De Tweede Kamer wil dat demissionair minister Adema morgen in Brussel alsnog tegen het toestaan van het omstreden middel glyfosaat stemt. Een meerderheid steunt een soort motie van treurnis van D66, GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren. Daarin wordt Adema "met klem" gevraagd om naar de wens van de Kamer te luisteren.

De Europese Unie neemt morgen een besluit over het nog eens tien jaar toestaan van glyfosaat. Dat is het belangrijkste bestandsdeel van verschillende bestrijdingsmiddelen die in de landbouw worden gebruikt.

Adema liet deze week weten dat Nederland niet voor of tegen zal stemmen, maar zich van stemming zal onthouden. Dat is tegen de wens van de Tweede Kamer, die in meerderheid wil dat Adema het middel met zoveel woorden afkeurt.

In de motie wordt gewezen op het mogelijke verband tussen glyfosaat en de ziekte van Parkinson. De ondertekenaars stellen dat het aan de politiek is om rekening te houden met de gezondheidsrisico's waar "vanuit de wetenschap" voor wordt gewaarschuwd.

Adema ontraadde de motie gisteren. Hij legde eerder deze week uit dat hij de zorgen van de Kamer over glyfosaat begrijpt, maar dat hij tegelijkertijd wil wachten op de uitkomst van nieuw onderzoek naar de gezondheidsrisico's.

Maar de initiatiefnemer van de motie, D66-Kamerlid Tjeerd de Groot, denkt dat de minister niet nogmaals de wens van de Kamer naast zich neer zal leggen. "Ik ken hem, hij heeft het hart op de goede plaats."

De Groot noemt de motie die nu is aangenomen een "dringende oproep". "De minister is demissionair, maar de Tweede Kamer is dat niet, die is nog volop in bedrijf. Dit is dan ook een serieus signaal."

Bij de stemming morgen in Europa is een meerderheid van ten minste vijftien EU-lidstaten nodig om het gebruik van glyfosaat toe te staan of tegen te houden. Die landen moeten samen 65 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigen.

Bij de vorige stemming over glyfosaat, in 2017, stemden achttien lidstaten voor, waaronder Nederland.

De Raad van State vindt het een goed idee als de Tweede Kamer de functie van verkenner bij een kabinetsformatie toekent aan een vast ambt. Uit een advies op verzoek van de Tweede Kamer blijkt dat de Raad een voorkeur heeft voor zo'n vaste functionaris, in plaats van bij elke verkiezingen een persoon aanwijzen die de eerste fase van de formatie in goede banen moet leiden.

De vicepresident van de Raad van State lijkt daarvoor het meest geschikt, staat in het advies. In het verleden speelde die al een adviserende rol in formaties.

Sinds de koning geen formele rol meer heeft bij de kabinetsformatie, benoemt de Tweede Kamer kort na de verkiezingen een of meer verkenners. Dat zijn meestal (oud)-politici van de grootste partijen, die het politieke landschap in kaart moeten brengen. Ook moeten ze voor rust zorgen en een gelijk speelveld creëren voor alle partijen, ook de kleinere en partijen die nieuw zijn in de Kamer.

Aan dat laatste ontbrak het bij de laatste formatie in 2021, bleek uit een evaluatie. De verkenners Jorritsma (VVD) en Ollongren (D66) leken al bezig met de onderhandelingen. Ze moesten het veld ruimen, nadat de notitie over Pieter Omtzigt ("functie elders") openbaar was geworden toen Ollongren op het Binnenhof werd gefotografeerd met haar papieren in de hand.

Er is behoefte aan duidelijkere spelregels tijdens de verkenningsfase, constateert de Raad van State. Van tevoren moet duidelijk zijn waar de taak van verkenner wordt belegd. Er zijn twee opties: bij een persoon of bij een vaste functionaris. allebei is staatsrechtelijk verdedigbaar. De keuze is aan de Tweede Kamer.

Als de Kamer kiest voor het aanwijzen van een persoon, dan moet dat iemand zijn met voldoende afstand tot de dagelijkse politiek, staat in het advies. En het moet gebeuren aan de hand van vaste criteria. Maar het risico blijft dat voor veel mensen onduidelijk blijft waarom juist die persoon het meest geschikt is en is aangewezen. En daarmee komt het gelijk speelveld in gevaar.

Daarom kan de Raad van State "zich goed voorstellen" dat de Kamer de functie van verkenner toekent aan een vast ambt, zoals de voorzitter van de Eerste Kamer of de vicepresident van de Raad van State. Maar ook aan die functionarissen kleven nadelen, omdat ze meestal ook een politieke kleur hebben.

De Raad van State gaat niet in op de mogelijkheid om de verkennersfunctie te beleggen bij de koning. Partijen als het CDA en de SGP in de Tweede Kamer vinden dat een goed idee, maar een meerderheid ziet geen rol meer voor het staatshoofd in de kabinetsformatie.

Volgende week debatteert de Tweede Kamer over de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daar zullen het advies van de Raad van State en de aanstaande verkiezingen aan de orde komen.

Vliegen moet duurder worden zodat we minder in het vliegtuig stappen, schrijven veel partijen in hun verkiezingsprogramma's. Maar hoe je dat voor elkaar moet krijgen, daar zijn verschillende ideeën over. Hoe duur worden tickets en wie kan er straks nog vliegen?

Op dit moment betaalt iedereen 26,33 euro belasting, of 'vliegtaks', per ticket. Dit bedrag geldt voor alle bestemmingen: goedkope (en dus korte) vluchten worden relatief zwaarder belast dan dure (en dus lange) vluchten. Passagiers die overstappen op Schiphol en vrachtvliegtuigen betalen deze belasting niet.

Veel partijen willen meer belasting heffen op vliegen, behalve JA21, PVV, FvD, BBB en BVNL. Denk en NSC hebben nog geen verkiezingsprogramma en 50Plus zegt er niets over.

De VVD wil zich bijvoorbeeld inzetten op een Europese kerosinebelasting. Daar zijn bijna alle pro-vliegtakspartijen voor, behalve de SP. Op dit moment betaalt de luchtvaart nog geen btw of accijns over brandstof.

De SGP ziet liever een belasting op korte vluchten, net als D66 en ChristenUnie. Maar die laatste partij gaat, samen met de SP en GroenLinks/PvdA, nog een stapje verder met een zogenoemde progressieve vliegbelasting: hoe vaker je vliegt, hoe meer belasting je betaalt. Een andere maatregel die vaker wordt voorgesteld is de afstandsafhankelijke belasting: hoe langer de afstand, hoe hoger de belasting. Daar pleiten Volt, D66 en wederom de ChristenUnie voor.

Belastingvrijstelling opheffen

Stefan Grebe van onderzoeks- en adviesbureau CE Delft heeft in opdracht van de overheid onderzoek gedaan naar het effect van verschillende vliegbelastingen.

Zo zou een accijns van 50 cent per liter op kerosine, vergelijkbaar met de belasting op andere brandstoffen, leiden tot gemiddelde ticketprijsverhogingen van ongeveer 10 tot 15 procent. Daarnaast zou ook btw van 9 procent geheven kunnen worden, net als bij treinkaartjes. "Als de vrijstellingen van de accijns en de btw allebei opgeheven zouden worden, hebben we het over een prijsstijging van een kwart", aldus Grebe.

Maar de invoering van de kerosinebelasting is ingewikkeld omdat er internationale luchtvaartverdragen moeten worden aangepast. Daardoor is het op korte termijn waarschijnlijk niet haalbaar, zegt Grebe.

Lange vluchten zwaarder belasten

De afstandsafhankelijke belasting is vergelijkbaar met de kerosinebelasting, voor beide geldt dat de belasting toeneemt naarmate je meer kilometers maakt. Met het invoeren van de afstandsbelasting heeft een luchtvaartmaatschappij niet de optie om in een ander land goedkoper te tanken. Aan de andere kant: met een kerosinebelasting wordt de luchtvaart gestimuleerd om duurzame brandstoffen te gebruiken. Dat is niet per se het geval als er belasting wordt geheven op de gevlogen afstand.

