal over te laten aan de markt. Er is nog op heel veel plaatsen plek, zegt Klaver, allereerst in dorpen en steden zelf. "Daarna kun je aan de randen kijken. En als dat ook allemaal niet lukt, dan kun je kijken in gebieden waar nu nog niet gebouwd wordt."

De Rijksoverheid moet die plekken aanwijzen en keuzes maken. "We kunnen niet een enorm vliegveld hebben en een enorme bio-industrie. Je zal moeten kiezen. Dat betekent een kleinere veestapel, een kleiner Schiphol. Daarmee maken we ruimte om goed en veilig en gezond te kunnen wonen."

Nieuw Sociaal Contract (NSC) wil de provincie de touwtjes in handen geven. "Die kent de lokale en regionale situatie heel goed, dus provincies moeten een beslissende stem krijgen in het aanwijzen van locaties", zegt de nummer tien op de lijst, Merlien Welzijn.

Zij willen daarnaast ook de migratie beperken - "je kunt niet eindeloos mensen toelaten en daarvoor bouwen" - en meer duidelijkheid voor de marktpartijen. "Wat ik hoor van commerciële partijen en beleggers is dat het beleid onduidelijk is, te snel verandert, plotseling verandert. En dat is niet goed voor een investeringsbeslissing. De overheid moet voor een stabiel klimaat zorgen en dan kunnen de partijen die daarvoor bedacht zijn, de corporatiesector en marktpartijen, gewoon hun werk doen."

Volgend jaar zullen er door het blauwtongvirus veel minder schapen in Nederland zijn, verwacht demissionair minister Piet Adema van Landbouw. Hij vreest een drama voor de sector.

"De omvang van het aantal schapen zal volgend jaar enorm, dramatisch gekelderd zijn", zei hij na overleg met Europese collegaministers in Luxemburg.

Inmiddels zijn er bij 2500 schapenhouders in Nederland gevallen gemeld. "Er gaan dagelijks duizenden schapen dood in Nederland", zei Adema. "Door het virus kan er nu ook niet worden gedekt. Dat betekent dat je volgend jaar niet alleen het effect ziet van de schapen die nu doodgaan, maar ook van de lammetjes die er niet bij komen."

Na het overleg deed hij met zijn collega's uit Duitsland en België nogmaals een oproep aan de farmaceutische industrie om een vaccin te ontwikkelen.

"We hopen dat het in de winter wat minder wordt met de ziekte, maar in het voorjaar zal er ongetwijfeld een opleving zijn. Het zou mooi zijn als we voor die tijd een vaccin hebben. Hoe eerder hoe beter."

Adema verwacht in de winter een daling van het aantal besmettingen omdat de verspreiders van het virus dan minder actief zijn. Deze kleine vliegjes, knutten, gedijen niet in de kou.

Blauwtong is een ziekte die alleen voorkomt bij herkauwers, zoals schapen, runderen en geiten. Vooral bij schapen is de ziekte dodelijk. Ze krijgen hoge koorts, hun tong kan blauw kleuren, ze kwijlen en lopen kreupel. Mensen kunnen niet besmet raken.

De leider van Nieuw Sociaal Contract (NSC) Pieter Omtzigt wil nog niet zeggen met welke partijen hij eventueel een kabinet wil vormen. Bij het College Tour Verkiezingsdebat waar ook de lijsttrekkers van VVD, GroenLinks/PvdA en BBB waren uitgenodigd, wilde Omtzigt geen voorkeur uitspreken. "Ik ben met alle drie verwant, maar ik wil liever geen voorkeurscoalitie opgeven."

De nieuwe partij NSC staat hoog in de peilingen en een van de vragenstellers in de zaal van de Vrije Universiteit wilde daarom weten wat voor kabinet er komt, mocht Omtzigt die peilingen bij de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november weten te verzilveren. "Krijgt een kabinet met NSC een links-progressief of een rechts signatuur?", wilde de student weten.

"Ik ga een coalitie aan met de partijen waar ik onze ideeën het beste mee kan verwezenlijken", aldus Omtzigt, die erop hamerde dat het om de inhoud moet gaan. "En niet om de poppetjes." Het verkiezingsprogramma van zijn partij wordt aanstaande dinsdag gepresenteerd.

Na enig aandringen zei Omtzigt wel dat hij op het onderwerp 'bestaanszekerheid' het meeste verwantschap heeft met Timmermans en op migratie met de VVD.

Ook VVD-leider Yesilgöz gaf geen duidelijk antwoord over haar voorkeurscoalitie. "Ik wil vooral geen waterige compromissen sluiten", zei ze. Eerder heeft ze al aangegeven een coalitie met de PVV niet meer uit te sluiten, iets wat haar voorganger Rutte jaren wel heeft gedaan.

BBB-leider Van der Plas werd naar eigen zeggen een beetje moedeloos van de antwoorden. "Als er zoveel geluld wordt, heb ik er al helemaal geen zin meer in." Om vervolgens kort aan te geven: "Ik wil met Pieter." Timmermans herhaalde zijn standpunt dat zijn partij vooral wil dat de VVD in de oppositie gaat. "Na zoveel jaar regeren is het goed om op een ander spoor te komen, en even op het bankje te zitten."

Aan het begin van het debat werd een vraag gesteld over de visie van de lijsttrekkers op de oorlog tussen Israël en Hamas:

Verder werden door studenten vragen gesteld over onder meer kernenergie, het tekort aan studentenwoningen en de stijgende rente voor studenten uit het leenstelsel. GroenLinks/PvdA wil de rente voor de pechgeneratie bevriezen en is tegen kernenergie. "Het is niet nodig, niet haalbaar en niet betaalbaar", aldus Timmermans, die Nederland er ook te klein voor vindt. Daar zijn de andere drie partijen het absoluut niet mee eens.

