Senator stapt op bij VVD

Senator Cees van de Sanden vertrekt bij de VVD en gaat in de Eerste Kamer verder als eenmansfractie. Hij is het er niet mee eens dat de VVD steun uitsprak voor onder meer het Uganda-plan, de antifa-motie en de asielplannen van de PVV.

Van de Sanden zit vanavond bij ons in de studio om zijn vertrek toe te lichten.

Politieke crisis in Frankrijk

De politieke crisis in Frankrijk blijft voortduren. Het land zit in een economische crisis en heeft het grootste begrotingstekort van de EU. Premier Lecornu zei nog geen maand na zijn aantreden op te stappen, maar president Macron accepteerde zijn ontslag niet.

Vandaag probeert Lecornu de neuzen binnen zijn regering dezelfde kant op te krijgen. Wat als dat niet lukt?

Het stroomnet zit vol

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen zoomen we in op de belangrijkste verkiezingsthema's. Vandaag: netcongestie.

Het gaat niet goed met de energietransitie. Energie- en klimaatdoelen worden vrijwel zeker niet gehaald. Belangrijke oorzaak: het stroomnet zit vol. Dat betekent dat huizen en bedrijven niet kunnen niet worden aangesloten op het net.

Afgelopen week werd bekend dat maar liefst 14.000 bedrijven op de wachtlijst staan voor een stroomaansluiting. Een aantal dat alleen maar groeit. Het Rijk lijkt niet bij machte de netcongestie op te lossen. In Arnhem gaan burgers en gemeente daarom zelf op zoek naar oplossingen.

Jongeren die op straat leven

Hoeveel dak- en thuislozen zijn er eigenlijk in Nederland? Die vraag proberen onderzoekers te beantwoorden in de derde zogenoemde Ethos-telling. Elk jaar worden nieuwe regio's bekeken om uiteindelijk een scherp landelijk beeld te krijgen.

Dit keer valt vooral op dat het veel jongeren zijn die op straat leven. We zijn in Zwolle en Ede, waar opvallend genoeg relatief veel dak- en thuislozen zijn.

Senator Cees van de Sanden vertrekt bij de VVD en gaat in de Eerste Kamer verder als eenmansfractie. Hij zegt tegen de Volkskrant dat zijn partij is "weggedreven van de eigen kernwaarden: vrijheid, verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid, sociale rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid".

Van de Sanden is het er niet mee eens dat de VVD steun uitsprak voor onder meer het Uganda-plan, de antifa-motie en de asielplannen van de PVV. "De partij is besluiten gaan ondersteunen en uitspraken gaan doen die ik niet in lijn kan brengen met die kernwaarden, of die daar zelfs haaks op staan", zegt hij tegen de krant. "Ook waren er besluiten die op gespannen voet staan met de rechtsstaat."

Tanja Klip, fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer, laat weten dat ze pas vanochtend hoorde dat Van de Sanden opstapt. "Hij heeft me daarmee compleet overvallen. Ik betreur zijn besluit en het feit dat hij voornemens is zijn VVD-zetel mee te nemen."

Regeringspartijen VVD en BBB hebben nu vier zetels minder in de Eerste Kamer dan bij aanvang van het kabinet-Schoof. Eerder verlieten drie BBB'ers hun partij: Robert Croll stapte over naar D66, Eric Kemperman naar Forum voor Democratie en Pim Walenkamp gaat verder als eenmansfractie.

GroenLinks-PvdA nu grootste partij

De verhoudingen in de Eerste Kamer zijn hiermee flink opgeschud: niet meer de BBB, maar GroenLinks-PvdA is nu de grootste fractie. Ook zijn er vier eenmansfracties: 50Plus, OPNL, Walenkamp en Van de Sanden. Dat zorgt voor een nog onzekerder toekomst voor de twee asielwetten, die het demissionaire kabinet nog dit jaar door de Eerste en Tweede Kamer wil loodsen.

Gisteren was er een expertbijeenkomst in de Eerste Kamer, waar onder meer de politie, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vertelden welke gevolgen zij verwachten als de asielwetten worden ingevoerd. De organisaties waren zeer kritisch. Zo hebben zij sterke twijfels of de instroom erdoor omlaag gaat.

Het COA is daarnaast bang dat asielzoekers door de nieuwe wetten langer in de opvang verblijven, waardoor er juist meer plekken nodig zijn. De politie denkt niet dat het zin heeft om het illegaal verblijf in Nederland strafbaar te maken. Volgens de politie kan het juist averechts werken, omdat mensen dan uit zicht verdwijnen.

'Grote maatschappelijke onrust'

Uit vragen van senatoren bleek dat zij met de forse kritiek van de uitvoeringsorganisaties in de maag zitten. "Ik heb weinig draagvlak gehoord en gevoeld", zei een VVD-senator. "Stelt u nu voor dat deze wetten toch niet meer behandeld worden en we opnieuw beginnen, om betere wetgeving te maken. Bent u dan niet heel ongerust met ons dat er grote maatschappelijk onrust gaat ontstaan?"

Beide asielwetten moeten met een novelle (een wijzing van een wetsvoorstel dat al in behandeling is, red.) nog opnieuw langs de Tweede Kamer. De bedoeling is dat de Eerste Kamer er daarna nog dit jaar over stemt.

Volt wil niet in debat met Forum voor Democratie over klimaat en heeft daarom het NOS-lijsttrekkersdebat op NPO Radio 1 van aanstaande vrijdag afgezegd. Volt hekelt het klimaatstandpunt van het FVD "dat de klimaatcrisis structureel ontkent en die klimaatwetenschappers in het verleden 'hekserij' verweet", zo laat de partij in een persbericht weten.

Volt zegt geworsteld te hebben met de vraag of het aan het debat met Forum moet deelnemen. "Na lang wikken en wegen - en tegen de achtergrond van de snelle radicalisering in onze samenleving - komen we tot de conclusie dat wij geen zuurstof meer willen geven aan een partij die liegt."

Thema's

De NOS heeft de lijsttrekkers van alle partijen in de Tweede Kamer uitgenodigd om aanstaande vrijdag in een 2,5 uur durende radio-uitzending te debatteren over een aantal actuele thema's. Ze gaan met elkaar in discussie over onder meer wonen, asiel, de financiële situatie van Nederlanders, arbeidsmigratie, internationale veiligheid, klimaat en energie en vertrouwen in de politiek.

De twee oppositiepartijen Volt en Forum voor Democratie is gevraagd om over klimaat te praten en over de vraag wat er zou moeten gebeuren om het onderwerp weer op de politieke agenda te krijgen.

Volt wijst erop dat experts waarschuwen voor de gevaren van verdere normalisering van extreemrechts en wil naar "die wetenschap luisteren". "Wij zijn van mening dat dit debat bijdraagt aan normalisering van het ontoelaatbare."