Welk prijseffect een afstandsafhankelijke belasting zou hebben, is een politieke keuze. Een van de opties is volgens Grebe het gelijktrekken van de belasting voor korte en lange afstanden. Bij een goedkoop Europees vliegticket van 100 euro is de huidige belasting van 26 euro nu al zo'n 25 procent, terwijl het voor een lange vlucht van 1000 euro slechts 2,5 procent is. Als die percentages gelijk zouden worden getrokken, zou er een belasting van 250 euro op een langeafstandsvlucht zitten.

Sociale ongelijkheid tegengaan

De derde optie is de 'veelvliegersbelasting'. 8 procent van de Nederlanders is verantwoordelijk voor meer dan 40 procent van alle vluchten en mensen met een hoog inkomen vliegen vaker dan mensen met een laag inkomen.

Voor het klimaat maakt het niet uit wie er veel vliegt, maar sommige partijen willen sociale ongelijkheid tegengaan. Grebe: "Reizigers die veel vliegen hebben vaak een hoog inkomen en/of reizen zakelijk. Er is dus een hogere prijsprikkel nodig om het aantal vliegreizen van deze passagiers te reduceren."

Milieudefensie stelt bijvoorbeeld voor om een snel oplopend tarief in te stellen: 40 euro voor een eerste vlucht, 80 voor een tweede, 160 voor een derde en 320 euro of meer vanaf de vierde vlucht in een jaar tijd.

Internationale maatregelen

Bij eventuele invoering van (een van deze) maatregelen wordt vliegen vooral minder vanzelfsprekend, denkt Grebe. De afstandsafhankelijke belasting is voor het milieu het effectiefst, want lange vluchten zijn het vervuilendst. Maar ook de andere belastingen leiden tot minder vliegen, blijkt uit onderzoek van CE Delft.

Hoeveel minder is afhankelijk van de hoogte van de belasting en ook de capaciteit van vliegvelden en maatregelen in het buitenland. "Bij Nederlandse maatregelen zullen mensen altijd uitwijken naar vliegvelden over de grens. Hoe groter de prijsverschillen zijn, hoe meer weglekeffecten optreden", waarschuwt Grebe. "Deze kunnen worden voorkomen door internationale maatregelen."

Het geld dat een hogere vliegbelasting in Nederland zou opleveren moet volgens sommige partijen geïnvesteerd worden in de verduurzaming van de luchtvaart of juist in de verbetering van het treinnetwerk.

Drie Nederlandse Reaper-drones worden vanaf begin volgend jaar ingezet vanuit Roemenië. De onbewapende en onbemande vliegtuigen worden gebruikt om informatie te verzamelen langs de oostgrens van het NAVO-gebied.

"In de context van de Russische aanvalsoorlog richting Oekraïne blijft dat van groot belang", schrijft Defensieminister Ollongren aan de Tweede Kamer.

Volgens Ollongren kunnen de drones in NAVO-verband bijdragen aan het voorkomen van "mogelijke misverstanden en daaraan gekoppelde potentiële escalatie". Het is voor het eerst dat de Nederlandse toestellen in het buitenland worden ingezet.

Voor de inzet, die minimaal zes en maximaal twaalf maanden duurt, zijn 135 defensiemedewerkers nodig. Zo'n veertig van hen gaan naar een luchtmachtbasis in Roemenië om de Reapers te onderhouden. De rest blijft in Nederland voor het besturen van de vliegtuigen en het verwerken van de verzamelde informatie. De kosten voor inzet van de drones zijn 14 miljoen euro voor een jaar, schrijft Ollongren.

Nederland heeft op dit moment vier MQ-9 Reaper-drones en in 2026 komen daar vier nieuwe bij. De Nederlandse drones zijn op dit moment niet bewapend, maar Defensie gaat ze over een paar jaar wel uitrusten met bommen en raketten.

Het Centrum Veilige Sport Nederland (CVSN) mag namen van beschuldigden niet meer verwerken, omdat het registreren van persoonsgegevens in het systeem onrechtmatig was, schrijft sportminister Conny Helder in een Kamerbrief.

In het jaarverslag van CVSN, waar melding kan worden gemaakt van grensoverschrijdend gedrag, matchfixing en doping in de sport, wordt duidelijk dat het om niet geringe aantallen gaat.

In 714 van de in totaal 828 dossiers is de positie van de beschuldigde aangeduid. In 179 dossiers is ook de leeftijd van de beschuldigde ingevuld.

Dat registreren gebeurde volgens Helder terwijl CVSN "niet over een rechtmatige grondslag om bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens van andere personen dan de melder zelf, zoals beschuldigden en overige betrokkenen, te verwerken".

Tot voor kort gebeurde dat dus nog wel. Sinds 22 september hebben de gebruikers van het systeem, naast het meldpunt zijn dat de sportbonden, geen toegang meer tot de persoonsgegevens van beschuldigden van wangedrag. Die gegevens zijn ook verwijderd uit de oude en lopende dossiers, schrijft Helder.

Melders van wangedrag kunnen nog wel bij het CVSN terecht en hun verhaal doen. Eventueel worden ze doorverwezen naar het tuchtrecht, de politie of hulpverlening. Ze krijgen hierin begeleiding. "Dit laat onverlet dat ik mij toch zorgen maak over de consequenties", aldus Helder.

"CVSN kan nog wel signaleren als binnen een bond, vereniging of sportprogramma meerdere meldingen over een beschuldigde binnen komen, en kunnen dit signaal ook blijven doorgeven." Alleen de naam van de beschuldigde of betrokkenen kan niet meer worden gemeld.

Het CVSN is in 2019 opgericht naar aanleiding van de Commissie de Vries, die onderzoek deed naar seksuele intimidatie en misbruik in de sport. Het NOC*NSF, dat nauw betrokken is bij het CVSN, meldt dat de eerder genoteerde persoonsgegevens van beschuldigden verwijderd zijn uit het systeem

NOC*NSF en het CVSN hebben zich gewend tot de Autoriteit Persoonsgegevens om te overleggen over de mogelijkheid om een tijdelijke vergunning aan te vragen, zodat gegevens van beschuldigden alsnog geregistreerd mogen worden.

"De tijdelijke vergunning zou de periode moeten overbruggen totdat er voorzien is in een wettelijke grondslag. Ter vergelijking: in de zorg en het onderwijs geldt een uitzondering wettelijke waardoor meldpunten in deze sectoren in veel gevallen wel gegevens van beschuldigden mogen registreren. Alleen in de sport lijkt hierin niet voorzien. NOC*NSF is hierover in goed overleg met het ministerie van VWS", staat in de reactie van NOC*NSF en het CVSN.

Dit wordt bevestigd door het ministerie van VWS. In een reactie staat dat het ministerie op 18 augustus van dit jaar geinformeerd is. "Sindsdien is er constant overleg tussen NOC*NSF en VWS om te komen tot een (tussen)oplossing."

VWS zegt ook dat het CVSN/ NOC*NSF zelf verantwoordelijk is "voor de monitoring van de rechtmatigheid van gegevensverwerkingen."

De Autoriteit Persoonsgegevens zegt open te staan voor een adviesgesprek met het CVSN/NOC*NSF. Ook ziet deze instantie de vergunningsaanvraag "graag" tegemoet.

Nieuwe voorstellen van de Europese Commissie om de strijd tegen kinderporno flink op te voeren, stuiten op felle kritiek. Een meerderheid van de Tweede Kamer keerde zich eerder al tegen de plannen. Desondanks is het demissionaire kabinet van plan om die deels te steunen.