Iets meer dan een maand voor de Tweede Kamerverkiezingen gaat de oorlog tussen Hamas en Israël langzamerhand meer een rol spelen in de campagne. Zo wijdde lijsttrekker Rob Jetten er vandaag op het D66-verkiezingscongres het begin van zijn speech aan en zijn VVD-collega Dilan Yesilgöz ging ook in op de kwestie bij de campagneaftrap van haar partij.

Jetten benadrukte in zijn toespraak vooral de twee kanten van het conflict. De "terreur van Hamas tegen onschuldige burgers" in Israël kwam aan bod, net als de twee miljoen Palestijnse burgers die "geen kant op kunnen in de openluchtgevangenis die Gaza heet".

De D66-leider sprak over de noodzaak van de-escalatie in Israël en Gaza. Volgens hem moet de diplomatieke druk om te komen tot een gevechtspauze worden opgevoerd. "Het is tijd voor het onderzoeken van oorlogsmisdaden. Het is tijd voor een staakt-het-vuren", zei Jetten.

Dat laatste zei Yesilgöz op haar beurt ook, weliswaar in antwoord op vragen en minder stellig. "Wat voor ons van belang is, is dat humanitaire hulp bij de mensen in Gaza kan komen. Het gaat om het creëren van ruimte voor corridors." Maar dat doet niks af, benadrukte ze, aan het recht van Israël om zich te verdedigen "binnen het internationaal recht".

De twee partijleiders, die beiden ook minister zijn, voegden zich daarmee bij het kabinetsstandpunt zoals gisteren verwoord door minister Ollongren in Nieuwsuur. De D66-minister van Defensie zei daar dat een "gevechtspauze" nodig is om een "humanitaire catastrofe in ontwikkeling" in Gaza te stoppen.

VVD-leider Yesilgöz ging ook in op de oproep van een aantal rijksambtenaren gisteren om Israël zo snel mogelijk een halt toe te roepen. Na een vraag daarover van iemand uit het publiek van de zogenoemde town hall meeting, zei ze dat ambtenaren privé een mening mogen hebben. "En die kun je met mij bespreken, maar uiteindelijk bepaalt de politieke leiding de lijn en niet andersom."

Dat standpunt deelt ze met de GroenLinks-PvdA-lijstrekker. Frans Timmermans, die binnen zijn beweging ook de gevolgen van het conflict ondervindt, zat gisteren bij talkshow Op1 om over Israël en Gaza te spreken. "Ambtenaren hebben uiteindelijk het beleid uit te voeren wat democratisch is vastgesteld", zei de voormalig buitenlandminister en diplomaat.

Het Nederlandse kabinet roept op tot een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas. Dat zegt demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren in Nieuwsuur.

De D66-minister zegt dat een "gevechtspauze" nodig is om een "humanitaire catastrofe in ontwikkeling" in Gaza te stoppen. Ze benadrukt dat Israël het recht heeft zich te verdedigen. Ook heeft ze begrip voor het Israëlische voornemen om Hamas te vernietigen. "Maar we moeten ons houden aan het humanitair oorlogsrecht. Je kan mensen niet water en voedsel ontzeggen."

Als de strijdende partijen, al dan niet tijdelijk, de wapens neerleggen, hoopt Ollongren dat hulporganisaties zoals het Rode Kruis aan het werk kunnen in de Gazastrook. Ze zegt dat ze namens het hele kabinet spreekt als ze oproept tot een staakt-het-vuren. "De humanitaire situatie vraagt om rust."

Eerder deze week maakte het demissionaire kabinet 10 miljoen euro vrij voor humanitaire hulp in Gaza. Premier Rutte riep Israël onlangs op zich aan het humanitair oorlogsrecht te houden. Rob Jetten, demissionair minister voor Klimaat en Energie, schreef afgelopen dinsdag een bericht op X, voorheen Twitter, waarin hij opriep tot een staakt-het-vuren.

Een groep rijksambtenaren vroeg de Nederlandse politiek eerder vandaag het Israëlische geweld te veroordelen. 267 ambtenaren van alle ministeries schreven in een gezamenlijke verklaring dat ze willen dat de Nederlandse regering Israël "een halt toeroept". Ze veroordelen de "gruwelijke" aanvallen van Hamas op Israëlische burgers, maar noemen tegelijkertijd de reactie van Israël in Gaza "disproportioneel" en "buitensporig".

Ook ambtenaren van de Europese Unie stelden een soortgelijke brief op. Daarin zijn ze kritisch over de "onvoorwaardelijke steun" die Commissie-voorzitter Von der Leyen uitsprak aan Israël.

Minister Ollongren kwam vandaag eerder één dag eerder dan gepland terug uit Zuid-Afrika, waar ze op staatsbezoek was samen met het koningspaar en minister Hanke Bruins Slot van Buitenlandse Zaken. De demissionaire ministers wilden sneller terug zijn in Nederland vanwege de situatie in Israël en Gaza.

Nederland stuurde onlangs ongeveer tweehonderd militairen naar Cyprus. Een kleinere groep mariniers is naar Libanon gegaan. Volgens Ollongren bereiden ze zich daar voor op mogelijke scenario's zoals evacuaties van ambassades. "Zodat áls het gebeurt, we er echt klaar voor zijn."

De demissionair minister van Defensie vertelt in de studio van Nieuwsuur dat ze "heel grote" zorgen heeft over verdere escalatie van de situatie in het Midden-Oosten. "Omdat het een regio is met heel veel destabiliserende factoren, zoals Iran en Hezbollah in Libanon."