Accepteren

De NOS laat weten het jammer te vinden dat Volt zich terugtrekt uit het radiodebat. "Wij nodigen voor onze radio- en televisiedebatten altijd alle partijen uit die in de Tweede Kamer zitten en die meedoen aan de verkiezingen", zegt hoofdredacteur Giselle van Cann van NOS Nieuws. "De keuze van Volt om niet mee te doen hebben we te accepteren."

Forum voor Democratie laat via X weten "hogelijk verbaasd" te zijn over de beslissing van Volt. "In een democratische rechtsstaat hoort het vrije debat centraal te staan", aldus de partij. "Juist in verkiezingstijd is het van groot belang dat kiezers kennis kunnen nemen van de verschillende visies die politieke partijen vertegenwoordigen. De kiezer heeft recht op een open en inhoudelijke confrontatie van ideeën."

De SP zal nu met Forum voor Democratie in debat gaat over klimaat en energie. SP-leider Dijk heeft ook een debat met D66 en BBB over het thema wonen.

Het kabinet wil boven de Noordzee een permanent testgebied voor drones openstellen. Het gaat om een luchtruimzone die van Katwijk tot aan de Rotterdamse haven loopt. De bedoeling is dat die "na de zomer van 2026" in gebruik wordt genomen. De indeling van het luchtruim moet nog wel worden aangepast.

Het is "hard nodig" om te gaan testen met drones die ver buiten het zicht van de piloten "autonoom vliegen", vertelt demissionair staatssecretaris Tuinman van Defensie in het NOS Radio 1 Journaal. Hij vindt dat Nederland voorbereid moet zijn op dronedreigingen.

Tuinman verwijst naar Oekraïne "waar natuurlijk een drone-oorlog aan de gang is" en vliegvelden in Europa "die op zwart gaan" vanwege dreigingen met drones. Maar er moet ook getest worden met civiele toepassingen, vindt de staatssecretaris, zoals het vliegen met spullen van ziekenhuis naar ziekenhuis.

Strandgangers

Het idee is om een soort luchttunnel in te stellen, die van het oude defensievliegveld Valkenburg in Katwijk naar het testgebied boven de Noordzee loopt. De vlucht gaat over de stranden, maar dagjesmensen hoeven zich volgens Tuinman geen zorgen te maken. Het testgebied begint pas boven zee.

Het is de bedoeling dat er in deze zone geen ander vliegverkeer meer plaatsvindt. De ministeries van Defensie en Infrastructuur en Waterstaat en de provincie Zuid-Holland ondertekenen vandaag een samenwerkingsovereenkomst in het onderzoekscentrum voor sensorgerelateerde technologie, dat inmiddels op het voormalige defensieterrein is gevestigd.

De Eerste Kamer heeft een nieuwe voorzitter. Mei Li Vos (GroenLinks-PvdA) is door een meerderheid van de senaat gekozen. Ze is de opvolger van Jan Anthonie Bruijn (VVD), die onlangs minister van Volksgezondheid werd in het demissionaire kabinet.

Sinds zijn vertrek fungeerde Vos al als tijdelijk voorzitter van de Eerste Kamer.

Er waren drie kandidaten: naast Vos kon de Kamer kiezen voor Ilona Lagas, de fractievoorzitter van BBB, en Tanja Klip-Martin van de VVD. Na de eerste stemronde trok Lagas zich terug. Zij kreeg 14 van de 75 stemmen.

De tweede ronde ging daardoor tussen Vos en Klip-Martin. Daarbij haalde Vos 39 stemmen en Klip-Martin 33. Drie senatoren stemden blanco.

Tweede poging

De 55-jarige Vos zit sinds 2019 in de Eerste Kamer en was tot vandaag vicevoorzitter van haar fractie. Twee jaar geleden deed ze ook al een gooi naar het voorzitterschap van de senaat. Toen verloor ze van Bruijn, die toen al voorzitter was.

Eerder was Vos Tweede Kamerlid voor de PvdA. Voor haar politieke carrière was ze ambtenaar op het ministerie van Algemene Zaken. Ook was ze een van de oprichters van Alternatief voor Vakbond, uit onvrede over het beleid van de FNV.

'Zoveel tijd als nodig'

Nadat de uitslag bekend was, zei Vos dat ze "heel aangenaam verbaasd" was door de steun. Ze beloofde als voorzitter neutraal te zijn en "nooit onderwerp te worden van politiek debat". In haar motivatie om voorzitter te worden, stelde ze dat ze niet zal nalaten "om de regering en de Tweede Kamer eraan te herinneren dat wij zoveel tijd nemen als wij nodig achten".

De Eerste Kamer heeft als taak om wetten die door de Tweede Kamer zijn aangenomen nog eens tegen het licht te houden. Het demissionaire kabinet wil het liefst de aangescherpte asielwetten voor de verkiezingen door de Eerste en Tweede Kamer loodsen, maar het is de vraag of dat lukt.

Wat doet de voorzitter van de Eerste Kamer?

Als voorzitter leidt Vos de plenaire vergaderingen van de senaat. Die zijn normaal gesproken elke dinsdag. Ze leidt ook het College van fractievoorzitters en het College van Voorzitter en Ondervoorzitters dat toezicht houdt op de bedrijfsvoering van de Kamer. Op Prinsjesdag is de voorzitter van de Eerste Kamer voorzitter van de Verenigde Vergadering met de Tweede Kamer.

Vos zal de Eerste Kamer ook vertegenwoordigen in contacten met buitenlandse parlementen en staatshoofden.

Eerste Kamerlid is een betaalde bijbaan met een vergoeding van bruto 37.000 euro per jaar. De voorzitter krijgt een hoger salaris, dat is gebaseerd op een halve werkweek. Mei Li Vos geeft naast haar werk in Den Haag ook nog les op een basisschool. Ze is van plan dat te blijven doen.

In de oude Nedcar-fabriek van VDL in Born gaat de productie van start van defensiematerieel, bevestigen VDL en het ministerie van Defensie. Het gaat om drones van DeltaQuad, onbemande tanks van het bedrijf Milrem en batterijen voor drone-techniek (Tulip Tech).

Voor de zomer werd al bekend dat de productielocatie van VDL gebruikt zou gaan worden voor defensiematerieel. Het gaat om een samenwerking tussen Defensie en VDL voor minimaal tien jaar. Defensie huurt 120.000 vierkante meter van de voertuigenfabriek.

Vlaggenschip

Volgens demissionair minister van Defensie Brekelmans is dit een belangrijke stap voor de ontwikkeling van de krijgsmacht en geeft het ook een impuls aan de economie. "Dit nieuwe vlaggenschip van onze defensie-industrie is in volle vaart", schrijft de VVD-minister op LinkedIn.