De plannen betekenen dat chatdiensten als WhatsApp een bevel kunnen krijgen om verspreiding van kinderporno en mogelijk ook grooming, oftewel het seksueel benaderen van minderjarigen, te monitoren.

De Europese privacytoezichthouders hebben daarover serieuze zorgen, evenals de Nationaal Rapporteur Mensenhandel. Ook de juridische afdeling van de Europese Raad van Ministers zou bedenkingen hebben.

Op dit moment is het zicht op wat in een deel van de chatdiensten gebeurt beperkt, omdat de berichten end-to-end zijn versleuteld. Dat betekent dat bijvoorbeeld WhatsApp, maar ook politie en justitie, geen toegang hebben tot de inhoud van berichten.

Toch wil de Europese Commissie chat-apps kunnen verplichten om te scannen op misbruikmateriaal. Deskundigen zijn het erover eens dat dat alleen kan door chat-apps op telefoons van gebruikers op dat soort materiaal te laten monitoren. Er zou dan een soort "virusscanner" binnen een chat-app moeten draaien, die alarm slaat als er bepaald materiaal wordt aangetroffen. In dat geval gaat het materiaal naar een nieuw Europees anti-kinderpornocentrum voor verder onderzoek.

Die methode, ook wel client side scanning genoemd, is omstreden: eerder noemden computerwetenschappers, onder wie een aantal zeer gerenommeerde cryptografie-experts, dat idee "buitengewoon gevaarlijk".

Volgens de Europese Commissie is wetgeving echter hard nodig, omdat kinderporno op grote schaal wordt uitgewisseld. Op dit moment is de aanpak van kinderporno gestoeld op vrijwilligheid en dat werkt niet goed genoeg, stelt de Commissie.

Demissionair minister Yesilgöz van Justitie en Veiligheid schreef voor het zomerreces aan de Tweede Kamer een kritische motie naast zich neer te leggen en in Europa te pleiten voor gedeeltelijke invoering van de wetgeving. In Europees verband onderhandelen lidstaten momenteel over de inhoud van de wet.

Nederland steunt in die onderhandelingen de minst vergaande versie van monitoring; het blokkeren en rapporteren van kinderporno met behulp van een zwarte lijst, schreef Yesilgöz.

Nederland vindt plannen te ver gaan om met kunstmatige intelligentie grooming op te sporen. Ook lobbyt Nederland tegen gebruik van kunstmatige intelligentie om automatisch beelden van kinderporno te vinden, nog voordat ze op een zwarte lijst staan.

Volgens de minister is het belangrijk dat EU-landen "een volgende slag" kunnen slaan tegen kindermisbruik. Tegelijk schrijft ze dat Nederland erop wil letten dat de grondrechten niet "onevenredig zwaar worden ingeperkt".

Dat vindt ook Kamerlid Queeny Rajkowski van de VVD, een van de vier partijen die in de Kamer wel positief waren over de wet. Volgens haar moet er een einde komen aan de "enorme stroom" aan kinderporno. "Ik ben ervan overtuigd dat we het technisch voor elkaar kunnen krijgen om kinderporno eruit te filteren", zegt ze, waarbij de privacy van anderen "die totaal geen kwaad in de zin hebben" niet moet worden aangetast.

Frederik Zuiderveen Borgesius, een van de vier deskundigen die de Tweede Kamer vanavond over de plannen zullen bijpraten, is echter zeer kritisch, net als de overige experts.

Het opsporen van misbruikmateriaal en grooming-teksten in combinatie met kunstmatige intelligentie gaat gegarandeerd fout, stelt Zuiderveen Borgesius, want kunstmatige intelligentie maakt nu eenmaal fouten. "Stel dat het in één op de duizend gevallen fout gaat, wat al een hele goede score zou zijn", zegt hij. "Dan worden de autoriteiten overstelpt met onschuldige foto's, bijvoorbeeld als je een zwembadfoto naar oma appt."

Ook het blokkeren van bekende kinderpornofoto's is volgens hem problematisch. "Andere landen, ook dictaturen, zullen denken: dit willen wij ook wel." Technisch is er namelijk geen belemmering om de eenmaal ingebouwde "kinderpornoscanner" ook voor andere zaken te gebruiken.

In welke vorm de wet de eindstreep haalt, is onbekend. Bronnen rond de onderhandelingen zeggen tegen de NOS dat er voor verschillende varianten wordt gelobbyd, waarbij Nederland een van de meer terughoudende landen is.

Volgens Rejo Zenger, die namens burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom de onderhandelingen nauwgezet volgt, is het de vraag of de onderhandelingen zijn afgerond voordat er nieuwe Europese verkiezingen in juni worden gehouden.

Als de wet er dan is, zijn er nog juridische bedreigingen, zegt jurist Zuiderveen Borgesius. "De chats van honderden miljoenen mensen worden straks gescand om een relatief klein aantal misdadigers op te sporen, hoe erg ook."

Daarmee doet de wetgeving volgens hem denken aan EU-wetgeving om terrorisme te bestrijden door van alle internet- en telecomgebruikers locatie- en gespreksgegevens bij te houden. "Het Europees Hof veegde die wet van tafel, omdat hij buitenproportioneel was."

Er willen in totaal 29 partijen meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen in november, zo heeft de Kiesraad bekendgemaakt. Dat zijn er 12 minder dan het recordaantal dat zich in 2021 bij de Kiesraad meldde.

Of alle 29 partijen ook daadwerkelijk meedoen, is nog niet duidelijk. Bij 15 partijen werden fouten gemaakt, dan wel administratief dan wel met de lijst. Die fouten kunnen nog tot vrijdag hersteld worden. Vervolgens komt de Kiesraad met de definitieve lijsten.

Aanvankelijk waren er 70 partijnamen geregistreerd.

Onder de 29 partijen zijn 13 'nieuwkomers', maar daarbij zitten ook partijen die in 2021 geen zetel behaalden in de Kamer.

Onder de nieuwkomers zitten partijen met al enigszins wat naamsbekendheid, zoals Nieuw Sociaal Contract van Pieter Omtzigt en BVNL van Wybren van Haga. Er zitten ook minder bekende partijen tussen, zoals de Partij voor Basisinkomen, Partij van de Sport en LEF Voor de Nieuwe Generatie.

De zitting op vrijdag, waarin de lijsten worden vastgesteld, is vanaf 17.00 uur te volgen via een livestream.

In de Tweede Kamer is brede steun voor de opstelling van het demissionaire kabinet in de oorlog tussen Israël en Hamas. De meeste partijen spraken uit dat Israël het recht heeft op zelfverdediging na de extreem gewelddadige aanval van de Palestijnse terreurorganisatie.

"Het gaat waarschijnlijk om de grootste moordpartij op Joodse mensen na de Tweede Wereldoorlog", zei demissionair premier Mark Rutte. Hij vindt het ongepast om het nu over het bredere verhaal van de Palestijnse gebieden te hebben, zei hij tegen enkele Kamerleden die over vredesonderhandelingen begonnen.

"Als Nederland zou worden aangevallen door een terroristische organisatie, dan zouden we het toch niet van andere landen accepteren als zij zeggen: 'probeer het eerst met ze uit te praten?'"

Rutte kreeg ook vragen over de aankondiging van Israël dat de Gazastrook wordt afgesloten van water, elektriciteit en voedsel. De Kamer wil dat Nederland Israël houdt aan het humanitair oorlogsrecht. Dat bepaalt dat onschuldige burgers zo veel mogelijk beschermd moeten worden.

In zijn gesprek met de Israëlische premier Netanyahu werd duidelijk dat Israël zich daarvan bewust is, zei Rutte. "Men realiseert zich in Israël dat er een groot onderscheid is tussen de gewone Palestijnen en de terroristen van Hamas." Rutte wil eerst afwachten of en op welke manier Israël het dreigement gaat uitvoeren.