Brekelmans verwacht dat de komende maanden meer contracten getekend zullen worden: "Om Oekraïne te blijven steunen en Rusland af te kunnen schrikken, is opschalen van defensie-productie nodig. Daarbij gaat het om innovatie én industrialisatie, om snelheid én schaal."

NOS op 3 over de oorlog van de toekomst:

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen ontvangt Nieuwsuur (NTR/NOS) de lijsttrekkers van de grootste politieke partijen. Mariëlle Tweebeeke of Jeroen Wollaars voeren de gesprekken. Ook politiek duiders Arjan Noorlander en Nynke de Zoeten en economie-expert Mathijs Bouman schuiven voor analyses aan. De uitzendingen zijn live en met publiek van dinsdag 14 tot en met donderdag 23 oktober op werkdagen om 21.30 uur op NPO 2.

Voor de verkiezingsuitzendingen heeft Nieuwsuur negen partijen uitgenodigd op basis van het gemiddelde tussen het aantal huidige Kamerzetels en prognoses in de Peilingwijzer. Acht partijen hebben hun deelname bevestigd. Ook de PVV was uitgenodigd, maar de grootste partij in de Tweede Kamer en in de peilingen heeft Nieuwsuur laten weten niet op de uitnodiging in te gaan.

De gesprekken vinden plaats in de speciale verkiezingsstudio, waar ook publiek aanwezig is. We selecteren het publiek op basis van brede politieke interesse.

Uiteraard besteedt Nieuwsuur in de reguliere uitzendingen vooruitlopend op de verkiezingen ook aandacht aan andere partijen.

Het uitzendschema:

Kijk hier de verhalen en de gesprekken van Nieuwsuur bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 terug.

GroenLinks-PvdA wil de komende tien jaar 36,6 miljard euro uittrekken voor "het grootste woningbouwprogramma van deze eeuw". De partij stelt in een woonplan voor de verkiezingen van eind deze maand dat het woningbouwbeleid helemaal anders moet. De overheid krijgt in het plan een centrale rol.

GroenLinks-PvdA wil er "daadwerkelijk" voor zorgen dat er 100.000 woningen per jaar bij komen. De partij vindt dat het de afgelopen jaren te veel bij "mooie praatjes" is gebleven.

De partij wil het komende decennium 33 miljard euro uittrekken voor "publieke investeringen in de woningbouw" en 3,6 miljard voor grote nieuwbouwprojecten. Voor investeringen in grootschalige infrastructuur wordt daar bovenop nog 20 miljard vrijgemaakt.

Centraal staat een nieuw soort woningcorporatie voor de middenklasse. "We gaan volkshuisvesting weer als publieke taak zien, niet als vangnet voor de laagste inkomens", staat in het woonplan. GroenLinks-PvdA wil de maximale inkomensgrens voor corporatiewoningen verhogen, zodat twee derde van de Nederlandse huishoudens ervoor in aanmerking komt.

Grond van boeren

Verder stelt de partij dat er een rijksgrondbank moet komen, waarmee het Rijk en gemeenten grond kunnen opkopen rondom steden en gemeenten. Het gaat dan bijvoorbeeld om grond die vrijkomt doordat boeren ermee stoppen. "Door grond weer in publieke handen te brengen, kunnen we de bouw versnellen en grondspeculatie tegengaan."

Ook wil GroenLinks-PvdA rijksleningen verstrekken voor de bouw van rijkswoningen. Dat zijn dan "betaalbare huurwoningen" met een huur tot ongeveer 700 euro per maand. Het idee is dat het Rijk de leningen verstrekt tegen een rente van 1 procent voor een deel van de bouwkosten.

Om het plan te laten slagen moet de stikstofcrisis worden aangepakt, stelt de partij. "Daarbij hoort ook een kleinere veestapel, en zo nodig met dwingende maatregelen als stok achter de deur." Rondom kwetsbare natuurgebieden als de Veluwe en de Peel wil GroenLinks-PvdA direct beginnen met uitkopen van "intensieve veehouders".

Opvallende woonplannen van andere partijen

Verschillende politieke partijen kwamen in aanloop naar de verkiezingen op 29 oktober met ideeën om nieuwe woningen te bouwen. Een groot deel wil er per jaar 100.000 woningen bij.

D66 wil dat bereiken door tien nieuwe steden te bouwen, onder meer in het IJmeer. De VVD wil dertig nieuwe, grote woonwijken bouwen. Volt zou liefst de staalfabriek van Tata Steel in IJmuiden sluiten en daar huizen bouwen, en de PVV wil dat doen op de plek van het Mediapark in Hilversum.

SP-leider Jimmy Dijk pleitte vanmorgen in het tv-programma WNL op Zondag nogmaals voor een volkshuisvestingsnorm, vergelijkbaar met de Navo-norm, waarbij een vast percentage van bruto binnenlands product (bbp) naar woningbouw gaat.

Hoe staat de woningmarkt in Nederland ervoor? Hoe groot is het huizentekort, en wat zijn de vooruitzichten? Je ziet het in onze dataspecial.

De Partij voor de Dieren heeft vandaag op Dierendag een initiatiefwet ingediend om een einde te maken aan de bio-industrie in Nederland. Lijsttrekker Esther Ouwehand zegt weinig vertrouwen te hebben in de plannen van het demissionaire kabinet en wil nu op deze manier het "structurele dierenleed" in de intensieve veehouderij beëindigen.

De wet die de Partij voor de Dieren vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, kent een lange geschiedenis. In 2021 kwam de partij met een wetswijziging die het dierenwelzijn in de veehouderij moest verbeteren. Die werd door de Tweede Kamer aangenomen, maar van invoering is het nooit gekomen.

In het toenmalige voorstel stond dat er alleen nog vee mocht worden gehouden, als dat natuurlijk gedrag kon vertonen. Maar dat ging veel veehouders te ver. Er kwam uiteindelijk een convenant tussen uiteenlopende partijen als de boeren en de Dierenbescherming. De afspraken daarin gaan veel minder ver dan de Partij voor de Dieren aanvankelijk voor ogen had.

'Pijnlijke ingrepen'

Bovendien werd de uitwerking van het convenant volledig in handen gelegd van BBB-minister Femke Wiersma, schrijft de partij. "Afgelopen zomer presenteerde Wiersma haar plannen en daaruit bleek glashelder dat zij alles op alles wil zetten om de bio-industrie overeind te houden. Haar plannen leiden op geen enkele manier tot een dierwaardige veehouderij."

Daarom probeert de partij van Ouwehand het vandaag opnieuw. Ze wil vanaf 1 juli 2026 een verbod op het bouwen van stallen waarin dieren geen natuurlijk gedrag kunnen vertonen: "Konijnen moeten kunnen graven, varkens kunnen wroeten en koeien voor hun kalf kunnen zorgen."

Verder moet het vanaf 2030 verboden zijn om "pijnlijke lichamelijke ingrepen" te doen als het afbranden van biggenstaarten, het afsnijden van snavels bij kippen en het verwijderen van tenen bij hanen. En voor 2040 moeten, als het aan de Partij voor de Dieren ligt, de laatste veehouders zijn overgestapt op een "dierwaardige veehouderij".

Protestmars in Amsterdam

Het wetsvoorstel is beoordeeld door de Raad van State en de opmerkingen zijn volgens de partij verwerkt. Het wordt na de verkiezingen voorgelegd aan de nieuw verkozen Kamer.

Vanmiddag was er in Amsterdam een protestmars voor de dieren en tegen de vee-industrie. Die was georganiseerd door Wakker Dier, maar de Partij voor de Dieren was ook prominent aanwezig.

Bij de campagnestart van de BBB in Urk heeft vicepremier Mona Keijzer opnieuw uitgehaald naar PVV-leider Wilders. "Hij liep gewoon weg", zei de BBB'er in een toespraak. Volgens haar hangt Wilders, sinds hij de coalitie verliet, "de toetsenbordridder" uit.

Keijzer zegt dat inmiddels alleen zij en VVD-minister Van Weel "het strengste asielbeleid realiseren" en niet de PVV. "En af en toe denk ik: Geert, waarom ga je niet gewoon eens met mij in debat? Ik wil het strengste asielbeleid ooit, ik werk daar elke dag aan, ik heb daar ook nog eens verstand van, dus kom maar op."

Viskotter

Er waren zo'n vijftig BBB'ers naar Urk gekomen, om de aftrap van de campagne bij te wonen. De bijeenkomst zou eigenlijk met een boottochtje op een viskotter worden afgesloten, maar dat kon niet vanwege het onstuimige weer.

Zowel Keijzer als partijleider Van der Plas liet zich stevig uit over asiel. Daarnaast ging het over onderwerpen als landbouw, de regio en wonen. Uit een analyse van het Kieskompas kwam eerder deze week naar voren dat rechtse partijen, en met name de BBB, rechtser worden.

Van der Plas vroeg zich in Urk af of dat voor haar partij opgaat. "Wij zijn altijd sociaalconservatief geweest", zei ze. "Ik weet niet of we verder zijn opgeschoven, maar we spreken ons nu misschien wat luider uit over asiel."

D66 wil meedoen in een volgend kabinet. Dat zei partijleider Rob Jetten in een speech op het D66-congres in de Brabanthallen in Den Bosch. Als mogelijke coalitiepartners kijkt hij in eerste plaats naar GroenLinks-PvdA en het CDA. Dat zijn volgens hem partijen die ook "het negativisme achter zich willen laten, en zich realiseren dat we het weer samen kunnen doen".

Het is met zo'n tweeduizend mensen het drukstbezochte D66-congres sinds de oprichting van de partij in 1966. In de peilingen zit de partij, die nu negen zetels in de Tweede Kamer heeft, enigszins in de lift. Andere partijen zien in de liberale 'middenpartij' een mogelijke coalitiepartner.

Dat is een rol die D66 ook ziet zitten. "Wij willen het kloppende en vooruitstrevende hart zijn van die nieuwe Nederlandse regering", zei Jetten. Maar dat moet dan wel met coalitiepartners zijn "die stoppen met blijven aanmodderen" en die "met daadkracht en met ambitie aan de slag willen gaan".

Timmermans en Bontenbal

Net iets eerder had hij complimenten uitgedeeld aan GroenLinks-PvdA-leider Timmermans en CDA-leider Bontenbal, die wat hem betreft positief afsteken tegen "politici die Nederland willen verdelen. Die ons angst voor elkaar willen aanjagen."

Hij noemde het "een opsteker" dat Frans Timmermans zijn partij ervan heeft weten te overtuigen dat het "noodzakelijk is in het belang van Europa" om meer te investeren in defensie, en dat Henri Bontenbal "nu de hypotheekrenteaftrek durft aan te pakken".

Met die partijen zou volgens Jetten gewerkt kunnen worden aan de samenleving die de onlangs overleden oud-D66'er Jan Terlouw voorstond. "Zijn touwtje uit de brievenbus werd het symbool van een vredige samenleving. Dat is de samenleving waar we ons iedere dag voor inzetten."

Scherven partijkantoor

Toen Jetten twee weken geleden na de rellen in Den Haag voor de scherven van het raam van het D66-partijkantoor stond, zag hij een iconische foto, vertelde hij, van iconische D66'ers als Jan Terlouw, Els Borst en Hans van Mierlo. Hij vroeg zich af hoe zij zouden hebben gekeken naar de uitgebrande politieauto's, het extreemrechtse geweld en neonazi's die met Hitlergroeten door onze straten trokken."

Verder maakte hij geen woorden vuil aan het ingooien van de ruiten. Maar in de marge van het congres waren ansichtkaarten te verkrijgen met een zwart-wit-tekening van het gebouw, waarop alleen de D66-vlag in kleur - fel groen - is. Na de speech van Jetten werd de Queen-hit Don't stop me now opgezet.

Kroonjuweel 'gekozen burgemeester' niet meer in verkiezingsprogramma

Het plan om burgemeesters en de premier rechtstreeks verkiesbaar te maken, is geschrapt uit het D66-verkiezingsprogramma. Een meerderheid van de D66-leden stemde op het partijcongres voor die aanpassing.

Met name de 'gekozen burgemeester' wordt tot de 'kroonjuwelen' van D66 gerekend. In 2018 lukte het de partij om de regel dat de koning burgemeesters benoemt, uit de Grondwet te halen. Daarmee ontstond de mogelijkheid om burgemeestersverkiezingen in de wet vast te leggen. Partijleider Rob Jetten verdedigde die grondwetswijziging zelf.

Het lukt de publieke omroepen nog niet om gezamenlijk tot omroephuizen te komen, schrijft demissionair mediaminister Moes aan de Tweede Kamer. Er is nog geen vorm gevonden waarin alle omroepen zich kunnen vinden en die aansluit bij de eisen van het demissionaire kabinet.

Het kabinet bezuinigt op de publieke omroep en wil het aantal omroepen in Nederland terugbrengen tot vier of vijf omroephuizen. Die hervorming moet vanaf 2029 leiden tot minder bestuurders.

De omroepen willen wel samenwerken, maar worden het door verschillende belangen en voorkeuren niet met elkaar eens. Zo zouden omroepen inhoudelijk niet genoeg bij elkaar aansluiten of zou er alsnog een 'mini-NPO' kunnen ontstaan, waar omroepen binnen een omroephuis strijden om geld.

Daarom schrijft de minister dat de politiek duidelijker moet maken wat er precies van de omroepen verwacht wordt en binnen welke kaders ze moeten blijven.

Genoeg draagvlak

In de omroephuizen moet plaats zijn voor alle bestaande omroepen. De aspirant-omroepen Ongehoord Nederland en Omroep Zwart zijn nog niet meegenomen in de plannen.