Het kabinet is tegen het stopzetten van de humanitaire hulp aan de Palestijnse gebieden, zoals sommige EU-landen overwegen. De Europese Commissie heeft gezegd dat alle betalingen aan de Palestijnen onmiddellijk worden opgeschort. Daar wordt eerst nog over overlegd tussen de EU-landen.

Ook is er bezorgdheid in de Kamer voor de veiligheid van Joodse Nederlanders, die het nu eng vinden om met een keppeltje over straat te gaan of boodschappen te doen bij Joodse winkels. Rutte zegde toe dat er extra beveiliging is waar en wanneer dat nodig is. Hij spreekt vanmiddag op het Catshuis met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap.

De pro-Hamas-demonstraties in Nederland roepen bij verschillende Kamerleden woede op.

"Ze riepen dit weekend door een microfoon dat Palestijnen worden bevrijd van de rivier tot de zee. Dat betekent dat Israël weggevaagd moet worden", zei Geert Wilders van de PVV. Mirjam Bikker van de ChristenUnie wil dat dezelfde regels gelden als toen bij de pro-IS-demonstraties. "Ingrijpen als Hamas wordt verheerlijkt of gesteund."

Rutte zegt dat dat een taak is van het OM en de burgemeesters. "Uitingen van mensen die geweld verheerlijken en niet staan voor het bestaan van Israël veroordeel ik uiteraard."

Nederland zal deze week niet voor of tegen het gebruik van glyfosaat uitspreken, maar zich van stemming onthouden. De Tweede Kamer wilde dat het demissionaire kabinet tegen het toestaan van het bestrijdingsmiddel zou stemmen. Maar minister Adema laat weten geen gehoor te geven aan die wens.

Glyfosaat is het belangrijkste bestandsdeel van verschillende bestrijdingsmiddelen en een van de meest gebruikte onkruidverdelgers in de landbouw. Het middel is omstreden omdat het volgens veel mensen het risico op kanker kan vergroten. Het wordt ook wel in verband wordt gebracht met de ziekte van Parkinson.

Adema zegt de zorgen van de Kamer en anderen te begrijpen, maar wil tegelijkertijd ook wachten op uitkomsten van nieuw onderzoek naar het middel. Daarom zegt de minister dat Nederland niet tegen maar ook niet voor zal stemmen.

Ondanks de ongerustheid is het gebruik van glyfosaat-houdende middelen in de EU nog toegestaan, voor boeren en consumenten. De goedkeuring geldt tot het einde van dit jaar. Maar komende donderdag of vrijdag zullen de lidstaten stemmen om daar een periode van tien jaar aan vast te plakken.

Er is een meerderheid van ten minste vijftien lidstaten nodig om het verdere gebruik van glyfosaat toe te staan of juist tegen te houden. Oostenrijk, Duitsland en Frankrijk lijken tegen te gaan stemmen, onduidelijk is nog wat andere landen doen.

Bij de vorige stemming over een verlenging van de termijn waarin glyfosaat nog wordt toegestaan, in 2017, stemde een meerderheid van 18 Europese lidstaten voor. Nederland hoorde daar ook bij.

De aangekondigde strengere regels voor uitzendbureaus gaan een jaar later in. Demissionair minister Van Gennip (Sociale Zaken) wilde per 2025 alleen nog uitzendbureaus toestaan die aan de eisen voldoen, om een einde te maken aan uitbuiting van arbeidsmigranten. Maar in een brief aan de Tweede Kamer schrijft ze dat die datum niet haalbaar is en dat het nieuwe stelsel "naar verwachting" op 1 januari 2026 zal ingaan.

De minister heeft nog gekeken of het mogelijk is om via een al bestaande wet sneller strengere regels op te stellen, maar dat is volgens haar niet het geval. Ze kiest voor "een integrale, zorgvuldige en goed uitvoerbare oplossing voor de lange termijn".

Van Gennip wil misstanden in de uitzendbranche tegengaan, zoals slechte huisvesting, onveilige werkplekken en onzekere contracten. "Nog te vaak worden arbeidsmigranten in Nederland behandeld als tweederangsburgers", zegt ze. "Malafide uitzendbureaus maken misbruik van de kwetsbare positie van arbeidsmigranten en verdienen daar geld aan. Dit is Nederland onwaardig."

In het wetsvoorstel dat naar de Kamer is gestuurd staat een toelatingsstelsel. Om voor toelating in aanmerking te komen, moeten uitzendbureaus onder meer een verklaring omtrent het gedrag (VOG) indienen, een waarborgsom van 100.000 euro overmaken en laten zien dat ze het juiste loon uitkeren en netjes belasting betalen. Op die manier wil Van Gennip oneerlijke concurrentie in de branche uitbannen.

Alleen toegelaten bureaus mogen op de markt opereren en bedrijven die gebruikmaken van uitzendbureaus, zogeheten inleners, mogen alleen met die toegelaten bureaus zakendoen. Het was een belangrijke aanbeveling van de commissie onder leiding van voormalig SP-leider Emile Roemer uit 2020. Die commissie deed onderzoek naar de positie van arbeidsmigranten.

Van Gennip kondigde haar wetsvoorstel eerder dit jaar aan, maar toen kwam er veel kritiek. De Raad van State vond dat er meer garanties moesten komen voor effectief toezicht op de regels. Zo moest beter worden omschreven hoe en door wie er gehandhaafd gaat worden bij de meer dan 15.000 uitzendbureaus in Nederland.

De minister laat weten dat de Arbeidsinspectie met negentig voltijdsbanen zal worden uitgebreid om toezicht te houden. Die inspecteurs gaan periodiek controleren of de uitzendbureaus en inleners zich aan de regels blijven houden. Zo niet, dan kunnen ze boetes opleggen.

In het uiterste geval kan de minister van Sociale Zaken de toelating van een bureau schorsen. Dat betekent dat het geen personeel meer mag uitlenen.

Tot 1998 waren uitzendbureaus verplicht een vergunning aan te vragen. Op dat moment waren er zo'n 4000 uitzendbureaus in Nederland. Nadat die verplichting was vervallen, liep dat aantal snel op naar meer dan 15.000.

Extinction Rebellion (XR) stopt tot aan het kerstreces met de blokkades van de A12. Het besluit is genomen omdat de Tweede Kamer een motie heeft aangenomen waarin het demissionaire kabinet wordt gevraagd om scenario's op te stellen voor de afbouw van de "fossiele subsidies". De scenario's zouden voor Kerst door het demissionaire kabinet moeten worden uitgewerkt.

De motie was ingediend door GroenLinks, D66 en Partij voor de Dieren en werd gesteund door een ruime Kamermeerderheid: uiteindelijk stemden VVD, CDA, PvdA, SP, Partij voor de Dieren, ChristenUnie, Denk, Volt, Bij1 en de Kamerleden Den Haan en Gündogan er voor.

De actiegroep heeft bijna een maand lang elke dag de A12 geblokkeerd uit protest tegen de fossiele subsidies. De acties werden vorige week opgeschort toen de motie bij de Kamer was ingediend.

Overigens staat in de motie niet dat de fossiele subsidies nu ook echt moeten worden afgebouwd. Er wordt aan het kabinet gevraagd om "scenario's op te stellen" voor de afbouw in twee tot zeven jaar, en die voor Kerst naar de Tweede Kamer te sturen. Dan zijn er inmiddels verkiezingen geweest en heeft de Kamer een andere samenstelling.

In de scenario's moet onder meer rekening worden gehouden met de gevolgen voor "kwetsbare groepen" en met de Europese regels voor fossiele subsidies die al vastliggen.

VVD en CDA stemden dus ook voor de motie, allebei wel met kanttekeningen.

VVD-Kamerlid Erkens zei dat zijn fractie niet akkoord gaat met een abrupte afbouw van fiscale vrijstellingen. Die zou volgens hem de energierekening voor huishoudens verhogen en bedrijven zouden de grens over worden gejaagd.

"Maar de motie vraagt enkel om onderzoek en de minister heeft al aangegeven dat het gevraagde tempo onrealistisch is, en dat het onderzoek pas begin volgend jaar klaar is om te gebruiken bij een formatie. Met die interpretatie kan de VVD de motie steunen." Demissionair minister Jetten zei vorige week dat doorrekening voor de Kerst niet haalbaar is, maar begin 2024 wel.

CDA-Kamerlid Boswijk zei in een toelichting dat hij er moeite mee heeft dat Extinction Rebellion de motie "gebruikt" als een soort rechtvaardiging voor eventuele nieuwe blokkades van de A12. "Ik vind: of je nou een trekker onder je kont hebt of een flesje lijm in je hand, demonstreren op een snelweg is gewoon verboden en moet je gewoon niet doen."

Volgens Boswijk "neigt dit naar chantage", maar zijn partij stemt uiteindelijk toch voor omdat "wij als CDA onze wereld uiteindelijk schoner doorgeven aan de komende generatie". Boswijk vindt het goed om te onderzoeken hoe de fossiele subsidies "op een verstandige manier" kunnen worden afgebouwd.

Fotograaf Thomas Schlijper woont in Tel Aviv met zijn vriendin en pasgeboren kindje. Hij omschrijft hoe het is om nu in Israël te wonen. Door constante bombardementen kunnen hulporganisaties hun werk niet meer doen in Gaza. Oxam Novib-coördinator Miriam van Dorssen was er twee weken geleden nog en legt uit hoe de situatie toen was. Burgemeester van Vlaardingen Bert Wijbenga hees op het stadhuis in Vlaardingen de Israëlische vlag na een gesprek met de Palestijnse gemeenschap uit zijn stad. Hij legt uit waarom hij de vlag hees en hoe het gesprek ging. Welke adellijke dames hebben in paleis Soestdijk gewoond? Historicus en Koninklijk Huis-deskundige Reinildis van Ditzhuyzen legt het uit. Voor de allerlaatste uitzending van Herman van der Zandt haalden we een oude bekende de uitzending in.

Deze aflevering van het Beste uit het Oog kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag twintig minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en Van der Wulp: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door NOS en EenVandaag.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

Wie is weg, wie blijft en wie komt of keert terug? Na de val van het kabinet kwam er een stroom van vertrekkende politici op gang en van mensen die juist hun vinger opstaken voor een Kamerlidmaatschap. De stroom is inmiddels afgenomen en morgen stopt-ie helemaal, omdat partijen dan hun kandidatenlijsten moeten inleveren bij de Kiesraad.

Tijd dus om de balans op te maken. Lees hieronder per partij wie de leider is en wat er verder nog opvalt aan de lijst (spoiler: van de zeventien genoemde partijen hebben er tien een nieuwe lijsttrekker).

Bij de VVD heeft Dilan Yesilgöz na 17 jaar het stokje overgenomen van Mark Rutte als partijleider en lijsttrekker. De VVD wil met haar voorkomen dat de partij inzakt, zoals in 1994 met het CDA gebeurde toen Lubbers vertrok en in 2002 met de PvdA toen Kok zijn afscheid had aangekondigd.

Wat opvalt aan de liberale lijst is dat er veel bekende Haagse namen op staan; nummer 16 Hester Veltman-Kamp (oud-wethouder in Ede) is de eerste kandidaat die nu geen Kamerlid of bewindspersoon is.

Dan Nieuw Sociaal Contract, oftewel NSC, de partij die Pieter Omtzigt uit de grond heeft gestampt deze zomer. Ook daar een kersverse partijleider natuurlijk en een hele verse kandidatenlijst, hoewel er veel oud-CDA'ers en andere (oud-)politici op staan. Van de eerste zes heeft er slechts één geen CDA-verleden. Nummer 2 is Omtzigts naaste medewerker Nicolien van Vroonhoven, die van 2002 tot 2010 voor het CDA in de Tweede Kamer zat.

Afgaande op de Peilingwijzer maakt NSC net als de VVD kans om de grootste partij te worden. En dat betekent dat er nagedacht wordt over een premierskandidaat. Omtzigt zei eerder dat hij sowieso geen premier wil worden, maar inmiddels laat hij het in het midden. Nog even afwachten dus.

Ook bij de derde grootste partij/fractie GroenLinks-PvdA een nieuw gezicht als lijsttrekker, hoewel het in dit geval ook een oud gezicht is dat weer terugkeert: Frans Timmermans. Hij zegde zijn baan als Eurocommissaris op om de gezamenlijke lijst aan te voeren. PvdA'er Timmermans begon zijn Haagse carrière in 1998 als Tweede Kamerlid en was daarna ook nog staatssecretaris en minister.

De opvallende nummer twee van de gecombineerde lijst is de Tilburgse wethouder Esmah Lahlah. Net als de nummer 3 Jesse Klaver komt zij van GroenLinks. Voor het evenwicht wisselen PvdA- en GL-kandidaten elkaar af na de eerste drie.

Dan de PVV: daar geen verrassende lijsttrekker. Het enige partijlid Geert Wilders van de Partij voor de Vrijheid staat voor de zesde keer bovenaan de lijst.

Op de kieslijst staan verder veel bekende namen die nu ook al in de Tweede Kamer zitten. Een opvallende nieuwkomer is nummer 3: Rachel van Meetelen, ondernemer met poffertjeskramen op kermissen en evenementen. En verder valt op dat de huidige PVV-fractievoorzitter in de senaat, Marjolein Faber, van Kamer wil wisselen. Zij staat op plek 7.

Bij de BBB ook geen onverwachte lijsttrekker: partijoprichter en boegbeeld Caroline van der Plas staat op 1. Een plekje lager staat wel een verrassende kandidaat, namelijk Mona Keijzer. Twee jaar geleden was ze nog CDA-staatssecretaris en vorige maand werd ze gepresenteerd als premierskandidaat voor de BoerBurgerBeweging (hoewel het woord premierskandidaat later in de ban werd gedaan door Van der Plas).

Verder staan hoog op de lijst: Militaire Willems-Orde-ontvanger Gijs Tuinman (3), mede-BBB-oprichter Henk Vermeer (4), Tweede Kamerlid Lilian Helder (ex-PVV) (5) en Tweede Kamerlid Nicki Pouw-Verweij (ex-FvD, ex-JA21) (9). De andere overloper van JA21, Kamerlid Derk-Jan Eppink, staat niet hoger dan 25.

Bij de Partij voor de Dieren is de lijst na veel geharrewar vastgesteld. Esther Ouwehand stond voor de tweede keer op plaats 1, maar was tijdelijk teruggetreden als lijsttrekker vanwege meldingen over haar integriteit. Er brak ruzie uit, het bestuur vertrok en het nieuwe bestuur liet snel een onderzoek instellen en concludeerde dat er van integriteitschendingen geen sprake was. Ze wil nu door.

Bij D66 volgt Rob Jetten Sigrid Kaag op als lijsttrekker. Vijf jaar geleden was Jetten al een tijd fractievoorzitter na het vertrek van Alexander Pechtold en de afgelopen jaren was hij minister voor Klimaat en Energie.

De sociaalliberalen hebben twee nieuwkomers in de top-10, met de Amsterdamse fractievoorzitter Ilana Rooderkerk als hoogste op nummer 6. Op 11 staat ook een nieuwkomer, maar wel een andere dan beoogd. Kandidaat Yesim Candan trok zich namelijk terug nadat er ophef was ontstaan over een venijnige column over Sigrid Kaag die ze had geschreven.