De NOS en NTR blijven buiten de omroephuizen. Gesprekken tussen beide omroepen om samen een taakomroep te vormen, zijn nog niet afgerond.

Volgens Moes zijn alle omroepen het met elkaar eens dat het publieke bestel moet veranderen. Er is genoeg draagvlak voor het vormen van de omroephuizen, maar er is geen overeenstemming over de manier waarop dat moet gebeuren.

Een deel van de omroepen pleit voor drie omroephuizen, terwijl het kabinet er vier of vijf heeft voorgesteld. Een variant met drie omroephuizen is volgens de minister complex om te besturen, omdat daar meer partijen samenkomen.

Meerdere omroepen hadden al aangegeven samen te willen gaan in een omroephuis. De EO wil wel met HUMAN en de VPRO samen en AVROTROS en PowNed ook. Dat betekent niet dat die combinaties er ook echt komen.

Omroepkoepel College van Omroepen laat in een reactie op de brief van minister Moes weten dat de politiek "nu aan zet is om heldere kaders te bepalen". De reactie is namens alle omroepen, behalve Ongehoord Nederland, aldus een woordvoerder tegen persbureau ANP.

De voorrang voor statushouders op huurwoningen moet echt van tafel, vindt het demissionaire kabinet. Ondanks een kritisch advies van de Raad van State is vandaag nieuwe wetgeving naar de Tweede Kamer gestuurd. Die gaat daar naar verwachting na de verkiezingen van 29 oktober over beslissen.

In het voorstel schrapt het kabinet de mogelijkheid voor gemeenten om statushouders voorrang te geven op sociale huurwoningen puur op grond van het feit dat ze statushouder zijn.

Demissionair premier Schoof spreekt van een evenwichtig wetsvoorstel. "We geven hiermee iedereen dezelfde rechten en dezelfde kansen op de woningmarkt. En ook statushouders houden het recht op voorrang als er urgentie is, bijvoorbeeld na echtscheiding of ziekte."

'Oneerlijk'

Verantwoordelijk minister Keijzer van Volkshuisvesting (BBB) zei na afloop van de ministerraad dat het kabinet de voorrangsregel oneerlijk vindt ten opzichte van mensen die al negen of tien jaar op een wachtlijst staan."

Statushouders krijgen nu veertien weken nadat zij hun verblijfsvergunning hebben gekregen een woning toegewezen", zegt Keijzer. "Dat is niet uit te leggen aan mensen die al zo lang moeten wachten."

Hoe zijn de afspraken nu?

Statushouders worden na het verkrijgen van een verblijfsvergunning gekoppeld aan een gemeente. Die zoekt voor hen een woning. Daarna moeten zij binnen twee weken verhuizen. Voor dit proces staan maximaal 14 weken. Maar in de praktijk wordt dit vaak niet gehaald door het tekort aan woningen. In 2024 verbleven 11.000 statushouders langer dan een jaar in de asielopvang.

Van het totaal aantal vrijkomende sociale huurwoningen gaat gemiddeld 6 tot 10 procent naar statushouders en meer dan 90 procent naar andere woningzoekenden.

Bron: COA en Inspectie Justitie en Veiligheid

De kritiek van de Raad van State op het voorstel van het demissionaire kabinet onderschrijft Keijzer niet. De raad zei in een advies dat statushouders op achterstand staan door hun "ongunstige uitgangspositie op de woningmarkt". En dat ze daarom voorrang nodig hebben om op gelijk niveau met Nederlanders te komen.

Keijzer: "Ik kijk er op een andere manier naar. We behandelen ze juist wel gelijk door die voorrang te verbieden." Door het woningtekort is het voor iedereen nu moeilijk om aan een huis te komen, zegt zij. En ook statushouders hebben meestal de mogelijkheid om bij familie te wonen, stelt Keijzer.

Onder druk van de Tweede Kamer heeft demissionair minister Heinen (Financiën) toegezegd iets te doen aan wat bekend is komen te staan als de 'buffelboete'. Een ruime meerderheid stemde voor een motie van GroenLinks-PvdA en NSC om dit bij het belastingplan te repareren.

De term 'buffelboete' is bedacht door vakbond FNV. Die ontdekte dat een groep mensen er dit jaar op hun loonstrookje niet op vooruitging. Het gaat om mensen die in deeltijd werken en maximaal 26.000 euro verdienen. Volgend jaar gaat deze groep onder de streep opnieuw meer belasting betalen.

Volgens Heinen is de lastenverlichting voor volgend jaar vooral bedoeld om de middeninkomens te helpen. Toch gaat hij nu mee in de wens van de Kamer om fiscale verschuivingen door te voeren. "Als een kleine groep niet kan profiteren, moeten we daarnaar kijken", zegt Heinen bij de inloop van de ministerraad.

600 of 185 euro?

Volgens de FNV gaat het om 800.000 mensen, maar dat is volgens Heinen overdreven. Hij wijst erop dat heel veel mensen er alsnog op vooruitgaan, omdat hun loon stijgt en ook het kindgebonden budget en de huurtoeslag omhooggaan. Hoeveel mensen er dan wel op achteruitgaan, is niet bekend.

Ook gaan er verschillende bedragen rond. Volgens de FNV gaan mensen er volgend jaar 600 euro per jaar op achteruit, het ministerie van Financiën komt op maximaal 185 euro.

Nieuwe Kamer beslist opnieuw

De reparatie kost volgens GroenLinks-PvdA en NSC 600 miljoen euro. De partijen willen dat compenseren door de inkomstenbelasting en de arbeidskorting voor iedereen iets aan te passen. Volgens Heinen wordt door het "geschuif met heffingskortingen" het belastingstelsel wel weer complexer.

Her herstel van de 'buffelboete' moet doorgevoerd worden in het Belastingplan, dat pas na de verkiezingen wordt behandeld. In de nieuwe Tweede Kamer moet dus opnieuw een meerderheid voor deze wijziging zijn.

De Tweede Kamer is de komende vier weken met verkiezingsreces. Er zijn dus voorlopig geen debatten of andere vergaderingen, zodat Kamerleden op campagne kunnen voor de Tweede Kamerverkiezingen van woensdag 29 oktober.

Tot net na middernacht stemde de Tweede Kamer nog over meer dan 50 onderwerpen, zoals digitaliseringsstrategie, academische vrijheid, verduurzaming industrie, kinderen in de asielopvang en buitenlandse inmenging. Het aantal moties was bijna niet te tellen.

Partijen probeerden met moties op de valreep nog een stempel te drukken op het kabinetsbeleid van het demissionaire kabinet van VVD en BBB. Verder willen ze laten zien, bijvoorbeeld via sociale media, waar ze allemaal vóór of tegen zijn. Het wordt in de Haagse wandelgangen de "bolletjesterreur" genoemd.

Zo deelde SGP-leider Stoffer dat hij blij is dat Nederland zich binnen de EU moet inzetten tegen pogingen om van abortus een mensenrecht te maken. BBB'ers zijn opgetogen dat de Kamer voor een zo snel mogelijke invoering van de rekenkundige ondergrens stemde, een wetsvoorstel waar hun eigen BBB-minister Wiersma al langer mee bezig is.

CDA-Kamerlid Boswijk toont de lijst met moties

Het is nog maar de vraag wat er van de aangenomen moties terecht zal komen. De nieuwe Tweede Kamer gaat er namelijk over en hoe de politieke verhoudingen na de verkiezingen zijn, is moeilijk te voorspellen.

Vervolgens zullen in de onderhandelingen over een nieuw kabinet politieke wensen "uitgeruild" worden.

'Buffelboete' aangepast

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer dwong nog wel bij minister Heinen (Financiën) af dat de zogeheten 'buffelboete' van tafel gaat. Dit treft een groep mensen die vaak in deeltijd werken: zij gaan er dit jaar op hun loonstrookje niet op vooruit, doordat ze meer belasting zijn gaan betalen.

Het plan om dit te repareren kost 600 miljoen euro en wordt meegenomen in het Belastingplan, dat pas na de verkiezingen behandeld wordt. In de nieuwe Tweede Kamer moet dus opnieuw een meerderheid er voor zijn.

Op campagne

Vanaf volgende week zijn de partijen op campagne, maar de lijsttrekkers zullen niet meteen op straat te zien zijn om folders uit te delen. Ze worden door campagneteams gespaard voor allerlei tv- en radio-optredens. Er zijn een aantal grote debatten gepland, het eerste is het Radio 1 verkiezingsdebat op vrijdag 10 oktober met alle partijen in de Tweede Kamer.

Op zondagavond de 12e volgt het RTL-debat met de PVV, GroenLinks-PvdA, VVD en CDA, de partijen die volgens de omroep de meeste kans maken om het voortouw te nemen in de kabinetsformatie of de premier te leveren.

Terug

De Kamer komt nog één keer terug van reces. Op donderdag 16 oktober is er een extra plenaire vergadering gepland over de Europese Top van een paar dagen later.

Donderdag na de verkiezingen zullen de nieuwe fracties in de Kamer de verkiezingsuitslag te bespreken. Vaak is er taart en applaus voor de partijleider, ook als er verloren is. Het kan ook zijn dat er nieuwe partijen hun opwachting maken, maar daar is nu nog niets over te zeggen.

De laatste reguliere vergadering van deze Tweede Kamer sloot voorzitter Bosma met een gevoel van melancholie af. "Het was nooit saai", zo vatte hij het algemene gevoel samen. Applaus kreeg SP-leider Dijk, die vrijdag trouwt. En Bosma somde nog wat cijfers op. Er zijn in de 666 dagen dat deze Kamer er zat bijvoorbeeld 486 commissie-debatten geweest, 3 ontbijtbijeenkomsten en 8065 moties ingediend. Best veel, vindt Bosma ook wel.

Op 11 november zal Bosma alle vertrekkende Kamerleden persoonlijk toespreken. Een dag later wordt de nieuwe Tweede Kamer geïnstalleerd.

Kijk hier naar een reportage van Nieuwsuur over NSC-Kamerleden, een terugblik op de afgelopen periode en hoe de CU en SGP aankijken naar de komende tijd.

"Dit was een verkeersruzie." Dat zegt Lina (niet haar echte naam) over een verhaal dat PVV-leider Geert Wilders hield bij de Algemene Politieke Beschouwingen (APB). Wilders vertelde over een Utrechtse vuilnisvrouw die zwaar zou zijn mishandeld, waarbij "twintig Marokkanen zich ermee bemoeiden". In dit verhaal was Lina de vrouw met een hoofddoek die de vuilnisvrouw zou hebben uitgescholden.

De politie zei eerder tegen Nieuwsuur het verhaal van Wilders "niet als zodanig te herkennen". Daar sluit Lina zich bij aan. "Ook ik ben een hardwerkende moeder van twee kleine kinderen", zegt de vrouw tegen Nieuwsuur. "Ik verzorg Nederlandse ouderen met heel veel liefde. Ze zijn hartstikke gek op mij, dus het heeft helemaal niks te maken met Nederlands zijn of niet. Dit was een verkeersruzie."

Lina benadrukt dat dit verhaal twee kanten heeft. Ze heeft vandaag aangifte gedaan tegen de vuilnisvrouw van bedreiging. Die aangifte heeft Nieuwsuur ingezien.

Lina reageert op het verhaal van Wilders waarmee hij vorige maand de APB opende. Hij vertelde het vanuit het perspectief van de vuilnisvrouw: "Een hardwerkende jonge moeder van twee kinderen, die in een grote stad op een vuilniswagen werkt".

Volgens Wilders had de vuilnisvrouw hem in een mail verteld over de mishandeling. Zij beschreef hoe zij, terwijl ze aan het werk was, werd uitscholden door een vrouw met een hoofddoek. Een man die bij haar was zou de vuilnisvrouw vervolgens hard in het gezicht hebben geslagen.

'Eenvoudige mishandeling'

Net als Lina noemt de politie het een verkeersruzie. Volgens de politie heeft de vuilnisvrouw wel een klap gekregen, die door de agenten ter plaatse is gekwalificeerd als 'eenvoudige mishandeling'. Ook is er geen toeloop geweest van een grote groep Marokkanen, zegt een politiewoordvoerder. Lina zegt daarover: "Ik ben geen Marokkaan en mijn man is ook geen Marokkaan."

Toen Lina zag dat de verkeersruzie waar zij deel van uitmaakte voorkwam in het openingsverhaal van Wilders bij de APB, deed haar dat pijn. Wilders gebruikte het relaas tijdens de APB om te schetsen dat Nederland "met de dag on-Nederlandser, onveiliger en onleefbaarder" wordt door "het niet integreren van massa's niet-westerse allochtonen". Onterecht, volgens Lina: "Ik heb ook gewoon een Nederlands paspoort en ik hoor hier gewoon thuis."

Het is niet voor het eerst dat Wilders wordt gecorrigeerd door de politie. Wilders beweerde eind augustus dat de verdachte van de moord op de 17-jarige Lisa een week daarvoor was aangehouden en vrijgelaten. Dat bleek niet te kloppen.

Geen hulp van Denk

Lina voelde zich eenzaam toen het verhaal door Geert Wilders in de openbaarheid kwam. Ze zocht steun, bijvoorbeeld bij de fractie van Denk, maar hulp bleef uit. Tot vandaag, na het artikel van Nieuwsuur zocht een medewerker van Denk alsnog contact met Lina. Morgen willen ze een bosje bloemen langsbrengen: "Mosterd na de maaltijd, noemen we dat", aldus Lina.