De SP heeft voor de tweede keer Lilian Marijnissen aangewezen als lijsttrekker. Hoewel de partij onder haar leiding alle verkiezingen verloor, staat het overgrote deel van de SP-leden achter Marijnissen. In de top-10 staan zeven zittende Tweede Kamerleden. Hoogste nieuwkomer is Sarah Dobbe op 6; zij is nu persvoorlichter van de Kamerfractie en raadslid in Arnhem.

Bij de kleinste coalitiepartij ChristenUnie staat voor het eerst Mirjam Bikker bovenaan de lijst. Bikker volgde begin dit jaar Gert-Jan Segers op als politiek leider. Kamerleden Pieter Grinwis en Don Ceder maken de top-3 compleet. Eerste nieuweling is de Hardenbergse wethouder Alwin te Rietstap op 4.

Het CDA hoopt uit het dal te klimmen met Henri Bontenbal aan het roer. Bontenbal zit sinds 2021 voor het CDA in de Kamer. Hoogste nieuwkomer is Marlou Absil op 8. Zij is nu Statenlid in Limburg.

Bij FvD voert Thierry Baudet voor de derde keer de lijst aan. Op 6 staat de hoogst genoteerde debutant: Lidewij de Vos, met wie Baudet onlangs een boek schreef over de stikstofcrisis.

Dan de SGP, die partij gaat het helemaal anders doen. Althans er is een nieuwe lijstrekker -omdat Kamernestor Kees van der Staaij vertrekt - en een lijst met verder alleen nieuwkomers. Nummer 1 Chris Stoffer zit al wel in de Tweede Kamer voor de SGP. Wat niet anders is dan anders, is dat er alleen mannen op de lijst staan.

Bij Volt gaan ze voor de tweede keer voor Laurens Dassen als voorman. Op 2 staat Kamerlid Marieke Koekkoek en Ernst Boutkan (die haar verving tijdens een verlofperiode) staat op 3.

De lijst van Denk wordt voor het eerst aangevoerd door Stephan Van Baarle. Hij was de afgelopen periode al Kamerlid. Op 2 staat de Schiedamse wethouder Dogukan Ergin.

Bij JA21 staat het enige overgebleven Tweede Kamerlid Joost Eerdmans weer op 1. Medeoprichter van de partij Annabel Nanninga komt op 2. Zij is nu nog de fractievoorzitter in de Eerste Kamer.

Bij1 heeft een andere lijsttrekker dan de vorige keer: Edson Olf volgt Sylvana Simons op. Olf is wijkraadslid in Rotterdam, bestuurslid en vicevoorzitter van de partij. Op nummer 2 van de kandidatenlijst staat Lisa McCray, beleidsmedewerker van de Rotterdamse fractie.

En dan BVNL. Daar staat oprichter Wybren van Haga bovenaan de lijst. Voormalig 50Plus-leider Henk Krol bezet de tweede plaats en Sieta van Keimpema van boerenactieroep Farmers Defence Force staat op 3.

Dat zijn de belangrijkste namen die morgen worden ingeleverd bij de Kiesraad in Den Haag, samen met die van honderden andere kandidaten. En op 22 november mogen alle kiesgerechtigden er daar ééntje van rood kleuren.

De Brabander Gerard van Hooft is alsnog tot lijsttrekker van 50Plus gekozen. Hij kreeg 51 procent van de stemmen. Bestuurskandidaat Ellen Verkoelen, gemeenteraadslid in Rotterdam, bleef steken op 48 procent. Vorige week werd Van Hooft, op verzoek van partijvoorzitter Jorien van den Herik, door de politie verwijderd van de ledenvergadering.

Het ledencongres van vorige week ontaardde in een chaos en werd voortijdig afgebroken, voordat het verkiezingsprogramma en de kieslijst waren vastgesteld. Van Hooft was tot twee keer toe door het bestuur geroyeerd als lid, wat beide keren is teruggedraaid, maar kwam toch als 'tegenkandidaat' voor het lijsttrekkerschap opdagen.

Vandaag ging de bijeenkomst digitaal verder en rolde Van Hooft dus alsnog als lijsttrekker uit de bus. Verkoelen komt niet op de kandidatenlijst te staan, die uiterlijk maandag moet worden ingediend bij de Kiesraad.

"Ik ben hier heel blij mee", zegt Van Hooft tegen het ANP. Hij erkent dat hij op een "ongebruikelijke manier" is gekozen. "Ik hoop dat mensen zich achter de democratisch gekozen lijst gaan scharen", zegt Van Hooft.

Er zijn al jaren interne ruzies bij 50Plus. De partij haalde bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 één zetel, maar na iets meer dan een maand ging Kamerlid Liane den Haan als onafhankelijke fractie verder.

Partijvoorzitter Van den Herik kondigde vorige week aan dat hij zijn functie neerlegt.

Pieter Omtzigt maakt geen haast met zijn besluit over zijn mogelijke ambitie om premier van Nederland te worden. Het Kamerlid en de leider van Nieuw Sociaal Contract (NSC) heeft een tijd gezegd dat hij niets voelt voor het premierschap als zijn recent opgerichte partij de grootste wordt bij de Tweede Kamerverkiezingen in november.

De afgelopen tijd is hij er anders over gaan denken. In televisieprogramma Op1 zei Omtzigt dat hij er met zijn kandidaat-Kamerleden nog over nadenkt. "Maar we gaan geen haast maken."

Omtzigt was bij de talkshow aanwezig met zo'n twintig leden van de NSC-lijst. Niemand stak zijn hand op bij de vraag of hun partijleider ook premier moest worden. "We doen de dingen één voor één", aldus Omtzigt. Het wachten is nu op het verkiezingsprogramma. Bijna alle partijen hebben die al gepresenteerd. Omtzigt verwacht het programma van zijn partij binnen twee tot drie weken te kunnen presenteren.

Een aantal thema's van het verkiezingsprogramma is al bekend; als het aan Omtzigt ligt, moet er een beter bestuur en een nieuw kiesstelsel komen. Ook moet er meer gedaan worden aan de bestaanszekerheid en de voedselarmoede onder een grote groep Nederlanders.

Verder wil hij de migratie beperken, lichtte hij toe in Op1, tot een maximale instroom van 50.000 nieuwkomers per jaar. Het gaat dan niet alleen om asielzoekers, maar ook om buitenlandse studenten en arbeidsmigranten. Om de laatste groep te verkleinen moeten er geen grote distributiecentra meer komen, zei Omtzigt, waar zij vaak voor een laag loon aan het werk worden gezet.

Ook de expatregeling moet fors versoberd worden. Dat is een regeling waarbij kennismigranten voor 30 procent worden vrijgesteld van het betalen van belasting. Om de buitenlandse studenten te weren, moet Nederlands de voertaal worden op universiteiten en hogescholen. En de gezinshereniging kan ook beperkt worden, vindt Omtzigt.

Omtzigt zat in 2021 zo'n zestien weken thuis met een burn-out en zijn terugkomst viel hem destijds zwaar, zo zei hij. Hij werd destijds bestookt met vragen over zijn politieke toekomst en hij wilde vooral verder met zijn werk als eenmansfractie. In die tijd was hij ook weleens boos en viel hij uit tegen medewerkers, erkende hij in Op1. "Daar ben ik niet trots op."

Inmiddels gaat het beter met hem. Omtzigt: "Ik zit veel beter in mijn vel. Ik voel me een stuk beter."

Polen roept de Nederlandse ambassadeur in Warschau op het matje in verband met de gang van zaken rond de wedstrijd AZ-Legia Warschau gisteravond. Met name de arrestatie van twee spelers van de Poolse club heeft in Polen tot politieke verontwaardiging geleid.

"De Poolse regering kan niet akkoord gaan met discriminatie van onze burgers", zegt de Poolse onderminister Jablonski van Buitenlandse Zaken. "De verantwoordelijken hiervoor moeten de gevolgen aanvaarden. We rekenen op de medewerking hierbij van de autoriteiten in Nederland."

Na afloop van de wedstrijd werden de Portugees Josué Pesqueira en de Serviër Radovan Pankov gearresteerd, omdat ze personeel van AZ zouden hebben mishandeld. Op last van de politie verlieten ze de spelersbus. Legia-voorzitter Mioduski zegt dat de ME de twee met geweld uit de bus dreigde te halen. Hij noemde dat vandaag een "absoluut schandaal".

Later op de dag werden de twee weer vrijgelaten. Ze blijven nog wel verdachte, meldt de politie.

De Poolse premier Morawiecki schreef vanmorgen op sociale media dat hij "zeer verontrustende berichten" uit Alkmaar had ontvangen en dat hij langs diplomatieke weg om opheldering zou vragen. Ook heeft hij premier Rutte er vanochtend persoonlijk op aangesproken. "Tijdens de Europese Raad in Spanje heb ik ook een ontmoeting gehad met de premier van Nederland en mijn sterke protest uitgesproken tegen het brute gedrag van de Nederlandse politie tegenover de voetballers en fans."

Een woordvoerder van Rutte zegt tegen persbureau ANP dat Morawiecki de kwestie inderdaad kort aan de orde heeft gesteld. Rutte heeft gezegd dat de zaak de verantwoordelijkheid is van politie, justitie en de burgemeester van Alkmaar.

Minister Yeşilgöz van Justitie wuift de opmerkingen van de Poolse premier weg. "Ik heb liever dat hij eerst even naar zijn eigen club kijkt", zegt ze. Haar zorg gaat eerst uit naar de ME'er die bewusteloos raakte in het gevecht met Legia-aanhangers, voorafgaand aan de wedstrijd. Het is aan politie en justitie om te onderzoeken wat er precies is gebeurd, zegt Yeşilgöz.

De Poolse Europarlementariër Jarik vindt dat het Europees Parlement zich over de kwestie moet buigen. Hij wil een spoeddebat over "de schending van de rechtstaat door Nederland".

Ook de voorzitter van Legia Warschau vindt de arrestatie van zijn spelers schandalig. Volgens hem ligt de fout bij de beveiligers:

Partijleider Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren gaat door als lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen. Dit heeft ze via X laten weten nadat het bestuur vandaag concludeerde dat zij geen integriteitsschendingen heeft begaan. Ouwehand zegt opgelucht, blij en trots te zijn. "Nu weer knokken voor de dieren en de natuur."

Vanmiddag maakte Michiel Knol in een persbericht bekend dat het bestuur een "zorgvuldige en intensieve procedure" heeft doorlopen. Het bestuur heeft daarbij advies gevraagd aan een jurist en externe deskundigen hebben een onafhankelijke toetsing uitgevoerd.

Twee weken geleden trad Ouwehand tijdelijk terug als lijsttrekker. Zij maakte dat tot grote verrassing van de leden bekend aan het eind van het partijcongres, een paar uur nadat die leden met een overweldigende meerderheid van 96,3 procent voor haar hadden gestemd.

Ook het nieuw gekozen bestuur sprak op het congres alle vertrouwen in Ouwehand uit en zei dat er geen aanwijzingen waren dat meteen een extern integriteitsonderzoek naar haar nodig was. Dit omdat de enige klachten tegen Ouwehand afkomstig waren van leden van het oude bestuur.

Het bestuur bevestigt nu dat de negen meldingen inderdaad allemaal afkomstig zijn van leden van het voormalige partijbestuur. Geen van de negen meldingen bleek gegrond, is de conclusie. Ouwehand spreekt op X over een "heftige groeipijnen voor onze prachtige partij".

Ouwehand raakte eerder dit jaar met dat oude bestuur in conflict over de koers van de partij. Na een hoop gedoe en ruzie achter de schermen zette het oude bestuur haar als lijsttrekker aan de kant met als reden de integriteitsmeldingen.

Nadat Ouwehand een advocaat had ingeschakeld werd het besluit teruggedraaid en trad het bestuur af. Het nieuwe bestuur beloofde de leden op het congres om voor 9 oktober met een tussenstand te komen over de bevindingen van de integriteitsklachten, en hoe daar verder mee wordt omgegaan.

Zondag is er een digitale voortzetting van het ledencongres. Het programma liep twee weken geleden zo uit dat de agenda niet helemaal kon worden afgewerkt.

Demissionair staatssecretaris Van der Burg van Justitie vraagt de gemeenten en provincies opnieuw om extra opvangplekken voor asielzoekers. In een brief aan de colleges van burgemeester en wethouders en aan de commissarissen van de koning schrijft hij dat hij voor het einde van het jaar 8400 extra plekken nodig heeft.

Van der Burg noemt daarbij getallen per provincie: Zuid-Holland vraagt hij 1550 plekken, Noord-Holland en Noord-Brabant allebei 1400 en de overige provincies 450 per provincie. Volgens de staatssecretaris lopen Zuid- en Noord-Holland en Noord-Brabant nu ver achter.

Daarnaast verzoekt hij om 16.000 mensen te huisvesten die nu in de asielopvang zitten maar al een vergunning hebben. Hij wil dat zij zo spoedig mogelijk een woning krijgen, uiterlijk voor het eind van het jaar. Snelle huisvesting van deze groep moet ook de druk op de asielopvang verminderen.

Twee weken geleden deed Van der Burg een soortgelijk beroep op gemeenten en provincies, alleen ging het toen om acute nood. Volgens de staatssecretaris hebben tien gemeenten aan de oproep gehoor gegeven om op zeer korte termijn opvang te bieden. Vorige week zijn er 500 extra opvangplekken gerealiseerd en deze week komen er nog eens 300 bij.

"Dit heeft er zeer aan bijgedragen dat we de acute nood voor de afgelopen dagen hebben kunnen oplossen, maar duidelijk is dat we op (zeer) korte termijn meer opvangplekken nodig hebben."

Van der Burg schrijft dat er minder plekken nodig zijn dan hij in mei nog verwachtte. Desondanks is er volgens hem nu te weinig aanbod van nieuwe opvangplaatsen. "Nu de dagelijkse instroom piekt, in het bijzonder de instroom van alleenstaande minderjarige vreemdelingen, is het aantal gerealiseerde opvangplekken te laag om alle asielzoekers de komende periode te kunnen opvangen."

In mei voorzag Van der Burg nog dat er dit jaar behoefte zou zijn aan 77.100 plekken. Volgens de staatssecretaris zijn er nu 61.400 plekken gerealiseerd. Hij denkt er dit jaar daarbovenop dus nog eens 8400 nodig te hebben.

Demissionair staatssecretaris Vijlbrief van Mijnbouw heeft een nieuwe compensatieregeling uitgewerkt voor inwoners van Groningen en Noord-Drenthe met aardbevingsschade. In de regio bestaat de zorg dat er daardoor zo veel aanvragen komen, dat de schadeafhandeling eerder langzamer dan sneller gaat. Vooral de zwaarste gevallen in het hart van het aardbevingsgebied komen daardoor in de problemen, vreest belangengroep Groninger Bodem Beweging (GBB).

Vijlbrief noemt de nieuwe regels "milder, menselijker en makkelijker". De nieuwe regeling houdt in dat er vanaf 1 januari bij mensen met schades tot 60.000 euro niet langer wordt gekeken naar de oorzaak ervan.

Nu is het nog zo dat er een causaliteitstoets plaatsvindt. Daarbij bekijkt een expert of bijvoorbeeld scheuren in een muur wel of niet door een aardbeving kunnen zijn veroorzaakt. De bewijslast ligt bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG), dat de schade afhandelt. "Dus als er twijfel is over een schade, dan valt het besluit uit in het voordeel van de bewoner", zegt een IMG-woordvoerder.

Maar van heel veel scheuren is niet precies vast te stellen waardoor die zijn ontstaan. Dat leidt ertoe dat bewoners van villa's uit de jaren 30 in de stad Groningen de afgelopen jaren aardbevingsschade claimden én tienduizenden euro's kregen uitgekeerd, terwijl ze zelf erkennen dat ze eigenlijk geen aardbevingsschade hebben, schreef NRC eerder deze week. Overigens zijn er in het verleden wel degelijk aardbevingen in de stad Groningen gevoeld.

Vrees voor lange wachttijden

Vijlbrief wil er nu een nog ruimhartiger compensatieregeling voor in de plaats stellen, dus zonder die toets op een verband tussen schade en de aardbevingen. Merel Jonkheid van de Groninger Bodem Beweging maakt zich zorgen. "Wat ik niet snap, is dat ze nu weer keuzes gaan maken die de mensen benadelen in het kerngebied met de ergste schade."

Bewoners kunnen de schade tot 60.000 euro zonder toets door een eigen aannemer laten herstellen en de factuur naar het IMG opsturen of gebruikmaken van een aannemer die door het IMG wordt ingehuurd. Jonkheid is bang dat dat nadelig uitpakt voor de zwaarst gedupeerden: "Er is nu al een tekort aan aannemers. Waarschijnlijk komen er dus zeer lange wachttijden voor de regeling."

Volgens de nieuwe regels van Vijlbrief kunnen mensen ook voor een puur financiële vergoeding blijven kiezen. Dan moet een expert wél de relatie met de gaswinning vaststellen.

De staatssecretaris maakt tegelijkertijd het gebied groter dat onder deze regeling valt. Mensen die aan de rand van het zogeheten effectgebied wonen, hebben volgens het IMG een kans van 1 op 10.000 dat de schade aan hun woning door gasbevingen is veroorzaakt. Maar zij kunnen wel een beroep doen op compensatie.

Voor de bewoners van deze gebieden gaat de ruimere regeling gelden:

Volgens Jonkheid was het beter geweest om de causaliteitstoets alleen los te laten voor de mensen die boven op het Groninger gasveld wonen en niet voor de grotere regio. Het zal namelijk ten koste gaan van de capaciteit bij het IMG, die volgens haar juist moet worden ingezet in het kerngebied. Dit heeft de Groninger Bodem Beweging destijds ook met klem aan de staatssecretaris geadviseerd. "Voor de mensen daar worden de problemen nu al niet opgelost, terwijl ze zien dat inwoners van de stad Groningen wel alles vergoed krijgen. Dat is eigenlijk van de zotte."

Bewoners van het kerngebied klagen op sociale media over de 'fooi' die ze in het verleden hebben gekregen voor hun schade. "Veel minder dan wat is toegekend bij die villawijk."

De Groningse gedeputeerde Susan Top deelt de zorgen van Jonkheid Zij was jarenlang voorvrouw van het Groninger Gasberaad, een samenwerkingsverband van organisaties uit het aardbevingsgebied. Ze is sinds een paar maanden gedeputeerde voor onder meer mijnbouw en de hersteloperatie.

Ontwrichting

Top vindt het belangrijk dat goed wordt gekeken naar wat alle maatregelen bij elkaar gaan betekenen voor de regio. Ook in een vorige week mede namens de aardbevingsgemeenten verzonden brief aan de Tweede Kamer hamert ze op zorgvuldigheid en waarschuwt ze voor desastreuze gevolgen van "te gehaaste besluitvorming".

Top zou graag willen dat er wordt gewacht met nieuwe maatregelen totdat de commissie-Van Geel met haar aanbevelingen komt. Die onderzoekt de onverklaarbare verschillen bij aardbevingsschade en de hersteloperatie, waarbij buren soms totaal verschillende bedragen krijgen bij ogenschijnlijk dezelfde schade.

"Voor ons is dit van essentieel belang, de ontstane verschillen in straten, wijken en dorpen werken ontwrichtend en zijn een grote zorg", schrijft Top aan de Kamer.

In de nieuwe regels van Vijlbrief verandert ook de vaste eenmalige schadevergoeding. Bewoners konden en kunnen ervoor kiezen één keer een vast bedrag te krijgen. Dat was 5000 euro, maar het wordt 10.000 euro.

Het referendumvoorstel van Forum voor Democratie heeft zware kritiek gekregen van het kabinet. Demissionair minister De Jonge van Binnenlandse Zaken, die namens het kabinet in een Kamerdebat reageerde op het wetsvoorstel, uitte ernstige bezwaren tegen de verdediging van FvD. Kamerlid Gideon van Meijeren noemde een referendum nodig omdat de overheid niet te vertrouwen en corrupt is.

De Jonge reageerde: "Je reinste complotretoriek. En dat is dus het kleurbad waarin dit initiatiefwetsvoorstel is komen te liggen. En dat in deze zaal, op het belangrijkste podium van het land, hier midden in deze Tweede Kamer."

De Jonge verwijt FvD-Kamerlid Van Meijeren het verspreiden van "totale onzin die niet onschuldig is" in de Tweede Kamer. Hij verwijst naar uitspraken van Van Meijeren vorige week in een debat over een FvD-plan om een raadgevend referendum in te voeren naar Zwitsers model.

De Jonge, sinds begin september ook minister van Binnenlandse Zaken en verantwoordelijk voor de democratische rechtsstaat, greep het debat over het referendum aan om te waarschuwen voor het gedachtegoed van Forum voor Democratie. Aan het eind van het debat sprak De Jonge zijn grote ongenoegen uit over de teksten van het FvD-Kamerlid. "Hij sprak over corruptie in het parlement, de regering en de rechterlijke macht. We zouden leven in een postdemocratisch tijdperk en, hij zegt het echt, bewegen richting een totalitaire staat", herhaalde De Jonge de woorden van Van Meijeren.

Het is niet gebruikelijk dat een minister het woord neemt om kritiek te uiten op het gedachtegoed van een politieke partij. Maar De Jonge vindt het als minister van Binnenlandse Zaken zijn taak om Kamerleden aan te spreken als zij, in zijn ogen, de democratische rechtsstaat in diskrediet brengen.

De CDA-minister vindt het ook onacceptabel dat het Forum-Kamerlid sprak over "ontmenselijking", "uitsluiting en onteigening onder valse voorwendselen", "buitensporig politieoptreden", "de inzet van het leger tegen weerloze burgers" en "door de staat opgedrongen seksuele indoctrinatie en ideologieën".

"Je kunt zeggen: het is totale onzin en dat is het ook. Maar het is ook onzin die niet onschuldig is", benadrukte De Jonge vanavond. "Het kan ondermijnend zijn voor de democratische rechtsstaat." Hij vindt het referendumplan van Forum niet goed, omdat het veel te veel gebaseerd is op het complotdenken van die partij.

Volgens de minister worden ambtenaren, rechters, volksvertegenwoordigers en bestuurders verdacht gemaakt. En dat heeft gevolgen, weet De Jonge. "Het biedt een onaanzienlijke groep mensen een legitimatie voor gescheld en haatberichten op internet en erger." De minister zegt het niet expliciet, maar lijkt hiermee te verwijzen naar de toenemende bedreigingen aan het adres van politici en de aangescherpte beveiliging van die politici.

De minister zegt dat hij heeft getwijfeld of hij deze kritiek op de FvD-uitspraken zou uiten, omdat er dan ook meer aandacht aan wordt gegeven. De Jonge vindt echter dat de Forum-opvattingen in de Tweede Kamer niet onweersproken moeten blijven. "Het is noodzakelijk om geen zuurstof te geven aan dit soort pyromanenpolitiek."

Van Meijeren vindt dat de minister inhoudelijk moet ingaan op zijn opmerkingen in plaats van ze "gemakzuchtig weg te wuiven als complottheorie". De Jonge is op dat verzoek niet ingegaan, omdat hij het FvD-gedachtegoed geen podium wil geven.