De politie benadrukt dat zowel de automobilist als de vuilnisvrouw een rol bij het incident heeft gehad. De vuilnisvrouw gaat zelf ook aangifte doen.

De Haagse politie doet onderzoek naar een mislukte poging om een Prinsenvlag op te hangen op de gevel van het D66-partijbureau. In de nacht van dinsdag op woensdag verplaatste een onbekend groepje mensen een steiger, klom erop en probeerde de D66-vlag te vervangen voor een Prinsenvlag.

De oranje-wit-blauwe Prinsenvlag is een symbool dat tegenwoordig door extreemrechts en vroeger door de NSB werd gebruikt. De vlaggen waren ook te zien bij de Malieveld-rellen waar veel extreemrechtse demonstranten op af kwamen.

De poging is vastgelegd op een beveiligingscamera. De NOS heeft die beelden bij D66 opgevraagd.

Kijk hier naar het beeld, de daders zijn onherkenbaar gemaakt:

De poging om de vlag om te wisselen mislukte, maar de partij neemt de zaak hoog op. Er is aangifte gedaan van intimidatie. "Het is een vorm van politieke intimidatie om een vlag van een politieke partij te vervangen door een vlag van de NSB", aldus D66-leider Jetten.

Het verwisselen van een vlag op een gevel is niet strafbaar, maar de politie zit er volgens Jetten "bovenop".

Brandende container

Nog geen twee weken geleden werd het partijbureau beschadigd toen relschoppers van een anti-immigratie demonstratie op het Malieveld naar de binnenstad trokken. Ruiten werden ingegooid, de buitendeur werd ontzet en er werd geprobeerd een in de brand gestoken container tegen het pand aan te duwen.

D66-leider Jetten ziet een verschil tussen de twee incidenten. Bij de eerste gebeurtenis kon volgens hem nog sprake zijn van een willekeurige actie. "D66 was toen een onderdeel van een explosie van geweld", stelt Jetten. "Nu zijn mensen willens en wetens hier naar toe gekomen om te laten zien dat het nog niet klaar is na de rellen."

De politie onderzoekt de zaak, zo blijkt bij navraag. De politie zegt de zaak hoog op te nemen en het onderzoek is "in volle gang". "De gebeurtenissen van de afgelopen tijd maakt dat wij heel alert zijn op dit soort acties", zo laat een woordvoerder van de politie weten.

De steiger stond er vanwege het herstel van de vorige week ontstane schade van zo'n 34.000 euro.

Deze week staan er extra veel politieke advertenties online, maar binnenkort moeten partijen op zoek naar creatieve en ook 'ouderwetse' campagnemiddelen. Door nieuwe Europese regels worden de mogelijkheden om te adverteren namelijk sterk ingeperkt.

De regels zijn gericht tegen buitenlandse beïnvloeding, zoals recent gebeurde in Roemenië, en micro-targeting, zoals rond de Brexit in Groot-Brittannië. Bij micro-targeting wordt privacygevoelige informatie gebruikt om te bepalen wie welke advertentie ziet.

De regels laten wel ruimte voor politieke advertenties en de wet die de handhaving regelt in Nederland is nog niet af. Toch hebben de regels die op 10 oktober ingaan - toevallig vlak voor de Kamerverkiezingen - al effect. Want veel techbedrijven vinden ze maar lastig en kiezen ervoor om in de EU helemaal geen advertenties te tonen.

Verschillende regels op sociale media

Socialmediabedrijven willen helemaal stoppen met politieke advertenties. Zij noemen de regels onder meer complex en te onduidelijk:

Google is in september gestopt met politieke advertenties. TikTok stond die al niet toe. Facebook en Instagram stoppen per 6 oktober, heeft het moederbedrijf in een mail aan politieke partijen gezegd.

Een woordvoerder van X laat desgevraagd weten dat politieke advertenties al meer dan 5 jaar niet zijn toegestaan binnen de EU op hun platform. Toch zijn daar wel advertenties te zien. Bijvoorbeeld van Forum voor Democratie. Die partij zegt ervan uit te gaan dat onder voorwaarden adverteren wel mag op X. Op vragen hoe dat zit heeft X nog niet geantwoord.

Op websites waar na 10 oktober nog wel politieke advertenties online getoond worden, gelden straks strenge regels. Zo mag selectief advertenties tonen gericht op persoonlijke eigenschappen niet meer en moet volledig herleidbaar zijn waarom een advertentie verschijnt en wie ervoor betaalt. Ook bij campagnes op straat, op tv en op de radio moet deze informatie gegeven worden.

De Partij voor de Dieren verwacht dat de nieuwe regels de campagne positief beïnvloeden. "Dit maakt het speelveld online gelijker", geld speelt immers online geen rol meer. Nu adverteert de partij, net als veel anderen nog wel op Facebook en Instagram. Ook Volt denkt er zo over en steunt net als het CDA de nieuwe regels die buitenlandse beïnvloeding tegen gaan.

Groenlinks-PvdA en de SGP wijzen erop dat online advertenties vooral een manier is om groepen te bereiken zoals jonge kiezers." D66 zegt dat de doelgroep van 25-40-jarigen door de nieuwe regels moeilijker bereikbaar dreigt te worden.

BBB is ronduit negatief: "Via online advertenties zijn voor weinig geld veel mensen te bereiken". Het is voor kleine partijen juist een nadeel als goedkoop adverteren niet meer kan, denken ze daar. Ze wijzen erop dat op de platforms van Meta al goed te zien is wie er achter reclames zit.

Prijzen gestegen

Partijen kopen vanwege de blokkades straks nu het nog kan juist extra advertentieruimte in. Inmiddels zijn de prijzen van bepaalde advertenties gestegen, vertelt een woordvoerder van de SP. Voor hen is het daarom niet meer aantrekkelijk om die extra advertenties in te kopen: "Dan geven we ons geld liever anders uit."

Niet alle partijen willen inzicht geven in hun campagnestrategie. Onder meer JA21 en VVD willen de concurrenten niet onnodig wijzer maken. PVV antwoordt niet op vragen.

Influencers

Hoogleraar politieke communicatie Claes de Vreese van de UVA verwacht dat partijen soms extra scherp uit de hoek zullen komen in de hoop om met hun eigen accounts viral te gaan. Want gewone posts kunnen nog wel geplaatst worden. Politici die veel volgers hebben online zijn daarbij in het voordeel. Hij vraagt zich wel af of het de platforms wel gaat lukken om hun eigen regels te handhaven.

Het kan ook nog dat er straks influencers ingezet worden. Een campagnestrateeg vertelt dat influencers zelf nu inderdaad ook met voorstellen komen om voor een partij tegen betaling campagnes te doen: "Het zou me niet verbazen als partijen die daarop in gaan daar straks gezeur mee krijgen."

De budgetten die online niet meer nodig zijn steken partijen ook in meer offline-reclame. Zo steken sommigen extra geld in tv-spotjes. Onder meer BBB, Volt, en Partij voor de Dieren laten ook meer posters drukken. En sommige partijen hopen de komende weken nog te verrassen met acties die ze nog niet willen verklappen.

Het plan van demissionair minister Keijzer van Volkshuisvesting om het wonen in vakantiehuisjes tien jaar legaal te maken is onuitvoerbaar zegt de Dienst Toeslagen, onderdeel van het ministerie van Financiën. De mensen die geen eigenaar zijn maar zo'n huisje huren krijgen recht op huurtoeslag, en dat leidt tot een administratie die de dienst niet aankan.

In een zogenoemde uitvoeringstoets die Keijzer naar de Tweede Kamer heeft gestuurd waarschuwt de Dienst Toeslagen dat een moeilijk in te schatten aantal mensen huurtoeslag zal aanvragen. Mogelijk gaat het om tienduizenden.

Die aanvragen zijn lastig te beoordelen omdat het niet om gewone huurhuizen gaat die aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. De Dienst Toeslagen moet per recreatiewoning de situatie beoordelen. De aanvragen zijn ook fraudegevoelig omdat de huurcontracten vervalst kunnen worden door bijvoorbeeld de ingangsdatum te veranderen.

Voor burgers die recht hebben op huurtoeslag voor zo'n huisje is het ook een ingewikkelde papierwinkel, waarschuwt de Dienst. Juist omdat het een bijzondere categorie woningen is moeten mensen veel informatie aanleveren die ze zelf moeten uitzoeken. Bijvoorbeeld wat de kale huurprijs is, zonder kosten voor voorzieningen op het vakantiepark.

Huurtoeslag teruggevorderd

Als zij de informatie niet goed aanleveren, dan kan het zijn dat de huurtoeslag deels of helemaal moet worden teruggevorderd. Dat levert een groot risico voor de aanvragers op. Voor de extra taken voor de Dienst Toeslagen moeten mogelijk 475 extra ambtenaren worden aangenomen. De kosten kunnen oplopen tot 50 miljoen euro.

Wonen in een huisje op een vakantiepark is nu niet toegestaan. Toch staan er bijna 60.000 mensen ingeschreven op het adres van een recreatiewoning. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger. Keijzer wil de permanente bewoning tijdelijk legaliseren vanwege de woningnood.

Steekproeven

Ondanks eerdere kritiek van gemeenten wil Keijzer het plan toch doorzetten. Want veel bewoners van recreatiewoningen zijn juist blij dat hun situatie legaal wordt gemaakt.

Keijzer: "Deze mensen wonen al in vakantiewoningen. Niet omdat ze dat zo leuk vinden maar omdat er geen andere woningen voor ze zijn. Deze mensen melden zich de komende tijd bij de gemeente voor een persoonsgebonden vergunning en dan komt ook in beeld om welke vakantiewoningen het gaat. Dat ga ik met de Dienst Toeslagen de komende tijd doorakkeren."

Er komt nu eerst een onderzoek met steekproeven om beter in te schatten hoeveel mensen huurtoeslag gaan aanvragen. Tegelijkertijd wordt onderzocht of er oplossingen zijn die de uitvoerbaarheid verbeteren en de werklast voor Dienst Toeslagen beperken, belooft Keijzer.

Dat het demissionaire kabinet naar verwachting doodzieke kinderen uit Gaza laat overkomen voor een behandeling, valt in goede aarde bij veel politieke partijen en hulp- en zorgverleners in Nederland.

"De druk op het kabinet om dit wél te gaan doen is cruciaal geweest", zegt SP-Kamerlid Dobbe. Ook bij andere partijen in de Kamer wordt verheugd gereageerd op de toezegging. "Goed dat het kabinet eindelijk gehoor geeft aan de lange roep vanuit de Kamer", zegt D66-leider Jetten.

"Eindelijk een teken van medemenselijkheid", zegt Kamerlid Piri van GL-PvdA. Ook bijvoorbeeld VVD en SGP, die eerder tegen de moties stemden, zijn het eens met het kabinet omdat het gaat om een beperkt aantal kinderen die echt niet in de regio kunnen worden geholpen. PVV-leider Wilders blijft tegen en ziet liever dat de kinderen naar "het schatrijke" Saudi-Arabië gaan.

Demissionair premier Schoof zegt dat het kabinet tot nu toe dacht dat de zorg wel in de regio geboden kon worden, al beweerden veel hulporganisaties het tegendeel.

"Wij moesten eerst zelf tot die conclusie komen", legt hij uit:

Karel Hendriks, directeur Artsen zonder Grenzen Nederland, zegt "opgelucht en blij" te zijn dat zieke Gazaanse kinderen naar Nederland kunnen worden geëvacueerd.

"Deze politieke doorbraak redt kinderlevens", zegt hij. "We zijn dankbaar voor iedereen die samen met Artsen zonder Grenzen heeft volgehouden om deze noodzaak onder de aandacht te brengen. Al maanden waarschuwen wij dat deze kinderen niet meer geholpen kunnen worden in het door Israël kapotgeschoten zorgsysteem van Gaza, terwijl ziekenhuizen in de regio overvol zijn."

Hendriks zegt dat Nederlandse ziekenhuizen hebben aangegeven dat er genoeg capaciteit en menskracht is om de kinderen op te vangen. "We zullen het kabinet blijven aansporen om bij te dragen naar vermogen - niet alleen het absolute minimum". Ook zegt hij dat de evacuaties in de context van de humanitaire crisis in Gaza een druppel op een gloeiende plaat lijken, "maar elke druppel is in dit geval een kinderleven, en elk leven telt."

Kankerpatiënten

Het Prinses Máxima Centrum, het ziekenhuis voor kinderoncologie in Utrecht, zegt er te zijn "voor ieder kind met kanker, ongeacht hun nationaliteit of afkomst". Een woordvoerder zegt dat het de capaciteit heeft om enkele kinderen met kanker uit Gaza zorg te bieden "die ze zo snel mogelijk nodig hebben, want voor de behandeling van kanker geldt dat uitstel grote risico's met zich meebrengt".

Ook Unicef Nederland verwelkomt het besluit. Het kinderfonds van de Verenigde Naties zegt dat het "letterlijk het verschil kan betekenen tussen leven en dood". Volgens Unicef zijn op dit moment 3800 kinderen in Gaza die dringend die medische evacuaties nodig hebben.

De organisatie pleit ervoor de medische corridor naar de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever te herstellen en noemt het "een belangrijke stap die snel genomen kan worden: dit is de meest veilige en effectieve manier om evacuaties mogelijk te maken".

Duizenden kinderen uit Gaza zijn geëvacueerd naar Egypte, maar daar kunnen ze niet altijd geholpen worden: